BÀI THU HOẠCH I. MỞ ĐẦU 1.1 Lí do viết bài thu hoạch “ Phân tích một số định hướng đối với giáo dục Việt Nam trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và liên hệ thực tiễn tại đơn vị công tác” như sau: Qua thời gian học tập, được bồi dưỡng kiến thức thuộc lớp bồi dưỡng thường xuyên, bản thân tôi được Quý cô của trường Cao Đẳng Sư phạm Huế truyền đạt những nội dung kiến thức và kỹ năng cơ bản trong 2 module. 1. Nâng cao phẩm chất đạo đức nhà giáo trong bối cảnh hiện nay 2. Xây dựng phong cách nhà của giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông trong bói cảnh hiện nay Đây là những nội dung thiết thực hết sức hay và cần thiết cho giáo viên giảng dạy trong việc thực thi nhiệm vụ tại đơn vị đang công tác. Với 2 Module trên đã giúp cho học viên nhận thức được nhiều vấn đề về lý luận và thực tiễn mới trong công tác dạy và học. Việc tự học và tự bồi dưỡng để nâng cao đạo đức nghề nghiệp và xây dựng phong cách của nhà giáo trong bối cảnh hiện nay là một trong những nhiệm vụ quan trọng của người giáo viên. Kết qủa của quá trình đó giúp người giáo viên giải quyết những băn khoăn, vướng mắc, mâu thuẫn trong quá trình giáo dục học sinh mà bản thân đang gặp phải và mong muốn giải quyết. Với 02 module cùng một số tài liệu như Luật giáo dục 2019, Qui định 16 của BGDĐT ngày 16 tháng 4 năm 2008, các hình ảnh, video… mà các cô giáo đã truyền thụ cung cấp, bản thân tôi tiếp thu và nghiên cứu nhằm trang bị kiến thức, kĩ năng nâng cao năng phầm chất đạo đức và phong cách nhà giáo của bản thân trong bối cảnh hiện nay để thực hiện tốt các nhiệm vụ của người giáo viên Bản thân nhận thấy 2 module trên có nội dung thiết thực khai sáng nhiều vấn đề quan trọng định hướng đúng cho bản thân trong quá trình giáo dục học sinh.
Trang 1BÀI THU HOẠCH
I MỞ ĐẦU
1.1 Lí do viết bài thu hoạch “ Phân tích một số định hướng đối với giáo dục Việt Nam trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và liên hệ thực tiễn tại đơn vị công tác” như sau:
Qua thời gian học tập, được bồi dưỡng kiến thức thuộc lớp bồi dưỡngthường xuyên, bản thân tôi được Quý cô của trường Cao Đẳng Sư phạm Huếtruyền đạt những nội dung kiến thức và kỹ năng cơ bản trong 2 module
1 Nâng cao phẩm chất đạo đức nhà giáo trong bối cảnh hiện nay
2 Xây dựng phong cách nhà của giáo viên cơ sở giáo dục phổ thôngtrong bói cảnh hiện nay
Đây là những nội dung thiết thực hết sức hay và cần thiết cho giáoviên giảng dạy trong việc thực thi nhiệm vụ tại đơn vị đang công tác Với 2Module trên đã giúp cho học viên nhận thức được nhiều vấn đề về lý luận vàthực tiễn mới trong công tác dạy và học Việc tự học và tự bồi dưỡng đểnâng cao đạo đức nghề nghiệp và xây dựng phong cách của nhà giáo trongbối cảnh hiện nay là một trong những nhiệm vụ quan trọng của người giáoviên Kết qủa của quá trình đó giúp người giáo viên giải quyết những bănkhoăn, vướng mắc, mâu thuẫn trong quá trình giáo dục học sinh mà bản thânđang gặp phải và mong muốn giải quyết Với 02 module cùng một số tài liệunhư Luật giáo dục 2019, Qui định 16 của BGDĐT ngày 16 tháng 4 năm
2008, các hình ảnh, video… mà các cô giáo đã truyền thụ cung cấp, bản thântôi tiếp thu và nghiên cứu nhằm trang bị kiến thức, kĩ năng nâng cao năngphầm chất đạo đức và phong cách nhà giáo của bản thân trong bối cảnh hiệnnay để thực hiện tốt các nhiệm vụ của người giáo viên Bản thân nhận thấy 2module trên có nội dung thiết thực khai sáng nhiều vấn đề quan trọng địnhhướng đúng cho bản thân trong quá trình giáo dục học sinh
Như chúng ta đã biết nhà giáo được xã hội tôn vinh bởi sứ mệnh trồngngười và được coi là “Người kỹ sư tâm hồn”, do nhà giáo không chỉ dạy chữ
Trang 2mà còn dạy cách làm người, hình thành và phát triển nhân cách người học.Hiện nay, xã hội tôn vinh cao nghề dạy học bao nhiêu thì đòi hỏi càng cao vềphẩm chất đạo đức và phong cách của nhà giáo bấy nhiêu.
