trong quá trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, nghiên cứu vấn đề dân tộc, giai cấp và mối quan hệ giữa chúng là điều hết sức cần thiết. Nhìn lại lịch sử dân tộc ta trong thế kỉ XX, một thế kỉ vận động và phát triển mau lẹ và phức tạp của tình hình quốc tế, chúng ta càng thấy sự đúng đắn, sáng tạo của tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và giai cấp. Vấn đề đó đã được kiểm nghiệm bằng thực tế, cả trong chiến tranh ác liệt lẫn trong những khó khăn của hoà bình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Trang 1MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 2
CHƯƠNG 1: TIẾP CẬN CỦA HỒ CHÍ MINH TỪ CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN
VỀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ GIAI CẤP 3
1.1 Quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin về vấn đề giai cấp 3
1.1.1 Khái niệm giai cấp 3
1.1.2 Nguồn gốc hình thành giai cấp 3
1.1.3 Đặc trưng của giai cấp 4
1.1.4 Đấu tranh giai cấp 4
1.2 Quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin về vấn đề dân tộc 5
1.2.1 Khái niệm dân tộc 5
1.2.2 Sự hình thành dân tộc 5
1.2.3 Các đặc trưng cơ bản của dân tộc 6
1.2.4 Hai xu hướng phát triển của dân tộc 7
1.3 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc
và giai cấp 8
CHƯƠNG 2: VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ GIAI CẤP TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ
2.1 Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh 10
2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và giai cấp 10
2.2.1 Vấn đề dân tộc thuộc địa 10
2.2.2 Mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp 12
CHƯƠNG 3: VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ GIAI CẤP CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 16
3.1.Thực tiễn vấn đề dân tộc và giai cấp của Việt Nam hiện nay 16
3.2 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và giai cấp vào thực tiễn Việt Nam 17
KẾT LUẬN 20
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 21
Trang 2MỞ ĐẦU
Hồ Chí Minh - vĩ lãnh tụ vĩ đại của dân tộc, Người không chỉ là một nhà quân
sự tài ba, một nhà chính trị sáng suốt mà còn là một nhà tư tưởng lớn Người khôngchỉ mang lại cho người dân Việt Nam nền hòa bình thống nhất mà còn để lại chochúng ta một tài sản tinh thần vô giá, đó chính là tư tưởng Hồ Chí Minh với hạt nhân
là chủ nghĩa Mác - Lênin Tư tưởng Hồ Chí Minh đã có ảnh hưởng sâu sắc tới cáchmạng Việt Nam, như ngọn đuốc soi đường đưa cách mạng nước ta đến thắng lợi Mộttrong những nét đặc sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh là mối quan hệ biện chứng giữavấn đề dân tộc và giai cấp, một trong những nhân tố đảm bảo thành công cho cáchmạng Việt Nam, một đóng góp to lớn cho kho tàng lí luận cách mạng của thế giới Vìvậy, trong quá trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, nghiên cứu vấn đề dân tộc,giai cấp và mối quan hệ giữa chúng là điều hết sức cần thiết Nhìn lại lịch sử dân tộc
ta trong thế kỉ XX, một thế kỉ vận động và phát triển mau lẹ và phức tạp của tình hìnhquốc tế, chúng ta càng thấy sự đúng đắn, sáng tạo của tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn
đề dân tộc và giai cấp Vấn đề đó đã được kiểm nghiệm bằng thực tế, cả trong chiếntranh ác liệt lẫn trong những khó khăn của hoà bình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Thực tiễn cách mạng Việt Nam đã chỉ ra rằng khi nào và ở đâu, vấn đề dân tộc
và giai cấp không được kết hợp một cách đúng đắn; quan điểm dân tộc và giai cấpđược vận dụng một cách cứng nhắc, giáo điều hoặc bị coi nhẹ thì ở đó cách mạng sẽkhông chỉ gặp khó khăn mà thậm chí còn bị tổn thất nặng nề Qua đó, chúng ta có thểrút ra được bài học trong việc vận dụng xem xét vấn đề giai cấp, đấu tranh giai cấp vàmối quan hệ của chúng với vấn đề dân tộc trong tình hình hiện nay và trong giai đoạnsắp tới của thời kì quá độ khi mà nền kinh tế nước nhà phát triển mạnh mẽ theo hướngthị trường và hội nhập quốc tế, sự phát triển chắc chắn sẽ đem lại cho chúng ta nhiều
cơ hội nhưng cũng kéo theo không ít những nguy cơ, thách thức cũng như muôn vànkhó khăn
Trang 3CHƯƠNG 1: TIẾP CẬN CỦA HỒ CHÍ MINH TỪ CHỦ NGHĨA MÁC –
LÊNIN VỀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ GIAI CẤP 1.1 Quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin về vấn đề giai cấp
1.1.1 Khái niệm giai cấp
Học thuyết Mác – Lênin về giai cấp là bộ phận hữu cơ của chủ nghĩa duy vậtlịch sử Học thuyết đó chứng minh giai cấp là phạm trù kinh tế - xã hội có tính chấtlịch sử Giai cấp chỉ xuất hiện và tồn tại trong những điều kiện lịch sử nhất định của
sự phát triển sản xuất Trong những điều kiện đó, mỗi giai đoạn phát triển của xã hội,với phương thức sản xuất tương ứng, có một hệ thống giai cấp nhất định bao gồm giaicấp thống trị, giai cấp bị trị cơ bản và giai cấp, tầng lớp trung gian Sự tồn tại của cácgiai cấp sẽ không còn là tất yếu khi lực lượng sản xuất phát triển cao đến mức có khảnăng thoả mãn mọi nhu cầu của xã hội và các cá nhân , khi sự “phân công” bộ phậnthống trị , bộ phận bị trị trở nên không cần thiết
Trong tác phẩm Sáng kiến vĩ đại, Lênin đã đưa ra định nghĩa giai cấp như sau:
“Người ta gọi là giai cấp , những tập đoàn to lớn gồm những người khác nhau về địa
vị của họ trong một hệ thống sản xuất nhất định trong lịch sử, khác nhau về quan hệcủa họ (thường thì những quan hệ này được pháp luật quy định và thừa nhận) đối vớinhững tư liệu sản xuất, về vai trò của họ trong tổ chức lao động xã hội, và như vậy làkhác nhau về cách thức hưởng thụ và về phần của cải xã hội ít hoặc nhiều mà họ đượchưởng” Theo định nghĩa trên đây, thực chất của sự phân hóa những con người trongmột cộng đồng xã hội thánh các giai cấp khác nhau, đối lập nhau là do có sự khácnhau và đối lập nhau về địa vị của họ trong một chế độ kinh tế - xã hội nhất định, do
đố tất yếu dẫn tới việc “tập đoàn này có thể chiếm đoạt được lao động của tập đoànkhác” Do vậy, V.I.Lênin khẳng định: “Giai cấp là những tập đoàn người, mà tập đoànnày có thể chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác, do chỗ các tập đoàn đó có địa vịkhác nhau trong một chế độ kinh tế xã hội nhất định”
1.1.2 Nguồn gốc hình thành giai cấp
Mác chỉ ra rằng: “Sự tồn tại của giai cấp chỉ gắn liền với những giai đoạn pháttriển của lịch sử nhất định của sản xuất”
