Đối với người nhập khẩu: Những vi phạm các điều khoản trong hợp đồng như: - Sự chậm trễ trong quá trình vận chuyển hàng hóa gây ảnh hưởng tới tiến độ công việc haytrong công việc với đối
Trang 1Trường ĐH Kinh tế - Đại học Đà Nẵng
RỦI RO TRONG THANH TOÁN QUỐC
Trang 2MỤC LỤC
Trang 3DANH MỤC HÌNH
DANH MỤC VIẾT TẮT
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 41 Khái niệm của rủi ro trong thanh toán quốc tế:
1.1 Thanh toán quốc tế là gì?
Thanh toán quốc tế là việc thực hiện các nghĩa vụ chi trả về tiền tệ phát sinh từ các quan hệ kinh
tế, thương mại, tài chính, tín dụng và dịch vụ phi mậu dịch giữa các tổ chức kinh tế quốc tế, giữa cáchãng, các cá nhân của các nước khác nhau để kết thúc một chu trình hoạt động trong lĩnh vực kinh tếđối ngoại bằng các hình thức chuyển tiền hay bù trừ tiền trên các tài khoản tại các ngân hàng
Hay nói cách khác, thanh toán quốc tế là việc trao đổi các hoạt động kinh tế và thương mại giữacác quốc gia làm phát sinh các khoản thu và chi bằng tiền của nước này đối với một nước khác trongtừng giao dịch hoặc trong từng định kỳ chi trả do hai nước quy định
Thanh toán quốc tế có các đặc điểm quan trọng như:
- Liên quan đến các chủ thể kinh tế của các quốc gia khác nhau
- Liên quan đến ngoại tệ và các phương thức chuyển đổi, tỷ giá, v.v…
- Tiềm ẩn rủi ro cao và hậu quả rủi ro thường rất lớn
- Tuân thủ các điều kiện cụ thể của các chuẩn mực và thông lệ quốc tế
1.2 Rủi ro là gì?
Rủi ro là những thiệt hại, mất mát, nguy hiểm hoặc các yếu tố liên quan đến nguy hiểm, khókhăn hoặc điều không chắc chắn có thể xảy ra cho con người, quá trình kinh doanh, sản xuất củadoanh nghiệp, tác động xấu đến sự tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp
1.3 Rủi ro trong thanh toán quốc tế:
Thanh toán quốc tế tiềm ẩn rất nhiều rủi ro và hậu quả của nó thường rất lớn Và ta có địnhnghĩa: rủi ro trong thanh toán quốc tế là những rủi ro phát sinh trong quá trình thực hiện thanh toánquốc tế liên quan đến các giao dịch quốc tế, nguyên nhân phát sinh từ quan hệ giữa các bên tham giathanh toán quốc tế như nhà xuất khẩu, nhập khẩu, các ngân hàng hay các tổ chức cá nhân và các tácnhân trung gian hoặc do những nhân tố khách quan khác gây nên như thiên tai, chiến tranh, chínhtrị
Rủi ro trong giao dịch thanh toán quốc tế cũng có điểm giống như rủi ro giao dịch thương mạitrong nước nhưng khoảng cách về địa lý, những khác biệt về văn hóa, luật pháp, làm tăng thêm cáckhó khăn cũng như hậu quả
2 Phân loại rủi ro trong thanh toán quốc tế:
Để đánh giá được rủi ro và đưa ra các giải pháp hữu hiệu nhằm phòng ngừa và hạn chế rủi rochúng ta có thể phân loại rủi ro theo những nguyên nhân phát sinh ra nó
2.1 Rủi ro thương mại:
2.1.1 Đối với người xuất khẩu:
- Những khuyết tật của khâu thanh toán tiền hàng
- Sự suy yếu tài chính hay mất khả năng thanh toán của người mua hàng
2.1.2 Đối với người nhập khẩu:
Những vi phạm các điều khoản trong hợp đồng như:
- Sự chậm trễ trong quá trình vận chuyển hàng hóa gây ảnh hưởng tới tiến độ công việc haytrong công việc với đối tác
- Số lượng hàng nhận được không như trong hợp đồng
- Sự thay đổi về điều kiện và thời gian thanh toán không như dự kiến sẽ làm xáo trộn kế hoạchcũng như dẫn đến nhiều khó khăn nếu như người nhập khẩu phải đi vay để trả tiền hàng
Trang 5- Giá cả thay đổi không như đã thống nhất trong hợp đồng dẫn đến nhiều bất lợi như phải bỏhợp đồng vì không đủ khả năng thanh toán khi giá tăng lên so với thỏa thuận hay phải chấp nhậnmức giá cao.
