Hồ Chí Minh là một nhà văn hóa kiệt suất. Sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng và nhà nước trong giai đoạn hiện nay

PHẠM VI NGHIÊN CỨU - Về nội dung: Trong khuôn khổ của tiểu luận, chỉ tập trung đi sâu nghiên cứu các giá trị tư tưởng văn hóa của Hồ Chí Minh nhằm làm sáng tỏ nhận định: “H

BỘ VĂN HOÁ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HOÁ TP HỒ CHÍ MINH

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

TÊN ĐỀ TÀI: HỒ CHÍ MINH LÀ MỘT NHÀ VĂN HÓA KIỆT SUẤT

SỰ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG VĂN HÓA HỒ CHÍ MINH CỦA ĐẢNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2021

1

MỤC LỤC

HỒ CHÍ MINH LÀ MỘT NHÀ VĂN HÓA KIỆT SUẤT SỰ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG VĂN HÓA HỒ CHÍ MINH CỦA ĐẢNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

MỤC LỤC 1

PHẦN MỞ ĐẦU 2

1 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 2

2 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2

PHẦN NỘI DUNG 3

1 Một số nhận thức chung về văn hóa và quan hệ giữa văn hóa với cái linh vực khác 3

1.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về văn hóa 3

1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về quan hệ giữa văn hóa với các lĩnh vực khác - vai trò của văn hóa 9

1.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng nền văn hóa mới 13

2 HỒ CHÍ MINH - NHÀ VĂN HÓA KIỆT SUẤT 15

2.1 Hồ Chí Minh - nhà lý luận, quản lý văn hóa 15

2.2 Một nhà thơ, nhà văn, nhà báo có nhiều tác phẩm có giá trị 16

3 SỰ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀO QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC 18

PHẦN KẾT THÚC 22

QUÁ TRÌNH VÀ Ý NGHĨA THỰC HIỆN ĐỀ TÀI 22

TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

2

PHẦN MỞ ĐẦU

Trong thời đại toàn cầu hóa, quốc tế hóa, bùng nổ công nghệ thông tin và giao lưu văn hóa một cách mạnh mẽ, các nước đang phát triển trong đó có cả Việt Nam đang phải hứng chịu rất nhiều ảnh hưởng của sự hội nhập Cơ hội nhiều song thách thức cũng không ít Bên cạnh những hội nhập hợp tác đầu tư và phát triển kinh tế, giao lưu chọn lọc tiếp biến những tinh hoa văn hóa thế giới thì Việt Nam cũng đang phải đối mặt với không ít những nguy cơ thách thức trong việc hội nhập văn hóa Nhiều vấn đề đang đặt ra như: Làm thế nào để vừa hội nhập vừa không làm mất bản sắc văn hóa dân tộc Tất cả đang đặt ra cho Đảng, nhà nước cũng như toàn bộ nhân dân phải tìm ra những giải pháp có thể hạn chế được sự du nhập của các loại hình văn hóa phản giá trị, không đúng với truyền thống tốt đẹp của dân tộc Một trong những biện pháp có ý nghĩa quan trọng trọng đó chính là tìm về những giá trị của tư tưởng

Hồ Chí Minh về văn hóa Đây được xem là giải pháp tối ưu có hiệu quả và tác động hầu hết nhân dân cả nước Và để làm rõ hơn về việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trên linh vực

văn hóa, đề tài: “Hồ Chí Minh là một nhà văn hóa kiệt suất sự vận dụng tư tưởng văn

hóa Hồ Chí Minh của Đảng trong giai đoạn hiện nay” đã được chọn cho phần tiểu luận

này

1 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Về nội dung: Trong khuôn khổ của tiểu luận, chỉ tập trung đi sâu nghiên cứu các giá trị tư tưởng văn hóa của Hồ Chí Minh nhằm làm sáng tỏ nhận định: “Hồ Chí Minh là một nhà văn hóa kiệt suất” cũng như việc vận dụng những giá trị vào việc xây dựng và phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay Đây là những giá trị tiêu biểu, cốt lõi nhất, tạo nên bản sắc văn hóa, con người Việt Nam Từ những giá trị tiêu biểu, cốt lõi mang tính nguyên tắc này đã sản sinh ra nhiều giá trị quý báu khác của con người Việt Nam

