Đánh giá hiện trạng nuôi tôm thẻ chân trắng (litopenaeus vanamei) thâm canh trong ao đất và ao lót bạt tại tỉnh trà vinh (tóm tắt)

i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài “Đánh giá hiện trạng nuôi tôm thẻ chân trắng Litopenaeus vannamei thâm canh trong ao đất và ao lót bạt tại Trà Vinh” được hoàn thành dựa trên kế

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài “Đánh giá hiện trạng nuôi tôm thẻ chân trắng (Litopenaeus

vannamei) thâm canh trong ao đất và ao lót bạt tại Trà Vinh” được hoàn thành dựa trên

kết quả nghiên cứu của tôi, kết quả nghiên cứu được thực hiện tại tỉnh Trà Vinh số liệu và kết quả trong luận văn là trung thực do chính tôi thực hiện

Trà Vinh, ngày… tháng… năm 2020

Tác giả luận văn

Nguyễn Văn Tiếp

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên xin trân trọng và cảm ơn cô TS Huỳnh Kim Hường, Khoa Nông nghiệp Thủy sản, Trường Đại Học Trà Vinh, đã hướng dẫn và giúp đỡ tận tình, cho nhiều

ý kiến hay để tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Xin cảm ơn Thầy Diệp Thành Toàn, Phó Bộ môn Thuỷ sản đã hỗ trợ các thông tin khảo sát hộ nuôi và góp ý kiến quý báu trong thời gian thực hiện luận văn

Qua đây xin gửi lời cảm ơn đến Ban Giám Hiệu Trường Đại Học Trà Vinh và quý Thầy, Cô, những người đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn này

Xin cảm ơn đến Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Chi cục Thủy sản Trà Vinh Phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Cầu Ngang và Duyên Hải; UBND các xã; các hộ nuôi tôm thẻ chân trắng đã giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập số liệu làm luận văn

Trong quá trình viết luận văn này không tránh khỏi những hạn chế, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý Thầy, Cô và toàn thể các bạn

Xin chân thành cám ơn!

