HS : Đại diện nhóm nhà Sử học trẻ báo cáo sản phẩm Phụ lục 6- sưu tầm- Nguồn: YouTube Vi deo minh hoạ: Thắng lợi của cách mạng tháng Tám năm 1945 đã dẫn đến việc thành lập Nhà nước Việt [r]
Trang 1DẠY HỌC TÍCH HỢP CÁC MÔN: GIÁO DỤC CÔNG DÂN, TOÁN, LÍ, HOÁ,
SINH, LỊCH SỬ, VĂN HỌC THÔNG QUA BÀI “CÁCH THỨC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SỰ VẬT, HIỆN TƯỢNG –
GDCD10”
PPCT: Tiết 8: Bài 5: CÁCH THỨC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SỰ VẬT,
HIỆN TƯỢNG.
I- MỤC TIÊU DẠY HỌC.
1 Kiến thức.
* Đối với môn GDCD.
- Học sinh trình bày được mối quan hệ biện chứng giữa sự biến đổi về lượng và
sự biến đổi về chất của sự vật, hiện tượng
* Đối với môn Ngữ văn:
- Nhằm giúp học sinh hiểu rõ hơn quan hệ biện chứng giữa sự biến đổi về lượng
và sự biến đổi về chất trong một số tác phẩm văn học, ca dao, thành ngữ,tục ngữ mà
các em học trong môn văn học, cụ thể:
- Tác phẩm: Chí Phèo của Nam Cao (Ngữ văn 11) Quá trình Thị Nở chăm sóc, yêu thương Chí Phèo đã làm cho lương tâm Chí thức tỉnh – từ bị ví như “ con quỹ dữ làng Vũ Đại , từ một kẻ chuyên rạch mặt ăn vạ” giờ Chí đã muốn làm một người lương thiện Qua đó học sinh nhận thấy chỉ có tình yêu thương, chăm sóc mới làm con người ta tốt lên
- Ca dao, thành ngữ, tục ngữ
* Đối với môn Lịch sử:
- Thông qua kiến thức lịch sử phong trào cách mạng nước ta : Thắng lợi của cách mạng tháng Tám năm 1945 đã dẫn đến việc thành lập Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà “ Đó là kết quả tổng hợp của các phong trào cách mạng liên tục diễn ra trong 15 năm sau ngày thành lập Đảng , từ cao trào Xô – Viết Nghệ -Tĩnh, cuộc vận động dân chủ 1936 – 1939 đến phong trào giải phóng dân tộc 1939- 1945 là quá trình
Trang 2biến đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất: Chế độ thuộc địa nửa phong kiến ở nước ta bị xoá bỏ, một kỉ nguyên mới mở ra, kỉ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội” ( Lịch sử lớp 9)
- Quá trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc ( Bác Hồ) là quá trình chuyển hoá nhận thức trong tư duy : Từ nhận thức cảm tính lên nhận thức lí tính, từ trình độ kinh nghiệm lên trình độ lí luận
- Sự phát triển của xã hội loài người là sự biến đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi
về chất
* Đối với môn Toán học:
Qua trò chơi gấp hình, học sinh hiểu được nếu ta thêm hoặc bớt về đại lượng chiều dài , chiều rộng của hình học sẽ dẫn đến sự thay đổi về chất của hình học đó và bản thân hình cũ không còn nữa và xuất hiện một hình mới với cái tên mới tương ứng với kích thước của nó
* Đối với môn vật lí
Học sinh hiểu được muốn có được một phản ứng dây chuyền làm vỡ các hạt nhân để gây ra vụ nổ nguyên tử, phải có một khối lượng Uranium nhất định k>1 nghĩa là phải có sự thay đổi về lượng đến một tới hạn Số lượngUranium tối thiểu để phản ứng dây chuyền diễn ra bình thường gọi là khối lượng nút Nếu khối lượng Uranium ít hơn khối lượng nút nghĩa là K<1 thì không có phản ứng dây chuyền, do
đó sẽ không xảy ra vụ nổ nguyên tử ( Bài 56 – Phản ứng phân hạch- Điều kiện để xảy ra phản ứng phân hạch dây chuyền- Vật lí nâng cao 12)
.* Đối với môn Sinh học:
- Nhằm giúp học sinh hiểu rõ hơn quá trình sinh trưởng và phát triển ở thực vật và động vật cũng là quan hệ biện chứng giữa sự biến đổi về lượng và sự biến đổi về chất qua: Sự phát triển từ trứng gà thành gà con ” “Sự sinh trưởng và phát triển của cây đậu”
