Bài luận đi nghiên cứu, phân tích các yếu tố sinh học, tâm lý, xã hội trong nhân thân người phạm tội và đưa ra ý kiến yếu tố nào là quan trọng nhất. Qua đó liên hệ về thực tiễn, một số hạn chế và giải pháp cụ thể.
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
“Tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện ngày càng gia tăng, chiếm 15-18% Hàng năm các cơ quan thi hành pháp luật bắt giữ, truy tố hơn 115 nghìn người, trong đó có 16-18 nghìn đối tượng là người dưới 18 tuổi… Với diễn biến như vậy, như phát biểu của ông Nguyễn Đức Chung khi còn làm Giám đốc Công an thành phố Hà Nội thì theo phép tính nhân thì chỉ sau 5-10 năm nữa đất nước chúng ta sẽ có gần 1 triệu người có tiền án tiền sự, trong đó có
200 nghìn người dưới 30 tuổi…”
Những con số biết nói ấy đã phản ánh chân thực một góc độ rất nhỏ về bức tranh toàn cảnh tình hình tội phạm ở nước ta trong những năm gần đây Những con số này phần nào đã gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh bởi vấn đề đạo đức của một bộ phận không nhỏ người dân đã trở nên suy thoái Phải chăng, đây
là mặt trái của xã hội hiện đại, khi mà con người trở nên coi trọng vật chất, bỏ qua những giá trị tinh thần cao đẹp đã được cả dân tộc trân quý suốt bốn nghìn qua? Thật buồn vì con người ta dần trở nên vô cảm, và dường như chủ nghĩa duy lợi đã khiến con người trong xã hội hiện đại trở nên nhẫn tâm và ích kỷ, trái ngược hoàn toàn với truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc Việt Nam hào
hùng: “Tương thân tương ái”, “Thương người như thể thương thân” Ngày nay,
thật không khó để có thể thấy được thông tin về vụ án mạng giết người vì thù tình, vì mâu thuẫn cá nhân, vì tài sản và những đối tượng phạm tội đang có xu hướng trẻ hóa rất nhiều
Chính vì vậy, trong lĩnh vực tội phạm học, việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội là một trong những vấn đề quan trọng có ý nghĩa trong việc góp phần lý giải được nguyên nhân phát sinh tội phạm, từ đó có thể phục vụ tốt công tác phòng ngừa tội phạm Trong phạm vi tiểu luận này, em xin được chọn Đề
tài số 08: “Theo quan điểm của bạn, trong các yếu tố sinh học, tâm lý, xã hội trong nhân thân người phạm tội, yếu tố nào mang tính quyết định”, qua đó trình
bày quan điểm của mình về vấn đề này
Trang 2B NỘI DUNG
I Khái niệm nhân thân người phạm tội
1 Khái niệm
Con người từ lâu đã được coi là vốn quý của xã hội Trên tinh thần ấy,
Đảng và Nhà nước ta cũng đã nhận định rằng: “Trong thời kỳ đổi mới, con người vẫn luôn là trung tâm của sự phát triển” Bởi vậy, hầu hết những vấn đề
cần giải quyết trong đời sống xã hội, yếu tố con người vẫn luôn được ưu tiên hàng đầu Đặc biệt, nghiên cứu nhân thân người phạm tội sẽ góp phần quan trọng trong công tác dự báo và phòng ngừa tội phạm
Nhân thân người phạm tội là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học khác nhau như: Tội phạm học, Luật hình sự, Luật tố tụng hình sự, Tâm lý học, Giáo dục học… Mỗi ngành khoa học tiếp cận vấn đề nhân thân người phạm tội dưới những góc độ, mục đích và cách tiếp cận khác nhau nên cũng sẽ có những các lý giải và định nghĩa khác nhau về nhân thân người phạm tội