- Những thay đổi trong điều kiện vận chuyển hàng hóa có thể dẫn đến việc chậm trễ trong giaohàng hay vận chuyển
- Chất lượng của hàng hóa không được như trong hợp đồng gây ảnh hưởng đến chất lượng côngtrình hay công việc
- Nguồn gốc, xuất xứ của hàng hóa không như quy định trong hợp đồng dẫn tới việc chất lượng
Nguyên nhân của rủi ro thương mại:
- Do khoảng cách về địa lý dẫn đến việc hai bên xuất - nhập khẩu thiếu thông tin về nhau
- Bên xuất khẩu không nắm được khả năng thanh toán của bên nhập khẩu
- Bên nhập khẩu không nắm được khả năng thực hiện hợp đồng của bên xuất khẩu
- Do sự thiếu hiểu biết của hai bên về pháp luật thương mại quốc tế cũng như pháp luật thươngmại của hai nước
2.2 Rủi ro trong thanh toán:
2.2.1 Rủi ro tín dụng:
Định nghĩa: Rủi ro mất khả năng thanh toán của một trong các bên tham gia vào thanh toán ,
đặc biệt trong phương thức tín dụng chứng từ
- Rủi ro tín dụng của người nhập khẩu:
Khi nhà nhập khẩu trong hoạt động kinh doanh của mình bị vỡ nợ, phá sản mất khả năng thanhtoán sẽ gây rủi ro cho ngân hàng phát hành thư tín dụng L/C Khi ngân hàng phát hành L/C thay mặtngười nhập khẩu cam kết trả tiền cho bên xuất khẩu, trong trường hợp các ngân hàng không yêu cầu
ký quỹ 100% mà lại tài trợ cho vay đối với người nhập khẩu, gặp trường hợp mất khả năng thanhtoán của người nhập khẩu, rủi ro trong thanh toán hàng nhập sẽ xảy ra, gây không ít khó khăn tổnthất cho ngân hàng phát hành
- Rủi ro tín dụng của người xuất khẩu:
Thường xảy ra trong trường hợp ngân hàng thực hiện chiết khấu chứng từ đối với hàng xuấtkhẩu, sự thiếu sót trong khâu kiểm tra chứng từ, gây tình trạng sai sót trong hồ sơ thanh toán dẫn đến
bị từ chối thanh toán, lúc đó ngân hàng chiết khấu có quyền truy đòi lại số tiền đã thanh toán chongười xuất khẩu, song nếu người xuất khẩu không còn khả năng thanh toán sẽ gây hậu quả rủi ro chongân hàng chiết khấu
- Rủi ro tín dụng của ngân hàng phát hành:
Nếu ngân hàng phát hành mất khả năng thanh toán vì một số lý do nào đó, hoặc bị đóng cửa,hoặc bị phá sản vỡ nợ sẽ dẫn đến rủi ro cho ngân hàng chiết khấu và người xuất khẩu
Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng:
- Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp cũng như các ngân hàng thương mại hoạt độngtrong môi trường cạnh tranh gay gắt, chịu sự chi phối lớn của các quy luật cung cầu, quy luật cạnhtranh nên phải thường xuyên đối mặt với rủi ro từ mọi phía Có khi do giá cả thay đổi, do côngnghệ lạc hậu, khả năng quản lý và điều hành yếu kém, khủng hoảng tài chính gây phản ứng dây
