Tiểu luận Kinh tế chính trị Mác Lenin về lý thuyết lợi nhuận bình quân vận dụng vào việc lựa chọn ngành nghề, dự án kinh doanh

Tiểu luận đạt điểm A tại HVTC, về chủ đề: Lý thuyết lợi nhuận bình quân của Các Mác và sự vận dụng vào việc lựa chọn ngành nghề dự án kinh doanh của các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay. Tiểu luận làm rõ lý thuyết lợi nhuận bình quân của Các Mác và vận dụng vào cách lựa chọn. Cập nhật số liệu làm rõ lý thuyết, thể hiện tình hình phân bố ngành nghề tại Việt Nam trong thời kì Covid

0

Họ và tên: An Thị Duyên Mã sinh viên: 20CL73403010007 Khóa/Lớp: (tín chỉ) LT1 (Niên chế): CQ58/21.01CL

STT: 07 ID phòng thi: 5810582205

Ngày thi: 07/06/2021 Giờ thi: 8h45’

BÀI THI MÔN: KINH TẾ CHÍNH TRỊ

MÁC LÊNIN

Hình thức thi: Tiểu luận Thời gian hoàn thành: 03 ngày

Mã đề thi: 01

Đề thi:

Lý thuyết lợi nhuận bình quân của Các Mác và sự vận dụng vào việc lựa chọn ngành nghề dự án kinh doanh của

các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay

I Lời nói đầu:

Từ sau năm 1986, đất nước ta chuyển đổi nền kinh tế từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế nhiều thành phần hoạt động theo cơ chế thị trường

có sự quản lý vĩ mô của nhà nước theo định hướng Xã hội Chủ nghĩa Chúng ta muốn cho quá trình phát triển kinh tế thành công thì phải tìm ra con đường phát triển kinh

tế phù hợp với điều kiện của nước ta hiện nay Yếu tố chính quyết định, thúc đẩy nền kinh tế thị trường chính là lợi nhuận Các thành phần kinh tế muốn phát triển trên thị trường đều phải bù đắp được chi phí và thu được lợi nhuận, từ đó mở rộng quy mô nâng cao tích luỹ vốn Nền kinh tế nhiều thành phần, đa ngành đặt ra nhiều thách thức cho doanh nghiệp khi chọn lựa ngành nghề, dự án kinh doanh sao cho phù hợp

và mang lại nhiều lợi nhuận nhất có thể Hiệu quả của đầu tư được biểu hiện trong mối quan hệ giữa lợi ích thu được do đầu tư mang lại và chi phí bỏ ra để thực hiện

dự án đầu tư đó Khi lựa chọn dự án đầu tư phải xem xét vấn đề cơ bản là lợi ích thu được trong tương lai có tương xứng với vốn đầu tư đã bỏ ra hay không? Doanh nghiệp không thể tồn tại nếu trong quá trình kinh doanh luôn gặp thua lỗ Vì thế, việc đầu tư của doanh nghiệp nhằm khai thác tốt nhất mọi tiềm năng, lợi thế của mình hướng tới mục tiêu cuối cùng là lợi nhuận Mỗi khoản đầu tư của doanh nghiệp có thể có nhiều dự án khác nhau Để lựa chọn dự án cần xem xét nhiều mặt nhưng chủ yếu là xem xét hiệu quả kinh tế của dự án đầu tư, do đó phải xem xét đến tỉ suất lợi nhuận và lợi nhuận bình quân Thấy được tầm quan trọng vấn đề nói trên, em xin

nghiên cứu đề tài : “Vận dụng lý thuyết lợi nhuận bình quân chọn ngành nghề ,

dự án kinh doanh tại Việt Nam.”