Đứng dưới góc độ Tội phạm học, Giáo trình Tội phạm học trường Đại học Kiểm sát Hà Nội đưa ra khái niệm nhân thân người phạm tội như sau:
“Nhân thân người phạm tội là tất cả những đặc điểm sinh học, đặc điểm tâm lý – xã hội, tình cảm, tính cách, thói quen của con người có tác động đến quá trình thực hiện các hành vi phạm tội quy định trong Bộ luật Hình sự Nói cách khác, nhân thân người phạm tội là tất cả những đặc điểm sinh học, đặc điểm tâm lý – xã hội, tình cảm, tính cách, thói quen của con người có tác động làm phát sinh ý định phạm tội cũng như thúc đẩy hành vi phạm tội.”1
2 Ý nghĩa
Thứ nhất, nghiên cứu nhân thân người phạm tội giúp cho việc dự báo
nguy cơ tái thực hiện hành vi phạm tội Nghiên cứu nhân thân người phạm tội giữ một vai trò to lớn trong việc dự báo nguy cơ tái thực hiện hành vi phạm của các chủ thể và đánh giá khả năng đó ở mức độ cao hay thấp Việc này có ý nghĩa hơn cả đối với những đối tượng phạm tội chuyên nghiệp, phạm tội nhiều lần,
1 Giáo trình Tội phạm học, Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia
Hà Nội, Hà Nội, 2019, tr 141
Trang 3phạm nhiều tội, tái phạm, tái phạm nguy hiểm… thường sẽ có nguy cơ tái phạm cao hơn so với người phạm tội lần đầu
Thứ hai, nghiên cứu nhân thân người phạm tội góp phần tìm ra nguyên
nhân sinh ra tội phạm Nhân thân người phạm tội là một bộ phận cấu thành tất yếu và rất quan trọng của cơ chế hành vi phạm tội Vậy nên, nếu làm rõ đặc điểm nhân thân người phạm tội sẽ góp phần hiểu sâu nguyên nhân và điều kiện của tội phạm
Thứ ba, nghiên cứu nhân thân người phạm tội góp phần đề ra các biện
pháp phòng ngừa tội phạm hữu hiệu Trên cơ sở phát hiện những nguyên nhân tội phạm, từ đó sẽ tìm ra các biện pháp phòng ngừa tội phạm hữu hiệu, từng bước hạn chế và tiến tới loại trừ nguy cơ làm phát sinh hành vi phạm tội
II Yếu tố tâm lý quyết định người phạm tội thực hiện tội phạm
Trước tiên, cần phải khẳng định rằng trong nhân thân người phạm tội, các yếu tố sinh học, tâm lý và xã hội đều quan trọng Nhờ có sự tác động qua lại của
ba yếu tố này góp phần hình thành nên nhân thân người phạm tội Tuy nhiên, căn cứ từng nhóm tội phạm cụ thể được quy định trong Bộ luật Hình sự mà có thể đánh giá yếu tố nổi trội hơn cả so với hai yếu tố còn lại Ở Việt Nam, tâm lý được đánh giá là yếu tố quan trọng nhất ở đa số các tội phạm và cũng được các nhà nghiên cứu tội phạm học chú tâm hơn cả Vậy nên, một lần nữa em xin khẳng định: Yếu tố tâm lý trong nhân thân người phạm tội quyết định người phạm tội thực hiện tội phạm, thể hiện dưới những luận điểm sau đây:
1 Yếu tố tâm lý thể hiện phẩm chất tâm lý tiêu cực của người thực hiện tội phạm
Tâm lý là cái nằm ở bên trong người phạm tội và được biểu hiện ra bên ngoài thông qua khí chất, quan điểm, thái độ cá nhân, xu hướng tính cách, nhu cầu, sở thích, thói quen… Chính những đặc điểm này có vai trò quan trọng trong việc hình thành phẩm chất tâm lý tiêu cực của người phạm tội
Nếu như các yếu tố sinh học và yếu tố xã hội khó có thể thay đổi được thì yếu tố tâm lý lại khác Yếu tố tâm lý dễ dàng thay đổi hơn so với yếu tố sinh học
