Nhờ có giao tiếp mà mỗi con người có thể tham gia vào các mối quan hệ xã hội, gia nhập vào cộng đồng, phản ánh các mối quan hệ xã hội, kinh nghiệm xã hội và chuyển chúng thành tài sản ri
Trang 1HỌC VIỆN THANH THIẾU NIÊN VIỆT NAM
KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI
*******
BÀI THI TIỂU LUẬN MÔN HỌC
KỸ NĂNG GIAO TIẾP
ĐỀ BÀI : “Bằng những kiến thức của môn học kỹ năng giao tiếp anh chị hãy phân tích vai trò của giao tiếp đối với đời sống con người Anh chị vận dụng được những kiến thức kỹ năng nào từ môn học vào trong thực tế cuộc sống của mình”.
Sinh viên: Đinh Thành Minh Lớp: K10 PR5
Mã số sinh viên: 202106240 Giảng viên phụ trách: ThS.Phan Thị Thảo
Hà Nội, 2021
Trang 2MỤC LỤC
2 Vai trò của giao tiếp đối với đời sống con người 3
3 Vận dụng kiến thức về kỹ năng giao tiếp vào cuộc sống 8
Trang 3ĐẶT VẤN ĐỀ
Ông cha ta đã truyền dạy qua các câu ca dao tục ngữ: “Chim khôn kêu tiếng rảnh rang, người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe” Nhờ vào đâu mà
Barack Obama đã tái đắc cử vị trí tổng thống phải chăng đó là do Barack Obama biết cách làm cho người khác khuất phục thông qua cách diễn đạt, lập luận sắc bén, tại sao doanh nhân được coi là thành công khi họ chiếm được sự đồng tình của khách hàng Đâu là điều làm nên sự thành công của một nhà quản lý hiệu quả, phải chăng đó là do anh ta biết cách lắng nghe nhân viên của mình và biết nói nhân viên nghe Qua đó chúng ta có thể thấy kỹ năng giao tiếp, vai trò của giao tiếp rất quan trọng, đó là hành trang không thể thiếu của một người thành công
Tiểu luận dưới đây em xin trình bày về đề tài: “Bằng những kiến thức của môn học kỹ năng giao tiếp anh chị hãy phân tích vai trò của giao tiếp đối với đời sống con người Anh chị vận dụng được những kiến thức kỹ năng nào
từ môn học vào trong thực tế cuộc sống của mình”.
NỘI DUNG
1 Khái niệm giao tiếp
Giao tiếp là một quá trình trong đó các bên tham gia tạo ra hoặc chia sẻ thông tin, cảm xúc với nhau nhằm đạt được mục đích giao tiếp
Theo cách quan niệm này, giao tiếp không đơn thuần là một hành vi đơn
lẻ mà nó nằm trong một chuỗi các tư duy hay hành vi mang tính hệ thống trong bản thân các bên tham gia giao tiếp hoặc giữa họ với nhau
Giao tiếp là một quá trình, giao tiếp liên quan đến việc chia sẻ thông tin hoặc cảm xúc giữa các bên tham gia Điều này nhấn mạnh rằng giao tiếp không thể mang tính một chiều dù rằng xét bề mặt thì có rất nhiều tình huống cho thấy một bên tham gia giao tiếp hướng tới bên kia một cách ‘tuyệt vọng’ mà không
có hồi âm hay phản hồi
Như vậy, giao tiếp có thể được hiểu là các biểu hiện mang tính hướng ngoại và bề mặt khi con người thể hiện các tiếp xúc tương tác với các cá nhân khác trong cộng đồng Cái gốc của các biểu hiện bề mặt đó là cách tiếp cận của
Trang 4cá nhân ứng với từng vấn đề như vụ việc, con người, công việc hay cuộc đời nói chung Ngoài ra, khi sử dụng tập hợp từ giao tiếp ứng xử, chúng ta nhấn mạnh tính tình thế của các hành vi giao tiếp trong đó các bên tham gia giao tiếp cần tính tới các đặc thù của bối cảnh như thời điểm, không gian hay các yếu tố liên quan đến bên cùng tham gia giao tiếp để có nhận thức và hành vi phù hợp
2 Vai trò của giao tiếp đối với đời sống con người
2.1 Đối với cá nhân
Trong đời sống của mỗi con người, vai trò của giao tiếp được biểu hiện ở những điểm cơ bản sau:
- Giao tiếp là nhu cầu đặc trưng của con người, là điều kiện tất yếu để tâm
lý, nhân cách cá nhân phát triển bình thường.