II Nội dung:

1 Cơ sở lý luận:

1.1: Lợi nhuận:

- Trong thực tế sản xuất kinh doanh, giữa giá trị hàng hóa và chi phí sản xuất có một khoảng chênh lệch Cho nên sau khi bán hàng hóa ( bán ngang giá), Nhà

tư bản không những bù đắp đủ số chi phí đã ứng ra mà còn thu được số chênh lệch bằng giá trị thặng dư Số chênh lệch này Các Mác gọi là lợi nhuận

- Ký hiệu lợi nhuận: p

- Giá trị hàng hóa được viết là là: G = k + p

- Từ đó suy ra công thức: p = G – k

- Lợi nhuận là hình thái biểu hiện của giá trị thặng dư trên bề mặt nền kinh tế thị trường Lợi nhuận chính là mục tiêu, động cơ, động lực của hoạt động sản xuất, kinh doanh

1.2: Tỷ suất lợi nhuận - tỷ suất lợi nhuận bình quân

a) Tỷ suất lợi nhuận

- Khái niệm: tỷ suất lợi nhuận là tỷ lệ phần trăm giữa lợi nhuận và toàn bộ giá trị của tư bản ứng trước

- Kí hiệu là: p’

- Tỷ suất lợi nhuận tính theo công thức: p’ = 𝒑

𝒄+𝒗 x 100%

- Tỷ suất lợi nhuận phản ánh mức doanh lợi đầu tư tư bản và chỉ cho nhà tư bản biết nên đầu tư vào ngành, lĩnh vực nào vì tỷ suất lợi nhuận vừa là mục tiêu, vừa là động lực cạnh tranh của các nhà tư bản

b) Tỷ suất lợi nhuận bình quân

- Tỷ suất lợi nhuận bình quân là tỉ số theo % giữa tổng giá trị thặng dư và tổng

tư bản xã hội đầu tư vào các ngành

- Ký hiệu tỷ suất lợi nhuận bình quân là p’

- Công thức tính tỷ suất lợi nhuận bình quân: 𝒑’ = ∑ 𝒑

∑(𝒄+𝒗) x 100%

- Sự hình thành tỉ suất lợi nhuận bình quân về thực chất cũng chính là tỷ suất lợi nhuận thu được khi xem xét tổng tư bản xã hội là một chính thể

1.3: Lợi nhuận bình quân:

- Khái niệm: Là số lợi nhuận bằng nhau của những tư bản như nhau đầu tư vào

các ngành sản xuất khác nhau, bất kể cấu tạo hữu cơ của tư bản như thế nào

- Ký hiệu : P

- Nếu ký hiệu giá trị tư bản ứng trước là K thì lợi nhuận bình quân được tính:

P = P’ x K

- Cơ sở hình thành lợi nhuận bình quân: Cạnh tranh giữa các ngành là cơ chế

cho sự hình thành lợi nhuận bình quân

• Cạnh tranh giữa các ngành là sự cạnh tranh giữa các ngành sản xuất khác nhau nhằm tìm nơi đầu tư có lợi,

• Nguyên nhân: Do các nhà tư bản đầu tư vào các ngành sản xuất khác

nhau nên các nhân tố ảnh hưởng đến p’ không bằng nhau

• Biện pháp cạnh tranh: Tự do di chuyển tư bản từ ngành này sang ngành

khác

• Kết quả: Hình thành tỷ suất lợi nhuận bình quân và giá trị hàng hóa

chuyển thành giá cả sản xuất (k + p ) Khi đó giá cả sản xuất là cơ sở của giá cả thị trường và giá cả thị trường vận động lên xuống xung quanh giá cả sản xuất

- Cơ chế hoạt động của việc chuyển dịch vốn đầu tư do tỉ suất lợi nhuận ngành

và hình thành lợi nhuận bình quân:

Các ngành do cấu thành hữu cơ tư bản và tốc độ chu chuyển tư bản khác nhau nên mức độ tỷ suất lợi nhuận không giống nhau Người sản xuất ở các ngành để theo đuổi tỷ suất lợi nhuận cao đã triển khai cạnh tranh giữa các ngành, lấy tự do di chuyển

tư bản làm đặc trưng, làm cho tỉ lệ phân phối tư bản giữa các ngành thay đổi Kết quả ngành có tỷ suất lợi nhuận cao lượng tư bản tăng lên, quy mô sản xuất mở rộng, ngược lại ngành có tỷ suất lợi nhuận thấp lượng tư bản giảm đi, quy mô sản xuất thu nhỏ Sự thay đổi tỷ lệ phân phối tư bản giữa các ngành dẫn đến thay đổi quan hệ cung cầu hàng hóa trên thị trường làm cho hàng hóa của ngành có tỷ suất lợi nhuận cao