Trang 4và xã hội, bởi thứ mà con người ta có thể điều khiển được đó là tâm lý của bản thân, được biểu hiện rõ nét nhất qua những hành vi mà họ thực hiện trên thực tế
Yếu tố sinh học trong nhân thân người phạm tội chính là các yếu tố thuộc
về cấu tạo sinh học như giới tính, độ tuổi, lượng hooc-môn, cấu trúc não, hàm lượng insulin trong máu, gen… Theo đó, yếu tố sinh học trong nhân thân người phạm tội là yếu tố mà người phạm tội không có quyền được lựa chọn, bởi chúng gắn với quá trình sinh ra của cá nhân Và đây là yếu tố gốc vì thiếu chúng thì cá nhân không có tiền đề sinh học để tồn tại và phát triển
Tương tự như yếu tố sinh học, yếu tố xã hội trong nhân thân người phạm tội cũng là yếu tố mà người phạm tội khó thay đổi được như nghề nghiệp, trình
độ học vấn, nơi cư trú, hoàn cảnh gia đình xung quanh người phạm tội Theo đó, môi trường xã hội xung quanh con người sẽ tác động rất lớn đến nhận thức và tâm lý của người đó Môi trường tiêu cực, thiếu sự quan tâm chăm sóc của gia đình, nhà trường và những người xung quanh sẽ khiến một người có nguy cơ trở thành tội phạm cao hơn
Mỗi con người đều sống trong các mối quan hệ xã hội khác nhau, hoàn cảnh sống khác nhau thì sẽ dẫn đến sự đa dạng hóa các tính cách và nhân sinh quan của từng cá thể Điều này lý giải vì sao khi cùng rơi vào một tình huống tiêu cực nhất định, có người quyết định thực hiện hành vi phạm tội, có người thì không Đa số những người thực hiện hành vi phạm tội đều có dạng đặc điểm tâm lý tiêu cực, thậm chí có nhiều trường hợp vô cùng cực đoan Và với từng đặc điểm tâm lý lại gắn liền với từng nhóm tội phạm riêng biệt Điển hình có một số dạng đặc điểm tâm lý tiêu cực như sau:
Đặc điểm tâm lý coi thường, không tôn trọng các chuẩn mực pháp luật, đạo đức, thuần phong mỹ tục mà cao hơn nữa là tâm lý chống đối các quy định của pháp luật Điển hình của dạng đặc điểm tâm lý này là các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người Giống như hiệu ứng dây chuyền Domino, phẩm chất tâm lý của những kẻ phạm tội đầu tiên bị suy thoái về mặt đạo đức, sau đó kéo
Trang 5theo là sự lệch lạc dần về tính cách, quan điểm sống…và cuối cùng là hình thành nên động cơ thúc đẩy hành vi phạm tội
Đặc điểm tâm lý thuộc về tình cảm tiêu cực như sự ghen tuông, ghen ghét,
sự căm thù… cũng là những đặc điểm tâm lý dễ phát sinh hành vi phạm tội trong những điều kiện hoàn cảnh thuận lợi Vụ thảm án vì tình mà kẻ sát nhân là Nguyễn Hải Dương tước đi mạng sống của 6 người ở Bình Phước là một vụ án điển hình như thế
Hay những đặc điểm tâm lý gắn liền với nhu cầu lệch lạc như tâm lý quá coi trọng đồng tiền, ham chơi bời, đua đòi, tụ tập nơi đông người, lười lao động, mong muốn kiếm tiền bằng mọi giá… Đó là những trạng thái tâm lý phổ biến thúc đẩy việc thực hiện các hành vi phạm tội tham nhũng, các tội xâm phạm quyền sở hữu…2
Ngày nay, sự xuống cấp, băng hoại của đạo đức xã hội đang ở mức trầm trọng đáng báo động và đa số người thực hiện hành vi phạm tội là nhưng kẻ có phẩm chất tâm lý tiêu cực Vụ án cô giáo Nguyễn Thị Thuận, kẻ chủ mưu trong
