Thực trạng về thương mại điện tử trong tiêu thụ nông sản ở Việt Nam. Thách thức và giải pháp thúc đẩy tiêu thụ nông sản thông qua thương mại điện tử cho Việt Nam.

Trong thời kì đại dịch covid19 vẫn đang hoành hành tại lãnh thổ Việt Nam, việc tiêu thụ nông sản của nhiều địa phương trên cả nước cũng gặp không ít khó khăn do dịch bệnh bùng phát, việc vận chuyển bị hạn chế. Trong bối cảnh đó, tiêu thụ nông sản trên sàn thương mại điện tử đã dần trở thành giải pháp hiệu quả, phù hợp với điều kiện dịch bệnh, vừa dần tạo ra một kênh tiêu thụ an toàn, hiệu quả, bền vững, vừa đảm bảo giá cả, giúp gây dựng thương hiệu cho nông dân và hàng nông sản. Vậy việc ứng dụng thương mại điện tử trong tiêu thụ nông sản ở Việt Nam đang diễn ra như thế nào? Việc tiêu thụ nông sản qua các sàn thương mại điện tử có cơ hội như thế nào hay phải đối mặt với những thách thức khó khăn ra sao? Những giải pháp để thúc đẩy tiêu thụ nông sản qua thương mại điện tử là gì? Tất cả những vấn đề trên sẽ được tôi đề cập đến trong bài tiểu luận này.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐHQGHN KHOA KINH TẾ PHÁT TRIỂN _

BÀI TIỂU LUẬN Chủ đề: Thực trạng về thương mại điện tử trong tiêu thụ nông sản ở Việt Nam Thách thức và giải pháp thúc đẩy tiêu thụ nông sản thông qua thương mại điện tử cho Việt Nam

Họ và tên sinh viên: Dương Thị Kim Ngân

Mã sinh viên: 19050453

Khoa: Kinh tế phát triển

Khóa: QH-2019-E

Hà Nội, tháng 10 năm 2021

ĐẶT VẤN ĐỀ

Ngày nay, thương mại điện tử đã và đang trở thành một lĩnh vực có ảnh hưởng cực kì quan trọng đến tăng trưởng kinh tế của các quốc gia Sự phát triển của thương mại điện tử không chỉ làm thuận lợi hóa các hoạt động kinh doanh mà còn cung cấp nhiều giá trị mới và đáp ứng những nhu cầu mới của các doanh nghiệp và người tiêu dùng Chính vì vậy, mọi quốc gia trên thế giới đều quan tâm đến việc đẩy mạnh phát triển thương mại điện tử, thương mại điện tử vừa là công cụ, vừa là môi trường để phát triển kinh tế xã hội

Tại Việt Nam, thương mại điện tử đã thúc đẩy rất mạnh mẽ lưu thông các nguồn hàng hóa trong đó có hàng nông sản, một mặt hàng thiết yếu của xã hội Song hành với kênh phân phối truyền thống, thương mại điện tử cũng đang từng bước trở thành một kênh phân phối mới giúp bà con nông dân, hợp tác xã hay doanh nghiệp nông nghiệp hướng tới sử dụng công nghệ, từng bước chuyển đổi số và ứng dụng thương mại điện tử trong sản xuất kinh doanh Thương mại điện tử trong giao dịch nông sản là rất hữu ích, từ việc tiếp thị sản phẩm thông qua các phương tiện truyền thông như trang web, mạng xã hội và quảng cáo Lợi thế của thương mại điện tử là tốc độ nhanh, phạm vi toàn cầu, có thể kết nối trực tiếp từ người bán tới người tiêu dùng, là yếu tố quan trọng khiến phạm vi nhóm hàng, sản phẩm, đối tượng bán hàng được mở rộng hơn và với chi phí thấp hơn nhiều so với thương mại truyền thống Vai trò của thị trường thương mại điện tử mang lại rất nhiều lợi ích như tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch, biết được tình trạng sẵn có của hàng hóa và dễ dàng truy cập trang web Do vậy, ứng dụng thương mại điện tử để hỗ trợ, mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản đang trở thành xu thế kinh doanh tất yếu trong bối cảnh hội nhập hiện nay, hướng tới kênh phân phối tiêu thụ hiện đại và mang tính bền vững

