Đảng lãnh đạo công cuộc đấu tranh xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng những năm 19451946. Ý nghĩa lịch sử của vấn đề đối với cách mạng và với công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc XHCN Việt Nam hiện nay

Tuy nhiên, sau chiến thắng vang dội ấy, Đảng và Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phải đối mặt với nhiều khó khăn, thử thách trong công cuộc đấu tranh xây dựng và bảo vệ chính quyền các

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

ĐỀ TÀI: Đảng lãnh đạo công cuộc đấu tranh xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng những năm 1945-1946 Ý nghĩa lịch sử của vấn đề đối với cách mạng và với công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc XHCN Việt Nam hiện nay

Giảng viên hướng dẫn : Bùi Thị Hồng Thúy

Sinh viên thực hiện : Nguyễn Tùng Long

Mã sinh viên : 23A4010380

Nhóm tín chỉ : 04

Mã đề : 08

Mục lục

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 1

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 2

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 2

NỘI DUNG 3

I Đảng lãnh đạo công cuỗ đấu tranh xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng những năm 1945-1946 3

1 Tình hình cách mạng Việt Nam sau cách mạng tháng Tám năm 1945 3

1.1 Thuận lợi 3

1.2 Khó khăn 3

2 Đảng lãnh đạo xây dựng chế độ mới và chính quyền cách mạng thời kỳ 1945-1946 5

2.1 Các chủ trương kháng chiến kiến quốc của Đảng 6

2.2 Nhiệm vụ đề ra : 7

3 Kết quả thực hiện, ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm rút ra 8

3.1 Kết quả thực hiện 8

3.2 Ý nghĩa lịch sử 10

3.3 Bài học kinh nghiệm 10

II Ý nghĩa lịch sử của vấn đề đối với cách mạng và với công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc XHCN Việt Nam hiện nay 11

KẾT LUẬN 12

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 có thể nói là một trong những trang

sử chói lọi nhất trong lịch sử của dân tộc ta, là dấu mốc lớn trên con đường phát triển, dựng nước, giữ nước của dân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài mấy nghìn năm Tuy nhiên, sau chiến thắng vang dội ấy, Đảng và Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phải đối mặt với nhiều khó khăn, thử thách trong công cuộc đấu tranh xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng Để giữ vững được chính quyền đòi hỏi Đảng phải có bản lĩnh kiên định, vững vàng cùng với các phương pháp khoa học cách mạng, đối sách phù hợp

Em chọn đề tài tiểu luận “Đảng lãnh đạo công cuộc đấu tranh xây dựng và

bảo vệ chính quyền cách mạng những năm 1945-1946 Ý nghĩa lịch sử của vấn đề đối với cách mạng và với công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc XHCN Việt Nam hiện nay” với mong muốn tìm hiểu thêm về quá trình

Đảng xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng sau chiến thắng vẻ vang của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 Qua đó đưa ra bài học kinh nghiệm đối với việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Thông qua học tập tìm hiểu về quá trình Đảng lãnh đạo nhân dân đấu tranh để xây dựng bảo vệ Tổ quốc, và cụ thể là trong giai đoạn 1945-1946 giúp sinh viên có một tầm hiểu biết về lịch sử cuộc đấu tranh xây dựng và bảo

vệ chính quyền cách mạng Từ đó làm nổi bật lên vai trò trung tâm chỉ đạo kháng chiến của Đảng nhà nước và chính quyền

Đề tài tiểu luận này đưa ra một số nhiệm vụ cần giải quyết Thứ nhất,

cần chỉ ra được tình hình cách mạng Việt Nam sau cách mạng tháng Tám,

những thuận lợi và khó khăn do tình hình quốc tế tác động Thứ hai, trình bày

quá trình Đảng lãnh đạo xây dựng chế độ mới và chính quyền cách mạng thời

kỳ 1945-1946 Thứ ba, cho biết kết quả tổ chức thực hiện, ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm rút ra Và cuối cùng, nêu lên ý nghĩa của vấn đề đối với

công xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN Việt Nam hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu : Đảng Cộng sản Việt Nam trong công cuộc lãnh đạo đấu tranh xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng những năm

