Quá trình bần cùng hóa nông dân Bắc kì thời thuộc địa (1858-1945)

Bài viết bàn về chính sách chiếm đoạt ruộng lúa, bóc lột tàn ác của bọn lưu manh, phong kiến đã đẩy người nông dân miền Bắc vào cảnh khốn cùng, khốn cùng. Vật chất và đời sống trí thức của họ đã thê thảm, còn thê thảm hơn cả nông dân Nam Bộ và Trung Bộ. Nghèo đói và khốn khổ ngày càng gia tăng, đặc biệt là sau Thế chiến thứ nhất và trong Thế chiến thứ hai. Nguyên nhân của cái nghèo và cái khổ là do chính sách cai trị của bọn thực dân. Quá trình đói nghèo, cùng khổ, bên cạnh những yếu tố tiêu cực đã nhanh chóng đưa cách mạng Việt Nam bước vào giai đoạn chín muồi. Mời các bạn cùng tham khảo!

THÍI THUËC ÀA (1858 -1945)

D÷ìng V«nKhoa

Tr÷íng ¤i håc S÷ ph¤m H  Nëi

N«m 1858, Thüc d¥n Ph¡p nê sóng x¥m l÷ñc Vi»t Nam Vîi ch½nh s¡ch "Thõ º háa",

tri·u ¼nh nh  Nguy¹n ¢ t¤o i·u ki»n cho k´ thò tøng b÷îc thæn t½nh n÷îc ta N«m

1884,nh Nguy¹n k½vîithücd¥n Ph¡pi·u ÷îcPa-tì-nèt (Patenætre),ch½nhthùcd¥ng

n÷îctachochóng."i·u÷îcPa-tì-nètng y6 th¡ng6n«m1884 °tcìsðl¥ud iv ch

y¸uchoquy·næhëcõaPh¡pðVi»tNam"[4;58],"N÷îcVi»tNam¢trånvµntrðth nh

thuëc àa cõa t÷ b£n Ph¡p" [4;59] Qua â, l¢nh thê Vi»t Nam bà chia th nh 3 k¼: B­c

k¼,Trungk¼,Namk¼vîiba ch¸ ë ch½nhtrà kh¡cnhau(i·uch¿nhtø i·u÷îc H¡cm«ng

tr÷îc â).Cuèith¸k¿ XIX,cængcuëc b¼nhành¢ ho nth nhv· cì b£n tr¶nb¼nhdi»n

qu¥nsü, thücd¥n Ph¡pb­ttay v o khaith¡c ængD÷ìng mët c¡ch quimæ Qu¡ tr¼nh

khaith¡cthuëc àa¢ l mcho x¢hëiVi»t Nambi¸nêis¥us­c.Trongâ,giaic§p næng

d¥n Vi»t Nam,nh§tl  nængd¥n B­c k¼bà ph¥nhâa m¤nh m³v  ng yc nglón s¥uv o

qu¡tr¼nhb¦n cònghâa,ph¡ s£n

2.1 Ch½nh s¡ch vì v²t, bâc lët cõa thüc d¥n Ph¡p trong l¾nh vüc næng

nghi»p ð B­c k¼

2.1.1 Ch½nh s¡ch c÷îp o¤t ruëng §t

Vi»tNaml mëtn÷îccâ d¥nsènængthænl ch y¸uv t§tnhi¶nho¤tëngkinht¸cõa

hå tªptrung ð l¾nhvüc næng nghi»p.Ri¶ng B­c k¼, d¥n sèth nh thà ch¿chi¸m d÷îi 5%

[2;22].Nh÷vªy,d¥nsènængthænchi¸mtr¶n95%.Di»nt½ch§tcanht¡ckh¡lîn,kho£ng

82.000 km

2

(B­c bë 20.000 km

2

), chi¸m 1/4 di»n t½ch c£ n÷îc [2;9] N¸u t½nh raìn và

h²ctath¼ sèdi»nt½ch trçngtråt ð n÷îc ta câkho£ng 4.550.000 ha (t½nh theocon sèn«m