2 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Chứng minh Hồ Chí Minh là một nhà văn hóa kiệt suất Sự vận dụng tư tưởng văn hóa Hồ Chí Minh của Đảng trong giai đoạn hiện nay

3

PHẦN NỘI DUNG

1 Một số nhận thức chung về văn hóa và quan hệ giữa văn hóa với cái linh vực khác

1.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về văn hóa

Người viết: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo

và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích

Tư tưởng văn hóa Hồ Chí Minh là sự tổng hợp các giá trị văn hóa Đông - Tây, trên nền tảng chủ nghĩa xã hội nhân văn Việt Nam được hình thành trong các phong trào lớn của thế

kỷ XX, phong trào độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội

Tư tưởng văn hóa Hồ Chí Minh chính là khát vọng của dân tộc Việt Nam về cái đúng, cái tốt, cái đẹp trong các quan hệ của con người và chúng tiêu biểu cho con người và tiêu biểu cho các giá trị Việt Nam gia nhập vào các giá trị chung của khu vực và loài người tiến bộ Trong tâm khảm nhân loại hiện đại, Hồ Chí Minh luôn là người anh hùng giải phóng dân tộc, vừa là một danh nhân văn hóa Các tư tưởng văn hóa nghệ thuật của Hồ Chí Minh vừa kết tinh truyền thống văn hóa hàng ngàn năm của dân tộc Việt Nam, vừa đúc kết những kinh nghiệm trong họat động phong phú của người tạo nên những giá trị mới cho dân tộc, cho loài người tiến bộ, đặc biệt là cho các nước đang phát triển xây dựng nên văn hóa mới

Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trương nền văn hóa mới mà chúng ta đang xây dựng phải

“lấy hạnh phúc của đồng bào của dân tộc làm cơ sở” tức là muốn nói đến chức năng cao cả

to lớn của văn hóa Văn hóa phải góp phần thực hiện các mục tiêu của dân tộc và của cách mạng, nó không được xa rời đời sống, xa rời lao động, biến thành những thứ phù hoa, xa xỉ, hay nghệ thuật vị nghệ thuật… văn háo phải thực hiện các sứ mệnh cao cả của mình

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.3, tr.458

4

Văn hóa phải khẳng định và nêu cáo lý tưởng độc lập, tự chủ phải góp phần nâng cao tư tưởng và hòan thiện đạo đức con người Tư tưởng này của Người để thực hiện rất rõ qua các

tác phẩm cũng như trong tư tưởng của Người Người đã từng nểu rất rõ “Văn hóa phải làm

thế nào cho ai cũng có lý tưởng tự chủ độc lập tự do Đồng thời phải làm thế nào cho quốc dân có tinh thần vì nước quên mình, vì lợi ích chung của và quyền lợi riêng … văn hóa phải làm thế nào cho những người dân VN từ già đến trẻ, cả đàn ông và đàn bà, ai cũng hiểu biết

Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã từng nói: “văn hóa phải sửa đổi được tham nhũng, lười

Yêu nước, tự lập, tự cường sẵn sàng chấp nhận hy sinh lợi ích riêng vì lợi ích chung của tổ quốc và nhân dân, đó là những tư tưởng lớn, tình cảm đẹp, cần sớm được bồi dưỡng và khẳng định với mộ dân tộc trên con đường độc lập tự cường Văn hóa cũng phải góp phần bồi dưỡng và phát triển những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam trong thời đại mới

Ngoài việc khẳng định nêu cao lý tưởng độc lập thì văn hóa còn phải góp phần mở rộng hiểu biết nâng cao dân trí cho nhân dân Để góp phần mở rộng hiểu biết nâng cao dân trí cho nhân dân Để một phần dân tộc độc lập tự cường và kiến thiết xây dựng được đất nước theo

Hồ Chí Minh yêu cầu đặt ra đầu tiên là phải có vốn hiểu biết rộng rãi hay nói cách khác là phải có trình độ văn hóa Có như vậy mới có thể có tri thức, khă năng xây dựng và phát triển