1945-1946 và từ những nghiên cứu ấy để vận dụng vào công cuộc xây dựng bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay

Phạm vi nghiên cứu : Việt Nam những năm 1945-1946 và hiện tại

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lí luận: Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng phương pháp luận biện chứng duy vật và chủ nghĩa duy vật lịch sử cùng những phương pháp như: phân tích, tổng hợp, khái quát hóa và hệ thống hóa

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Ý nghĩa lý luận : Trang bị những kiến thức về lịch sử quá trình bảo vệ

Tổ quốc khỏi thế lực thù địch trong giai đoạn 1945-1946 và vai trò, vị trí của Đảng Cộng sản Việt Nam trong công cuộc đấu tranh xây dựng và bảo vệ

chính quyền cách mạng trong giai đoạn đó.

Giá trị thực tiễn : Tìm hiểu về đề tài này để thấy được công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc những năm 1945-1946 từ đó rút ra bài học kinh nghiệm đối với việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN Việt Nam hiện nay

NỘI DUNG

I Đảng lãnh đạo công cuộc đấu tranh xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng những năm 1945-1946

1 Tình hình cách mạng Việt Nam sau cách mạng tháng Tám năm 1945 1.1 Thuận lợi

Trên thế giới, sau cuộc chiến tranh thế giới thứ hai, cục diện khu vực và

thế giới có những sự thay đổi lớn có lợi cho cách mạng Việt Nam Liên Xô trở thành thành trì của chủ nghĩa xã hội Nhiều nước ở Đông, Trung Âu, được sự ủng hộ và giúp đỡ của Liên Xô đã lựa chọn con đường phát triển theo chủ nghĩa xã hội Phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa châu Á, châu Phi và khu vực Mỹ Latinh dâng cao

Ở trong nước, Việt Nam trở thành quốc gia độc lập, tự do; nhân dân

Việt Nam từ thân phận nô lệ, bị áp bức trở thành các chủ nhân của chế độ dân chủ mới Đảng Cộng sản trở thành Đảng cầm quyền lãnh đạo cách mạng trong cả nước Đặc biệt là việc hình thành hệ thống chính quyền cách mạng cùng bộ máy thống nhất từ cấp Trung ương cho đến cơ sở với mục đích ra sức phục vụ lợi ích của Tổ quốc và nhân dân Bên cạnh đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh trở thành biểu tượng của nền độc lập, tự do, là trung tâm của khối đại đoàn kết của toàn dân tộc Việt Nam Quân đội quốc gia và lực lượng công an, hệ thống luật pháp của chính quyền cách mạng được khẩn trường xây dựng và phát huy vai trò đối với công cuộc đấu tranh chống thù trong, giặc ngoài và xây dựng chế độ mới

1.2 Khó khăn

Trên thế giới, phe đế quốc chủ nghĩa nuôi dưỡng âm mưu mới “chia lại

hệ thống thuộc địa thế giới”, ra sức tấn công, đàn áp phong trào cách mạng thế giới, trong đó có cách mạng Việt Nam Do lợi ích cục bộ của mình, nhiều nước lớn không có nước nào ủng hộ lập trường độc lập và công nhận địa vị

pháp lý của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Việt Nam nằm trong vòng vây của chủ nghĩa đế quốc, bị vao vây và cách biệt hoàn toàn với thế giới bên ngoài Cách mạng ba nước Đông Dương nói chung và cách mạng Việt Nam nói riêng phải đương đầu với nhiều bất lợi, khó khăn, thử thách hết sức to lớn và nghiêm trọng