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT vi

DANH SÁCH CÁC BẢNG vii

DANH SÁCH CÁC HÌNH viii

TÓM TẮT ix

PHẦN MỞ ĐẦU 1

GIỚI THIỆU 1

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2

Mục tiêu chung 2

Mục tiêu cụ thể 2

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA TÔM THẺ CHÂN TRẮNG 3

Vị trí phân loại 3

Đặc điểm sinh thái và tập tính sống 3

Đặc điểm dinh dưỡng và khả năng tăng trưởng 4

TÌNH HÌNH NUÔI TÔM THẺ CHÂN TRẮNG 4

Tình hình nuôi tôm thẻ chân trắng trên thế giới 4

Tình hình nuôi tôm thẻ chân trắng tại Việt Nam 7

Tình hình nuôi tôm thẻ chân trắng tại Đồng bằng Sông Cửu Long 11

Tình hình nuôi thuỷ sản tại Trà Vinh 11

Một số đặc điểm của mô hình nuôi tôm TCT trong ao đất và ao lót bạt 14

Đặc điểm nuôi tôm thẻ chân trắng trong ao đất 14

Đặc điểm nuôi tôm thẻ chân trắng trong ao lót bạt 14

TỔNG QUAN VÙNG NGHIÊN CỨU 15

Điều kiện tự nhiên 15

Đơn vị hành chính 15

Tài nguyên thiên nhiên 16

Tình hình kinh tế - xã hội 17

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 19

ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 19

ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT 19

VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 19

Vật liệu nghiên cứu 19

Phương pháp thu số liệu thứ cấp 19

Phương pháp thu số liệu sơ cấp 19

CÁC BIẾN CHỦ YẾU TRONG NGHIÊN CỨU 19

Các biến chính liên quan đến thông tin chung của các hộ nuôi 19

Các biến chính liên quan đến thông tin kỹ thuật của hộ nuôi 20

Các biến liên quan đến thông tin tài chính của hộ nuôi 20

Các biến có liên quan về nhận thức 20

PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH SỐ LIỆU 21

Phương pháp xử lý số liệu 21

Phương pháp phân tích số liệu 21

PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI 23

Phạm vi nội dung 23

Phạm vi về thời gian 23

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 24

HIỆN TRẠNG NUÔI TÔM THẺ TẠI TRÀ VINH 24

Diện tích nuôi tôm thẻ ở Trà Vinh 24

Năng suất và sản lượng nuôi tôm thẻ ở Trà Vinh 25

THÔNG TIN CHUNG VỀ HỘ NUÔI TÔM THẺ CHÂN TRẮNG THÂM CANH Ở 2 MÔ HÌNH AO ĐẤT VÀ AO LÓT BẠT 27

Thông tin về tuổi, kinh nghiệm nuôi và số lao động tham gia thực hiện 2 mô hình ao đất và lót bạt 27

Trình độ học vấn của các hộ nuôi nuôi tôm thẻ chân trắng 2 mô hình ao đất và ao lót bạt 28

CÁC YẾU TỐ KỸ THUẬT 2 MÔ HÌNH AO ĐẤT VÀ AO LÓT BẠT 29

Thời gian nuôi và số vụ nuôi/năm 31

Cải tạo ao 32

Nguồn giống 33

Thức ăn 34

v

Quản lý ao nuôi 35

Cỡ tôm thu hoạch, năng suất, tỉ lệ sống và hệ số thức ăn 36

CÁC YẾU TỐ TÀI CHÍNH 2 MÔ HÌNH LÓT BẠT VÀ AO ĐẤT 38

Cơ cấu chi phí 38

Tổng chi, tổng thu, lợi nhuận và tỉ suất lợi nhuận (TSLN) 40

Phân tích tỉ lệ rủi ro của 2 mô hình ao lót bạt và ao đất 41

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG SUẤT CỦA 2 MÔ HÌNH AO LÓT BẠT VÀ AO ĐẤT 42

Mô hình nuôi trong ao lót bạt 42

Mô hình nuôi trong ao đất 43

THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN CỦA HAI MÔ HÌNH NUÔI 43

Thuận lợi 43

Khó khăn 44

PHÂN TÍCH MA TRẬN SWOT CỦA MÔ HÌNH NUÔI TÔM THẺ CHÂN TRẮNG TRONG AO ĐẤT VÀ AO LÓT BẠT TẠI ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 45

Phân tích ma trận SWOT của mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng trong ao lót bạt và đề xuất giải pháp phát triển mô hình nuôi 45

Phân tích ma trận SWOT của mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng trong ao đất và đề xuất giải pháp phát triển mô hình nuôi 47

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 49

1 Kết luận 49

2 Kiến nghị 49

TÀI LIỆU THAM KHẢO 51

PHỤ LỤC 01 1

PHỤ LỤC 02 4

PHỤ LỤC 03 8

PHỤ LỤC 04 12

PHỤ LỤC 05 14

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

AHPNS: Hội chứng hoại tử gan tụy cấp tính

BTC/TC: Bán thâm canh/thâm canh

CB & XK: Chế biến và xuất khẩu

CP: Công ty cổ phần chăn nuôi C.P Việt Nam

ĐBSCL: Đồng Bằng Sông Cửu Long

EMS: Hội chứng tôm chết sớm

PCR: Polemerase Chain Reaction

QCCT: Quảng canh cải tiến

vii

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Sơ đồ giản lược 21

Bảng 3.2 Ma trận SWOT 22

Bảng 4.1 Thông tin về tuổi, kinh nghiệm nuôi và số lao động 28

Bảng 4.2 Diện tích, mức nước trong ao, mật độ 30

Bảng 4.3 Thời gian nuôi và số vụ nuôi 31

Bảng 4.4 Nguồn con giống 34

Bảng 4.5 Số hộ thay nước trong quá trình nuôi và lượng nước thay 36

Bảng 4.6 Cỡ tôm thu hoạch, năng suất, tỉ lệ sống và hệ số thức ăn 38

Bảng 4.7 Cơ cấu chi phí mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng trong ao lót bạt và trong ao đất 39