Trang 6chuyền khiến các doanh nghiệp gặp khó khắn, thua lỗ trong kinh doanh, thậm chi thua lỗ, vỡ nợ phásản
- Do thông tin tín dụng không đầy đủ, nếu một bến không năm vững tình hình tài chính, uy tínthanh toán của đối tác, không am hiểu, không kiểm tra được các thông số kỹ thuật và hiệu quả của
dự án mà mình tài trợ thì rủi ro tín dụng là điều khó tránh khỏi Đây chính là thông tin không cânxứng
2.2.2 Rủi ro đạo đức:
Khái niệm: Là những rủi ro xảy ra khi một bên tham gia cố tình không thực hiện đúng nghĩa vụ
của mình gây thiệt hại tới quyền lợi của người khác Đạo đức hay còn được hiểu là tín nhiệm, uy tín trong kinh doanh Đây là vấn đề quan trọng trong thương mại và thanh toán quốc tế, vì các bên đối tác tham gia thương vụ thường ở rất cách xa nhau, thậm chí không hề gặp mặt nhau trong quá trình thực hiện thương vụ.
- Rủi ro đạo đức của nhà nhập khẩu: Nếu khách hàng Nhập khẩu không phải là bạn hàng lâunăm, có tín nhiệm thì rất dễ có những hành vi lừa người bán xếp hàng lên tầu, rồi trì hoãn, từ chốithanh toán bằng những thủ đoạn nghiệp vụ bắt lỗi sai sót chứng từ, ép giá người bán để thu lợi chomình Trong nhiều trường hợp nhà xuất khẩu đành chịu bán lỗ còn hơn thuê tàu chở hàng về, có khi
do giá cả hàng hóa nhập khẩu giảm Ngoài ra tính chân thực của hồ sơ chứng từ rất quan trọng vì cónhững sự lừa đảo trong lập chứng từ của ngân hàng "Ma"
- Rủi ro đạo đức của nhà xuất khẩu: Khi nhà xuất khẩu cố ý giao hàng hóa không phù hợp vớihợp đồng, nhưng lại xuất trình bộ chứng từ hoàn hảo phù hợp với các điều khoản ký kết của hợpđồng thương mại, hoặc nhà xuất khẩu lập bộ chứng từ khống giả mạo (không giao hàng) Ngân hàngtheo bộ hồ sơ hoàn hảo vẫn buộc phải thực hiện thanh toán cho người hưởng lợi, khi đó Nhà nhậpkhẩu phải gánh chịu mỏi rủi ro Bởi vậy người mua phải có những biện pháp kiểm tra thông tin quacác hãng vận tải xem hàng hóa có thực sự được giao lên phương tiện vận tải hay không, nếu pháthiện có dấu hiệu lừa đảo thì cần kết hợp với ngân hàng đưa ra những biện pháp ngăn chặn kịp thời
- Rủi ro đạo đức của nhà chuyên chở: Người bán hàng giao hành cho người chuyên chở,nhưng bị họ lừa đảo, nhận hàng lấy tiền rồi biến mất hoặc bán mất hàng Trong khi đó ngân hàng vẫnphải thực hiện việc thanh toán cho người bán hàng theo hồ sơ chứng từ, còn việc kiện hãng chuyênchở, hoặc chờ bảo hiểm hoàn toàn tách rời nhau, việc chờ đợi, kiện tụng rất mất thời gian và tốnkém, gây thiệt hại cho cả người mua và người bán