Trang 4Giai cấp được hình thành từ 2 nguồn gốc Nguồn gốc trực tiếp của sự hình thànhgiai cấp là sự ra đời của chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất Về sâu xa, đó là
do sự phát triển của lực lượng sản xuất ở trình độ nhất định
1.1.3 Đặc trưng của giai cấp
Mỗi giai cấp có những đặc trưng riêng, giai cấp không phải là sản phẩm của sảnxuất nói chung mà là sản phẩm của hệ thống sản xuất xã hội nhất định trong lịch sử
Có thể chỉ ra bốn đặc trưng cơ bản của giai cấp là:
• Giai cấp là những tập đoàn người có địa vị khác nhau trong một hệ thốngsản xuất xã hội nhất định
• Các giai cấp khác nhau có mối quan hệ khác nhau đối với tư liệu sản xuất
• Các giai cấp khác nhau có vai trò khác nhau trong tổ chức lao động xãhội
• Các giai cấp khác nhau có phương thức và quy mô thu nhập của xã hộikhác nhau
Như vậy giai cấp không phải là phạm trù xã hội thông thường mà là phạm trùkinh tế - xã hội có tính chất lịch sử
1.1.4 Đấu tranh giai cấp
Trong xã hội có giai cấp tất yếu nảy sinh đấu tranh giai cấp Lênin định nghĩađấu tranh giai cấp là cuộc đấu tranh của quần chúng bị tước đoạt hết quyền, bị áp bức
và lao động chống bọn có đặc quyền, đặc lợi, bọn áp bức và bọn ăn bám, cuộc đấutranh của những người công nhân làm thuê hay những người vô sản chống lại nhữngngười hữu sản hay giai cấp tư sản
Trong xã hội có giai cấp, giai cấp thống trị chiếm đoạt lao động của các giai cấp
và tầng lớp bị trị không chỉ về lợi ích kinh tế mà còn về chính trị, tinh thần Lợi íchcủa giai cấp bị trị hoàn toàn đối lập với lợi ích của giai cấp thống trị Có áp bức thì tất
có đấu tranh chống áp bức Vì vậy đấu tranh giai cấp không do một lý thuyết xã hộinào tạo ra mà là động lực phát triển và là hiện tượng tất yếu không thể thiếu đượctrong xã hội có áp bức
Trang 51.2 Quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin về vấn đề dân tộc
1.2.1 Khái niệm dân tộc
Khái niệm dân tộc thường được dùng với hai nghĩa:
- Thứ nhất, khái niệm dân tộc dùng để chỉ cộng đồng người cụ thể nào đó có
những mối liên hệ chặt chẽ, bền vững, có sinh hoạt kinh tế chung, có ngôn ngữ chungcủa cộng đồng và trong sinh hoạt văn hóa có những nét đặc thù so với những cộngđồng khác; xuất hiện sau cộng đồng bộ lạc; có kế thừa và phát triển hơn những nhân
tố tộc người ở cộng đồng bộ lạc và thể hiện thành ý thức tự giác của các thành viêntrong cộng đồng đó
- Thứ hai, khái niệm dân tộc dùng để chỉ một cộng đồng người ổn định, bền
vững hợp thành nhân dân của một quốc gia, có lãnh thổ chung, nền kinh tế thống nhất,quốc ngữ chung, có truyền thống văn hóa, truyền thống đấu tranh chung trong quátrình dựng nước và giữ nước
Như vậy, nếu theo nghĩa thứ nhất, dân tộc là bộ phận của quốc gia, là cộng đồng
xã hội theo nghĩa là các tộc người, còn theo nghĩa thứ hai thì dân tộc là toàn bộ nhândân một nước, là quốc gia dân tộc Với nghĩa như vậy, khái niệm dân tộc và khái niệmquốc gia có sự gắn bó chặt chẽ với nhau, dân tộc bao giờ cũng ra đời trong một quốcgia nhất định và thực tiễn lịch sử chứng minh rằng những nhân tố hình thành dân tộcchín muồi thường không tách rời với sự chín muồi của những nhân tố hình thành quốcgia Đây là những nhân tố bổ sung và thúc đẩy lẫn nhau trong quá trình phát triển