Bảng 4.8 Tỉ lệ (%) chi phí biến đổi 39

Bảng 4.9 Các chỉ tiêu tài chính mô hình ao lót bạt và ao đất 41

Bảng 4.10 Phân tích ma trận SWOT của mô hình 45

Bảng 4.11Phân tích ma trận SWOT của mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng trong ao đất và đề xuất giải pháp phát triển mô hình nuôi 47

DANH SÁCH CÁC HÌNH

Hình 2.1 Bản đồ hành chính tỉnh Trà Vinh 15

Hình 4.1 Diện tích nuôi tôm thẻ tại Trà Vinh từ năm 2014 – 2019 24

Hình 4.2 Sản lượng tôm nuôi tôm thẻ ở Trà Vinh từ 2014 – 2019 26

Hình 4.3 Năng suất nuôi tôm thẻ ở Trà Vinh từ 2014 – 2019 26

Hình 4.4 Trình độ học vấn của hộ nuôi tôm thẻ trong mô hình ao lót bạt 29

Hình 4.5 Trình độ học vấn của hộ nuôi tôm thẻ trong mô hình ao đất 29

Hình 4.6 Ao nuôi tôm lót bạt 31

Hình 4.7 Ao nuôi tôm ao đất 31

Hình 4.8 Vệ sinh ao bạt trước khi thả nuôi 33

Hình 4.9 Thức ăn nuôi tôm thẻ 35

Hình 4.10 Trộn thức ăn cho tôm 35

Hình 4.11 Kiểm tra sàn ăn 36

Hình 4.12 Tỉ lệ (%) số hộ lỗ ở 2 mô hình ao lót bạt và ao đất 42 Hình 4.13 Các khó khăn của người nuôi TCT ở 2 mô hình nuôi lót bạt (n=55) và ao đất (n=55) 44

ix

TÓM TẮT

Đề tài “Đánh giá hiện trạng nuôi tôm thẻ chân trắng (Litopenaeus vannamei) thâm

canh trong ao đất và ao lót bạt tại Trà Vinh” được thực hiện từ ngày 30 tháng 1 năm 2020 đến ngày 29 tháng 7 năm 2020 Mục tiêu của đề tài nhằm đánh giá hiện trạng sản xuất của mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh trong ao đất và ao lót bạt tại Trà Vinh Phương pháp thực hiện bao gồm: Thu thập số liệu thứ cấp từ các Sở Ban ngành; số liệu

sơ cấp được thực hiện bằng phiếu điều tra soạn sẵn Số hộ phỏng vấn là 110 hộ (55 hộ nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh trong ao đất và 55 hộ nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh trong ao lót bạt) tại 2 huyện Cầu Ngang và Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh Kết quả nghiên cứu cho thấy, độ tuổi trung bình của chủ hộ tham gia sản xuất ở hai mô hình là 43

- 47 tuổi, kinh nghiệm sản xuất ở mô hình nuôi trong ao đất là 6 năm còn mô hình nuôi trong ao lót bạt là 4 năm, trình độ học vấn của chủ hộ ở hai mô hình chủ yếu là trình độ cấp 2 Diện tích ao nuôi mô hình có lót bạt là 0,14 ha và nuôi trong ao đất là 0,23 ha, mật

độ thả nuôi tương ứng ở mô hình lót bạt và ao đất lần lượt là 195 con/m2 và 87 con/ m2

với thời gian nuôi tương ứng là 90 ngày và 81 ngày Kích cỡ tôm thu hoạch ở mô hình lót bạt là 35 con/kg, mô hình nuôi trong ao đất 58 con/kg Năng suất bình quân nuôi trong ao lót bạt đạt 48 tấn/ha, trong ao đất đạt 12 tấn/ha FCR ở 2 mô hình ao lót bạt và ao đất lần lượt là 1,3 và 1,13 Lợi nhuận thu được từ mô hình ao bạt là 1,4 tỉ đồng/ha/vụ và mô hình

ao đất là 267 triệu đồng/ha/vụ Tóm lại, qua kết quả ở nghiên cứu này cho thấy mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng trong ao lót bạt là mô hình canh tác mang lại hiệu quả tài chính cao hơn Tuy nhiên khi nuôi mật độ cao cần đầu tư nhiều kinh phí và trình độ người nuôi cũng cần nâng cấp để đáp ứng được nhu cầu về kỹ thuật nuôi