- Rủi ro đạo đức của Ngân hàng: Trong nhiều trường hợp Ngân hàng phát hành cũng viphạm cam kết của mình, như trì hoãn, chây ỳ, hoặc từ chối thanh toán bộ chứng từ cho nhà xuấtkhẩu Hoặc ngược lại đối với sự thiếu trung thực của Ngân hang chiết khấu khi bộ hồ sơ không hoànhảo vẫn gửi điện cam kết hồ sơ chuẩn đòi tiền Ngân hàng phát hành, Ngân hàng phát hành tin tưởngthanh toán sẽ gặp rủi ro, việc đòi lại được tiền rất khó khăn
Nguyên nhân gây ra rủi ro đạo đức:
Nguyên nhân sâu xa của rủi ro đạo đức là vấn đề thông tin không đầy đủ, không cân xứng.Thiếu những thông tin chính xác về khả năng tài chính, tình hình hoạt động kinh doanh, cũng như uytín, tính trung thực của đối tác vì vậy đã đưa ra những quyết định sai lầm gây nên rủi ro trong thanhtoán Đặc biệt phương thức thanh toán tín dụng chứng từ theo UCP 600 qui định việc thanh toán dựahoàn toàn vào chứng từ hồ sơ thanh toán, mà không căn cứ vào thực trạng hàng hóa Sự tách biệtgiữa thanh toán theo hồ sơ và hàng hóa đã tạo ra khe hở cho một số tổ chức, cá nhân tiến hành lừađảo, vì thế rủi ro đạo đức vẫn còn cơ sở tồn tại
2.2.3 Rủi ro quốc gia
Trang 7Rủi ro quốc gia là những rủi ro liên quan đến sự thay đổi về chính trị, kinh tế, về chính sáchquản lý ngoại hối - ngoại thương của một quốc gia, khiến cho nhà xuất khẩu không nhận được tiềnhàng, Nhà nhập khẩu không nhận được hàng hóa
Tính ổn định của một quốc gia đóng vai trò rất quan trọng trong giao thương quốc tế Bất cứ một
sự thay đổi nào về chính thế, chính sách của chính phủ đều có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinhdoanh quốc tế Chẳng hạn, khi một quốc gia có chiến tranh, cuộc chiến sẽ phá vỡ mối quan hệ giữaquốc gia lâm chiến với một số nước khác trên thế giới Sự tàn phá của chiến tranh có thể làm choquốc gia không còn khả năng thực hiện các cam kết đã ký với các đối tác quốc tế Ví dụ: nội chiếnUcraina, Thái Lan, bất ổn chính trị ở Lybia…
Rủi ro quốc gia của nước nhập khẩu xảy ra khi người mua hoàn toàn có khả năng và sẵn sàngthanh toán cho người bán, song do những sự biến dộng, hoặc biến cố bất thường trong quốc gia nhậpkhẩu ảnh hưởng đến chính trị, kinh tế khiến cho Chính phủ nước đó cấm các Công ty của nướcmình thanh toán ngoại tệ ra nước ngoài, hoặc hàng hóa nhập về thuộc diện cấm không làm thủ tụcthông quan nên không thể thanh toán
Rủi ro quốc gia của nước xuất khẩu xảy ra khi có sự thay đổi về chính sách ngoại thương, thuếquan của quốc gia đó Nhà xuất khẩu đã chuẩn bị giao hàng, song do biểu thuế xuất khẩu tăng, hoặchàng hóa đó bị cấm xuất khẩu đã chuẩn bị giao hàng, song do biểu thuế xuất khẩu tăng, hoặc hànghóa đó bị cấm xuất khẩu nên gặp rủi ro không thể chuyển hàng đi, Đôi khi do quan hệ thanh toángiữa hai quốc gia có biến cố không bình thường, nên khó khăn trong việc nhận tiền hàng của ngườixuất khẩu