vụ phóng hỏa thiêu sống cả gia đình anh trai chồng cách đây 12 năm về trước là một ví dụ tiêu biểu3
Còn nhớ, vụ án này đã chấn động dư luận trong suốt thời gian dài bởi sự tàn nhẫn của những kẻ phạm tội Chủ mưu của vụ án là Thuận - một kẻ có vẻ bề ngoài hoàn hảo: Bản thân là một cô giáo dạy tiếng anh ở một trường tiểu học tại
Hà Nội, học thức cao với hai tấm bằng đại học, là con của một gia đình có thế lực Ấy vậy mà cô ta đã vô cùng nhẫn tâm khi thuê người đổ xăng đốt nhà anh trai chồng chỉ vì lý do người anh trai chồng khuyên nhủ Thuận về xin lỗi chồng
để gia đình êm ấm Độc ác ở chỗ, tại phiên tòa xét xử sơ thẩm, cô ta không hề có thái độ ăn năn hối cải, vẫn giữ một gương mặt lạnh tanh không cảm xúc, và khi
bị tuyên mức án tù chung thân, cô ta còn khẽ nở nụ cười đắc chí Nếu như xét các đặc điểm trong nhân thân của Thuận, có lẽ yếu tố tâm lý là lý do có thể giải
2 Giáo trình Tội phạm học, Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia
Hà Nội, Hà Nội, 2019, tr 149,150
3 Bài viết: Vụ cô giáo thiêu sống cả nhà anh chồng – Chuyện ngoài hồ sơ, Đào Trung Hiếu,
Trang 6thích vì sao cô ta thực hiện hành vi phạm tội đặc biệt nghiêm trọng mà vẫn giữ thái độ bình thản như thế Xuất phát từ chính tính cách ích kỷ, nhỏ nhen, chỉ vì một lý do gia đình nạn nhân không bênh vực Thuận nên cô ta nảy sinh lòng thù tức Hơn nữa, Thuận là một kẻ lãnh cảm, tàn nhẫn và có tâm lý chống đối các quy định pháp luật bởi cô ta quyết tâm thực hiện tội phạm đến cùng chỉ để thỏa mãn cơn tức giận Thêm vào đó, tính cách chối bỏ trách nhiệm còn được bộc lộ khi cô ta một mực lấy lý do vì người chồng ngoại tình nên gia đình nạn nhân mới phải chết Từ những phân tích tâm lý trên, ta thấy rằng Nguyễn Thị Thuận
có phẩm chất vô cùng cực đoan với cảm xúc tâm lý tiêu cực, điều mà đặc điểm sinh học và đặc điểm xã hội trong nhân thân người phạm tội sẽ không thể lý giải được
2 Yếu tố tâm lý là sản phẩm quá trình con người tồn tại trong xã hội
Các Mác đã từng viết:“Bản chất của con người không phải là cái gì trừu tượng sẵn có của từng cá nhân riêng biệt, trong tính hiện thực của nó, bản chất của con người thực tế là tổng hòa của tất cả các mối quan hệ xã hội”4.
Thực vậy, con người khi mới sinh ra còn mang các đặc tính sinh học và mọi hành vi đều rất bản năng Tuy nhiên chính việc tham gia vào đời sống xã hội đã góp phần lớn chi phối mạnh mẽ đến phẩm chất tâm lý của con người Người ta thường ví, tâm hồn của mỗi con người vốn xuất phát điểm như một trang giấy trắng không tì vết Các quan điểm, tính cách hay lối sống của con người không phải tự nhiên mà có, cũng không phải được hình thành một cách nhanh chóng, tức thời mà thông thường được hình thành qua một quá trình lâu dài và phức tạp Quá trình này chính là sự tác động của các yếu tố của môi trường sống đến nhận thức của từng cá nhân cụ thể để hình thành nên ở người
đó hệ thống những quan niệm, quan điểm, tính cách hay lối sống đặc trưng, điển hình5 Như vậy, trong con người sẽ có hai tính chất: Tính tự nhiên và tính xã hội, trong đó tính xã hội giữ vai trò quyết định phẩm chất tâm lý con người