Đối với bản thân tôi module 2 cực kì quan trọng bởi lẽ đây là mối chốtgiáo viên hình thành nên một nhân cách về Đức- Trí- Mĩ của học sinh saunày Có một nhà văn nào đó đã từng nói: “Phải mất cả một ngôi làng để nuôilớn một đứa học sinh ”, câu nói trên càng cho ta thấy rỏ việc nuôi dưỡng vàgiáo dục một con người từ lúc sinh ra đến lúc trưởng thành, để trở thànhngười có ích cho gia đình và xã hội là một nhiệm vụ không hề đơn giản, dùgia đình là nơi học sinh sinh ra nhưng quá trình để học sinh lớn lên và hoànthiện về nhân cách còn đòi hỏi sự giáo dục từ phía thầy cô giáo
Vai trò của thầy cô giáo trong việc giáo dục các em được Bác Hồ củachúng ta nói một cách thân mật : ““Dạy các cháu thì nói với các cháu chỉ làmột phần, cái chính là phải cho các cháu nhìn thấy, cho nên những tấmgương thực tế là rất quan trọng Muốn dạy cho trẻ em thành người tốt thìtrước hết các cô, các chú phải là người tốt” Người thầy giáo, cô giáo phải cóphong cách, đạo đức, nhân phẩm tốt thì học sinh mới noi theo
Đây chính là tầm quan trọng để viết bài thu hoạch về Module 2 “Xâydựng phong cách của giáo viên cơ sở giáo dục trong bối cảnh hiện nay”
1.2 Mục đích hướng tới của bài thu hoạch:
Đào tạo con người là nhiệm vụ lâu dài và vất vả, đòi hỏi phải có sựnhất quán và kết hợp của nhiều yếu tố, trong đó phong cách nhà giáo là quantrọng hơn cả Bên cạnh đó, khi xã hội ngày càng phát triển thì môi trườnggiáo dục cũng có nhiều sự thay đổi kéo theo đó là rất nhiều khó khăn mớiphát sinh đòi hỏi người thầy giáo phải theo kịp xã hội trong bối cảnh hiệnnay
Việc hình thành và phát triển nhân cách của học sinh phải qua conđường giáo dục, học tập, rèn luyện làm nền tảng Vai trò của giáo dục giađình, giáo dục của xã hội sẽ góp phần quan trọng cùng với giáo dục nhà
Trang 3trường tạo nên nhân cách cho học sinh Chính trong quá trình sống, hoạtđộng, giao tiếp, học tập, lao động, vui chơi, giải trí đó học sinh sẽ tự hìnhthành và phát triển nhân cách của mình Các yếu tố bẩm sinh, di truyền củamỗi cá nhân, con người không có vai trò chi phối gì lớn hay quyết định đếnhình thành nhân cách Ngay cả những yếu tố bẩm sinh, di truyền có liênquan đến tài năng của cá nhân, con người thì cũng chỉ là mầm mống của tàinăng mà thôi Các yêu tố mầm mống đó phải được phát hiện kịp thời và bồidưỡng, giáo dục đúng cách thì tài năng mới được phát huy, tỏa sáng Khônglàm được như vậy thì tài năng cũng sẽ bị mai một Đó chính là cốt lõi củaModule 2 này hướng đến Từ thực tế giảng dạy ở trường tiểu học nơi tôicông tác và được tham gia học Module 2 “Xây dựng phong cách nhà củagiáo viên cơ sở giáo dục phổ thông trong bối cảnh hiện nay” Bản thân tôi đã
viết bài thu hoạch “ Phân tích một số định hướng đối với giáo dục Việt Nam trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và liên hệ thực tiễn tại đơn vị công tác” như sau:
II NỘI DUNG:
2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN:
2.1.1 Cơ sở pháp lí:
- Luật Giáo dục năm 2019
- Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4-11-2013 của Ban Chấp hành Trung
ương khóa XI về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng
yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”
- QĐ 16/2008/TT-BGDĐT ban hành ngày 16/4/2008 về Đạo đức nghềnghiệp
- Thông tư Số: 17/2019/TT-BGDĐT ngày 01 tháng 11 năm 2019
2.1.2 Nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông trong bối cảnh hiện nay:
Trang 42.1.2.1 Nghị quyết Hội nghị trung ương 8 Khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục - Đào tạo