Đặc biệt trong thời kì đại dịch covid-19 vẫn đang hoành hành tại lãnh thổ Việt Nam, việc tiêu thụ nông sản của nhiều địa phương trên cả nước cũng gặp không ít khó khăn do dịch bệnh bùng phát, việc vận chuyển bị hạn chế Trong bối cảnh đó, tiêu thụ nông sản trên sàn thương mại điện tử đã dần trở thành giải pháp hiệu quả, phù hợp với điều kiện dịch bệnh, vừa dần tạo ra một kênh tiêu thụ an toàn, hiệu quả, bền vững, vừa đảm bảo giá cả, giúp gây dựng thương hiệu cho nông dân và hàng nông sản

Vậy việc ứng dụng thương mại điện tử trong tiêu thụ nông sản ở Việt Nam đang diễn ra như thế nào? Việc tiêu thụ nông sản qua các sàn thương mại điện tử có cơ hội như thế nào hay phải đối mặt với những thách thức khó khăn ra sao? Những giải pháp để thúc đẩy tiêu thụ nông sản qua thương mại điện tử là gì? Tất cả những vấn đề trên sẽ được tôi đề cập đến trong bài tiểu luận này

PHẦN 1 THỰC TRẠNG VỀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TRONG TIÊU THỤ NÔNG SẢN Ở VIỆT NAM NHỮNG THUẬN LỢI VÀ THÁCH THỨC TRONG ỨNG DỤNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀO TIÊU THỤ NÔNG SẢN.

I Thực trạng về thương mại điện tử trong tiêu thụ nông sản ở Việt

Nam

1 Tình hình chung về sử dụng sàn giao dịch điện tử tại Việt Nam

Hình 1: Quy mô thị trường TMĐT tại Việt Nam năm 2019 (Bộ Công Thương)

Ông Đặng Hoàng Hải, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết, năm 2019 là năm đánh dấu nhiều sự thay đổi của thương mại điện tử Việt Nam

trong giai đoạn 5 năm thực hiện Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2016 – 2020

Với mức tăng trưởng cao của nền kinh tế với GDP đạt 7,02%, thương mại điện tử góp phần không nhỏ trong việc thúc đẩy dòng chảy hàng hóa và dịch vụ, hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ tìm kiếm cơ hội sản xuất và kinh doanh hiệu quả trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và sự lan tỏa của Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Hình 2: Loại hình hàng hóa thường được mua trên mạng (Bộ Công Thương)

2 Thực trạng về thương mại điện tử trong tiêu thụ nông sản ở Việt Nam 2.1 Về thương mại điện tử trong tiêu thụ nông sản ở Việt Nam

Trong bối cảnh làn sóng dịch Covid vẫn đang diễn biến phức tạp như hiện nay thì xu hướng chuyển dịch lên trực tuyến của những mặt hàng nông sản, thực phẩm tươi trong ngành bách hóa lại càng rõ nét

Trong quý đầu tiên của năm, 7.987 hộ nông đã truy cập các trang thương mại điện tử, tăng 191% so với cùng kỳ năm ngoái Hơn 14.590 sản phẩm đã được đưa vào bán, tăng 268% Tổng giá trị giao dịch đạt 944 tỷ đồng, tăng 293%.1

1 Ministry of Information and Communication: “Ministry to help farming households sell goods on e-commerce”

https://english.mic.gov.vn/Pages/TinTuc/tinchitiet.aspx?tintucid=148095

Chỉ tính từ đầu năm 2021 đến nay, các mặt hàng nông sản đã và đang được đưa lên rất nhiều sàn thương mại điện tử với các quy mô khác nhau Điển hình như các sàn thương mại điện tử: Sendo, Voso, Tiki, Shopee, Postmart, Lazada