4 Giáo trình Tội phạm học, Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia
Hà Nội, Hà Nội, 2019, tr 140
5 Bàn về nguyên nhân của tội phạm, TS Trần Hữu Tráng, Tạp chí Luật học số 11/2010, tr.46.
Trang 7Cùng sinh sống trong cộng đồng xã hội, có những người có phẩm chất tâm lý tích cực, nhưng còn tồn tại không ít có người tồn tại phẩm chất tâm lý cực đoan Đó là do sự suy đồi đạo đức của một bộ phận không nhỏ người dân, là chứng bệnh vô cảm đã ngấm dần trong con người để rồi trở thành căn bệnh ung thư từ trong tâm hồn Bởi trong xã hội kim tiền như ngày nay, khi mà con người
ta mải mê chạy theo vật chất, họ dần quên đi những giá trị cao đẹp của tình tương thân tương ái Và rồi, chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy, những người có
xu hướng phạm tội phần lớn là những người tiếp xúc trong môi trường sống không lành mạnh, từ đó tác động làm hình thành nên những phẩm chất tâm lý tiêu cực Đầu tiên, chúng ta phải kể đến đó là môi trường gia đình Gia đình là yếu tố đầu tiên có vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành đặc điểm tâm
lý của người phạm tội Thông thường, những điều kiện không thuận lợi của gia đình sẽ trở thành tác nhân xấu hình thành nên tâm lý con người Ngoài ra, bạn
bè còn là yếu tố không thể thiếu trong việc thúc đẩy hình thành các đặc điểm nhân thân xấu ở người phạm tội, nhất là những người phạm tội ở độ tuổi vị thành niên Kết bạn với nhưng kẻ xấu, đứa trẻ dễ nhiễm những thói hư, tật xấu như lười học, đua đòi, coi trọng vật chất, coi thường giá trị đạo đức xã hội… hình thành nên lối suy nghĩ lệch lạc Bên cạnh đó, môi trường giáo dục và môi trường làm việc là yếu tố vô cùng quan trọng Nếu như phải học tập và làm việc trong môi trường mất đoàn kết, có sự ganh ghét, đố kỵ thiếu quan tâm lẫn nhau
và không đảm bảo công bằng sẽ hình thành tính cách lệch lạc, tiêu cực Ngoài
ra, trong mối quan hệ với cộng đồng, khi phát sinh những mâu thuẫn căng thẳm cũng dễ dàng dẫn tới việc con người có tính cách tâm lý tiêu cực, và nếu như chỉ cần không kiểm soát được bản thân sẽ dễ dàng trở thành tội phạm6
Tuy nhiên, chúng ta không thể lấy lý do này để bao che đi sự nhẫn tâm của người phạm tội Chính bản thân tâm lý con người là yếu tố quyết định có hay không thực hiện hành vi phạm tội Bởi nếu con người luôn tự ý thức bản thân cần phải tuân theo các chuẩn mực đạo đức - xã hội, có khả năng nhận thức hiểu biết đúng đắn, luôn tìm cách kiềm chế bản thân khỏi bị chi phối bởi những
6 Bàn về nguyên nhân của tội phạm, TS Trần Hữu Tráng, Tạp chí Luật học số 11/2010, tr.48
Trang 8xúc cảm tiêu cực, thì hành vi phạm tội sẽ không thể xảy ra Và ngược lại, những người có những phẩm chất tâm lý tiêu cực, lệch lạc thì dễ dàng thực hiện hành
vi phạm tội hơn Như vậy rõ ràng sự hình thành các đặc điểm nhân thân xấu là
do sự tác động tiêu cực của môi trường sống đến quan điểm, tư tưởng, nhận thức của mỗi cá nhân con người
Các đặc điểm tâm lý được hình thành thông qua một quá trình con người sinh sống và tiếp thu chọn lọc các kinh nghiệm xã hội, tùy thuộc vào việc nhận thức, hiểu biết của từng cá nhân cụ thể Chúng ta có thể nhìn nhận ở góc độ thuyết bắt chước của Gabriel Tarde để có thể lý giải phần nào yếu tố tâm lý là một sản phẩm của con người khi tham gia vào đời sống xã hội Theo đó, ông chỉ
ra rằng người phạm tội là những người bình thường đã bắt chước việc phạm tội