Những nguyên nhân chính gây ra rủi ro quốc gia:
Đó chính là những nguyên nhân gây ra biến cố chính trị, xá hội kinh tế tại một nước:
+ Mâu thuẫn về sắc tộc, đảng phái, tôn giáo đe dọa sự ổn định nội bộ của một nước
+ xung đột xã hội thông qua các cuộc biểu tình, đình công, bạo động, chiến tranh
+ Vấn đề nợ nước ngoài chồng chất khiến cho Chính phủ nước nhập khẩu buộc phải đưa ra biệnpháp cấm thanh toán hoặc chuyển ngoại tệ ngoại hối ra nước ngoài
+ Dự trữ ngoại hối ở mức thấp và Cán cân thanh toán quốc tế của quốc gia bị thâm hụt nặng nề,khiến cho Chính phủ nước nhập khẩu buộc phải đưa ra biện pháp cấp bách dừng thanh toán với nướcngoài
+ Sự cấm vận về kinh tế của quốc tế đối với nước nhập khẩu khiến cho mọi hoạt động thươngmại quốc tế và các tài khoản NOSTRO của nước đó ở nức ngoài bị kiểm soát gắt gao, thậm chí bịphong tỏa nên ngân hàng không thể thanh toán tiền hàng cho nước ngoài
+ Chính sách quản lý ngoại hối của nước nhập khẩu đột ngột thay đổi thực hiện chính sáchngoại hối thắt chặt hay cấm vận trong thanh toán, gây rủi ro cho nhà nhập khẩu và Ngân hàng củahọ
2.2.4 Rủi ro về quản lý ngoại hối:
Quản lý ngoại hối là hệ thống kiểm soát luồng ngoại hối nhập vào hoặc chuyền ra khỏi một đấtnước Trong quản lý kinh tế, các chính phủ thườn ban hành các chính sách nhằm khơi thông hoặchạn chế luồng ngoại hối nhằm thực hiện chính sách phát triển kinh tế của quốc gia trong trong từngthời kì Những biện pháp này có thể tạo ra sự chậm trễ trong thanh toán, làm gia tăng chi phí và thờigian của các thương gia và nhà đầu tư quốc tế
2.2.5 Rủi ro đối tác trong thanh toán quốc tế:
Rủi ro này phát sinh do bởi các nhà kinh doanh xuất nhập khẩu, các ngân hàng đại lý tham giavào hoạt động thanh toán xuất nhập khẩu không thực hiện đúng nghĩa vụ của mình Điều này đượcthể hiện rõ qua các hình thức như: người bán không giao hàng theo đúng hợp đồng (xét về mặt thờigian, số lượng, chủng loại,…) Người mua chậm thanh toán không đủ, hoặc thậm chí từ chối thanh
Trang 8toán dù người bán đã cung ứng hàng hóa, người mua bị mất khả năng chi trả, vỡ nợ, phá sản; bấtđồng về xử lý nghiệp vụ giữa các ngân hàng đại lý, sự yếu kém về công tác quản lý khách hàng củangân hàng phục vụ nhà nhập khẩu cộng với tình trạng mất khả năng thanh toán, phá sản của cácngân hàng này.