Theo báo cáo về thị trường thương mại điện tử Việt Nam quý 1 năm nay, bách hóa là ngành duy nhất tiếp tục đà tăng trưởng dương 13% theo quý, trong đó các mặt hàng như nông sản, thực phẩm tươi đang dịch chuyển mạnh mẽ

Hình 3: Mức tăng trưởng lượng truy cập website TMĐT quý I/2021 so với

quý trước

Hình 4: Ghi nhận tại dịp khuyến mãi 6.6 – 6.10 năm 2021 trên Lazada so

với cùng kì năm ngoái

2.2 Về thương mại điện tử trong tiêu thụ nông sản Việt Nam ra nước

ngoài

Cùng với việc đẩy mạnh tiêu thụ trong nước thông qua các sàn thương mại điện tử, thương mại điện tử xuyên biên giới cũng bước đầu đem lại tác động tích cực, mở ra hướng đi mới cho xuất khẩu nông sản và các sản phẩm thế mạnh của Việt Nam Trong đó, theo

mô hình “thương mại điện tử xuyên biên giới” trên nền tảng thương mại điện tử do Việt Nam phát triển và vận hành thông qua Chương trình hợp tác giữa Cục thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) với sàn thương mại điện tử Vỏ Sò và Viettel Post, chỉ trong ngày 22/6/2021, hơn 3 tấn vải thiều Bắc Giang đạt tiêu chuẩn GlobalGAP đã được sàn thương mại điện tử Vỏ Sò xuất khẩu và thông quan thuận lợi tại cảng sân bay Frankfurt (Cộng hòa liên bang Đức), đánh dấu lần đầu tiên nông sản Việt Nam xuất khẩu sang thị trường châu Âu theo mô hình này Đây là kết quả của việc từng bước phát triển ứng dụng thương mại điện tử xuyên biên giới cho doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam.2

2.3 Về các hoạt động thúc đẩy phát triển thương mại điện tử trong tiêu

thụ nông sản tại Việt Nam Về hoạt động phát triển thị trường thương mại điện tử, từ cuối năm

2019, với mục tiêu hỗ trợ các phát triển sản phẩm Việt, hàng hoá của doanh nghiệp Việt trên các sàn thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương đã ký kết Thỏa thuận hợp tác chiến lược với Tổng công ty Bưu chính Viettel (Viettel Post - Sàn thương mại điện tử Voso) và Sàn thương mại điện tử Sendo để xây dựng “Gian hàng Việt trực tuyến Quốc gia” trên các sàn thương mại điện tử Đây cũng là hoạt động triển khai Cuộc vận động “Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt Nam” do Bộ Chính trị phát động và đã có hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ những năm vừa qua Hiện chương trình đang được triển khai mạnh mẽ và rộng khắp các tỉnh/thành trên cả nước và tiếp tục mở rộng ra các Sàn thương mại điện tử lớn khác Tiki, Postmart, Shopee và Lazada với các hình thức triển khai khác nhau, được sự ủng hỗ và hỗ trợ của lãnh đạo các tỉnh, Sở ban ngành và doanh nghiệp ở địa phương Qua thời gian gần 1 năm chính thức vận hành tổ

2 Cổng thông tin đi n tử tỉnh Bình Phước (2021): “Đẩy mạnh thương mại đi n tử trong tiêu thụ nông sản”

https://binhphuoc.gov.vn/vi/cong-dan/cong-dan-dien-tu/day-manh-thuong-mai-dien-tu-trong-tieu-thu-nong-san-89.html