1925-1929)[2;10], trong â B­cbë câ1.500.000 ha [8;14]

Vîi i·u ki»n kh½ hªu, §t ai phò hñp cho vi»c trçng tråt th¼ Vi»t Nam công nh÷

æng D÷ìng ¢ trð th nh mi¸ng mçi b²o bð èi vîi thüc d¥n Ph¡p Trong qu¡ tr¼nh

thèng trà,chóng ¢ ban h nh mët lo¤t v«n b£n ph¡p l½ º hñp thùchâa vi»c c÷îpo¤t

v sûdöngruëng§t.i·u13 cõaHi»p ÷îcPa-tì-nètcho ph²pcængd¥nPh¡pv nhúng

ng÷íi ÷ñc b£o hë tü do mua tªu t i s£n tr¶n to n cãi B­c k¼ v  c¡c h£i c£ng ð Trung

k¼ Th¡ng 7 n«m 1888, To n quy·n Richaud buëc vua çng Kh¡nh ban h nh mët ¤o

döcho ph²pkhaikh©n §thoangðth÷ñng duB­c k¼.Cònglóc §y,Richaudramëtnghà

ànhd nhri¶ngquy·n ÷ñc c§p nh÷ñng§thoangcho ng÷íi Ph¡p.Th¡ng 9/1888, thüc

d¥nPh¡pranghà ànhv ch½nhthùc x¡clªpquy·n sûdöng§tcængð B­ck¼ v.v

ruëng §tcõa næng d¥n Vi»t Nam.Ri¶ng ð B­c bë, t½nh ¸nn«m1902, chóng ¢ chi¸m

182.000 ha,trong â câ 50.000 hal ð nhúngvòngtrò phónh§tnh÷Namành, Phõ L½,

V¾nhY¶n,B­cNinh[1;71] Nh¥nd¥nB­ck¼ ¢§utranh dúdëiºáil¤i ruëng§t,do

vªy,thücd¥n Ph¡pcâtr£l¤ichohå mëtph¦nruëng(vîii·uki»n,nængd¥n àaph÷ìng

ph£itr£ ti·nchuëc) V¼khængcâ ti·nchuëc, cho n¶nruëng §tv·cì b£nv¨n n¬mtrong

tay"bånc¡ mªp Ph¡p".Nh¼nv o sübi¸nëngdi»nt½ch çn i·ncõa thücd¥nPh¡pv 

ng÷íi Vi»t v o l ng T¥ychóng ta s³th§y rã:

B£ng 1 Di»n t½ch çn i·n

cõa thüc d¥n Ph¡p v  ng÷íi Vi»t v o l ng T¥y

Nguçn: [1;74]

Qua b£ngthèngk¶ ta th§y,di»n t½ch çn i·ncõa thüc d¥n Ph¡pv ng÷íi Vi»t v o

l ngT¥yðB­ck¼câgi£m,nh÷ngkhæng¡ngkº,sèruëng§tm ng÷íinængd¥nbàm§t

cán r§tlîn T½nh¸nn«m 1912,thücd¥n Ph¡p¢c÷îpcõa nængd¥nB­ck¼ 470.000 ha

[4;121], chi¸m32% têngsèdi»n t½ch §tcanht¡cð B­cbë

Nh¼n v o ruëng §tcængnhúngn«m20 cõa th¸k¿ XX (lo¤iruëng §tcâ £nhh÷ðng

kh¡ lîn èi vîi íi sèng næng d¥n n÷îc ta), B­c bë ch¿ cán 233.000 ha, chi¸m 1/5 di»n