a Quan điểm chỉ đạo:
- Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng,Nhà nước và của toàn dân
- Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là đổi mới những vấn
đề lớn, cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nộidung, phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện;
- Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực,bồi dưỡng nhân tài Quá trình giáo dục chú trọng phát triển toàn diện nănglực và phẩm chất người học
- Phát triển giáo dục và đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển kinh
tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc; với tiến bộ khoa học và công nghệ; phù hợpquy luật khách quan
- Đổi mới hệ thống giáo dục theo hướng mở, linh hoạt, liên thông giữacác bậc học, trình độ và giữa các phương thức giáo dục, đào tạo Chuẩn hóa,hiện đại hóa giáo dục và đào tạo
- Chủ động phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế thịtrường, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển GD&ĐT; Ưutiên đầu tư phát triển GD&ĐT đối với các vùng đặc biệt khó khăn; Thựchiện dân chủ hóa, xã hội hóa giáo dục và đào tạo
- Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế để phát triển giáo dục và đàotạo
b Mục tiêu
+ Mục tiêu tổng quát:
- Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả GDĐT;đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầuhọc tập của nhân dân Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và
Trang 5phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu giađình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả.
- Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt,quản lý tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng xãhội học tập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đạihóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đàotạo; giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc
+ Mục tiêu cụ thể (quy định cụ thể tại điều 23,29,36,39,41 Luật GD2019)
- Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giákết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan
- Hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng hệ thống giáodục mở, học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập
- Đổi mới căn bản công tác quản lý giáo dục, đào tạo, bảo đảm dânchủ, thống nhất; tăng quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội của các cơ sở giáodục, đào tạo; coi trọng quản lý chất lượng
- Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, đáp ứng yêu cầu đổimới giáo dục và đào tạo
Trang 6- Đổi mới chính sách, cơ chế tài chính, huy động sự tham gia đónggóp của toàn xã hội; nâng cao hiệu quả đầu tư để phát triển giáo dục và đàotạo
- Nâng cao chất lượng, hiệu quả nghiên cứu và ứng dụng khoa học,công nghệ, đặc biệt là khoa học giáo dục và khoa học quản lý
-.Chủ động hội nhập và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong giáodục, đào tạo
2.1.2.2 Yêu cầu của thời kỳ Cách mạng công nghiệp 4.0
a Tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đối với giáo dục
+ Các tiến bộ về CN cho phép các NGD có thể thiết kế lộ trình họctập riêng biệt phù hợp với từng trường hợp cụ thể
+ Việc tiếp cận thông tin trở nên dễ dàng hơn các nhà giáo dục ngàynay quan tâm nhiều hơn đến việc dạy học sinh cách tự học
+ Công nghệ phát triển có ảnh hưởng lớn đến vai trò của người giáoviên trong lớp học (DH, KTĐG, )
b Thách thức và cơ hội đối với giáo dục Việt Nam
+ Thuận lợi:- Xã hội VN luôn coi trọng việc học.