+ Giao tiếp là một hoạt động mang tính bản chất của xã hội loài người, là nhu cầu tất yếu cho sự tồn tại và phát triển của con người
+ Về bản chất, con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội Nhờ có giao tiếp
mà mỗi con người có thể tham gia vào các mối quan hệ xã hội, gia nhập vào cộng đồng, phản ánh các mối quan hệ xã hội, kinh nghiệm xã hội và chuyển chúng thành tài sản riêng của mình
+ Ở bất cứ giai đoạn phát triển nào của đời sống con người, giao tiếp đều có ý nghĩa và tác dụng to lớn biến chúng ta thành người với những giá trị nhân văn (cả phương diện vật chất, lẫn tinh thần)
+ Qua giao tiếp, mỗi cá nhân có cơ hội tự khẳng định mình Mỗi cá nhân có hoàn thiện được mình hay không là tùy thuộc vào tính chất các mối quan hệ tương giao mà cá nhân đó tạo lập nên với những người xung quanh
Ví dụ: Năm 1920, ở Ấn Độ tiến sĩ Singh đã tìm thấy hai cô bé sống trong hang
sói với bầy sói Nhìn nét mặt thì một cô chừng bảy tám tuổi, cô kia chừng hai tuổi Cô nhỏ được ít lâu sau thì chết Còn cô lớn được đặt tên là Kamala và cô ta sống thêm được mười năm nữa Suốt trong thời gian ấy, Singh đã ghi nhật kí quan sát tỉ mỉ về cô bé đó
Kamala chỉ đi bằng tứ chi, dựa vào tay và đầu gối, còn lúc chạy thì chạy bằng bàn tay và bàn chân Cô bé không uống nước mà lại liếm và thịt thì không
Trang 5cầm trên tay mà ăn ngay dưới sàn nhà Trong khi ăn hễ thấy người thì cô gầm gừ
dữ tợn Ban đêm, cô bé sủa rống lên Cô bé nhìn rất rõ trong bóng tối và sợ ánh sáng mạnh, sợ lửa và nước Cô ta xé hết quần áo trên mình và bỏ cả chăn đắp trong những ngày giá lạnh Sau hai năm, cô đã tập đứng được bằng hai chân nhưng vẫn còn khó khăn lắm, sau sáu năm till đã đi được nhưng lúc chạy thì vẫn dùng tứ chi như cũ, Suốt bốn năm cô bé chỉ học được 6 từ và sau bảy năm cô bé học được 45 từ Đến thời kì này cô bé thấy yêu xã hội con người, bắt đầu biết sợ bóng tối và đã biết ăn bằng tay, uống bằng cốc Đến năm 17 tuổi sự phát triển trí tuệ của cô chỉ bằng đứa bé khoảng 4 tuổi mặc dù cấu trúc não bộ của em bé
đó hoàn toàn bình thường Như vậy, đời sống tâm lý của mỗi người phải lấy giao tiếp làm cơ sở Không có giao tiếp đứa trẻ không thể trở thành người, không có giao tiếp nhiều chức năng tâm lý người, nhiều phẩm chất tâm lý cá nhân không được hình thành và phát triển
- Nhờ có giao tiếp, nhiều phẩm chất của con người, đặc biệt là phẩm chất đạo đức được hình thành và phát triển.