t½chtrçngtråt v  1/7têngdi»nt½ch [2;84].Ruëng§tcængbàthuhµp,ruëng§tt÷ph¡t

triºn, nguy¶nnh¥nb­tnguçntø süchi¸mo¤tcõa quan l¤i,àachõ,thücd¥n

Ch½nh s¡ch v· ruëng §t cõa thüc d¥n Ph¡p h¸t sùc nham hiºm, nâ bëc lë rã b£n

ch§t"«nc÷îp"cõa bånx¥ml÷ñcv hªuqu£cõa nâthªt n°ngn·,"nâ t¤ora2gång k¼m

khêng lç,bâpch°tl§ynængd¥n Vi»t Nam".Nâinh÷S¶-næ,t¡cgi£cuèns¡ch Sail¦mv 

nguy hiºm ð æng D÷ìng l : "Cæng cuëc thüc d¥n nh÷vªy, thücch¯ng em th¶m ÷ñc

chót g¼ v o sügi u câ cho xù n y.Nâ ch¿ l m t«ng th¶m sü ngh±okhê cõa nhúngng÷íi

An Nam m thæi" [d¨nl¤i 2;80]

2.1.2 Ch½nh s¡ch bâc lët cõa ¸ quèc v  phong ki¸n

Ch½nhs¡ch bâclëtt nnh¨ncõagiaic§p àach v ¸ quèc¢ ©yng÷íinængd¥n ng y

c nglao v ocuëc íit«m tèi,khæng lèitho¡t

C¡clo¤ithu¸ng ymëtt«ngcao ìncû nh÷thu¸th¥nðB­cbë,khi thücd¥n Ph¡p

mîi sang cai trà, chóng b­tng÷íi d¥n âng 0,5 USD tr¶n mët su§t inh,tîi n«m 1897,

to n quy·n u-me t«ng l¶n 2,5 USD [1;241] èi vîi thu¸ i·n, lóc ¦u méi m¨u ruëng

h¤ng nh§t ch¿ ph£i âng 1,0 USD, nh÷ng tø 1897, nh¥nd¥n ta ph£i âng 1,5 USD, sau

â l 1,9 USD[1;241-242] Ngo i nhúngthùthu¸ câ t½nh ch§t truy·n thèngâ,thüc d¥n

Ph¡p cán °t ra c¡c lo¤i thù thu¸ mîi h¸t sùc phi l½ nh÷: thu¸ c÷ tró, thu¸ châ, thu¸

m¡i hi¶n,thªm ch½ th½ sinh ithi công ph£i âng thu¸.v.v Ch½nh s¡ch thu¸ trð th nh

"nhúng chi¸c còm ângch°t ng÷íinængd¥n v o süph¡ s£n, b¦ncòng, l  nhúngkhèit¤

¡nhv o sönl÷nghå Nâl  mëttrong nhúngtai håa khõng khi¸pnh§tèivîi d¥nqu¶

Gia ¼nh li t¡n: v¼ thu¸, tò tëi: công v¼ thu¸, i çn i·n cao su, iT¥n th¸ giîixa xæi:

l¤i côngv¼ thu¸.Thu¸!Thu¸!Ti¸ngk¶uthèng thi¸t§ycõa h ngtri»unængd¥nta khæng

ngîtvang l¶ntrong suèt 80n«m thuëcPh¡p"[2;102]

B£ng 2 B£ng k¶ v· sè thu ng¥n s¡ch æng D÷ìng

N«m

Sè thu h ng

n«m

So s¡nh

vîin«m

Sè thu t½nhtheo

gi¡ çng b¤c n«m

So s¡nh

vîin«m

Sè thu t½nh

theog¤o

So s¡nh

vîin«m

(tri»u çng)

1889

(l¦n)

1930(tri»uçng)

1889

(l¦n)

(t§n)

1889

Nguçn: [2;95]