đất nước Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói “Muốn giữ vững nền độc lập của mình, phải có kiến

Tình trạng 95 dân số mù chữ sau cách mạng Tháng Tám đã cản trở rất lớn đến việc giữ vững nền độc lập Chính vì vậy mà một trong những vấn đề được chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập đến sớm nhất là phải “nâng cao dân trí” và phong trào bình dân học vụ đã diễn ra một cách mạnh mẽ sôi nổi rông khắp để xóa nạn mù chữ Đó là một biểu hiện của văn hóa trong đời sống nhân dân

Văn hóa là một lĩnh vực rộng lớn gồm nhiều mảng khác nhau, văn hóa, giáo dục, văn hóa - nghệ thuật, thông tin, truyền thông, báo chí, bảo tàng… lĩnh nào cũng phải góp phần

2 Hồ Chí Minh về công tác văn nghệ Nxb sự thật, Hà Nội, 1971 tr 72

3 Hồ Chí Minh về công tác văn nghệ Nxb sự thật, Hà Nội, 1971 tr 72

4 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.36

nói để đánh giá một tác phẩm hay thì tác phẩm đó phải “diễn đạt vừa đủ những điều đáng

nói, tác phẩm đó được trình bày sao cho mọi người ai cũng hiểu và khi đọc xong đọc giã phải suy ngẫm”5

Tiêu chuẩn đầu tiên của một tác phẩm theo chủ tịch Hồ Chí Minh là phải xét về tính chân thật của nội dung Nghệ thuật sáng tạo theo quy luật của nhân dân, nhưng cái đẹp đó phải là cái đẹp có thực từ cuộc sống sản xuất và chiến đấu của nhân dân, nguồn nuôi dưỡng không bao giờ cạn cho sáng tạo của văn nghệ sĩ

Những nội dung tốt chưa đủ làm nên giá trị của tác phẩm Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đem văn nghệ sĩ phục vụ nhân dân không phải là cung cấp cho họ những sản phẩm “văn hóa loại hai” những món ăn chế biến vội vàng

Đặc trưng của nghệ thuật là diễn đạt bằng hình tượng cảm xúc, màu sắc, nhịp

điệu…nghĩa là tính chân thật sâu sắc phải đi liền với tính nghệ thuật cao Người nói: “Quần

chúng mong mưốn những tác phẩm có nội dung chân thật và phong phú, có hình thức trong sáng và vui tươi Khi chưa xem thì hứng thú xem rồi sẽ bổ ích”6

Người yêu cầu phải “miêu tả cho hay, cho chân thật và cho hùng hồn góp phần vào việc

nâng cao đời sống vui tươi lành mạnh quần chúng” Muốn góp phần nâng cao mỹ cảm của quần chúng, văn nghệ sĩ cần phải vượt lên sự nghèo nàn, đơn điệu, nhàm chán Người đã luôn luôn nhắc nhỡ các văn nghệ sĩ cần phải “luôn luôn tìm tới những con đường để làm sao

có thể kể mộc cách chân thành hơn cho nhân dân nghe về những lo âu và những suy nghĩ của nhân dân” 7

5 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.36

6 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.36

7 Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận, Nxb Văn học - H1981 - tr.515

6

Ngay từ những ngày đầu thực hiện tiến hành cách mạng chủ tịch Hồ Chí Minh đã rất chú ý quan tâm đặc biệt đến việc xây dựng nền văn hóa cho nhân dân Đặc biệt là sau khi Cách mạng tháng Tám thì nhiệm vụ xây dựng phát triển văn hóa lại càng có ý nghĩa vô cùng

to lớn Và tư tưởng Hồ Chí Minh về một nền văn hóa mới được thể hiện rất sâu sắc trong suốt

sự nghiệp của người

Ngày 07/09/1945 trong buổi tiếp đoàn Đại biểu Ủy ban văn hóa lâm thời Bắc Bộ, Người

đã nói về tính chất của một nền văn hóa phải xây dựng: “Cái văn hóa mới này cần phải có

tính cách khoa học, tính cách đại chúng thì mới thuận lợi với trào lưu tiến hóa của tư tưởng thời đại”8