1.2.2 Sự hình thành dân tộc
Dân tộc là sản phẩm của quá trình phát triển lâu dài của loài người
Trước khi cộng đồng dân tộc xuất hiện, loài người đã trải qua các cộng đồngkhác nhau từ thấp đến cao như: thị tộc (ở giai đoạn đầu xã hội cộng sản nguyên thủy),
bộ lạc (ở giai đoạn cuối xã hội cộng sản nguyên thủy), bộ tộc (trong chế độ nô lệ vàphong kiến, khi xã hội có sự phân chia giai cấp, có sự xuất hiện của Nhà nước - Quốcgia) Mỗi quốc gia, khu vực thì sự hình thành dân tộc có những nét đặc thù khác nhau,trên thế giới, thời điểm các dân tộc ra đời cũng không đều nhau
Trang 6- Ở phương Tây, dân tộc xuất hiện khi phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa được xác
lập - đó là dân tộc tư bản chủ nghĩa (do giai cấp tư sản đại diện)
- Ở một số nước phương Đông, cộng đồng dân tộc xuất hiện trước chủ nghĩa tư bản - đó
là dân tộc tiền tư bản chủ nghĩa
Trên con đường phát triển của lịch sử từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội,loại hình dân tộc tư bản chủ nghĩa và dân tộc tiền tư bản chủ nghĩa sẽ trải qua sự cảibiến sâu sắc để trở thành dân tộc xã hội chủ nghĩa, trong đó giai cấp công nhân đóngvai trò lãnh đạo, nhân dân lao động trở thành chủ thể tích cực quyết định mọi vấn đềliên quan đến vận mệnh và sự tiến bộ của dân tộc
1.2.3 Các đặc trưng cơ bản của dân tộc
- Về kinh tế
• Có chung một phương thức sinh hoạt kinh tế
• Các mối quan hệ kinh tế là cơ sở để liên kết các bộ phân, các thành viêncủa dân tộc lại Nó tạo nên nền tảng cho sự vững chắc của cộng đồngdân tộc
- Về lãnh thổ
• Có thể cư trú tập trung trên một vùng lãnh thổ của quốc gia, hoặc cư trúđan xen với nhiều dân tộc anh em
• Lãnh thổ dân tộc thể hiện quyền làm chủ của dân tộc đối với không gian
cư trú của mình Vận mệnh dân tộc một phần rất quan trọng gắn với việcxác lập ra và bảo vệ lãnh thổ đất nước
Trang 7- Về văn hóa
• Có nét tâm lý riêng (tâm lý dân tộc) biểu hiện kết tinh trong đặc thù vănhóa dân tộc, gắn bó với nền văn hóa của cả cộng đồng các dân tộc (quốcgia dân tộc)
• Nền văn hóa của một dân tộc được thể hiện qua lối sống, phong tục, tậpquán, tín ngưỡng, thể hiện bản sắc riêng của từng dân tộc, là “thẻ căncước” của dân tộc
Các đặc trưng chủ yếu của dân tộc gắn bó chặt ché với nhau trong một chỉnh thể,mỗi đặc trưng có một vị trí xác định, làm cho khái niệm dân tộc và khái niệm quốc giagắn bó chặt chẽ với nhau
1.2.4 Hai xu hướng phát triển của dân tộc
Khi nghiên cứu về dân tộc và phong trào dân tộc trong chủ nghĩa tư bản, Lênin
đã phân tích và chỉ ra hai xu hướng phát triển có tính khách quan của dân tộc:
- Xu hướng thứ nhất: Do sự chín muồi của ý thức dân tộc, sự thức tỉnh về quyền sống
của mình, các cộng đồng dân cư muốn tách ra để thành lập các quốc gia dân tộc độclập Thực tế này đã diễn ra ở những quốc gia, khu vực nơi có nhiều cộng đồng dân cưvới nguồn gốc tộc người khác nhau trong chủ nghĩa tư bản Xu hướng này biểu hiệnthành phong trào đấu tranh chống áp bức dân tộc để hướng tới thành lập các quốc giadân tộc độc lập và có tác động nổi bật trong giai đoạn đầu của chủ nghĩa tư bản Trong