Ngo i tai håa do thüc d¥n Ph¡pg¥y ra, nængd¥n Vi»t Nam cán chàu th¶m ¡ch bâc

lëtcõagiaic§pàach phongki¸nb£nxù,chóngcôngkhængk²mph¦ntham lamv t n

b¤o àa ch Vi»t Nam ÷ñc thüc d¥n Ph¡p dungd÷ïng bi¸n th nh tay sai v  cæng cö

cho chóng Cán nængd¥n th¼bà c÷îpo¤t to n bë ho°c ph¦nlîn ruëng §t, bðivªyhå

b­tbuëc ph£i ic y thu¶, cuèc m÷în, i vay nñ, l¾nhcanh ruëng §t Ch½nh v¼ th¸, sü

bâc lët cõa àa ch phong ki¸nch y¸u b¬ngàa tæ, cho vay n°ngl¢i v  sùc laoëng r´

m¤tcõa ng÷íi nængd¥n

Vîi ruëng §t l¾nh canh, t¡ i·n ph£i nëp cho àa ch trung b¼nh tø 50% ¸n 75%

hoa lñi,câ nhúngtr÷íng hñp bàbâc lëtd¢ mantîi 100% [2;119] Sè tæ ph£inëp â cán

ch÷a kº ¸nnhúngkho£n chiph½kh¡cm t¡ i·n ph£ichàutrongqu¡tr¼nhs£nxu§t V¼

vªy,ph¦nhoa lñi cuèicòng m ng÷íit¡ i·n nhªn÷ñckhæng cán l bao nhi¶u

Ngo i àa tæ ch½nh, t¡ i·n cán ph£i l m khæng cæng, bi¸u x²n v  nhúngh¼nh thùc

kh¡c,trungb¼nhméin«mtæphöcâvòngph£im§t8thòngthâc.N¸uhåm÷ñnth¶mtr¥u

th¼ph£inëp20thòng tr¶nméicon,v¼vªynhi·ut¡ i·nkhithuho¤chxongth¼tr­ngtay

Ch½nhv¼ sèhoa lñi câ÷ñcqu¡½t, khængõ £mb£ocho cuëcsèng, cho n¶nt¡i·n

th÷íng ph£i ivay nñ l¢i º câ «n mòa n y qua mòa kh¡c v  hi vång v o sü kh§mkh¡

cõa vö sau Nh÷ng hi»n thüc r§t bi ¡t, ¸ quèc v  phong ki¸n¢ dªp t­t måi hi vång

cõa hå, v¼ vªyt¡ i·n m¢i khæng tho¡t ra ÷ñc c¡i váng lu©n qu©n khèn khê §y "To n

bë nh¥nd¥n ·ubàth­tl¤i trongmët c¡i l÷îivaynñ Khæng câ mët ng÷íit¡ i·n n o

câ thºti¸ptöc l mruëng ÷ñcm  khäiph£iivaynñ" [d¨n l¤i2;125]

Ngo i vi»c l¾nh canh th¶m ruëng §t º c y c§y, ng÷íi næng d¥n cán tham gia v o

vi»cl m thu¶,cuècm÷în.ëi qu¥nn yng ymëtængth¶m,v¼ süph¡s£nh nglo¤tdo

ch½nh s¡ch vìv²t, bâclët cõa ¸quècthüc d¥nv  phongki¸ntaysai.Khu vüccâ ng÷íi

il m thu¶ ængnh§t l vòng ven biºnB­c bë nh÷: Nam ành,Th¡i B¼nh, NinhB¼nh

Ti·n cæng hå nhªn ÷ñc r§t ½t äi, cho n¶n cuëc sèng cõa nhúng con ng÷íi n y qu£ b§p

b¶nh, "«nbúa s¡ng, lobúa tèi"