cung vượt qua cầu Hàng hóa của ngành có tỷ suất lợi nhuận thấp cung không đáp ứng được nhu cầu Sự thay đổi quan hệ cung cầu hàng hóa lại sẽ dẫn đến thay đổi tương ứng về giá cả hàng hóa trên thị trường: ngành có hàng hóa cung vượt qua cầu thì giá cả hàng hóa thấp hơn giá trị, ngành có hàng hóa cung không đáp ứng được cầu giá cả hàng hóa cao hơn giá trị Cuối cùng dẫn tới mức độ tỷ suất lợi nhuận ở các ngành phát sinh thay đổi tương ứng Sự chuyển dịch tư bản giữa các ngành nghề khác nhau liên tục cho đến khi tỷ suất lợi nhuận ở các ngành khác nhau xấp xỉ nhau mới thôi Tỷ suất lợi nhuận bình quân đã được hình thành Từ đó có thể thấy được lợi nhuận bình quân là kết quả của việc chủ đầu tư ở các ngành khác nhau phân phối lại giá trị thặng dư thông qua cạnh tranh Trong điều kiện tỷ suất lợi nhuận bình quân hóa, chủ đầu tư ở các ngành có thể theo tỷ suất lợi nhuận bình quân thu được lợi nhuận tương ứng với vốn đầu tư của họ, tức lợi nhuận bình quân

Xét ví dụ sau: Giả sử có 3 ngành sản xuất: cơ khí, dệt và da Với các thông số như

bảng sau:

• Ở đây tỷ suất lợi nhuận của ngành da là cao nhất nên các doanh nghiệp ở ngành

cơ khí, ngành dệt sẽ chuyển vốn của mình sang đầu tư vào ngành da

• Đến một thời điểm nhất định sản phẩm của ngành da tăng lên cung lớn hơn cầu làm cho giá cả hàng hóa ở ngành da sẽ hạ xuống thấp hơn giá trị của nó và

tỷ suất lợi nhuận ở ngành này giảm xuống

• Ngược lại sản phẩm của ngành cơ khí và dệt sẽ giảm đi, cung nhỏ hơn cầu nên giá cả sẽ tăng cao hơn giá trị do đó tỷ suất lợi nhuận ở 2 ngành này sẽ tăng lên

ngành Chi phí sản xuất m’(%) m P’(%) (P’) P GCSX

Cơ khí 80c+20v 100 20 20 30% 30 130 Dệt 70c+30v 100 30 30 30% 30 130

Da 60c+40v 100 40 40 30% 30 130

• Nếu tỷ suất lợi nhuận ở ngành cơ khí cao hơn ngành da thì các doanh nghiệp lại chuyện vốn đầu tư vào ngành cơ khí

2 Liên hệ thực tiễn:

2.1: Vận dụng lý thuyết vào chọn ngành nghề và dự án kinh doanh:

Trong thị trường thực tế, có rất nhiều ngành nghề dự án kinh doanh để doanh nghiệp, nhà đầu tư lựa chọn Khi đó cần xem xét nhiều mặt, một trong những yếu tố quan trọng nhất là tỷ suất lợi nhuận của ngành Mặc dù lợi nhuận có vai trò quan trọng đối với kinh doanh tư bản chủ nghĩa vì sự hiện diện của nó thể hiện hiệu quả kinh tế, tuy nhiên so với lợi nhuận thì tỷ suất lợi nhuận phản ánh đầy đủ hơn mức độ hiệu quả kinh doanh Chính vì vậy, tỷ suất lợi nhuận với tư cách là số đo tương đối của lợi nhuận đã trở thành động cơ quan trọng nhất của hoạt động cạnh tranh và được xem xét hàng đầu khi chọn ngành Cách thức lựa chọn dựa vào lý thuyết lợi nhuận bình quân được khái quát lại như sau:

Khi đứng trước các dự án kinh doanh và các ngành nghề khác nhau bước đầu tiên

ta xem xét về tỷ suất lợi nhuận của các lựa chọn, bằng công thức:

p’ = 𝒑

𝒄+𝒗 x 100%

Sau đó so sánh tỷ suất lợi nhuận của các ngành với nhau Những ngành có tỷ suất lợi nhuận cao sẽ được ưu tiên lựa chọn đầu tư vốn, vì suy cho cùng mục đích của doanh nghiệp là lợi nhuận Tỷ suất lợi nhuận đánh giá được hiệu quả kinh doanh, cho nên nhà tư bản muốn giàu và làm giàu nhanh thì cần phải có tỷ suất lợi nhuận cao Nếu như ban đầu đã chọn lựa những ngành có tỷ suất lợi nhuận thấp thì lợi nhuận thu về cũng ít hơn và có khả năng bị thua lỗ