xu hướng đó, nhiều cộng đồng dân cư đã ý thức được rằng, chỉ trong cộng đồng dântộc độc lập họ mới có quyền quyết định con đường phát triển của dân tộc mình
- Xu hướng thứ hai: Các dân tộc ở từng quốc gia, kể cả các dân tộc ở nhiều quốc gia
muốn liên hiệp lại với nhau Sự phát triển của lực lượng sản xuất, của giao lưu kinh tế,văn hóa trong chủ nghĩa tư bản đã tạo nên mối liên hệ quốc gia và quốc tế mở rộnggiữa các dân tộc, xóa bỏ sự biệt lập, khép kín, thúc đẩy các dân tộc xích lại gần nhau
Trang 81.3 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và giai cấp
Giai cấp và quan hệ giai cấp có vai trò quyết định tới sự hình thành xu hướngphát triển, bản chất xã hội của dân tộc, tính chất quan hệ giữa các dân tộc với nhau.Giai cấp nào lãnh đạo dân tộc nào thì dân tộc đó mang bản chất của giai cấp đó.(Ví dụ: Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa: giai cấp tư sản phù hợp với phươngthức sản xuất này đã nắm quyền lãnh đạo ở các nước phương Tây, các dân tộc nàymang bản chất của giai cấp tư sản (năng động, thực dụng, coi trọng lợi ích, có nềnkinh tế phát triển nhưng cũng luôn tồn tại những bất ổn về chính trị…))
Nhân tố giai cấp là nhân tố cơ bản trong phong trào giải phóng dân tộc Áp bứcgiai cấp là cơ sở của áp bức dân tộc
Giai cấp và dân tộc sinh ra và mất đi không đồng thời Trong lịch sử nhân loại,giai cấp có trước dân tộc hàng nghìn năm nhưng khi giai cấp mất đi dân tộc vẫn tồn tạilâu dài Muốn hiểu được mối quan hệ phức tạp giữa giai cấp và dân tộc thì phải nhậnthức rõ vai trò của nhân tố kinh tế
Vấn đề dân tộc bao giờ cũng được nhận thức và giải quyết theo lập trường củamột giai cấp nhất định Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin, chỉ trên lập trườngcủa giai cấp vô sản, cách mạng vô sản mới giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc Trong
Tuyên ngôn Đảng cộng sản, Mác-Ăngghen đã đề cập mối quan hệ dân tộc và giai cấp:
cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản nhằm lật đổ ách thống trị của giai cấp tư sản, ở giaiđoạn đầu của nó là mang tính chất dân tộc Mác kêu gọi : “giai cấp vô sản mỗi nướctrước hết phải giành lấy chính quyền, phải tự vươn lên thành giai cấp dân tộc, phải tựmình trở thành giai cấp dân tộc,… không phải theo cái nghĩa như giai cấp tư sảnhiểu” Cũng theo Mác –Ăngghen, chỉ có giai cấp vô sản mới thống nhất được lợi íchdân tộc - lợi ích của mình với các lợi ích của nhân dân lao động và của cả dân tộc Chỉ
có xoá bỏ áp bức, bóc lột giai cấp thì mới xoá bỏ áp bức dân tộc, đem lại độc lập thật
sự cho dân tộc mình và cho dân tộc khác Tuy nhiên, Mác và Ăngghen không đi sâunghiên cứu vấn đề dân tộc vì ở Tây Âu vấn đề dân tộc đã được giải quyết trong cáchmạng tư sản, đối với Mác, vấn đề dân tộc chỉ là thứ yếu so với vấn đề giai cấp
Trang 9Thời đại Lênin, khi chủ nghĩa đế quốc đã trở thành một hệ thống thế giới, cáchmạng giải phóng dân tộc trở thành bộ phận của cách mạng vô sản, Lênin mới pháttriển vấn đề dân tộc thành học thuyết về cách mạng thuộc địa Lênin cho rằng: “cáchmạng vô sản ở chính quốc không thể giành thắng lợi nếu không liên minh với cuộcđấu tranh của các dân tộc bị áp bức ở thuộc địa” Khẩu hiệu của Mác được bổ sung:
“vô sản toàn thế giới và các dân tộc bị áp bức, đoàn kết lại” Lênin đã thực sự “đặt tiền
đề cho một thời đại mới, thật sự cách mạng trong các nước thuộc địa”
Như vậy, có thể thấy chủ nghĩa Mác- Lênin luôn đề cao vấn đề giai cấp, chorằng vấn đề dân tộc lệ thuộc vào vấn đề giai cấp, là một bộ phận của vấn đề giai cấp.Ngoài ra, chủ nghĩa Mác- Lênin còn khẳng định: “Ở mỗi giai đoạn lịch sử nhất định,việc giải quyết nhiệm vụ dân tộc bao giờ cũng thuộc về một giai cấp tiêu biểu” Quanđiểm của chủ nghĩa Mác- Lênin căn cứ và khái quát dựa trên tình hình châu Âu nên nóhoàn toàn phù hợp với thực tiễn ở đây
Trong giai đoạn quốc tế chủ nghĩa, cách mạng giải phóng dân tộc trở thành một
bộ phận của cuộc cách mạng vô sản thế giới Mác, Ănghen và Lênin đã nêu nhữngquan điểm biện chứng giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp, tạo cơ sở lý luận vàphương pháp luận cho việc xác định chiến lược, sách lược của các Đảng Cộng sản vềvấn đề dân tộc và thuộc địa Nhưng trong điều kiện từ đầu thế kỉ XX trở đi, cần vậndụng và phát triển sáng tạo lý luận Mác - Lênin cho phù hợp với thực tiễn, chính HồChí Minh là người đáp ứng yêu cầu đó
Trang 10CHƯƠNG 2: VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ GIAI CẤP TRONG TƯ TƯỞNG HỒ
CHÍ MINH 2.1 Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh
Đại hội lần thứ IX (2001) của Đảng đưa ra khái niệm: “ Tư tưởng Hồ Chí Minh
là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về vấn đề cơ bản của cách mạng ViệtNam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dântộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá của nhân loại Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường chocuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng vàcủa dân tộc ta”
2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và giai cấp
2.2.1 Vấn đề dân tộc thuộc địa
Vấn đề dân tộc trong tư tưởng Hồ Chí Minh là vấn đề dân tộc thuộc địa
a Thực chất của vấn đề dân tộc thuộc địa
- Đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, giải phóng dân tộc
Hồ Chí Minh sớm nhận thấy, yêu cầu của xã hội thuộc địa là phải tiến hành cuộcđấu tranh giành độc lập dân tộc chứ không phải là đấu tranh giai cấp như trong các xãhội tư bản chủ nghĩa phương Tây Đối tượng của cách mạng thuộc địa là chủ nghĩathực dân, chứ không phải là chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa đế quốc nói chung Ngườidành sự quan tâm đến các thuộc địa, vạch ra thực chất của vấn đề dân tộc ở thuộc địa
là vấn đề chống chủ nghĩa thực dân, vấn đề độc lập dân tộc Người chỉ rõ sự đối khánggiữa các dân tộc bị áp bức với chủ nghĩa đế quốc thực dân là mâu thuẫn chủ yếu ởthuộc địa, đó là mâu thuẫn không thể điều hòa được
- Lựa chọn con đường phát triển của dân tộc
Để giải phóng dân tộc, cần xác định phương hướng phát triển của dân tộc, đề raquy định những yêu cầu và nội dung trước mắt của cuộc đấu tranh giành độc lập Mỗiphương hướng phát triển gắn liền với một hệ tư tưởng và một giai cấp nhất định