chức hoạt động kết nối thương mại điện tử ở các tỉnh, thành phố như Hà Nội, Sơn La, Quảng Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, TPHCM, Đồng Tháp, Sóc Trăng, Tiền Giang, Trà Vinh, Bến Tre, Cần Thơ, Đồng Nai, Lạng Sơn, Hà Tĩnh hàng nghìn lượt doanh nghiệp đã được tiếp cận và phổ biến về chương trình, hiện tại có hàng trăm sản phẩm được lựa chọn kỹ lưỡng đã được đưa lên “Gian hàng Việt trực tuyến” Hiện tại độ phủ của chương trình đã rất rộng và được cộng đồng doanh nghiệp khắp các tỉnh/thành đánh giá cao Có thể kể đến một số chương trình tiêu biểu như: Chương trình “Ngày Đặc sản Sơn La” và “Ngày hội xứ Dừa – Quê hương Bến Tre”, “Phiên chợ nông sản Việt”, “Tuần lễ nông sản Việt” kết nối trực tiếp tới nhà vườn, sản phẩm nông sản được cam kết theo tiêu chuẩn Vietgap, Global Gap và dán nhãn tem truy xuất nguồn gốc, chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm tổ chức phân phối trên các Sàn thương mại điện tử Nhóm hàng nông sản đã được tổ chức tiêu thụ trên các Sàn thương mại điện lớn như Hành tím Sóc Trăng, Khoai lang tím Vĩnh Long, Bưởi da xanh Bến Tre, Sầu riêng Ri6 Trà Vinh, Vải thiều Hải Dương, Bắc Giang, Bơ Đắk Nông, Mận, Xoài Sơn La,

Lê thơm Tai Nung Lào Cai, Nho xanh Ninh Thuận, Nhãn lồng Hưng Yên và sắp tới đây là các sản phẩm khác như Nhãn xuồng Bến Tre, Na Chi Lăng Lạng Sơn, Bưởi Phúc Trạch

Với các sự kiện như vậy, hàng trăm tấn nông sản thực phẩm, sản phẩm OCOP đã được hỗ trợ tiêu thụ thông qua kênh thương mại điện tử mà Bộ Công Thương đã và đang triển khai Có thể kể đến một số thành tựu nổi bật của một số địa phương như sau:

- Tại Bắc Giang, theo thống kê, khoảng trên 9.000 tấn vải thiều được tiêu thụ với gần 1 triệu đơn hàng trên 06 Sàn thương mại điện tử tham gia (không tính các kênh trực tuyến và mạng xã hội khác)

- Tại địa bàn tỉnh Đồng Tháp, chương trình “Ứng dụng TMĐT giúp hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm tỉnh Đồng Tháp” với sự tham gia của 02 sàn thương mại điện tử tại Việt Nam bao gồm: Voso và PostMart đã hỗ trợ hơn 500 sản phẩm của hơn 100 doanh nghiệp tại địa bàn đưa lên phân phối ở trên sàn thương mại điện tử Voso.vn và PostMart.vn

- Theo Giám đốc Sở TT&TT tỉnh Lạng Sơn, tỉnh đã bước đầu đạt được những kết quả khả quan Nhiều hộ gia đình đã tiên phong

trong việc mở rộng kinh doanh trên nền tảng số Tính đến ngày 10/8 Lạng Sơn đã tạo được 4.445 gian hàng, số ví điện tử/tài khoản thanh toán điện tử là 2.971, số đơn hàng 2.759 đơn, 3.500 loại sản phẩm, tổng doanh thu 518.966.000 đồng

- Tại tỉnh Hưng Yên cho biết, hiện tại, hơn 200 sản phẩm nông sản Hưng Yên đã lên sàn thương mại điện tử, trong đó có 55 sản phẩm OCOP của tỉnh.3

II Thuận lợi trong việc ứng dụng thương mại điện tử vào tiêu thụ nông

sản ở Việt Nam

1 Sự hội nhập từ quá trình hội nhập và toàn cầu hóa

Việt Nam đã tham gia rất nhiều tổ chức kinh tế – thương mại quốc tế và khu vực như WTO, APEC, ASEAN, ASEM và các tổ chức chuyên trách về thương mại của Liên Hợp Quốc như UNCTAD, UNCITRAL, UN/CEFACT, hợp tác đa phương và song phương với các tổ chức và quốc gia tiên tiến về thương mại điện tử cũng như các nước có kim ngạch nhập khẩu nông sản lớn với Việt Nam như Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, … Đây là điều kiện thuận lợi góp phần giúp nước ta phát triển nền kinh tế nói chung và thúc đẩy việc ứng dụng thương mại điện tử vào tiêu thụ nông sản nói riêng trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng mạnh mẽ như hiện nay