Ngoài ra, khi người sản xuất hàng hóa ở các ngành dưới tác dụng của quy luật lợi nhuận bình quân lựa chọn hướng và lĩnh vực đầu tư của họ thu được lợi nhuận không thấp hơn lợi nhuận bình quân, sau cùng làm cho nguồn tài nguyên xã hội được phân bổ tối ưu

2.2: Thực trạng nền kinh tế Việt Nam 2020 về việc lựa chọn ngành nghề:

Năm 2020 vừa qua, tình hình đăng ký doanh nghiệp (DN) chịu ảnh hưởng từ những tác động của các vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội trong nước và quốc tế Sự bùng phát của đại dịch Covid-19 với những diễn biến phức tạp, khó lường đã ảnh hưởng toàn diện, sâu rộng tới các quốc gia trên thế giới, khiến kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng, nhiều nền kinh tế tăng trưởng âm Trong đó Việt Nam cũng chịu nhiều ảnh hưởng từ đại dịch này Đặc biệt là ảnh hưởng tới xu hướng chọn lựa ngành nghề, dự án kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam để tồn tại, phát triển trong thời gian khó khăn này

Do tình hình dịch bệnh kéo dài, số lượng DN lựa chọn nhóm ngành dịch vụ giảm sút hơn so với năm 2019 (giảm 7,6%) do nhu cầu về nhóm ngành này của thị trường giảm mạnh dẫn đến tỷ suất lợi nhuận ngành giảm Trong đó, các ngành chịu tác động lớn như: nghệ thuật, vui chơi và giải trí (giảm 33,6%); hoạt động dịch vụ khác ( giảm 31,1%); dịch vụ lưu trú và ăn uống ( giảm 22%); dịch vụ việc làm; du lịch; cho thuê máy móc thiết bị, đồ dùng và các dịch vụ hỗ trợ khác (giảm 17,7%)

Có thể thấy, tác động từ đại dịch Covid-19 tạo ra nhận thức, nhu cầu mới, có

xu hướng chuyển dịch trong thị hiếu người tiêu dùng, giao dịch thương mại theo nguyên tắc từ xa, tránh tiếp xúc trực tiếp… từ đó tăng cầu về các ngành nghề kinh doanh trực tuyến mới dựa trên kinh tế số Ngoài ra, tình hình dịch bệnh cũng tạo ra thay đổi về cầu đối với một số sản phẩm, dịch vụ thiết yếu như: dụng cụ y tế, hóa dược phẩm, chế biến thực phẩm, chuyển đổi số, e-logistics…Do vậy tỉ suất lợi nhuận các ngành này cũng đang rất cao, đem lại cơ hội thị trường mới cho các doanh nghiệp Việt Nam tận dụng, đầu tư để tái cơ cấu sản xuất, có thể bứt phá phát triển

Bên cạnh đó, nhóm ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản cũng như công nghiệp

và xây dựng cũng được lựa chọn nhiều hơn so với 2019 (tăng lần lượt ở 2 nhóm ngành này là 30,1% và 10,2%) Sự tăng lên về số lượng các doanh nghiệp đăng ký

thành lập ở các ngành này một phần do đó là ngành nghề kinh doanh thiết yếu, thêm

đó là sự chuyển dịch xu hướng kinh doanh trong thời điểm hiện tại là chuyển từ các ngành bị ảnh hưởng nhiều do dịch bệnh sang các ngành chịu ít rủi ro hơn Nhóm ngành công nghiệp và xây dựng tăng lên khi giải ngân vốn đầu tư công giảm mạnh Như vậy các doanh nghiệp Việt Nam đã hiểu rõ và vận dụng lý thuyết lợi nhuận bình quân, tỷ suất lợi nhuận trong việc lựa chọn ngành nghề, dự án kinh doanh sao cho phù hợp với tình hình thị trường, nhu cầu của xã hội để đem lại được lợi nhuận tối đa, giúp doanh nghiệp phát triển ngay cả trong tình hình khó khăn