Và ba tính chất này của nền văn hóa mới của nền văn hóa mới do chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta nêu ra đã trở thành tư tưởng chủ đạo định hướng phấn đấu trong xây dựng nền văn hóa Việt Nam Đặc biệt đối với chủ tịch Hồ Chí Minh tính chất dân tộc, khoa học và đại chúng được thể hiện rất rõ ràng trong các quan điểm tư tưởng về xây dựng văn hóa của người:

+ Tính dân tộc của văn hóa

Văn hóa là sức sống là biểu tượng là nét riêng của mỗi dân tộc - văn hóa - nghệ thuật của mỗi quốc gia phải được thể hiện đầy đủ và sâu sắc đận bản sắc dân tộc Và đối với Việt Nam thì chỉ khi dựa trên nền tảng của văn hóa dân tộc thì mới có thể tiếp thu và đóng góp vào nền văn hóa chung nhân loại

Chủ tịch Hồ Chí Minh là một vị lãnh tụ đặc biệt quan tâm đến nhiệm vụ trau dồi đặc điểm, bản sắc riêng của văn hóa dân tộc Điều này thể hiện rất rõ trong các tư tưởng của Người

về xây dựng một nền văn hóa rất rõ các tư tưởng của Người về xây dựng một nền văn hóa Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc Trang dẫn văn bản khai mạc hội nghị văn hóa toan quốc năm 1946, Người đã nhấn mạnh là phải: “trau dồi cho văn hóa nghệ thuật có tinh thần thuần túy Việt Nam” phải “lột cho hết tinh thần dân tộc” “Nếu dân tộc hóa mà phát triển đến cực điểm thì tức là đến chỗ thế giới hóa nó, vì lúc bấy giờ vă hóa thế giới sẽ phải chú ý đến vai trò của mình và văn hóa của mình sẽ chiếm được địa vị ngay với các nền văn hóa thế giới”9

8 Hồ Chí Minh biên niên tiền sử, Sđd, t.3 - tr.13

9 Báo “Cứu Quốc” số ra ngày 09/10/1945

7

Tính dân tộc của văn hóa còn đòi hỏi phải thể hiện được cốt cách và tân hồn của con người Việt Nam, đó là truyền thống yêu nước, cần cù, dũng cảm, đòan kết thương người,… Tóm lại là tất cả những gì cao đẹp nhất trong tâm hồn con người tính cách Việt Nam đã được hun đúc trong suốt hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước Muốn thể hiện được những yêu cầu này, chủ tịch Hồ Chí Minh đòi hỏi các nhà văn hóa - văn nghệ phải đi sâu vào quần chúng nhân dân, thực hiện ba cùng với họ, đó là cùng ăn cùng ở, cùng làm, như thế mới phát hiện và mô tả được chiều sâu của tính cách nhân tâm hồn quần chúng Lại phải học lịch

sử, hiểu truyền thống dân tộc Người từng đưa ra những lời nhắc nhở cảnh báo: “coi chừng,

có nhiều người Việt Nam lại không hiểu rõ lịch sử, đất nước, con người và những cái vốn rất quý báu của mình bằng những người nước ngoài” Lại cũng phải hiểu kỹ hiểu sâu truyền

thống văn hóa - nghệ thuật Việt Nam Người căn dặn văn nghệ sĩ: “Nghệ thuật của cha ông

hay lắm tốt lắm! cố mà giữ gìn Làm công tác văn nghệ mà không tìmhiểu sâu vốn của dân tộc thì không làm được đâu”10

Tính dân tộc của văn hóa còn được thể hiện ở trong hình thức và phương tiện diễn đạt

Hồ Chí Minh là một trong những người có công đầu trong giữ gìn và bảo tồn tiếng Việt Người đã nói về việc giữ gìn, phát huy tiếng Việt: “Tiếng nói là một thứ của cải rất quý báu của dân tộc, chúng ta phải giữ gìn lấy nó, chớ đẻ bệnh nói chữ nó lấn át nó đi” Theo tư tưởng