PHẦN MỞ ĐẦU

GIỚI THIỆU

Trong những năm gần đây thủy sản đã và đang trở thành một ngành đem lại hiệu quả kinh tế xã hội cao và được xếp vào một trong năm ngành có giá trị kim ngạch xuất khẩu hàng đầu của cả nước (Tổng cục Thủy sản, 2013) Hiện nay, có 30 tỉnh ven biển có diện tích nuôi tôm nước lợ Trong năm 2017, diện tích nuôi tôm nước lợ cả nước đạt 721.100 ha, tăng 3,8 % so với năm 2016, trong đó diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng (TCT) là 322.400 ha tăng 3,7 %, sản lượng tôm nước lợ năm 2017 đạt 683.400 tấn tăng 4% so với năm 2016 (sản lượng tôm thẻ 256.400 tấn) Năm 2017 ngành tôm đạt đỉnh cao

về sản lượng và giá bán, kim ngạch xuất khẩu tôm đạt trên 3,8 tỷ USD (Tổng cục thủy sản, 2017) Ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là nơi có điều kiện phát triển nuôi trồng thủy sản, năm 2017 diện tích nuôi tôm của khu vực này chiếm 70% tổng diện tích tôm nuôi và 80% sản lượng tôm biển nuôi của cả nước, trọng điểm ở các tỉnh Cà Mau, Bạc Liêu, Trà Vinh,

Nghề nuôi trồng thủy sản ở Trà Vinh trong thời gian qua không ngừng phát triển nuôi với nhiều hình thức ở nhiều vùng sinh thái khác nhau Riêng vụ nuôi tôm năm 2017

đa số các hộ nuôi tôm thu được lợi nhuận khá nên diện tích thả nuôi toàn tỉnh lên đến hơn 30.000 ha, tăng gần 7.700 ha so với năm trước, sản lượng đạt hơn 45.000 tấn/năm; thiệt hại khoảng 5.508 hộ nuôi tôm với diện tích 2.210 ha Vụ nuôi tôm năm 2018, toàn tỉnh đã thả nuôi hơn 32.000 ha, có hơn 14.431 hộ thả nuôi tôm thẻ chân trắng với diện tích 6.263,7 ha với khoảng 3.588 tỷ con giống được thả nuôi và khoảng 350 ha nuôi theo hình thức siêu thâm canh ứng dụng công nghệ cao (Sở NN & PTNT Trà Vinh, 2017)

Ngành nuôi tôm hiện đang có nhiều thuận lợi như: Các hiệp định thương mại tự do tạo điều kiện thuận lợi cho tôm Việt Nam thâm nhập vào thị trường thế giới Đội ngũ cán

bộ khoa học, người nuôi tôm có kinh nghiệm, thời tiết thuận lợi Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nuôi tôm phải đối mặt với nhiều thách thức như: Nguồn nước ô nhiễm dịch bệnh lây lan và thời tiết

Để giải quyết những vấn đề trên hiện nay một số hộ dân đang chuyển từ mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng trong ao đất sang ao lót bạt nhằm góp phần ngăn chặn những tác động tiêu cực từ ô nhiễm môi trường ao nuôi, quản lý chất lượng nước tốt, dịch bệnh Tuy nhiên, trên địa bàn tỉnh Trà Vinh chưa có các đánh giá chi tiết về kỹ thuật nuôi cũng

2

như các chỉ tiêu tài chính của mô hình nuôi Do đó, đề tài “Đánh giá hiện trạng nuôi

tôm thẻ chân trắng (Litopenaeus vannamei) thâm canh trong ao đất và ao lót bạt tại