Nhưng thực ra thách thức đối với giáo dục Việt Nam có nhiều hơn thế.Đối với giáo dục phổ thông, chúng ta có thể chỉ ra ba vấn đề nổi bật nhưsau:Thứ nhất là về vấn đề thiếu thốn cơ sở vật chất và sự chênh lệch giữa cácvùng miền trong điều kiện dạy - học
Trang 7Thứ hai là việc thiếu hụt đội ngũ giáo viên giỏi, đặc biệt là ở nhữngvùng xa xôi hoặc kém phát triển luôn là vấn đề cấp bách hiện nay
Thứ ba, chương trình học tập từ nhiều năm nay vẫn luôn bị phê phán
là quá giáo điều, quá nghiêng về lý thuyết mà bỏ qua các nội dung về kỹnăng, thực hành, trong khi giáo dục phổ thông của các nước phát triển trênthế giới đã có những thành quả lớn về giáo học học hiện đại
c Một số định hướng đối với giáo dục Việt Nam trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0
+ Một là, gắn việc dạy và học với thực tiễn
+ Hai là, đa dạng hóa các lộ trình giáo dục
+ Ba là, khuyến khích học tập suốt đời
+ Bốn là, đẩy mạnh dạy và học ngoại ngữ, nhất là tiếng Anh; tăngcường ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập và quản lý
+ Năm là, nâng cao năng lực và mở rộng vai trò của các trường đạihọc
2.1.2.3 Những yêu cầu mới đối với nghề dạy học và người thầy trong bối cảnh đổi mới sự nghiệp GD&ĐT kỷ nguyên 4.0 hiện nay
+ Người thầy phải là tấm gương học suốt đời
+ Người thầy phải là nhà giáo dục chuyên nghiệp
+ Người thầy phải là nhà nghiên cứu thực hành
+ Người thầy phải là nhà canh tân xã hội
2.1.3 Những yêu cầu về phong cách của giáo viên cơ sở GDPT trong bối cảnh hiện nay:
2.1.3.1 Phong cách của GV cơ sở GDPT trong bối cảnh hiện nay
a Phong cách sư phạm
+ Phong cách là cung cách sinh hoạt, làm việc, hoạt động, xử sự tạonên cái riêng của một người hay một lớp người nào đó
+ Phong cách con người có tính 2 mặt Mặt bên trong bao gồm toàn
bộ xu hướng, tính cách, quan điểm, thái độ, tình cảm…của con người; mặt
Trang 8bên ngoài là tất cả những phương thức hành vi ứng xử, lề lối, thói quen sinhhoạt, làm việc của mỗi người.
