Đó là chiếc thuyền có thật trong cuộc đời, không gian sinh sống của gia đình người đàn bà hàng chài.. Ở đó cuộc sống của họ khó khăn đói kém, chật chội..làm con người thay đổi tâm tính; [r]
Trang 1CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA
Nguyễn Minh Châu là một trong những nhà văn tiêu biểu của nền văn học Việt Nam hiện đại Tác phẩm của Nguyễn Minh Châu có sức hấp dẫn riêng biệt, nhà văn khẳng định bản sắc cá nhân nghệ
sĩ bằng nét phong cách kết hợp hài hòa chất triết lí cuộc đời với chất trữ tình lãng mạn, hình tượng nhân vật được soi thấu trong mối quan hệ đa chiều, phức tạp nhưng hòa hợp và thống nhất trong tư tưởng đề cao tôn vinh những giá trị cuộc sống của nhà văn
Truyện “Chiếc thuyền ngoài xa” ra đời trong hoàn cảnh đất nước ta đang dần đổi mới, cuộc sống kinh tế có nhiều mặt trái, nhiều tồn tại khiến người ta phải băn khoăn Truyện ngắn này lúc đầu được in trong tập Bến quê (1985)
Nhan đề tác phẩm mang ý nghĩa biểu tượng:
- Là ẩn dụ về mối quan hệ giữa cuộc đời và nghệ thuật Đó là chiếc thuyền có thật trong cuộc đời, không gian sinh sống của gia đình người đàn bà hàng chài Ở đó cuộc sống của họ khó khăn đói kém, chật chội làm con người thay đổi tâm tính; cuộc sống túng quẫn là nguyên nhân làm cho người chồng cộc cằn thô lỗ, biến vợ thành đối tượng của những trận đòn.Cảnh tượng đó, thân phận đó nếu nhìn từ xa sẽ không thấy được
-Chính vì ở ngoài xa cho nên con thuyền mới cô đơn.Đó là sự đơn độc của con thuyền nghệ thuật trên đại dương, đơn độc của con người trong cuộc đời, sự thiếu gần gũi sẻ chia ấy là nguyên nhân
bế tắc và lầm lạc Qua hai phát hiện Phùng nhận ra rằng, cái đẹp ngoài kia ẩn chứa những oái oăm ngang trái và nghịch lí Nếu không đến gần chẳng bao giờ anh phát hiện ra, Xa- gần, bên ngoài- sâu thẳm… là cách nhìn, cách tiếp cận của nghệ thuật chân chính
=> Chiếc thuyền thì ở ngoài xa , một khoảng cách đủ để tạo nên vẻ đẹp huyền ảo, nhưng sự thật cuộc đời ở rất gần đừng vì nghệ thuật mà quên cuộc đời, bởi vì nghệ thuật chân chính là cuộc đời và vì cuộc đời
Chiếc thuyền ngoài xa đã xây dựng thành công hình tượng nhân vật người đàn bà hàng chài, một người phụ nữ lao động lam lũ, bất hạnh, trải đời và sáng đẹp tình yêu thương, đức hi sinh và lòng
vị tha cao cả
* Miêu tả người đàn ông:
- “mái tóc tổ quạ, chân chữ bát, hai con mắt đầy vẻ độc dữ”
- “hùng hổ”
- “mặt đỏ gay”
-“nguyền rủa bằng cái giọng rên đau đớn”
- "Mày chết đi cho ông nhờ, chúng mày chết hết đi cho ông nhờ"
- “anh con trai cục tính nhưng hiền lành lắm, không bao giờ đánh đập tôi”
- “lão trút cơn giận như lửa cháy bằng cách dùng chiếc thắt lưng quật tới tấp vào lưng người đàn bà”
- “dang thẳng cánh cho thằng bé hai cái tát khiến thằng nhỏ lảo đảo ngã xuống cát”
* Miêu tả về người đàn bà hàng chài:
- ”trạc ngoài 40”
- “cao lớn với những đường nét thô kệch”
- “rỗ mặt”
- “vì xấu” – “không ai lấy”
- “Khuôn mặt mệt mỏi” “tái ngắt”
- “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng”
- “cam chịu, nhẫn nhục”
- “đưa cặp mắt nhìn xuống chân”
- “không hề kêu một tiếng, không chống trả, cũng không tìm cách chạy trốn”
- “lúng túng”, “sợ sệt”
- “đau đớn” – “xấu hổ” – “nhục nhã”
- “con-quý tòa” <> “chị - các chú”
- “Quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, nhưng đừng bắt con bỏ nó”
- “Đàn bà ở thuyền chúng tôi phải sống cho con chứ không thể sống cho mình như ở trên đất được”
Trang 2- “đưa tôi lên bờ mà đánh”
- “đám đàn bà hàng chài ở thuyền chúng tôi cần phải có người đàn ông để chèo chống khi phong ba”
- “để cùng làm ăn nuôi nấng một sấp con”
- “trên thuyền phải có một người đàn ông dù hắn man rợ, tàn bạo”
- “khổ quá”
- “ bởi vì các chú không phải là đàn bà, chưa bao giờ các chú biết như thế nào là nỗi vất vả của người đàn bà trên một chiếc thuyền không có đàn ông”
- “các chú đâu có phải là người làm ăn… cho nên các chú đâu có hiểu được cái việc của các người làm ăn lam lũ, khó nhọc”
- “Xin các chú lượng tình cho cái sự lạc hậu”
- “ông trời sinh ra người đàn bà là để đẻ con, rồi nuôi con cho đến khi khôn lớn cho nên phải gánh lấy cái khổ”
- “lúc ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no” “lần đầu tiên trên gương mặt xấu xí của
mụ chợt ửng sáng lên một nụ cười”
- “vợ chồng con cái toàn ăn cây xương rồng luộc chấm muối”
- “như một viên đạn bắn vào người đàn ông và bây giờ đang xuyên qua tâm hồn người đàn bà,
và làm rỏ xuống những dòng nước mắt”
- “ôm chầm lấy nó rồi lại buông ra”
- “chắp tay vái lấy vái để rồi ôm chầm lấy”
Hai phát hiện của người nghệ sĩ nhiếp ảnh: => Qua hai phát hiện của người nghệ sĩ, nhà văn chỉ ra:
cuộc đời chứa đựng nhiều nghịch lí, mâu thuẫn; không thể đánh giá con người, cuộc sống ở dáng vẻ bên ngoài
mà phải đi sâu tìm hiểu, phát hiện bản chất bên trong
Phát hiện thứ nhất đầy thơ mộng:
- “cảnh đắt”
- “trời cho”
- “một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ”
- “Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe vào bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng do ánh mặt trời chiếu vào”
- “ánh sáng đều hài hòa và đẹp”
- “vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích”
- “vừa khám phá thấy cái chân lí của sự toàn diện”
- “ khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn”
-“bấm liên thanh”
- “cái khoảng khắc hạnh phúc tràn ngập”
Phát hiện thứ hai đầy nghịch lí
- “kinh ngạc đến mức, trong mấy phút đầu, tôi cứ đứng há mòm ra mà nhìn”
- “chẳng biết từ bao giờ, tôi đã vứt chiếc máy ảnh xuống đất, chạy nhào tới”
- “người đàn ông nói chõ lên thuyền như quát”
- “quật tới tấp”
- “nguyền rủa”
- “như viên đạn lao tới đích” – “lập tức nhảy xổ vào người đàn ông”
- “lẳng lặng bỏ đi” – “ không hề quay mặt nhìn”