Trà Vinh” được thực hiện

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Mục tiêu chung

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm xác định hiện trạng của 2 mô hình nuôi thẻ

chân trắng (Litopenaeus vannamei) thâm canh trong ao đất và ao lót bạt tại Trà Vinh Từ

đó đề xuất giải pháp để góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nuôi tôm thẻ chân trắng theo 2 hình thức lót bạt và ao đất

Mục tiêu cụ thể

a) Đánh giá hiện trạng sản xuất của mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh trong ao đất và ao lót bạt

b) So sánh hiệu quả tài chính và kỹ thuật của hai mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng

thâm canh trong ao đất và ao lót bạt

c) Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất của mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh trong ao đất và ao lót bạt

d) Đề xuất giải pháp cải thiện hiệu quả tài chính và kỹ thuật của hai mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh trong ao đất và ao lót bạt

1.2.3 Nội dung nghiên cứu

Xác định thực trạng của hai mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng trong ao đất và ao lót bạt trên địa bàn tỉnh Trà Vinh

Phân tích các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật của hai mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng trong ao đất và ao lót bạt trên địa bàn tỉnh Trà Vinh

Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất của mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh trong ao đất và ao lót bạt

Phân tích những thuận lợi và khó khăn từ mô hình đem lại

TỔNG QUAN TÀI LIỆU

ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA TÔM THẺ CHÂN TRẮNG

Vị trí phân loại

Tôm thẻ chân trắng (Litopenaeus vannamei) là một trong những loài tôm nhiệt đới,

tôm phân bố vùng ven bờ phía Đông Thái Bình Dương, từ biển Pê-ru đến Nam Mê-hi-cô, vùng biển Ê-qua-đo Hiện nay, tôm thẻ chân trắng đã được di giống ở nhiều nước Đông

Á và Đông Nam Á như Trung Quốc, Thái Lan, Phi-líp-pin, In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a và Việt Nam Tôm thẻ chân trắng được phân loại như sau:

Loài: Litopenaeus vannamei

Hình 2 1: Hình dáng bên ngoài tôm thẻ chân trắng

(Nguồn: Nongnghiep.farmvina.com)

Đặc điểm sinh thái và tập tính sống

Tôm thẻ chân trắng là loài tôm nhiệt đới, có khả năng thích nghi với giới hạn rộng

về độ mặn và nhiệt độ Tôm có khả năng thích nghi với độ mặn 0,5 - 45‰, thích hợp: 7 - 34‰ và tăng trưởng tốt ở độ mặn khá thấp: 10 - 15‰ Bên cạnh độ mặn, pH của nước có vai trò rất quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp đến tôm nuôi và phiêu sinh vật, giá trị pH ở mức thích hợp cho sự sinh trưởng tối ưu của tôm từ 7,5-8,35 và khoảng dao động hàng ngày không được vượt quá 0,5 đơn vị pH (Chanratchakool et al 1995)

Mặc dù tôm có khả năng thích nghi với giới hạn rộng về nhiệt độ (15 – 330C), nhưng nhiệt độ thích hợp nhất cho sự phát triển của tôm là 23 - 300C Nhiệt độ tối ưu cho tôm lúc nhỏ (1 g) là 300C và cho tôm lớn (12 - 18 g) là 270C Tuy nhiên, trong điều kiện nhiệt độ thấp tôm mẫn cảm hơn với các bệnh do virus như bệnh đốm trắng và hội chứng Taura Độ kiềm của nước cũng có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của tôm Tôm

[2] Bách khoa toàn thư mở Wikipedia (2019)

[3] Cổng điện tử Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (2018), “Trà Vinh: Bàn giải pháp phát triển bền vững nghề nuôi tôm nước lợ”

[4] Cổng thông tin điện tử Trà Vinh (2018), “Điều kiện địa hình kinh tế xã hội, tỉnh Trà Vinh”