Sü¡p bùccõa ¸ quèc v  phongki¸n ¢ khi¸nng÷íi næng d¥n sèngdð, ch¸tdð, ¢

vªyhå cán bàc¡i ìnvà h nhch½nhnhä nh§t, g¦n gôinh§tl l ng x¢gieo r­cth¶m bao

taihåa.Nhúngm°t t½ch cüctr÷îc kiacõa c¡cvòngqu¶ng yc ngbàxâi mán, nhúngc¡i

x§uua nhauxu§t hi»n.âl nhúngph²pt­c, thºl», h¼nhph¤tri¶ngm bånh÷ìnglþ,

h o möc trong l ng´ ra Ng÷íi nængd¥n bàvòidªp d÷îi nhi·u t¦ng¡p bùc ÐB­c k¼,

n«m 1921, vi¶n Thèng sù cán t«ng th¶m quy·n lüc cai trà cho bån chùcs­c àa ph÷ìng

b¬ngc¡chban h nhnghàànhth nhlªpc¡c Hëiçngtëc biºutrængnomvi»ctrongl ng

x¢

nh¥nd¥n,°cbi»t l nængd¥n.Chóngkhængtø mëtthõo¤nn o ºc÷îpl§ylñinhuªn

v  si¶ulñi nhuªn cao nh§t

2.2 íi sèng cõa næng d¥n B­c k¼ d÷îi t¡cëng cõa ch½nh s¡ch bâc lët

thüc d¥n

2.2.1 íi sèng vªt ch§t

íisèng vªt ch§tcõa ng÷íinængd¥n÷ñcph£n¡nhch y¸u quathu nhªp,«n,m°c,ð

nh§tl  thunhªpv «n

V· thu nhªp,theot ili»uthèngk¶n«m1934, mëtgia¼nhnængd¥nlo¤itrungb¼nh

ð B­cbë(gçm 4ng÷íi,3m¨uruëngv 1con tr¥u),h ngn«mthu÷ñcl 115USD Sau

khitrø c¡c kho£n chi ph½, gia ¼nhâ ch¿ cán l¤i 39 USD v  sèti·n â cán ph£i chi cho

thuèc thang, qu¦n ¡o, l¹ l¤t Ri¶ng ð t¿nh Th¡i B¼nh, mët ng÷íi næng d¥n còng khê, 1

n«mch¿thunhªp÷ñc75 USD,chiph½måikho£nh¸t77,2USD(g¤o, «nuèng,thu¸trüc

thu, chi ph½ trçng tråt v  nhúngchi ph½kh¡c) [2;212] Ð Nam bë,1 gia ¼nh cè næng (5

ng÷íi) thu nhªp 135 USD 1 n«m v  hå ch¿ chi h¸t 66 USD Ð Trung bë, 1 gia ¼nh cè

næng(câ4 ng÷íi),méi n«mthu÷ñc 61,2USD, chiph½h¸tc¡ckho£ncán l¤i 57,25USD

[2;195,201] Nh÷vªy,sovîikhuvücNambëv  Trungbë,thunhªpcõanængd¥nB­cbë

cán th§phìn nhi·u

Vîimùcthu nhªpâ, cuëcsèngcõa ng÷íinængd¥n Vi»t Nam,°c bi»t l nængd¥n

B­c k¼ s³ khæng b£o £m ÷ñc mùc tèi thiºu, v¼ vªy hå ph£i th÷íng xuy¶n ph£i i vay

n°ngl¢i, c¦mcè, b¡nvñ ñ con ºtçnt¤i

Do thu nhªp qu¡ th§p, cho n¶n ng÷íi næng d¥n th÷íng xuy¶n ph£i «n âi, «n ën,

«n hoa m uthaycho cìm, æikhil ch¡o c¡m, måt c÷a.Gu-ru côngph£ithónhªn: "Sü

khèn còngv  süth±m«n §y¢ buëcnhúngng÷íinængd¥n B­cbëv còngvîi hål t§t

c£ nhúngng÷íinængd¥nTrungbëph£icªtlüclòngb­tnhúngthùs¥ubåm hå «nmët

c¡ch th±m thuçng Ð B­c bë, ng÷íi ta lòngb­t ch¥u ch§u, d¸, phò du,mët v i thùs¥u

n o â,måttre, v ng÷íita khængng¦nng¤ig¼m khæng«nnhëng Måing÷íi·uthøa

nhªnr¬ng thüct¸bao giíhå côngbàthi¸uâi"[d¨n l¤i2;20]