- Thuyết tiến hoá của Đác-uyn đã chứng minh rằng, toàn bộ thế giới hữu cơ là kết quả của quá trình phát triển lâu dài hàng triệu năm Đó là quá trình bao gồm
Trang 3những biến đổi tuần tự về lượng và những bước nhảy vọt về chất, là sự thống nhất giữa tiệm tiến và nhảy vọt
* Đối với môn Hoá học:
Giúp học sinh hiểu được : Bảng tuần hoàn hoá học của Men- đê- lê- ép chứng minh, thuộc tính của các nguyên tố hoá học phụ thuộc vào trọng lượng nguyên tử của chúng Những thành tựu của khoa học hiện đại đã chững minh rõ hơn rằng những nguyên tử của các nguyên tố hoá học khác nhau được quy định bởi số proton trong hạt nhân, thêm hoặc bớt một số proton thì trở thành nguyên tử của các nguyên tố khác có những thuộc tính mới về chất
Cũng qua một số, phản ứng hoá học, thí nghiệm hoá học, học sinh hiểu được sự biến đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất và chất mới ra đời lại bao hàm một lượng mới tương ứng
* Đối với môn Sinh học:
Nhằm giúp học sinh hiểu rõ hơn quan hệ biện chứng giữa sự biến đổi về lượng
và sự biến đổi về chất qua: Sự phát triển từ trứng gà thành gà con ” “Sự sinh trưởng
và phát triển của cây đậu” và thuyết tiến hoá của Đác-uyn đã chứng minh rằng, toàn
bộ thế giới hữu cơ là kết quả của quá trình phát triển lâu dài hàng triệu năm Đó là quá trình bao gồm những biến đổi tuần tự về lượng và những bước nhảy vọt về chất,
là sự thống nhất giữa tiệm tiến và nhảy vọt
2 Kỹ năng
Học sinh có năng lực vận dụng những kiến thức liên môn: Văn học, lịch sử, Toán, Vật lí ,Hoá học,Sinh học vào giải quyết tình huống kiến thức “Mối quan hệ giữa sự biến đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất” Giáo dục công dân 10
3 Thái độ
- Có ý thức tích cực trong hoạt động, độc lập tư duy và hợp tác nhóm
- Biết vận dụng linh hoạt các kiến thức trong bài học vào các vấn đề trong thực tiễn
II- CÁC NĂNG LỰC HƯỚNG TỚI HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN Ở HỌC SINH.
Trang 4Năng lực nhận thức các vấn đề , năng lực tư duy phê phán, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông Kĩ năng tự nghiên cứu và hoạt động nhóm, tìm kiếm và xử lí thông tin, phân tích, khái quát , trình bày suy nghĩ, biết vận dụng kiến thức liên môn trong giải quyết vấn đề
III- PHƯƠNG PHÁP/KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ SỬ DỤNG.
- Trực quan
- Thảo luận nhóm
- Trò chơi
- Nêu vấn đề, thuyết trình, KT đặt câu hỏi, liên hệ
- Kĩ thuật khăn phủ bàn ,KT đặt câu hỏi
IV- CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH.
1 Giáo viên
các slide, bút dạ, giấy A4 A0
- Đồ dùng dạy học: tranh ảnh, sơ đồ,
- Học liệu dạy học: SGK, Tài liệu chuẩn kiến thức kĩ năng GDCD10, bài tập
trắc nghiệm tình huống GDCD lớp 10, các SGK Toán, Hoá, Sinh, Văn, Lịch sử tài liệu tham khảo, thơ, ca dao, tục ngữ,
- Phân công nhiệm vụ cho học sinh chuẩn bị từ tiết trước:
Chia học sinh trong lớp làm 4 nhóm
Nhiệm vụ của các nhóm sưu tầm tạo slide các nội dung
+ Nhóm Toán học trẻ : Trò chơi gấp hình
+ Nhóm Vật lí trẻ: Điều kiện để xảy ra phản ứng phân hạch dây chuyền, vận tốc vận
động và sự liên kết của chất lỏng, khí
+ Nhóm Hóa học trẻ: Bảng tuần hoàn hóa học, Công thức phản ứng hóa học
+ Nhóm Sinh học trẻ.Sự phát triển của cây đậu.