Ở trong nước, ngay từ những ngày đầu của chính quyền cách mạng, các

thế lực đế quốc, phản động quốc tế đã cấu kết, bao vây, chống phá hòng thủ tiêu mọi thành quả cách mạng của nhân dân ta, đặt lại ách thống trị của chúng, xóa bỏ nền độc lập mà dân tộc ta khó khăn lắm mới giành được Hệ thống chính quyền cách mạng mới được thiết lập đang còn rất non trẻ, thiếu thốn, yếu kém về nhiều mặt; hậu quả của chế độ cũ để lại là hết sức nặng nề Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa lúc bấy giờ đang phải tiếp quản một nền kinh tế xơ xác, tiêu điều, công nghiệp đình đốn, nông nghiệp bị hoang hóa, 50% ruộng đất bị bỏ hoang; nền tài chính, ngân khố trở nên kiệt quệ, kho bạc thì trống rỗng; các hủ tục lạc hậu, thói hư, tật xấu, tệ nạn xã hội chưa được khắc phục, 95% dân số thất học, mù chữ Nạn đói cuối năm 1944, đầu năm 1945 đã làm chết 2 triệu người dân Hậu quả ấy chưa kịp khắc phục thì nạn lụt lớn lại xảy ra, tàn phá 9 tỉnh đồng bằng Bắc Bộ Thách thức lớn nhất

và nghiêm trọng nhất lúc này là âm mưu quay trở lại thống trị Việt Nam một lần nữa của thực dân Pháp Ngày 2/9/1945, quân Pháp đã trắng trợn gây hấn, cho nổ súng vào những người tham gia cuộc mít-ting mừng ngày độc lập ở Sài Gòn – Chợ Lớn

Ngày 6/9/1945, theo thỏa thuận của phe Đồng minh, 2 vạn quân đội Anh - Ấn đổ bộ vào Sài Gòn để làm nhiệm vụ giải giáp quân đội Nhật thua trận ở phía Nam Việt Nam Rạng sáng ngày 23/9/1945, được sự giúp sức của quân đội Anh và Nhật, Pháp ngang nhiên nổ súng gây hấn đánh chiếm Sài Gòn – Chợ Lớn (Nam Bộ) , mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược lần thứ hai của thực dân Pháp hòng đặt lại ách thống trị ở Việt Nam và Đông Dương

Từ cuối tháng 8/1945, hơn 20 vạn quân đội của chính quyền Tưởng Giới Thạch (Trung Quốc) – Đồng minh của đế quốc Mỹ, kéo vào miền Bắc nước ta với danh nghĩa vào giải giáp quân Nhật, nhưng âm mưu của chúng là

“Tiêu diệt Đảng ta, phá tan Việt Minh, giúp bọn phản động Việt Nam đánh đổ chính quyền nhân dân, lập một chính phủ phản động làm tay sai cho chúng”

Chưa bao giờ trên đất nước ta lại có nhiều kẻ thù xâm lược hung bạo và xảo quyệt như vậy Các thế lực xâm lược tuy có những ý đồ và hành động khác nhau Song chúng đều có chung một mục đích đó là tiêu diệt chính quyền nhà nước Việt Nam – một chính quyền đang còn non trẻ Tình hình đó

đã đặt nền độc lập và chính quyền cách mạng của Việt Nam trước tình thế

“ngàn cân treo sợi tóc”, cùng một lúc phải đối phó với nạn đói, nạn dốt và thù trong, giặc ngoài

2 Đảng lãnh đạo xây dựng chế độ mới và chính quyền cách mạng thời kỳ 1945-1946

2.1 Các chủ trương kháng chiến kiến quốc của Đảng

Ngày 3/9/1945, Chính phủ lâm thời họp phiên họp đầu tiên dưới sự chủ trì của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định ngay nhiệm vụ lớn trước mắt, đó là: diệt giặc đói, diệt giặc dốt và diệt giặc ngoại xâm

Ngày 25/11/1945, Ban Chấp hành Trung ương Đảng ra Chỉ thị “Kháng chiến kiến quốc”, nhận định tình hình và vạch ra con đường đi lên của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới sau khi giành được chính quyền