Hồ Chí Minh thì mỗi khi dân tộc có nếp cảm nếp nghĩ riêng, có hình thức diễn đạt riêng đi thẳng vào lòng người lay động sâu xa tâm hồn họ Dân tộc Việt Nam cũng vậy “Nhân dân ta

có truyền thống kể chuyện ngắn gọn và có duyên Các chú giải phải học cách kể chuyện của nhân dân”

Có thể nói tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa là quan điểm toàn diện và sâu sắc: cả từ nội dung đến hình thức diễn đạt Và bản thân Người một nhà văn hóa lớn của nhưng luôn luôn quan tâm chú trọng đến việc học tập những nét văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc

+ Tính khoa học trong văn hóa

Hồ Chí Minh nhấn mạnh coi trọng việc học tập bảo tồn những gía trị của nền văn hóa truyền thống của dân tộc tuy nhiên Người cũng đã chỉ ra rất rõ ràng mặt tích cực và tiêu cực

10 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.12, tr.557

8

trong những giá trị truyền thống Và một trong những mặt chưa được là hạn chế của giá trị truyền thống cổ truyền chưa hình thành được tính khoa học

Đất nước ta là một nước nông nghiệp nên tư duy của nhân dân trước đây cũng theo lối

tư duy nông nghiệp - một lối tư duy kinh nghiệm không mở đường cho khoa học tự nhiên phát triển chính vì vậy mà ý thức chủ đạo trong toàn xã hội chưa phải là tư duy khoa học, khái niệm khoa học, phương pháp khoa học Và trong điều kiện này, mê tín dị đoan và những thủ tục lạc hậu có cơ sở để phát triển và ăn sâu vào đời sống quần chúng nhân dân

Chính vì vậy mà chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Nay nước ta đã được độc lập, tinh

thần được giải phóng, cần phải có một nền văn hóa hợp với khoa học và hợp với cả nguyện vọng của nhân dân”11.Và theo tư tưởng Hồ Chí Minh tính khoa học của văn hóa đòi hỏi phải đấu tranh chống lại những gì trái với khóa học, phản tiến bộ, phải, đấu tranh chống chủ nghĩa duy tâm, mê tín dị đoan

Người nhắc nhở nghành văn hóa trong việc khôi phục vốn cũ thì: “chỉ nên khôi phục

cái gì tốt, còn cái gì không tốt thì phải loại dần ra” họ được “khôi phục cả đồng bóng rước xách thần thánh”12

Ngoài ra Người còn nhắc nhở và giao cho ngành giáo dục phải thường xuyên “dạy bảo các cháu thiếu niên về khoa học kỹ thuật, làm cho các cháu ngay từ thuở nhỏ đã biết yêu khoa học để mai sau các cháu trở thành người có thói quen sinh hoạt, làm việc theo khoa học”

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã không ngừng thực hiện với xây dựng đời sống văn hóa khoa học - để tuyên truyền nếp sống vệ sinh phong cách sống và làm việc theo khoa học, chủ tịch

Hồ Chí Minh đã viết tắt phẩm “Đời sống mới”, “Sửa đổi lối làm việc”, nhằm tổ chức lại các quan hệ văn hóa từ trong nhà, một làng, một trường học đến các cơ quan đơn vị bộ đội… Sao cho việc ăn, ở, lao động, học tập…, tuân theo đời sống mới bài trừ các phong tục tập quán cổ

hủ làm cho nếp sống xã hội ta mỗi ngày một tiến bộ hơn hợp với khoa học và văn minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh về một nền văn hóa khoa học là một tư tưởng toàn diện bao trùm nhiều lĩnh vực nhiều ngành… của xã hội và đến ngày nay những tư tưởng của người vẫn còn nguyên giá trị

11 Hồ Chí Minh biên niên tiền sử, Sđd, t.3 - tr.16

12 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.9, tr.248

9

+ Tính đại chúng của văn hóa

Tư tưởng Hồ Chí Minh về tính đại chúng của văn hóa là một trong những tư tưởng quan trọng đối với xây dựng nên văn hóa Việt Nam tư tưởng này được xuất phát từ quan điểm duy vật biện chứng lịch sử: quần chúng nhân dân chính là người sáng tạo ra mọi của cải vật chất tinh thần, là người sáng tạo ra văn hóa do đó họ phải được hưởng thụ các giá trị văn hóa chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói về vấn đề này: “Quần chúng là người sáng tạo, công nông là những người sáng tạo Nhưng quần chúng không chỉ sáng tạo ra của cải vật chất cho xã hội quần chúng còn là người sáng tác nữa”