từ người khác, do vậy nguyên nhân của tội phạm là do một người đã bắt chước hành vi phạm tội của người khác mà người đó có cơ hội quan sát7 Vụ án Nguyễn Đức Nghĩa giết hại cô bạn gái cũ là một ví dụ điển hình như thế Vốn là một đối tượng có thành phần kinh tế cơ bản, không thuộc diện khó khăn, học thức cao dường như Nghĩa có một vỏ bọc vô cùng hoàn hảo Hơn nữa, hắn đẹp trai, bảnh bao và đeo kính cận trông rất trí thức khiến nhiều người không khỏi thắc mắc rằng tại sao một kẻ như thế lại có thể lạnh lùng giết người dã man như vậy Có lẽ, ở góc độ nhân thân người phạm tội chúng ta có thể lý giải được phần nào nguyên nhân Thời gian theo học tại Trường Đại học Ngoại thương, do rời
xa sự quản lý của gia đình mà Nguyễn Đức Nghĩa đã bị ảnh hưởng bởi môi trường tiêu cực bên ngoài dẫn đến hình thành tích cách tâm lý xấu như: Tính cách ích kỷ, ham chơi game, lười học và nhu cầu cần tiêu tiền cao Nghĩa thực hiện hành vi sát hại nạn nhân ban đầu là do sự ghen tuông, ích kỷ tình cảm và sau đó mới nảy sinh ý định cướp tài sản Sau khi sát hại nạn nhân nhằm chiếm đoạt tài sản, anh ta quyết định chặt đầu và mười đầu ngón tay của nạn nhân với mục đích che dấu tội phạm, gây khó dễ cho cơ quan điều tra trong việc phát hiện danh tính người chết nếu như bị phát hiện Chính điều tra viên trong vụ án Nguyễn Đức Nghĩa cho rằng đây là hậu quả tất yếu của việc bắt chước hành vi
7 Tội phạm học đương đại, PGS.TS Dương Tuyết Miên, Nhà xuất bản Chính trị - Hành chính,
tr 102.
Trang 9thông qua phim ảnh và báo chí Anh ta biết được những cách phi tang đó đơn giản chỉ qua quá trình xem phim ảnh Mọi thứ diễn ra giống như sự sắp đặt của một bộ phim trinh thám8 Tất cả là sản phẩm của quá trình con người sống và tiếp thu kinh nghiệm xã hội
3 Trong một tình huống cụ thể yếu tố tâm lý đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy một người thực hiện tội phạm
Nếu một người có đặc điểm phẩm chất tâm lý tiêu cực chưa đủ để người
đó quyết định thực hiện hành vi phạm tội, mà còn cần một tình huống cụ thể phát sinh Và khi trong tình huống đó, người phạm tội sẽ thể hiện rõ nét nhất tính cách tâm lý của mình thông qua hành động Với những người có phẩm chất tâm lý tiêu cực, khi đặt vào trong hoàn cảnh nhất định, họ sẽ khó kiềm chế mà thực hiện hành vi phạm tội Như vậy, chính việc hình thành những đặc điểm nhân thân xấu là tiền đề cho giai đoạn tiếp theo là giai đoạn làm phát sinh hành
vi phạm tội Hoàn cảnh tiêu cực đóng vai trò là chất xúc tác khiến hành vi phạm tội diễn ra nhanh chóng hơn
Thuyết phân tâm học của Sigmund Freud có thể lý giải yếu tố tâm lý đóng vai trò quan trọng đối với cá nhân trong việc quyết định thực hiện hành vi phạm tội Trước tiên, ông khẳng định trong mỗi con người đều có ba phần: Bản năng, bản ngã và siêu bản ngã Bản năng tượng trưng cho phần vô thức và tâm lý chống đối xã hội của cá nhân Bản ngã tượng trưng cho phần ý thức và ý chí của
cá nhân Siêu bản ngã biểu hiện cho phần giá trị văn hóa với chức năng như là lương tâm cá nhân Dưới góc độ nhân thân người phạm tội trong tội phạm học, Sigmond Freud cho rằng tội phạm là kết quả khi mà ở một cá nhân nào đó, phần bản năng đã trỗi dậy đến mức thái quá, lấn át đến mức không thể nào kiểm soát được trong sự kết hợp với biểu hiện kém của siêu ngã; cùng lúc đó, bản ngã tức
là phần lý trí có chức năng kiểm soát sự tác động qua lại giữa bản năng và siêu
8 Bài viết: Lý giải hành vi phạm tội man rợ của kẻ giết người Nguyễn Đức Nghĩa, Thu Hoà và
Hương Vũ, < http://cand.com.vn/Ban-tin-113/Ly-giai-hanh-vi-pham-toi-man-ro-cua-ke-giet-nguoi-Nguyen-Duc-Nghia-160852/>.