2.2.6 Rủi ro về tác nghiệp:
Khái niệm: Là những rủi ro sai sót kỹ thuật do chính các bên tham gia gây nên, rủi ro này được
thể hiện trong việc lập các hồ sơ chứng từ không hoàn hảo, không đáp ứng đầy đủ các điều khoản vàđiều kiện của L/C hoặc hành động không đúng theo UCP-500 và các thông lệ, tập quán quốc tế khác.Đặc biệt rủi ro tác nghiệp thường xảy ra nhiều trong phương thức tín dụng chứng từ Đặc thù củaphương thức thanh toán này là các Ngân hàng chỉ thực hiện nghiệp vụ thanh toán trên bề mặt cácchứng từ, vì vậy, phương thức này đòi hỏi một cách khắt khe về sự phù hợp tuyệt đối giữa bộ chứng
từ thanh toán và L/C Một sự sai khác dù nhỏ cũng có thể bị người mua và Ngân hàng phát hành L/Cbắt lỗi, và từ chối thanh toán Đây là trở ngại lớn đối với người bán (xuất khẩu) vì họ khó khăn trongviệc đáp ứng đầy đủ các yêu cầu khắt khe đó, như các sai sót liên quan đến chứng từ hồ sơ trực tiếp
do người bán lập (các sai sót trong hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói, bảng kê chi tiết hàng hóa )người bán có thể chủ động sửa chữa sai sót này, song có những chứng từ không phải do người bánlập mà có sai sót, như sai sót trong vân đơn, xuất sứ hàng hóa, phiếu kiểm định hàng hóa hoặc cácchứng từ do bên thứ 3 lập, thì người bán không thể khắc phục được, hoặc khắc phúc sai sót rất khókhăn
Trường hợp nếu các ngân hàng tham gia thanh toán, chiết khấu bộ chứng từ không phát hiện rasai sót, hoặc bỏ qua các lỗi cho là nhỏ, sau khi thực hiện thanh toán, hoặc chiết khấu cho người bán.Ngân hàng đó sẽ chịu mọi rủi ro nếu ngân hàng phát hành L/C từ chối thanh toán Đặc biệt trongtrường hợp Ngân hàng chiết khấu L/C đồng thời là ngân hàng xác nhân L/C, thì nó sẽ không cóquyền truy đòi lại người xuất khẩu số tiền đã chiết khấu
Rủi ro có thể xảy ra đối với ngay cả Ngân hàng phát hành L/C cũng như trong kiểm tra chứng từ
mở L/C, đối với loại L/C không thể hủy ngang khi đã được phát hành thì Ngân hàng không thể tự ýhủy bỏ hoặc sửa đổi, chỉ được phép thông báo sai sót trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi nhậnđược hồ sơ chứng từ, nếu quá thời gian đã qui định đó Ngân hàng mất quyền từ chối và chịu mọi rủiro
Nguyên nhân gây ra rủi ro tác nghiệp:
Rủi ro tác nghiệp xảy ra chủ yếu là do trình độ ngoại thương và thanh toán quốc tế của các bêntham gia còn yếu nên chưa nắm bắt được các yêu cầu rất khắt khe của L/C, của qui tắc thực hànhthống nhất tín dụng chứng từ (UCP-600), dẫn đến sai sót trong quá trình giao dịch từ lúc soạn thảo
và ký kết hợp đồng ngoại thương cho đến khi lập chứng từ và thanh toán Ngoài ra cũng phải kể đếntrình độ nghiệp vụ, ý thức thực hiện nghiệp vụ của các thành viên tham gia thiết lập hồ sơ thanh toán
và các văn bản liên quan
3.Các phương thức thanh toán quốc tế và những rủi ro đi cùng:
3.1 Phương thức chuyển tiền:
3.1.1 Khái niệm:
Đây là một phương thức thanh toán trong đó một khách hàng (người trả tiền, người mua, người nhập khẩu ) yêu cầu Ngân Hàng phục vụ mình chuyển một số tiền nhất định cho người hưởng lợi (người bán, người xuất khẩu, người cung ứng dịch vụ,…) ở một điạ điểm nhất định Ngân Hàng chuyển tiền phải thông qua đại lý của mình ở nước người hưởng lợi để thực hiện nghiệp vụ chuyển tiền
- Có 3 hình thức:
• Hình thức trả tiền ngay
• Hình thức trả tiền sau
Trang 9• Hình thức trả tiền trước
3.1.2 Sơ đồ - chú thích:
Hình 1: Quy trình thanh toán phương thức chuyển tiền
(1) Giao dịch thương mại bao gồm kí kết hợp đồng ngoại thương hoặc thực hiện cung cấp hàng hóa dịch vụ;
(2) Người nhập khẩu yêu cầu ngân hàng của mình chuyển một số tiền nhất định cho người xuất khẩu;
(3) Ngân hàng chuyển tiền ra lênh cho ngân hàng đại lý của mình ở nước ngoài để chuyển cho người xuất khẩu;
(4) Ngân hàng đại lý chuyển ti1ền cho người xuất khẩu;
3.1.3 Rủi ro gặp phải:
3.1.3.1 Hình thức ứng trước:
- Rủi ro đối với nhà nhập khẩu:
• Nhà xuất khẩu có thể chủ tâm không giao hàng hoặc giao không đúng số lượng, chất lượng của hợp đồng
• Hàng giao trễ hơn so với quy định
• Nhà xuất khẩu không giao hàng trong trường hợp nhà xuất khẩu bị phá sản, hoặc không có hàng để giao, hoặc khi giá cả thị trường đang có xu hướng tăng giá, nhà xuất khẩu có thể sẽ bán lô hàng này cho khách hàng khác và chấp nhận khoản phạt trong hợp đồng nếu thấy vẫn có lợi cho mình
• Không kiểm soát được việc hàng hóa có được bảo hiểm đầy đủ trong quá trình vận chuyển hay không
• Do phải thanh toán trước, nhà nhập khẩu có thể phải chịu áp lực về tài chính Tình hình sẽ xấuhơn, nếu hàng hóa đến chậm hoặc bị khiếm khuyết thì điều này ngăn cản nhà nhập khẩu bán hàng thu hồi tiền và làm cho lợi nhuận có thể giảm
- Rủi ro đối với nhà xuất khẩu:
• Nhà nhập khẩu không chuyển tiền trước khi nhà xuất khẩu đã thu mua hoặc sản xuất hàng Nhà xuất khẩu phải chịu chi phí quản lý, lưu kho, bảo quản, gây tốn kém
• Nhà xuất khẩu phải giao hàng khi nhận được thông báo ghi có vào tài khoản của mình tại ngân hàng
• Nhà xuất khẩu phải bảo đảm giao hàng theo đúng đơn đặt hàng của người mua
3.1.3.2 Đối với phương thức chuyển tiền trả sau và chuyển tiền trả ngay:
• Nếu nhà nhập khẩu chậm lập lệnh chuyển tiền (do gặp khó khăn về tài chính hay thiếu thiện chí thanh toán) gửi cho ngân hàng thì nhà xuất khẩu sẽ chậm nhận được tiền thanh toán theo thời hạn
Trang 10quy định mặc dù hàng hóa đã chuyển đi và nhà nhập khẩu đã có thể nhận được và sử dụng hàng hóa rồi.
• Trường hợp nhà nhập khẩu không nhận hàng thì nhà xuất khẩu phải mất mát chi phí vận chuyển hàng, phải bám rễ hoặc tái xuất
Do đó, nhà xuất khẩu bị thiệt hại do thu hồi vốn chậm ảnh hưởng đến sản xuất trong tương lai trong khi ngân hàng không có nhiệm vụ và cách thức gì để đôn đốc nhà nhập khẩu nhanh chóng chuyển tiền chi trả nhằm đảm bảo cho quyền lợi cho nhà xuất khẩu
Phương thức chuyển tiền này chỉ áp dụng trong trường hợp các bên mua bán có uy tín và tin cậy lẫn nhau hoặc thường dùng để thanh toán các chi phí liên quan đến xuất nhập khẩu như: bảo hiểm, vận chuyển, bưu điện,