Sè li»uv· mùcti¶u thötrong b£ng3 s³cho chóng ta c¡inh¼ncö thºhìn

B£ng 3 Sè li»u v· mùc ti¶u thö thâc cõa næng d¥n

N«m D¥n sè (ng÷íi) T l» t«ng (%)

Sè thâc ti¶u

thö cõa méi

nh¥n kh©u

(Kg)

T l» gi£m

(%)

1937

Nguçn: [2;209]

B£ng sè li»u tr¶n cho th§y d¥n sè n÷îc ta t«ng r§t nhanh, nh÷ng mùc ti¶u thö cõa

méi nh¥nkh©ul¤i gi£mm¤nhv qu¡th§p, i·uâ chùngtä íisèng vªt ch§tcõa ng÷íi

nængd¥n Vi»tNam ng ymët tçit» th¶m.Trong thíigianthücd¥n Ph¡pthèngtrà n÷îc

ta (1858-1945), n¤n âili¶nti¸p x£yra,iºnh¼nhl nhúngn«m1896, 1916,1919, 1929

ch½nh s¡chcai tràt nb¤o cõa chóng ¢ ©yd¥ntëc ta v oth£m c£nhn y.B­cbël  nìi

n¤n âix£yra sîm v  mùc ë gh¶ gîm nh§t, ti¶u biºu l  t¿nhNam ành v  Th¡iB¼nh

B¡oB¼nhMinhng y26/3/1945 ÷atin:"N÷îcta tø¦un«mngo¡i(1944) ¸nnayc ng

i¸nsüâi k²m còngcüc Nh§t l ð vòng Namành, Th¡iB¼nh ta ¢ th§ybao nhi¶u

ng÷íi ch¸t ÷íng Th¥n thº g¦y mán, hå sèng º chàu h¼nh ph¤t gh¶ gîm cõa n¤n âi,

cho ¸nlóckhæng cán câ thºchèng÷ñcvîith¦nch¸t" [3;26]

Nhúngtrªn âili¶n ti¸p x£y rad÷îi thíi Ph¡pthuëc v  mùc hõy di»t cõa nâ ng y

c ngcao,i·u â chùngminhr¬ngch½nhs¡chthèng trà cõa ¸quècthüc d¥n ng y c ng

t nb¤o v  ng÷íinængd¥n Vi»t Nam,nh§tl  nængd¥n B­c k¼ ng y c ngtöt s¥uxuèng

hècõa süb¦n cònghâa

D÷îi¥yl b£ngthèng k¶,sèng÷íi ch¸t âið mëtsèt¿nh B­cbë

D¥n sè n«m

1943 (ng֒i)

Sè ng÷íi ch¸t âi

n«m 1945 (ng÷íi)

T l» (%)

Nguçn: [3;39]

2.2.2 íi sèng tinh th¦n

…m m÷u cõa k´ thèngtrà l giam h¢mnh¥n d¥n An Nam trong váng ngu dèt º d¹ cai

trà, v¼ vªy chóng x¥y düngc¡c nh  tò ð kh­p måi nìi v  dòngr÷ñu cçn, thuèc phi»n º

l m cho gièng náita suy nh÷ñc."Lóc §y, cù 1000 l ng th¼câ ¸n1500 ¤il½ b¡n l´r÷ñu

v  thuèc phi»n Nh÷ng côngtrong sè1000 l ng â l¤i ch¿câ v´n vµn 10 tr÷íng håc" v 

"h ng n«m ng÷íita công¢ tång tø 23 ¸n 24 tri»ul½t r÷ñu cho 12 tri»u ng÷íi b£n xù,