+ Phong cách con người có tính ổn định bền vững, tạo nên bản sắcđộc đáo của cá nhân và nét riêng biệt cho một nhóm, một lớp người nào đótrong xã hội
+ PCSP là nhân cách mẫu mực của người thầy thể hiện trong GT,trong CV, trong sinh hoạt hàng ngày mang tính đạo đức, thẩm mĩ, khoa học
và nghệ thuật với học sinh (HS) cùng mọi người được ổn định, bền vững
+ Phân loại phong cách sư phạm
16/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16 tháng 4 năm2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục
và Đào tạo) Quy định cụ thể như sau:
Điều 3 Phẩm chất chính trị
Điều 4 Đạo đức nghề nghiệp
Điều 5 Lối sống, tác phong
Điều 6 Giữ gìn, bảo vệ truyền thống đạo đức nhà giáo
2.1.3.3 Kỹ năng xử lý tình huống sư phạm
a Kỹ năng
Kỹ năng là năng lực vận dụng những tri thức, những kinh nghiệm đã
có để thực hiện có kết quà một hành động nào đó
b Tình huống sư phạm
Cụ thể là tình huống sư phạmlà toàn bộ những sự vật, hiện tượng, sựkiện bất ngờ, những nghịch lý nảy sinh trong quá trình sư phạm đòi hỏitậpthể hay cá nhân nhà sư phạm phải suy nghĩ tìm kiếm sử dụng các phươngtiện, cách thức mới đề giải quyết chúng một cách tối ưu
Trang 9c Kỹ năng giải quyết tình huống sư phạm
Kỹ năng giài quyết tình huống sư phạm là việc vận dụng những trithức lýphàm (tâm lý học, giáo dục học, giao tiếp sư phạm ), những kinhnghiệm sư phạm, những kinh nghiệm ứng xử để giải quyết một cách hợp lýtình huống sư phạm nảy sinh trong quá trình dạy học và giáo dục
2.1.4 Xây dựng và rèn luyện tác phong hình thành phong cách nhà giáo
Phong cách sư phạm là thuộc tính, là phẩm chất nhân cách của ngườithầy giáo Phong cách nhà giáo không phải tự có mà là kết quả của quá trìnhxây dựng, học tập, rèn luyện công phu, lâu dài dưới tác động ảnh hưởng củacác điều kiện xã hội và khả năng tự tu dưỡng, rèn luyện của mỗi nhà giáo
2.1.4.1 Phong cách sống, làm việc là phẩm chất, là thuộc tính trong cấu trúc nhân cách sư phạm của người giáo viên
a Một số phẩm chất nhân cách cần thiết của người giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông
b Một số năng lực cơ bản của người giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông
Các năng lực dạy học
+ Năng lực hiểu học sinh trong quá trình dạy học
+ Năng lực chế biến tài liệu
+ Năng lực hiểu biết sâu rộng:
+ Năng lực ngôn ngữ và kĩ thuật
+ Năng lực ngôn ngữ
+Năng lực kĩ thuật:
Các năng lực giáo dục
+ Năng lực vạch dự án phát triển của nhân cách học sinh
+ Năng lực cảm hoá học sinh
+ Năng lực khéo léo sư phạm
+ Năng lực giao tiếp sư phạm
Trang 10- Nhóm năng lực tổ chức
c Sự cần thiết phải xây dựng và rèn luyện tác phong hình thành phong cách và hoàn thiện nhân cách của người giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông
d Hoạt động học tập và rèn luyện tác phong, hình thành phong cách
và hoàn thiện nhân cách sư phạm của người giáo viên
2.1.4.2 Giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông học tập, làm theo tư tưởng đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
2.1.4.3 Giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông học tập, làm theo tư tưởng đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh để rèn luyện tác phong, hình thành phong cách nhà giáo
- Về cách làm việc phải đúng với quy luật khách quan
- Về cách làm việc bài bản, có kế hoạch
- Về cách làm việc sáng tạo
- Về cách làm việc hiệu quả
2.1.5 Đề xuất các nhóm giải pháp rèn luyện tác phong, hình thành phong cách nhà giáo cho đội ngũ giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông
Thứ nhất, nhóm giải pháp tự thân của đội ngũ cán bộ giáo viên
Thứ hai, nhóm giải pháp của Tổ chức Đảng, lãnh đạo nhà trường
2.2 THỰC TRẠNG:
Trước sự phát triển của giáo dục trong bối cảnh cuộc Cách mạng côngnghiệp 4.0, Việt Nam chắc chắn sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn khi nềngiáo dục của chúng ta đang còn quá nặng về truyền tải kiến thức mà chưahướng đến phát triển phẩm chất và năng lực của người học; chất lượng độingũ giáo viên, cán bộ quản lý chưa đồng đều; hệ thống cơ sở vật chất cònnhiều hạn chế
Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 lan rộng khắp thế giới như ngàyhôm nay là do trong thực tế, tốc độ phát triển và tác động của những đột phá
Trang 11trong công nghệ đã có những ảnh hưởng mạnh mẽ chưa từng có Các sángchế và tiến bộ khoa học có mặt ở khắp các lĩnh vực, như trí tuệ nhân tạo,Robotics, in-tơ-nét vạn vật (IoT), xe tự lái, công nghệ sinh học, công nghệNa-no, công nghệ in 3D, khoa học vật liệu, máy tính lượng tử, tác độngđến hầu hết các ngành công nghiệp với một tốc độ nhanh đến mức người tanói cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đang phát triển theo tốc độ của hàmmũ.
Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đóng một vai trò quan trọng trongviệc tạo ra các sản phẩm và dịch vụ cho phép chúng ta có một cuộc sống tốtđẹp hơn Ngược lại, cuộc cách mạng này cũng có thể dẫn đến sự bất bìnhđẳng thậm chí còn cao hơn khi các công nghệ mới sẽ thay thế các công việc
sử dụng nhiều lao động Đây được coi là thách thức lớn nhất do cuộc cáchmạng này mang lại Bên cạnh đó, còn một thách thức khác là làm sao để tạo
ra các công việc yêu cầu kỹ năng cao hơn dành cho con người khi các côngnghệ tự động đã và đang thay thế lao động trong rất nhiều các công việchằng ngày
Như vậy, cụm từ “cách mạng công nghiệp” hàm chứa sự thay đổi lớnlao, không chỉ biến đổi kinh tế mà còn biến đổi cả văn hóa, xã hội một cáchtoàn diện Việt Nam đang dịch chuyển rất nhanh từ cấu trúc “dân số vàng”sang giai đoạn già hóa dân số Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 cần đượcnhìn nhận như là cơ hội để chúng ta tăng năng suất lao động dựa trên nhữngứng dụng khoa học kỹ thuật, tận dụng hiệu quả cơ cấu “dân số vàng” hiệnnay Chắc chắn rằng, giáo dục và đào tạo sẽ đóng vai trò then chốt để giảiquyết bài toán lớn này
Một trong những yêu cầu để chuẩn bị cho cuộc Cách mạng côngnghiệp 4.0 là cải thiện nguồn vốn con người để có thể đáp ứng được các yêucầu về kiến thức và kỹ năng liên tục thay đổi trong môi trường lao động mới.Điều này đặt ra cho giáo dục và đào tạo sứ mệnh to lớn là chuẩn bị đội ngũnhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước Vấn đề mà nhiều quốc gia
Trang 12đều nhận thấy và đặt ra đó là chuyển từ một nền giáo dục nặng về trang bịkiến thức, kỹ năng cho người học sang một nền giáo dục giúp phát triển nănglực, thúc đẩy đổi mới và sáng tạo cho người học, đáp ứng những yêu cầu đặt
ra cho công dân trong thời đại Cách mạng công nghiệp 4.0(3)
Với dòng chảy của các mô hình học tập mới cùng sự phát triển củakhoa học công nghệ, các phương pháp giáo dục truyền thống chắc chắn sẽchịu nhiều thách thức
Một trong những điểm nổi bật là sự phân hóa đến từng đối tượngngười học Mỗi học sinh có nhu cầu và khả năng học tập khác nhau Các tiến
bộ về công nghệ cho phép các nhà giáo dục có thể thiết kế lộ trình học tậpriêng biệt phù hợp với từng trường hợp cụ thể Các phần mềm giáo dục đãđược đưa vào sử dụng có khả năng thích nghi với năng lực của mỗi học sinh
và cho phép học sinh theo học với tốc độ phù hợp với nhu cầu của bản thân.Tại nhiều nước, các phần mềm học tập thích ứng này đã nhanh chóng thaythế từng phần hoặc toàn bộ vai trò của sách giáo khoa trong lớp học
Bên cạnh đó, việc tiếp cận thông tin trở nên dễ dàng hơn bao giờ hếtdẫn đến một câu hỏi mà các nhà giáo dục cần phải trả lời là xác định kiếnthức cốt lõi mà người học cần được trang bị trong tương lai Trong khi các