Trang 10ngã hoạt động không tương xứng, kém hiệu quả9 Và tình huống cụ thể đóng vai trò như chất xúc tác, giúp hành vi phạm tội được diễn ra nhanh chóng hơn
Hành vi phạm tội chính là kết quả của quá trình dồn nén bức xúc xã hội trong tâm lý con người không được giải tỏa và sẽ bộc phát khi đến một hoàn cảnh nhất định Đa số những kẻ phạm tội đều quyết tâm thực hiện hành vi phạm tội đến đuổi cùng giết tận Vụ án Nguyễn Hữu Tình là một ví dụ như thế10 Thực hiện tội phạm đặc biệt nghiêm trọng khi mới 18 tuổi 15 ngày, và Tình đã nhẫn tâm giết chết gia đình 5 người chỉ vì lý do nạn nhân mắng chửi nên thù tức sinh
ra ý định trả thù Tình được đánh giá là một người có nhân thân xấu, có nhiều tính cách tâm lý tiêu cực như lười biếng, ham chơi game điện tử, tính cách cục cằn, nóng nảy Thêm vào đó, hắn ta còn có thái độ hung hãn, côn đồ, thiếu kiềm chế và dễ bốc đồng Và trong hoàn cảnh nhất định, đỉnh điểm là khi bị nạn nhân chửi, Tình quyết tâm thực hiện tội phạm đến cùng Lý giải cho hành vi man rợ
này, gã đồ tể độc ác đã khai trước Hội đồng xét xử sơ thẩm rằng: “Bị cáo có tính rất ghét bất kỳ ai chửi nặng lời với mình Bị cáo có nhắc bị hại rất nhiều lần nhưng bị hại không bỏ, vẫn cứ chửi nên bị cáo tức giận và sát hại”.Giả sử,
nếu nạn nhân không có hành vi xúc phạm Tình, có lẽ hắn sẽ không thảm sát cả gia đình năm người như thế Nhưng điều đó không có nghĩa rằng hắn ta sẽ không thực hiện hành vi phạm tội trong tương lai, bởi lẽ trong con người này đã hình thành các đặc điểm tâm lý tiêu cực, dễ dàng trở thành chủ thể có tiềm ẩn nguy cơ phạm tội cao Thế mới thấy được sự suy đồi đạo đức nghiêm trọng của Tình
Tất nhiên trong nhân thân người phạm tội, các yếu tố cần phải có sự tác động qua lại lẫn nhau Môi trường bên ngoài tác động đến các cá nhân nhưng các cá nhân với tư cách là chủ thể của xã hội luôn nhận thức các hiện tượng, quá trình xã hội phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của mình để hình thành những quan niệm, quan điểm, tính cách hay lối sống riêng của mình
9 Tội phạm học đương đại, PGS.TS Dương Tuyết Miên, Nhà xuất bản Chính trị - Hành chính,
tr 96.
10 Bài viết: Tử hình bị cáo 18 tuổi thảm sát 5 người ở Sài Gòn, Hoài Thanh và Lê Quân,