Chính vì vậy mà tư tưởng của Người là xây dựng một nền văn hóa phục vụ cho quảng đại quần chúng nhân dân Người đã từng đặt ra vấn đề “Văn hóa phục vụ ai? Và người đã khẳng định một cách dứt khoát văn hóa phải phục vụ cho đại đa số nhân dân phải hướng về quảng đại quần chúng phải phản ánh được tâm tư nguyện vọng ý chí nhân dân Người thường xuyên nhắc nhở những người cầm bút trong việc định hướng cho các nghành sáng tác của mình - đó là phải đặt ra những câu hỏi như: viết cho ai? Viết để làm gì? Viết như thế nào Và từ đó để có cách phục vụ cho đời sống nhân dân

Văn hóa là trình độ phát triển của con người, do con người làm ra nó, phải trở về phục

vụ con người Chủ tịch Hồ Chí Minh đấu tranh giải phóng dân tộc để đem lại tự do hạnh phúc ấm no cho nhân dân trong đó văn hóa Đó là tính nhất quán trong sự nghiệp cách mạng của Người

Ngoài những điểm trên chủ tịch Hồ Chí Minh còn đòi hỏi các nhà hoạt động văn hóa phải tăng cường liên hệ với thực tế đi sâu vào cuộc sống nhân dân để tìm hiểu và phản ánh những nỗi lo âu và suy nghĩ khát vọng và tình yêu, cuộc đời và số phận của nhân dân vừa để đem ánh sáng văn hóa đến mọi người mọi nhà nhất là những vùng sâu, vùng xa ,những vùng đồng bào miền núi vì có như vậy thì mới đưa văn hóa trở thành đại chúng và nhân dân Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phê bình một cách thằng thừng “phải thấy rằng nói chung văn hóa của

ta còn loanh quanh thành phố chỗ dễ ăn chứ chưa đến chỗ đồng bào Mèo, đồng bào Mán” Qua đó thấy rằng quan điểm về tính đại chung trong tư tưởng Hồ Chí Minh được thể hiện sâu sắc toàn diện

1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về quan hệ giữa văn hóa với các lĩnh vực khác -

vai trò của văn hóa

10

Với chủ tịch Hồ Chí Minh thì văn hóa nghệ thuật cũng như những hoạt động khác, không thể đứng ngòai mà phải ở trong kinh tế và chính trị

Đây là một quan điểm vô sản của chủ nghĩa Mác - Lênin về văn hóa đã được chủ tịch

Hồ Chí Minh truyền bá khá sớm cho các nhà văn hóa Việt Nam ngay sau Cách mạng Tháng tám

Văn hóa chính trị là hai yếu tố của kiến trúc thượng tầng vốn có quan hệ mật thiết với nhau Một nền chính trị đúng đắn bao giờ cũng được xây dựng trên một nền văn hóa tiến bộ Khi chủ tịch Hồ Chí Minh nói ham muốn tột bậc của Người là làm sao cho nước ta được độc lập, dân ta được tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành… thì

đó vừa là mục tiêu chính trị cũng là mục tiêu văn hóa và là một một nền văn hóa tiến bộ phải hướng vào mục tiêu phục vụ nhiệm vụ chính trị cũng là mục tiêu văn hóa Tại khai mạc đại hội văn hóa toàn quốc 24/ 11/ 1940 chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ “văn hóa có liên lạc với chính trị rất mật thiết”

Văn hóa và kinh tế có tác động qua lại với nhau rất chặt chẽ chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ kinh tế là điều kiện phát triển của văn hóa “Văn hóa là kiến trúc thượng tầng, những

cơ sở hạ tầng có kiến thiết rồi văn hóa mới kiến thiết được và đủ điều kiện phát triển được” Tuy nhiên người cũng Người cũng chỉ rõ vai trò của văn hóa đối với sự phát triển kinh tế Người nói: “Trình độ văn hóa của nhân dân được nâng cao sẽ giúp cho chúng ta thúc đẩy mạnh công cuộc khôi phục kinh tế, phát triển dân chủ, cần thiết để xây dựng đất nước ta thành một nước hòa bình, thống nhất, độc lập dân chủ và giàu mạnh”