Nội dung chỉ thị : phân tích sâu sắc sự biến đổi của tình hình thế giới và

trong nước, nhất là tình hình Nam Bộ và xác định rõ: “kẻ thù chính của ta lúc này là thực dân Pháp xâm lược, phải tập trung ngọn lửa đấu tranh vào chúng”; nêu rõ mục tiêu của cuộc cách mạng Đông Dương lúc này vẫn là “dân tộc giải phóng” và đề ra khẩu hiệu “Dân tộc trên hết, Tổ quốc trên hết”, nhưng không phải là giành độc lập mà là giữ vững độc lập Mọi hành động phải tập trung

vào nhiệm vụ chủ yếu, trước mắt là “củng cố chính quyền, chống thực dân Pháp xâm lược, bài trừ nội phản, cải thiện đời sống cho nhân dân”

Về chính trị,nhanh chóng xúc tiến bầu cử Quốc hội để đi đến việc thành

lập Chính phủ chính thức; lập ra Hiến pháp, động viên toàn dân kiên trì kháng chiến và chuẩn bị kháng chiến lâu dài; kiên định các nguyên tắc độc lập

Về ngoại giao, phải kiên trì nguyên tắc “thêm bạn bớt thù”; đối với Tàu

Tưởng nêu chủ trương “Hoa-Việt thân thiện”, đối với Pháp “độc lập về chính trị, nhân nhượng về kinh tế”

Về tuyên truyền, hết sức kêu gọi đoàn kết chống chủ nghĩa thực dân

Pháp xâm lược; “đặc biệt chống mọi mưu mô phá hoại chia rẽ của bọn Trốtxkit, Đại Việt, Việt Nam Quốc dân Đảng”

Những quan điểm và chủ trương, biện pháp lớn được Đảng nêu ra trong bản Chỉ thị kháng chiến, kiến quốc có ý nghĩa hết sức quan trọng, đáp ứng đúng yêu cầu cấp bách của cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ; có tác dụng định hướng tư tưởng, trực tiếp chỉ đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Nam Bộ; nêu rõ hai nhiệm vụ chiến lược mới của cách mạng Việt Nam sau Cách mạng Tháng Tám là xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng trong giai đoạn đầy khó khăn, phức tạp này

2.2 Nhiệm vụ đề ra :

Chống giặc đói, đẩy lùi nạn đói là một nhiệm vụ quan trọng, cấp bách

lúc bấy giờ Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh cần tập trung chỉ đạo, động viên mọi tầng lớp nhân dân tham gia các phong trào lớn, các cuộc vận động, như: tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm với khẩu hiệu “tăng gia sản xuất ngay, tăng gia sản xuất nữa”; lập hũ gạo tiết kiệm, tổ chức “Tuần lễ vàng”, gây quỹ “Độc lập”, quỹ “Đảm phụ quốc phòng”, quỹ “Nam Bộ kháng chiến”, Chính phủ cũng cần bãi bỏ thuế thân và nhiều thứ thuế vô lý của chế

độ cũ, thực hiện chính sách giảm tô 25%

Chống giặc dốt, xóa nạn mù chữ Đây là nhiệm vụ được Chủ tịch Hồ

Chí Minh đặc biệt coi trọng, thể hiện tính ưu việt của chế độ mới, góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng hệ thống chính quyền cách mạng mới, phát huy quyền dân chủ của nhân dân Đảng và Hồ Chí Minh đã phát động phong trào “Bình dân học vụ”, toàn dân học chữ quốc ngữ để từng bước xóa bỏ nạn dốt; vận động toàn dân xây dựng nếp sống mới, đời sống văn hóa mới để đẩy lùi các tệ nạn, hủ tục, thói quen cũ, lạc hậu làm cản trở quá trình tiến bộ