mô hình giáo dục trong quá khứ tập trung vào việc cung cấp cho người họccác kiến thức, kỹ năng cần thiết để giúp họ trở thành những người có taynghề chuyên môn cao, các nhà giáo dục ngày nay quan tâm nhiều hơn đếnviệc dạy học sinh cách tự học Giáo dục dạy cho học sinh học cách tư duy,cách đánh giá các tình huống, các vấn đề phức tạp trong cuộc sống, qua đóhình thành năng lực giải quyết vấn đề
Công nghệ phát triển có ảnh hưởng lớn đến vai trò của người giáoviên trong lớp học Hệ thống quản lý trường học với sự hỗ trợ của công nghệ
có thể cung cấp hệ thống dữ liệu giúp giáo viên theo dõi sự tiến bộ của mỗilớp học, qua đó có những phản hồi ngay lập tức với những khó khăn mà họcsinh đang gặp phải Nhưng công nghệ dù hiện đại và quan trọng đến đâu
Trang 13cũng không thay thế được vai trò của giáo viên hoặc biến người giáo viênthành rô-bốt Bởi vậy, làm thế nào để tận dụng và làm chủ công nghệ, đểcông cụ này hỗ trợ và tạo ra sự tự do, sáng tạo trong giáo dục là một tháchthức với mỗi giáo viên và cơ sở giáo dục.
Những thay đổi nói trên chính là sự gợi mở về cách các mô hình giáodục có thể vận hành trong thời gian tới: các máy tính hoạt động như nhữngcông cụ hỗ trợ cá nhân trong lớp học với nhiều lộ trình học tập đa dạng; giáoviên và cha mẹ học sinh được trang bị tốt hơn để hiểu quá trình học tập củahọc sinh; lớp học được chia thành các nhóm nhỏ gồm các học sinh có trình
độ, kỹ năng phù hợp để làm việc cùng nhau
Trước viễn cảnh về sự phát triển của giáo dục trong bối cảnh Cáchmạng công nghiệp 4.0, giáo dục Việt Nam có những thuận lợi căn bản đểđón nhận cơ hội phát triển mà cuộc cách mạng công nghiệp này mang đến
Đảng và Nhà nước ta luôn dự liệu trước những thách thức trong hoạtđộng giáo dục cho thế hệ tương lai Ngày 04-11-2013, Hội nghị lần thứ támBan Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI đã thông qua Nghị quyết số 29-NQ/TW Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầucông nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Quan điểm chỉ đạo đổi mới giáo dụccủa Nghị quyết là: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiếnthức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôivới hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dụcgia đình và giáo dục xã hội”
Ngày 04-5-2017, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số TTg Về việc tăng cường năng lực tiếp cận Cuộc cách mạng công nghiệp4.0 với nhiều giải pháp quan trọng Trong đó, Thủ tướng yêu cầu thay đổimạnh mẽ các chính sách, nội dung, phương pháp giáo dục nhằm tạo ranguồn nhân lực có khả năng tiếp nhận các xu thế công nghệ sản xuất mới.Ngày 05-5-2017, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã gửi Công văn số
Trang 1416/CT-1891/BGDĐT-GDĐH tới tất cả các cơ sở giáo dục đại học để định hướngchỉ đạo về đào tạo nguồn nhân lực có khả năng thích ứng với cuộc Cáchmạng công nghiệp 4.0 Từ năm 2018, đây sẽ là một trong các nội dung cơbản để đánh giá, định hướng phát triển cho toàn ngành.