Mặt khác nói văn hóa ở trong kinh tế và chính trị cũng có nghĩa là kinh tế và chính trị cũng phải có văn hóa, trong kháng chiến chống Pháp, Đảng ta và chủ tịch Hồ Chí Minh đề ra khẩu hiệu “Kháng chiến hóa văn hoá, văn hóa hóa kháng chiến” cũng là theo tinh thần ấy Chính vì vậy mà Hồ Chí Minh đã nói: “Trong công cuộc kiến thiết nước nhà có bốn vẫn

đề cũng phải chú ý đến, cũng phải coi trọng ngang nhau: chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa Và trong nối quan hệ giữa văn hóa và phát triển chúng ta còn phải quán triệt và quan tâm nhiều hơn đến vấn đề này”

11

“Văn hóa cũng là một mặt trận, người làm văn hóa là chiến sỹ đầu tiên, mặt trận ấy” Quan điểm này được chủ tịch Hồ Chí Minh xác định vai trò và vị trí của văn hóa trong sự nghiệp cứu nước giải phóng dân tộc và xây dựng xã hôi mới, tức là khẳng định mặt trận văn hóa cũng có tầm quan trọng như các mặt trận quân sự, chính trị, kinh tế đồng thời cũng khẳng định tính chất quy mô, quyết liệt của cuộc đấu tranh giữa cách mạng và phản động, giữa tiến bộ và lạc hậu trên mặt trận văn hóa

Quan điểm này đã trở thành quan điểm hoạt động văn hóa của chính bản thân Người ngay từ đầu những năm 20 của thế kỷ trước Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã luôn sử dụng ngòi bút của mình như một thứ vũ khí tất yếu của sự đấu tranh giải phóng dân tộc các nước thuộc địa và phụ thuộc

Hồ Chí Minh gọi văn hóa là mặt trận để xác định tinh thần chiến đấu của loại cán bộ hoạt động trên lĩnh vực văn hóa Năm 1943 trong nhà ngục của chế độ Tưởng Giới Thạch,

Người đã nêu lên yêu cầu chất thép của thơ ca cách mạng và sứ mệnh chiến đấu của nhà thơ:

“Nay ở trong thơ nên có thép Nhà thơ cũng phải biết xung phong”

Quan điểm về những chiến sỹ trên mặt trận văn hoá đã thể hiện tập trung quan điểm Mác - Lênin và quan điểm của Đảng ta về vai trò vị trí của đối tượng phục vụ của văn hóa và nghệ thuật, về yêu cầu tính chiến đấu, tinh thần cách mạng tiến công của văn nghệ sĩ Để hoàn thành được nhiệm vụ vẽ vang của mình, Hồ Chí Minh còn yêu cầu “chiến sỹ nghệ thuật cần

có lập trường vững tư tưởng đúng Nói tóm lại là phải đặt lợi ích của tổ quốc, của nhân dân

lên trên hết, trước hết”

Về mặt sáng tác, muốn có được những tác phẩm tốt, Hồ Chí Minh cũng nhắc nhở văn

nghệ sĩ: “Cần thấm hiểu, liên hệ đi sâu vào cuộc sống của nhân dân Như thế mới bày tỏ được

tinh thần anh dũng và kiên quyết của quân và dân ta, đồng thời để giúp phát triển và nâng cao cho tinh thần ấy”13

Quan điểm của chủ chủ tịch Hồ Chí Minh về vị trí của văn hóa, về vai trò chiến sỹ của người làm văn hóa đã đặt đường lối vào văn hóa văn nghệ của Đảng và Nhà nước ta nó vẫn giữ nguyên tính thời sự nóng hổi trong điều kiện hiện nay khi văn hóa đang chịu tác động mạnh của cơ chế thị trường, người cầm bút không tránh khỏi những đồng tiền mà đánh mất thiên chức cao quý của mình

13 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.6, tr.368