Khẩn trương xây dựng, củng cố chính quyền cách mạng Để khẳng

định địa vị pháp lý của Nhà nước Việt Nam, Đảng và Hồ Chí Minh sớm đã tổ chức một cuộc bầu cử toàn quốc theo hình thức phổ thông đầu phiếu để bầu ra Quốc hội và thành lập Chính phủ chính thức Ngày 6/1/1946, cả nước tham gia cuộc bầu cử và có hơn 89% số cử tri đã đi bỏ phiếu dân chủ lần đầu tiên, đồng bào Nam Bộ và một số nơi đi bỏ phiếu dưới làn đạn của giặc Pháp, nhưng tất cả đều thể hiện rõ tinh thần “mỗi lá phiếu là một viên đạn bắn vào quân thù”, làm thất bại âm mưu chia rẽ nội bộ của kẻ thù

Tiến hành kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược ở Nam Bộ, đấu tranh bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ Sau vụ khiêu khích trắng trợn ở

Sài Gòn ngày 2/9/1945, thực dân Pháp ráo riết thực hiện mưu đồ xâm lược Việt Nam Trước tình hình đó, Đảng đã nhanh chóng phát triển lực lượng vũ trang, tăng cường sức mạnh quân sự; động viên, khích lệ lực lượng toàn dân kiên trì kháng chiến Ngày 23/9/1945, quân dân Sài Gòn và cả Nam Bộ đã mở đầu cuộc kháng chiến trường kì và gian khổ chống thực dân Pháp Ở miền Nam, Đảng phát động toàn dân tổng đình công, bãi công, bãi chợ, không hợp tác với địch, làm đúng lời thế trong lễ tuyên bố độc lập, nêu cao tinh thần chiến đấu “thà chết tự do còn hơn sống nô lệ” Ở miền Bắc và miền Trung, Đảng phát động phong trào “Nam tiến” chi viện người và của cho cuộc chiến đấu ở miền Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã gửi thư khích lệ, động viên

đồng bào Nam Bộ kháng chiến, tuyên dương và tặng nhân dân Nam Bộ danh hiệu “Thành đồng Tổ quốc”

3 Kết quả thực hiện, ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm rút ra

3.1 Kết quả thực hiện

Cuộc đấu tranh xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng của Đảng giai đoạn 1945-1946 đã diễn ra rất gay go, quyết liệt trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, quân sự, ngoại giao và đã giành được những kết quả hết sức to lớn

Về kinh tế, ngay từ những năm đầu xây dựng chế độ mới, sản xuất nông

nghiệp đã có những bước khởi sắc rõ rệt, việc sửa chữa đê điều được khuyến khích, tổ chức khuyến nông, tịch thu ruộng đất của đế quốc, Việt gian, đất hoang hóa chia cho nông dân nghèo Sản xuất lương thực tăng lên rõ rệt, cả

về diện tích và sản lượng hoa màu Một số nhà máy, công xưởng, hầm mỏ được khuyến khích đầu tư khôi phục hoạt động trở lại Ngân khố quốc gia được xây dựng lại, phát hành đồng giấy bạc Việt Nam Đầu năm 1946, nạn đói cơ bản được đẩy lùi, đời sống nhân dân được ổn định, tinh thần dân tộc được phát huy cao độ, góp phần động viên kháng chiến ở Nam Bộ

Về văn hóa, năm 1946 đời sống nhân dân được ổn định và có cải thiện.

Đã mở lại các trường lớp và tổ chức khai giảng năm học mới Cuộc vận động toàn dân xây dựng nền văn hóa mới bước đầu đã xóa bỏ được nhiều tệ nạn xã hội và tập tục lạc hậu Phong trào diệt dốt, bình dân học vụ được thực hiện sôi nổi Đến cuối năm 1946, cả nước đã có hơn 2,5 triệu người dân biết đọc, biết viết chữ Quốc ngữ Đời sống tinh thần của một bộ phận nhân dân được cải thiện một cách rõ rệt, nhân dân bắt đầu tin tưởng vào chế độ mới, nêu cao quyết tâm bảo vệ chính quyền cách mạng

Về chính trị - xã hội, đã xây dựng được nền móng cho một chế độ xã

hội mới - chế độ dân chủ nhân dân với đầy đủ các yếu tố cấu thành cần thiết