kº c£  nb  v tr´em"[5;339] Theosèli»unghi¶ncùu,n«m 1925 ch¿câ 165.000 tr´em

theohåc tiºuhåc (chi¸m0,8% d¥nsè), ni¶nkho¡ 1940-1941 câ 485.000 håcsinhtiºuhåc

(chi¸m 2,1%); 1941-1942 câ 513.132 (chi¸m 2,2%) [2;220] Tuy nhi¶n, c¡c tr÷íng håc â

ch y¸u tªptrung ð th nh thà, cho n¶ntr´ em thænqu¶ ½tcâ i·uki»n º theo håc "i

s¥uv oc¡cl ngm¤c, c¡cthænxâmh´o l¡nhth¼câ l ngkhængcâ l§ymëtng÷íi bi¸tchú

núa"

Th÷ vi»n v  s¡ch b¡o r§t hi¸m hoi, c£ n÷îc ta lóc â ch¿ câ 3 th÷ vi»n cho "cæng

chóng".Thücd¥nPh¡pkhængch¿giamh¢mnh¥nd¥n tatrongsüngudètm chóngcán

phê bi¸n c¡i thù v«n ho¡ çi tru, ëc h¤i cõa chóng v  dòng ngân án tæn gi¡o º ru

ngõ nh¥nd¥n,nh¬m cè nh²tv o ¦ud¥n ta thùt¥m l½"an phªnthõth÷íng"

Thu¦nphong,m¾ töcbàvòidªp,xâi mán,t» n¤n ÷ñckhuy¸n kh½chph¡ttriºnðc¡c

vòng qu¶, â l n¤n cí b¤c, r÷ñuch±, trëmc÷îp, m¶ t½n dà oan Sü thi¸uthènv· vªt

ch§t v  t«m tèi v· tr½ tu» ¢ bi¸n mët sè ng÷íi nængd¥n ch§t ph¡c th nh nhúng "con

qu"nh÷Ch½Ph±o

X¢ hëi gi y x²o ch÷a õ, thi¶n tai, b»nhdàch cán gâp ph¦n v o sü h nh h¤ nhúng

ng÷íi nængd¥n khènkhê Mët trªndàcht£ n«m 1926 - 1927 ¢ l m12.000 ng÷íi ch¸t

Sü khèncòngcõa ng÷íi nængd¥nB­c k¼nâi ri¶ng,nængd¥n c£n÷îc nâichung, suy

cho còng·udo bån x¥m l÷ñcc§u k¸tvîi bånphongki¸ntay saiph£nëngtrong n÷îc

g¥y ra "D÷îi chi¶u b i d¥n chõ, ¸ quèc Ph¡p ¢ em v o Vi»t Nam t§t c£ c¡i ch¸ ë

trungcê¡ngnguy·nrõa,kºc£ch¸ëthu¸muèi;r¬ngng÷íinængd¥nVi»tNambàh nh

h¼nh vøa b¬ng l÷ïil¶ cõa n·n v«n minht÷ b£n ch ngh¾a, vøa b¬ng c¥y th¡nh gi¡ cõa

Hëi th¡nh¾bñm"[5;183]

D÷îisüthèng tràcõa thüc d¥nv  phongki¸n,nængd¥n Vi»t Nam,°c bi»t l nængd¥n

B­ck¼ng yc ngrìiv ot¼nh c£nhkhènkhê, b¦ncòng,ph¡ s£nh nglo¤t.°cbi»tl tø

sauChi¸ntranh Th¸giîil¦nthùnh§tv  trongthíi k¼ Chi¸ntranhTh¸ giîil¦nthùhai,

bånthèng tràl¤i c ngt«ngc÷íngvìv²t, bánrótcõa d¥n.Ruëng§tbàc÷îpm§t,ng÷íi

nængd¥n ph£i il m thu¶, ki¸m m÷în,vayn°ng l¢i,l¾nhcanh l¤i ruëng §tº tçn t¤i

íi sèng vªt ch§t v  tinh th¦n cõa hå thªt tçi t n, th§p k²m K´ thò ¢ ch°n måi con