2 Sự hỗ trợ của Đảng và Nhà nước

Trong những năm đổi mới và phát triển kinh tế đất nước, Đảng và Nhà nước ta đã nhận thấy rõ vị trí quan trọng của thương mại điện tử trong sự nghiệp phát triển kinh tế nói chung và phát triển nền nông nghiệp nói riêng Bộ Thông tin và Truyền thông đã ban hành Quyết định số 1034/QĐ-BTTTT phê duyệt Kế hoạch Hỗ trợ đưa hộ sản xuất nông nghiệp lên sàn thương mại điện tử, thúc đẩy phát triển kinh tế số nông nghiệp, nông thôn.4

3 B Công Thương Vi t Nam (2021): “Đưa nông dân lên sàn thương mại đi n tử”

https://moit.gov.vn/tin-tuc/thi-truong-trong-nuoc/dua-nong-dan-len-san-thuong-mai-dien-tu.html

4 B TT&TT (2021): “Sàn thương mại đi n tử: Kênh tiêu thụ nông sản hi u quả”

Theo đó, Bộ sẽ hỗ trợ đưa các hộ sản xuất nông nghiệp, hộ kinh doanh cá thể, hợp tác xã, tổ hợp tác đăng ký tham gia các sàn thương mại điện tử để kết nối, quảng bá, giới thiệu sản phẩm, thêm các kênh phân phối mới, mở rộng thị trường trong nước và quốc tế; đồng thời, hỗ trợ hộ sản xuất nông nghiệp đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp trên các sàn, góp phần tránh ùn ứ nông sản khi cao điểm thu hoạch, giúp người dân giữ giá nông sản, tránh phụ thuộc vào thương lái, trung gian… Cục Xúc tiến Thương mại cũng đã và đang phối hợp với các sàn thương mại điện tử đào tạo, tập huấn cho nông dân, chủ trang trại kỹ năng quảng bá sản phẩm, bán hàng livestream; hỗ trợ áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc, tạo điều kiện để nông dân hiểu và nắm bắt rõ hơn về xu hướng và yêu cầu thị trường, từ đó tổ chức sản xuất hiệu quả, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng

3 Sự phát triển của các ngành liên quan

Sự phát triển kinh tế xã hội nói chung cũng như sự phát triển của các ngành liên quan như phát thanh truyền hình, logistics, bưu chính viễn thông … cũng tạo ra những thuận lợi cơ bản để cải thiện điều kiện thị trường tiêu thụ cho nông sản trên các sàn thương mại điện tử Ví dụ như ngành bưu chính viễn thông càng ngày càng nâng cao dịch vụ chuyển phát với tốc độ nhanh hơn nhưng vẫn đảm bảo chất lượng dịch vụ, từ đó giúp nông sản vẫn tươi ngon khi đến tay người tiêu dùng

4 Xu hướng sử dụng các sàn thương mại điện tử để giao dịch của người Việt ngày càng tăng

Theo khảo sát của Công ty Nghiên cứu thị trường (Nielsen Việt Nam), có hơn 55% người tiêu dùng Việt thừa nhận sẵn sàng dùng kết nối mạng để mua sắm nhanh hơn và thuận tiện hơn; 35,8 triệu người đã kết nối vào mạng xã hội với thời gian vào mạng trung bình 24,7 giờ/tuần để xem và mua bán hàng hóa

Không chỉ có thế, đến năm 2025 sẽ có 49% dân số sống ở các đô thị; tỷ lệ hộ gia đình có thu nhập cao cũng tăng từ 17% năm 2015 lên gần 25% Số

https://ictvietnam.vn/san-thuong-mai-dien-tu-kenh-tieu-thu-nong-san-hieu-qua-20210817092956286.htm