+ Nhóm nhà Văn trẻ: Tình yêu và sự chăm sóc của Thị Nở đối với Chí Phèo
+ Nhóm nhà Sử học trẻ: Cách mạng tháng 8-1945.
2 Học sinh
Trang 5- SGK GDCD 10
- Kiến thức liên môn liên quan đến bài học
- Hình ảnh, vi deo liên quan đến nội dung bài
V- TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
1.HOẠT ĐỘNG: KHỞI ĐỘNG.
* Mục tiêu:
- Kích thích HS tìm hiểu, xem các em đã biết về mối
quan hệ biện chứng giữa sự biến đổi về lượng và sự
biến đổi về chất của sự vật, hiện tượng
- Rèn luyện tư duy nhận biết, thông hiểu và liên hệ
kiến thức trong thực tiễn cho HS
* Cách tiến hành: GV sử dụng kiến tức liên môn
- Môn Sinh học
GV: Định hướng cho HS xem đoạn phim video “sự
phát triển của Phôi gà thành gà con”- (Phụ lục1,
Nguồn: YouTube) kiến thức của môn sinh học- chu
kì phát triển ở động vật 10 ), kết hợp với kĩ thuật đặt
câu hỏi
HS: Cả lớp chú ý theo dõi Vi deo
GV hỏi: Sau khi xem hình ảnh ở đoạn Video trên
Theo em sự vật có còn là nó lúc ban đầu nữa không ?
Vì sao ?
HS trả lời: Dự kiến: Sự vật không còn là nó lúc ban
đầu nữa mà từ phôi của quả trứng đã phát triển thành
gà con
*GV chốt lại và dẫn vào bài Như vậy để tồn tại và
phát triển sự vật hiện tượng luôn luôn vận động và
phát triển theo một cách thức của nó Vậy cách thức
3 Quan hệ giữa sự biến đổi về lượng và sự biến đổi về chất.
a Sự biến đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất
Trang 6vận động phát triển của sự vật, hiện tượng được biểu
hiện như thế nào?.Các sẽ em cùng với cô tìm hiểu
qua tiết học hôm nay
2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC.
Hoạt động 1: Sử dụng PP vấn đáp, đàm thoại, thảo
luận nhóm, kĩ thuật đặt câu hỏi, sử dụng kiến thức
liên môn để tìm hiểu và làm rõ sự biến đổi về lượng
dẫn đến sự biến đổi về chất
* Mục tiêu:
- HS hiểu và trình bày được mối quan hệ biện chứng
giữa sự biến đổi về lượng và sự biến đổi về chất của
sự vật, hiện tượng
- Rèn luyện năng lực nhận biết, thông hiểu và năng
lực sử dụng kiến thức liên môn, năng lực thuyết
trình, năng lực sử dụng công nghệ thông tin, giao
tiếp, hợp tác, năng lực
* Cách tiến hành: GV sử dụng kiến tức liên
mônđể khai thác, minh họa cho nội dung kiến thức
- Môn sinh học
GV hỏi: Qua hình ảnh vừa xem ở phần khởi động em
hãy cho biết sự biến đổi về chất bao giờ cũng bắt đầu
từ đâu? Và quá trình biến đổi này diễn ra nhanh hay
chậm?
HS trả lời: DK: + Sự biến đổi về chất bao giờ cũng
bắt đầu từ sự biến đổi về lượng
+ Sự biến đổi này diễn ra một cách
dần dần
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận :
GV hỏi: Vậy giới hạn mà taị đó sự biến đổi về lượng
+ Sự biến đổi về chất bao giờ cũng bắt đầu từ sự biến đổi về lượng
+ Sự biến đổi này diễn ra một cách dần dần
Trang 7
chưa làm thay đổi về chất của sv, ht người ta gọi là
gì ?
HS trả lời : DK : Giới hạn mà tại đó sự biến đổi về
lượng chưa làm thay đổi về chất của sv, ht người ta
gọi là Độ
GV : Nhận xét, bổ sung, kết luận :
GV hỏi: Theo em muốn làm cho chất cơ bản của sự
vật, hiện tượng thay đổi đòi hỏi lượng của sự vật,
hiện tương phải biến đổi như thế nào
HS trả lời : DK : Lượng phải biến đổi (tích lũy) đến
một điểm giới hạn nhất định phá vỡ sự thống nhất
giữa chất và lượng
GV : Nhận xét, bổ sung, kết luận :
GV hỏi: Điểm giới hạn đó người ta gọi là gì?