Nghiệp vụ chuyển tiền là phương thức đơn giản, trong đó người chuyển tiền và người nhận tiền tiến hành thanh toán trực tiếp với nhau Ngân hàng chỉ là trung gian và chỉ hưởng hoa hồng mà không bị ràng buộc bất cứ trách nhiệm nào
3.2 Phương thức thanh toán ghi sổ:
3.2.1 Khái niệm:
Người bán mở một tài khoản hoặc một quyển sổ để ghi nợ người mua sau khi người bán đã hoànthành giao hàng hay dịch vụ, đến từng định kỳ có thể là tháng, quý hoặc năm, người mua trả tiền chongười bán
3.2.2 Sơ đồ - chú thích
Hình 2: Quy trình thanh toán phương thức thanh toán ghi sổ
(1) Người bán giao hàng hoặc dịch vụ cùng với gửi chứng từ hàng hóa cho người mua
(2) Báo nợ trực tiếp giữa người bán và người mua
(3) Người mua dùng phương thức chuyển tiền để trả tiền khi đến định kỳ thanh toán
- Đối với nhà nhập khẩu:
• Nhà xuất khẩu có thể không giao hàng hoặc không giao đúng thời hạn, chủng loại và chấtlượng
• Nếu hóa đơn thanh toán ghi bằng ngoại tệ, nhà nhập khẩu có thể gặp rủi ro tỷ giá khi ngoại tệlên giá
- Đối với nhà xuất khẩu:
Sau khi nhận hàng hóa, nhà nhập khẩu có thể không thanh toán hoặc không thể thanh toán (ví
dụ, do các giải pháp kiểm soát ngoại hối), hoặc chủ tâm trì hoãn kéo dài thời gian thanh toán Về mặt
lý thuyết, cho dù quyền sở hữu hàng hóa có thể được bảo lưu nhưng thực tế nhà xuất khẩu khó lòng
mà kiểm soát được hàng hóa một khi đã chuyển cho nhà nhập khẩu Ngoài ra, nhà nhập khẩu có thểdàn dựng tranh chấp về chất lượng hoặc khiếu nại về sự khiếm khuyết hay thiếu hụt hàng hóa để yêucầu giảm giá, trước tình huống này, nhà xuất khẩu chỉ còn cách lựa chọn:
3.2.3 Rủi ro gặp phải:
- Đối với nhà nhập khẩu:
Trang 11• Nhà xuất khẩu có thể không giao hàng hoặc không giao đúng thời hạn, chủng loại và chất lượng.
• Nếu hóa đơn thanh toán ghi bằng ngoại tệ, nhà nhập khẩu có thể gặp rủi ro tỷ giá khi ngoại tệ lêngiá
- Đối với nhà xuất khẩu:
Sau khi nhận hàng hóa, nhà nhập khẩu có thể không thanh toán hoặc không thể thanh toán (ví dụ,
do các giải pháp kiểm soát ngoại hối), hoặc chủ tâm trì hoãn kéo dài thời gian thanh toán Về mặt lýthuyết, cho dù quyền sở hữu hàng hóa có thể được bảo lưu nhưng thực tế nhà xuất khẩu khó lòng màkiểm soát được hàng hóa một khi đã chuyển cho nhà nhập khẩu Ngoài ra, nhà nhập khẩu có thể dàndựng tranh chấp về chất lượng hoặc khiếu nại về sự khiếm khuyết hay thiếu hụt hàng hóa để yêu cầugiảm giá, trước tình huống này, nhà xuất khẩu chỉ còn cách lựa chọn:
(i) Giảm giá
(ii) Tìm dối tác mua khác
(iii) Chở hàng về nước (rủi ro có thể nước nhập hàng không cho phép gửi trả hàng)
Nếu hóa đơn thanh toán ghi bằng ngoại tệ, nhà xuất khẩu có thể gặp rủi ro tỷ giá khi ngoại tệ giảmgiá
Nhà xuất khẩu phải gánh chịu chi phí kiểm soát tín dụng và thu tiền
Hình 3: Quy trình thanh toán phương thức nhờ thu
(1)Người bán giao hàng, lập bộ chứng từ và gửi bộ chứng từ và gửi bộ chứng từ thẳng cho ngườimua (nhờ mua phiếu trơn) hoặc chuyển bộ chứng từ cùng với hối phiếu cho ngân hàng (Nhờ thuphiếu trơn) hoặc chuyển bộ chứng từ cùng với hối phiếu cho ngân hàng (nhờ thu kèm chứng từ)