÷íngsèngcõahåv d¨ntîith£mc£nhcuèin«m1944¦un«m1945 (hìnhaitri»uçng

b o ta bà ch¸tâi - ch y¸u l  nængd¥n) Nguy¶n nh¥nch½nhcõa sü b¦n còngâ l do

ch½nh s¡ch thèng trà cõa ¸ quècthüc d¥n Tuynhi¶n, süt nb¤o cõa bån ¸ quèc,mët

m°t ©y m¤nh qu¡ tr¼nh b¦n còng hâa cõa ng÷íi næng d¥n, m°t kh¡c l¤i nhanh châng

÷at¼nh th¸c¡ch m¤ng Vi»t Nam ¸nché ch½n muçi "Sü t nb¤o cõa ch ngh¾a t÷ b£n

¢chu©n bà§trçi:Chõngh¾ax¢hëich¿cánph£il m c¡ivi»cl gieoh¤tgièngcõa cæng

cuëc gi£iphângnúa thæi" [5;10] C¡ch m¤ng th¡ngT¡mn«m 1945 th nh cæng¢ mð ra

mëttrangsûchâi ngíi,v´ vangchod¥n tëcVi»t Nam,nh¥nd¥n ta÷ñc gi£iphângkhäi

ki¸píi næl»v  trðth nhng÷íich cõa §tn÷îc,çngthíi công¡nhd§u sük¸tthóc

qu¡tr¼nhb¦n cònghâa cõa giaic§p nængd¥nVi»t Nam

T€I LI›U THAM KHƒO

[1]Nguy¹nKh­c¤m,1958 Nhúngthõo¤nbâc lëtcõa t÷ b£nPh¡p ðVi»tNam.Nxb V«n

Sûàa,H Nëi

[2]Nguy¹nKi¸nGiang,1959.Ph¡c quat¼nhh¼nhruëng§t v íisèngnæng d¥ntr÷îcC¡ch

m¤ngth¡ng T¡m NxbSüThªt,H Nëi

[3]Nguy¹nVi¸tHiºn,2003.N¤nâin«m1944-1945ðTh¡iB¼nh.Luªnv«nTh¤cs¾khoahåc

Làch sû,H Nëi,

[4]inhXu¥n L¥m(Chõbi¶n),Nguy¹nV«nKh¡nh,Nguy¹n¼nhL¹, 1998.¤i c÷ìngLàch

sûVi»tNam,TªpI (1858-1945).NxbGi¡odöc, H Nëi

[5]HçCh½Minh,1980.To ntªp, Tªp1(1920-1925).NxbSüThªt,H Nëi

[6]HçCh½Minh,1980.To ntªp, Tªp2(1925-1930).NxbSüThªt,H Nëi

[7]VôHuyPhóc,1979.T¼m hiºuch¸ë ruëng§t Vi»tNamnûa ¦uth¸ k¿XIX.NxbKhoa

håcx¢ hëi,H Nëi

[8] T¤Thà Thóy, 1996 çn i·n cõa ng÷íi Ph¡p ð B­c k¼ (1884-1918) Nxb Th¸ giîi, H 

Nëi

ABSTRACT

The processof the Northernfarmers' po erty and misery

in the collonies(1858 1945)

Thecollomalists'andfeudalists' policiesof usurpingricefieldsand ofexploitationcruelhave

puttheNorthernfarmersintop orandmiserablesituations.Theirmaterialthingsandintellectual

life was tragic, even more tragic than the Southern and Central farmers Po erty and misery

increasedmoreandmore,especiallyafter WorldwarIandduringWorldwarII.Themajorcause

ofthep vertyandmiserywasduetothecolonialists'policiesofruling.Theprocessofp vertyand

misery,besidesthenegativefactors,quicklyledthesetuationofVietnameserevolutiontomaturity