HS trả lời : DK : Điểm nút
GV : Nhận xét, bổ sung, kết luận :
GV : Sử dụng kiến thức Hóa học.
GV : Trình chiếu minh họa cho điểm giới hạn của Độ
và điểm giới hạn của Điểm nút
HS : Cả lớp chú ý theo dõi
GV: Yêu cầu học sinh sử dụng kiến thức liên môn
minh hoạ về sự biến đổi của lượng dẫn đến sự biến
+ Giới hạn mà taị đó sự biến đổi về lượng chưa làm thay đổi về
chất của sv, ht người ta gọi là Độ.
+Khi lượng biến đổi dần dần đạt đến một giới hạn nhất định, phá vỡ
sự thống nhất giữa chất và lượng thì chất mới ra đời thay thế chất cũ,
sự vật, hiện tượng mới ra đời thay thế sự vật, hiện tượng cũ
+ Giới hạn mà tại đó sự biến đổi của lượng làm thay đổi chất của
sv,ht gọi là Điểm nút.
Trang 8
đổi của chất mà các em biết?
- Môn Toán học.
HS : Nhóm Toán học trẻ báo cáo sản phẩm qua trò
chơi biến hình chữ nhật thành hình vuông.( phụ lục 3)
HS : Cả lớp chú ý theo dõi báo cáo kết quả sản phẩm
và nhận xét
GV : Nhận xét, đánh giá kết quả sản phẩm.
- Môn : Vật lí.
HS: Đại diện nhóm Vật lí trẻ báo cáo sản phẩm
(Phụ lục 4)
HS : Cả lớp chú ý theo dõi báo cáo kết quả sản phẩm
và nhận xét
GV : Nhận xét, đánh giá kết quả sản phẩm
- Môn : Sinh học.
HS : Đại diện nhóm Sinh học trẻ báo cáo sản phẩm :
“Sự sinh trưởng và phát triển của cây đậu” minh hoạ ( Phụ lục 2- sưu tầm- Nguồn: YouTube)
HS : Cả lớp chú ý theo dõi kết quả sản phẩm và nhận xét
GV : Nhận xét, đánh giá kết quả sản phẩm
- Văn học.
HS : Đại diện nhóm những nhà Văn trẻ báo cáo sản
phẩm qua hình ảnh ( Sưu tầm – phụ lục 5) và kiến thức minh hoạ : Sự quan tâm và chăm sóc cũng như tình yêu của thị Nở dành cho Chí phèo đã thức tỉnh lương tri của Chí để rồi từ một con quỹ dữ của làng
Vũ Đại , từ chỗ Chí chỉ biết rạch mặt ăn vạ thì giờ đây Chí đã biết mơ về một mái ấm gia đình và hơn hết bản thân Chí muốn làm người lương thiện (Chí Phèo- Nam Cao – Ngữ văn 12)
Trang 9HS : Cả lớp chú ý theo dõi kết quả sản phẩm và nhận
xét
GV: Nhận xét, đánh giá kết quả
- Môn Lịch sử.
HS : Đại diện nhóm nhà Sử học trẻ báo cáo sản
phẩm (Phụ lục 6- sưu tầm- Nguồn: YouTube Vi deo)
minh hoạ: Thắng lợi của cách mạng tháng Tám năm
1945 đã dẫn đến việc thành lập Nhà nước Việt Nam
Dân chủ Cộng hoà “ Đó là kết quả tổng hợp của các
phong trào cách mạng liên tục diễn ra trong 15 năm
sau ngày thành lập Đảng , từ cao trào Xô – Viết Nghệ
-Tĩnh, cuộc vận động dân chủ 1936 – 1939 đến phong
trào giải phóng dân tộc 1939- 1945 là quá trình biến
đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất: Chế độ
thuộc địa nửa phong kiến ở nước ta bị xoá bỏ, một kỉ
nguyên mới mở ra, kỉ nguyên độc lập dân tộc gắn liền
với chủ nghĩa xã hội” ( Lịch sử lớp 9, 12)
HS : Cả lớp chú ý theo dõi kết quả sản phẩm và nhận
xét
GV: Nhận xét, đánh giá kết quả
GV : Sử dụng kiến thức Lịch sử để mở rộng kiến
thức
+ Quá trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái
Quốc ( Bác Hồ) là quá trình chuyển hoá nhận thức
trong tư duy : Từ nhận thức cảm tính lên nhận thức lí
tính, từ trình độ kinh nghiệm lên trình độ lí
luận cũng là quá trình sự biến đổi về lượng dẫn đến
sự biến đổi về chất trong tư duy
HS : Cả lớp chú ý theo dõi lắng nghe
GV : Chuyển ý :
b Chất mới ra đời bao hàm một lượng mới.