2.3: Những tồn tại cần giải quyết của vấn đề lợi nhuận bình quân trong lựa chọn ngành nghề của các doanh nghiệp tại Việt Nam:

Ở nước ta trong thời gian gần đây, mặc dù kinh tế có sự quản lý của Nhà nước, nhưng mặt trái của việc theo đuổi lợi nhuận đã và đang gây ra những tổn thất không nhỏ trên nhiều mặt trong lựa chọn ngành nghề, dự án kinh doanh Các doanh nghiệp đều nhận thấy ảnh hưởng của các vấn đề xã hội, tự nhiên đến hoạt động kinh doanh Chính vì thế, có xu hướng chuyển ngành nghề kinh doanh sang những ngành có lợi nhuận cao hơn, hoạt động ổn định trong thời gian chịu ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 Việc lựa chọn các ngành nghề online, trực tuyến, thương mại điện tử được đẩy mạnh hơn Trong khi đó, các ngành về hàng không, du lịch bị hạn chế, các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực nông sản, thủy hải sản cũng bị tác động tiêu cực Việc chuyển giao như vậy ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh của cả nước và gây nên sự chênh lệch trong các ngành nghề Như vậy, tác hại của mặt trái việc theo đuổi lợi nhuận để lựa chọn ngành nghề kinh doanh là rất lớn Quá trình tăng trưởng kinh

tế phát triển luôn cần đảm bảo sự hài hòa trong các lĩnh vực Ngoải ra việc chọn ngành nghề không chỉ dựa vào tỷ suất lợi nhuận mà còn phải dựa vào nhiều yếu tố khác, nếu không sẽ dẫn tới quyết định sai lầm

2.4: Kiến nghị giải quyết những hạn chế còn tồn tại:

Những phương hướng cơ bản nhằm phát huy tốt hơn vai trò của lợi nhuận trong việc lựa chọn ngành nghề, dự án kinh doanh tại các doanh nghiệp của Việt Nam:

- Chúng ta phải tiếp tục xây dựng và hoàn thiện một cách đồng bộ cơ chế thị trường

- Ban hành và sửa đổi các cơ chế, chính sách, định hướng và các công cụ khác nhằm tạo ra một môi trường thuận lợi cho phát triển đồng đều các ngành nghề

- Nhà nước nên có các chính sách để giúp các doanh nghiệp hoạt động ổn định trong thời gian dịch bệnh để tránh việc các doanh nghiệp lựa chọn đầu tư vào các ngành khác khiến giữa các ngành nghề bị chênh lệch quá lớn

- Đối với nhà đầu tư, chủ doanh nghiệp, trước khi lựa chọn ngành nghề, dự án cần phải xem xét một cách toàn diện, không chỉ vì mục tiêu lợi nhuận mà còn phải dựa vào độ ổn định ngành nghề, lợi thế của doanh nghiệp, tầm nhìn trong tương lai

III Kết luận:

Tiểu luận đã hệ thống được cơ sở lý luận hình thành lợi nhuận bình quân, và vận dụng lý thuyết đó trong phương pháp chọn lựa đầu tư của các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay Những điều kiện hình thành tỷ suất lợi nhuận bình quân, lợi nhuận bình quân, giá cả sản xuất bao gồm: tư bản tự do di chuyển và sức lao động tự

do di chuyển Trong nền kinh tế thị trường, lợi nhuận bình quân đã trở thành căn cứ cho các doanh nghiệp lựa chọn ngành nghề phương án kinh doanh sao cho có hiệu quả nhất Quan điểm về lợi nhuận, lợi nhuận bình quân của C.Mác là vấn đề hết sức quan trọng đối với bất kỳ doanh nghiệp thương mại nào, nó sẽ đóng vai trò quan trọng cho đến chừng nào mà nền sản xuất còn mang tính hàng hoá Đặc biệt với nước

ta hiện nay các lý thuyết kinh tế hiện đại cần được nghiên cứu cặn kẽ để chúng ta theo kịp với thời đại Trong giai đoạn hiện nay, lợi nhuận là động lực để phát triển kinh tế, đưa đất nước ta trở thành một nước công nghiệp tạo tiền đề , nền tảng vững chắc để tiến lên chủ nghĩa xã hội