[5] Chi cục Nuôi trồng thủy sản Trà Vinh (2014), “Báo cáo tổng kết hoạt động năm

2014 và phương hướng nhiệm vụ năm 2015”

[6] Chi cục Nuôi trồng thủy sản Trà Vinh (2015), “Báo cáo tổng kết hoạt động năm

2015 và phương hướng nhiệm vụ năm 2016”

[7] Chi cục Nuôi trồng thủy sản Trà Vinh (2016), “Báo cáo tổng kết hoạt động năm

2016 và phương hướng nhiệm vụ năm 2017”

[8] Chi cục Thủy sản Trà Vinh (2017), “Báo cáo tổng kết hoạt động năm 2017 và phương hướng nhiệm vụ năm 2018”

[9] Chi cục Thủy sản Trà Vinh (2018), “Báo cáo tổng kết hoạt động năm 2018 và phương hướng nhiệm vụ năm 2019”

[10] Hiệp Hội CB & XK Việt Nam (2017), “Tổng quan ngành thủy sản Việt Nam”

[11] Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Trà Vinh (2017), “Báo cáo tổng kết tình hình nuôi trồng thủy sản năm 2017 và phướng hướng phát triển năm 2018”

[12] Lê Xuân Sinh (2006), “Tác động về mặt xã hội của các hoạt động Nuôi trồng thủy sản mặt lợ ven biển Đông Bằng Sông Cửu Long”, Tạp chí khoa học, quyển 2, Đại học Cần Thơ, trang 220-234

[13] Nguyễn Ngọc Anh (2017), “Quy hoạch và phát triển vùng nuôi tôm nước lợ ở Đồng Bằng Sông Cửu Long năm 2020, tầm nhìn 2030”, 148 trang

[14] Nguyễn Thanh Long và Huỳnh Văn Hiền (2012), “So sánh hiệu quả đầu tư

nuôi thâm canh tôm sú và tôm thẻ chân trắng ở Bến Tre”, Tạp chí Thương mại thủy sản, Số 155

[15] Nguyễn Thanh Phương (2004) “Giáo trình nuôi trồng thủy sản”, NXB Đại học Cần Thơ 2012, 152 trang.

[16] Nguyễn Văn Phụng và Phan Thanh lâm (2019), « Phân tích hiệu quả kỹ thuật của mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh tại Đồng bằng sông Cửu

Long, Tạp chí nghề cá sông Cửu Long, (2019) (15) ; (43-56)

[17] Phùng Thị Hồng Gấm, Võ Nam Sơn và Nguyễn Thanh Phương 2014 “Phân tích hiệu quả sản xuất các mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng và tôm sú thâm

canh ở tỉnh Ninh Thuận”.Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ, Thủy

[22] Trần Thị Thanh Hiền (2004), “Ảnh hưởng của việc bổ sung một số nguồn lipit

và vitamin C lên chất lượng tôm mẹ và ấu trùng tôm càng xanh (Macrobrahium rosenbergii deMan), 1979”, Luận văn tiến sĩ nông nghiệp, Đại học Thủy Sản, 69 trang

[23] Trương Hoàng Minh (2017), Hiệu quả của việc chuyển đổi nuôi tôm sú (Penaeus monodon) sang the chân trắng (Litopenaeus vannamei) ở tỉnh Sóc Trăng Tạp chí khoa học Đại học Cần Thơ tập 51, Phần B (2017): 117 – 124 [24] Thanh Liêm (2016), “Nuôi trồng thủy sản ở Đồng Bằng Sông Cửu Long gặp khó vì xâm nhập mặn”, 16 trang

[25] Thái Bá Hồ và Ngô Trọng Lư (2011) “Kỹ thuật nuôi tôm thẻ chân trắng”, Nhà xuất bản Nông Nghiệp, trang 108

[26] Nguyễn Văn Phùng (2019), “Xây dựng và hoàn thiện quy trình nuôi tôm thẻ chân trắng (penaeus vannamei) hai giai đoạn thích ứng biến đổi khí hậu ở tỉnh Trà Vinh”

[27] Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Trà Vinh (2018), “ Hướng dẫn số