Trang 10Hoạt động 2 : Đọc hợp tác SGK , xử lí thông tin, sử
dụng PP vấn đáp, thuyết trình, thảo luận nhóm , KT
khăn phủ bàn, sử dụng kiến thức liên môn để làm rõ
nội dung : Chất mới ra đời bao hàm một lượng mới
tương ứng
* Mục tiêu:
- HS hiểu và trình bày được mối quan hệ chất mới ra
đời lại bao hàm một lượng mới tương ứng của sự
vật, hiện tượng
- Rèn luyện năng lực tư duy nhận biết, thông hiểu ,
giao tiếp, thuyết trình, hợp tác, giải quyết vấn đề và
khả năng sử dụng kiến thức liên môn, liên hệ kiến
thức với thực tiễn cho HS
* Cách tiến hành:
Bước 1 : GV chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu HS đọc
ví dụ điểm b mục 3 trong SGK , thảo luận nhóm tìm
hiểu chất mới ra đời bao hàm một lượng mới tương
ứng, báo cáo kết quả sản phẩm qua kĩ thuật khăn phủ
bàn
Bước 2 : GV trình chiếu nội dung câu hỏi thảo luận :
Nhóm1+3 : Từ ví dụ trong SGK trang 32 hãy chỉ ra
thuộc tính nào được coi là chất và thuộc tính nào
được coi là lượng ?
Nhóm 2+4 : Tại sao khi chuyển từ trạng thái lỏng
sang trạng thái hơi thì thể tích cùng với vận tốc của
các phân tử cũng như độ hòa tan của nước thay đổi so
với trước ?
Bước 3 :+ HS các nhóm đọc, thảo luận trong vòng
3-> 5 phút :
+ GV : Quan sát nhắc nhở kịp thời, hỗ trợ
Bước 4 : HS các nhóm báo cáo sản phẩm qua Kĩ
+ Mỗi sự vật, hiện tượng đều có chất đặc trưng và lượng đặc trưng phù hợp với nó, chất mới ra đời thì tạo ra lượng mới phù hợp để tạo nên sự thống nhất giữa chất và
Trang 11thuật khăn phủ bàn,
+ Nhóm 1: DK : Trạng thái lỏng, hơi là hai thuộc
tính biểu hiện mặt chất, thể tích cùng với vận tốc của
các phân tử cũng như độ hòa tan của chúng biểu hiện
măt lượng
HS : Theo dõi quan sát
+ Nhóm 4 : DK : Việc chuyển từ trạng thái lỏng sang
trang trạng thái hơi tức là chất đã thay đổi và làm cho
các thuộc tính về lượng như thể tích cùng với vận tốc
của các phân tử cũng như độ hòa tan của chúng cũng
thay đổi theo
+ Nhóm 3,2, nhận xét- bổ sung
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung
GV hỏi : Qua sự phân tích ở trên em hãy rút ra kết
luận chung nhất về chất mới ra đời lại bao hàm một
lượng mới tương ứng và cách thức biến đổi của chất
HS trả lời : DK :
+ Mỗi sự vật, hiện tượng đều có chất đặc trưng và
lượng đặc trưng phù hợp với nó, chất mới ra đời thì
tạo ra lượng mới phù hợp để tạo nên sự thống nhất
giữa chất và lượng
+ Chất biến đổi sau và biến đổi nhanh chóng
GV nhận xét, bổ sung, kết luận :
GV : Yêu cầu học sinh sử dụng kiến thức liên môn
minh hoạ
lượng
+ Chất biến đổi sau và biến đổi nhanh chóng