Bên cạnh đó, một trong những thuận lợi rất căn bản để giáo dục tậndụng cơ hội phát triển là xã hội Việt Nam luôn coi trọng việc học Chúng taluôn được đánh giá cao trong việc tạo môi trường học tập tích cực, bảo đảm
kỷ cương, nền nếp trường học và giúp học sinh có thái độ học tập tốt Sựtham gia, khuyến khích lớp trẻ từ các bậc cha mẹ học sinh cũng là yếu tố tíchcực trong việc hình thành một xã hội học tập
Thuận lợi thứ ba là đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên - lựclượng đóng vai trò then chốt trong công cuộc đổi mới giáo dục - luôn đượcquan tâm, đầu tư và hỗ trợ tăng cường năng lực Các chuẩn, quy chuẩn vềnghề nghiệp của cán bộ quản lý các cấp, giáo viên đang được chuẩn bị banhành Các chuẩn, quy chuẩn đó sẽ là những công cụ hỗ trợ cán bộ quản lý,giáo viên trong công tác bồi dưỡng nâng cao năng lực để có thể đáp ứngđược những yêu cầu trong giai đoạn mới
Tuy vẫn còn nhiều quan ngại về chương trình học tập của Việt Namchưa gắn với thực tiễn, những kết quả cao trong kỳ sát hạch PISA, kỳ thikhoa học và kỹ thuật quốc tế Intel ISEF, các kỳ thi Olympic quốc tế và khuvực góp phần khẳng định nền giáo dục của chúng ta đã bắt đầu có sự chuyểnđộng, chú trọng hướng học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn
đề có tính thực tiễn, thay vì chỉ học thuộc nội dung từ sách giáo khoa Kếtquả này cũng thể hiện được tiềm năng về nguồn nhân lực của chúng ta trongcác lĩnh vực toán và khoa học nếu được đầu tư phù hợp
Thêm vào đó, chương trình giáo dục của Việt Nam luôn đề cao việcgiúp học sinh đạt được sự hiểu biết sâu sắc về những khái niệm cốt lõi vàkhả năng làm chủ kiến thức Chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ đượcđưa vào triển khai từ năm 2019, chuyển từ cách tiếp cận nội dung sang phát
Trang 15triển năng lực và phẩm chất sẽ là tiền đề cho công cuộc đổi mới căn bản vàtoàn diện giáo dục phổ thông.
Thời gian qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đẩy mạnh chủ trương đểcác trường tự chủ hơn trong triển khai chương trình giảng dạy và kiểm trađánh giá Những đổi mới này mang đến những hiệu quả tích cực trong chấtlượng giáo dục của chúng ta Trong báo cáo gần đây của Ngân hàng Thếgiới Tăng trưởng thông minh hơn: Học tập và Phát triển công bằng ở Đông
Á - Thái Bình Dương(4), Việt Nam cùng với Trung Quốc được đánh giá làhai quốc gia tiên phong trong đổi mới giáo dục, có hệ thống giáo dục pháttriển thật sự ấn tượng, có thể trở thành những bài học kinh nghiệm quantrọng cho các quốc gia khác
2.3 Phân tích một số định hướng cho giáo dục Việt Nam trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 và liên hệ thực tiễn tại đơn vị công tác”
2.3.1 Phân tích một số định hướng cho giáo dục Việt Nam trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0: Có 5 định hướng
Trong làn sóng công nghiệp hóa mới, hệ thống giáo dục phải tập trungvào phát triển phẩm chất và năng lực của người học thông qua việc địnhhướng các con đường phù hợp nhất cho các nhóm học sinh khác nhau đểgiúp các em phát huy được tiềm năng của mỗi cá nhân Điều này cần được
áp dụng ở tất cả các cấp học, các trình độ đào tạo
Để làm được như vậy, chúng ta cần khẳng định tầm quan trọng củamột hệ thống giáo dục hỗ trợ học tập suốt đời Toàn bộ hệ thống giáo dụcphải nhận ra sự đa dạng về thế mạnh và tài năng của giới trẻ Chỉ có quátrình học tập theo niềm đam mê mới có thể giúp xây dựng một thế hệ mới cóbản lĩnh, với khả năng tự định hướng và kiên định theo đuổi các mục tiêu
Một là, gắn việc dạy và học với thực tiễn.
Giáo dục cần phải mô phỏng và chuẩn bị cho người học bước vàocuộc sống thực tiễn càng nhiều càng tốt khi công nghệ đã làm cho khả năng