Nhờ giao tiếp và thông qua giao tiếp mà chúng ta biết cách giao tiếp, xây dựng quan hệ lành mạnh với mọi người xung quanh Sự tăng trưởng và phát triển của con người về tri thức, về ý thức xã hội ở các mức độ nhất định được quyết định bởi tính chất của các mối quan hệ giao tiếp với mọi người xung quanh và trên thực tế bản sắc cá nhân của mỗi người được hình thành trong quá trình quan hệ giao tiếp với mọi người Mỗi khi tương tác giao tiếp với người khác chúng ta có dịp quan sát ghi nhận các phản ứng, các thái độ phản hồi của
họ, chúng ta nhận thức được các chuẩn mực đạo đức, thẩm mỹ, pháp luật tồn tại trong xã hội, tức là những nguyên tắc ứng xử: chúng ta biết được cái gì tốt, cái
gì xấu; cái gì đẹp, cái gì không đẹp; cái gì nên làm, cái gì cần được làm, cái gì không được làm và từ đó thể hiện thái độ và hành động cho phù hợp Những phẩm chất như khiêm tốn hay tự phụ, lễ phép hay hỗn láo, ý thức nghĩa vụ, tôn trọng hay không tôn trọng người khác chủ yếu được hình thành, phát triển trong giao tiếp
Ví dụ: Khi gặp người lớn tuổi hơn mình thì phải chào hỏi, phải xưng hô
cho đúng mực, phải biết tôn trọng tất cả mọi người, dù họ là ai đi chăng nữa, phải luôn luôn thể hiện mình là người có văn hóa, đạo đức Khi tham gia vào các hoạt động xã hội thì cá nhân nhận thức mình nên làm những gì và không nên
Trang 6làm những việc gì như: nên giúp đỡ những người gặp hoàn cảnh khó khăn, tham gia vào các hoạt động tình nguyện, không được tham gia các tệ nạn xã hội, chỉ được phép tuyên truyền mọi người về tác hại của chúng đối với bản thân, gia đình và xã hội Hoặc khi tham dự một đám tang thì mọi người ý thức được rằng phải ăn mặc lịch sự, không nên cười đùa Bên cạnh đó phải tỏ lòng thương tiết đối với người đã khuất và gia đình họ
- Giao tiếp giúp con người thỏa mãn nhiều nhu cầu
Con người có rất nhiều nhu cầu đa dạng và phong phú như: nhu cầu thông tin, nhu cầu được thừa nhận, nhu cầu học tập, nhu cầu văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, nhu cầu được những người xung quanh quan tâm, chú ý, nhu cầu được tham gia, hòa nhập vào các nhóm xã hội nhất định…chỉ có thể được thỏa mãn trong giao tiếp Chúng ta sẽ trở nên như thế nào nếu tự giam mình trong phòng không giao tiếp, gặp gỡ ai, không liên hệ với ai qua điện thoại, không đọc báo, xem tivi? Chắc chắn tâm trạng của chúng ta khi đó sẽ không dễ dàng một chút nào
Ví dụ: Để tham gia vào các quan hệ xã hội, ăn nói với người khác thì chúng ta
nên có một cái tên, và cần có phương tiện để ăn nói Lớn lên chúng ta phải có nghề nghiệp, mà nghề nghiệp do xã hội sinh ra và quy định Việc đào tạo, chuẩn
bị tri thức cho nghề nghiệp phải tuân theo một quy định chi tiết, khoa học… không học tập tiếp xúc với mọi người thì sẽ không có nghề nghiệp theo đúng nghĩa của nó, thêm nữa muốn hành nghề phải có nghệ thuật giao tiếp với những người xung quanh thì mới thành đạt trong cuộc sống
- Giao tiếp là tiền đề cho sự phát triển sức khỏe của con người
Sức khỏe và trạng thái tinh thần cũng được xây dựng trên mối quan hệ tương tác với mọi người, vào những mối quan hệ bình thường, tốt đẹp với mọi người Khả năng xây dựng và duy trì các mối quan hệ hợp tác và phụ thuộc lẫn nhau với người khác thường được xem là sự biểu lộ sơ khai của sức khỏe tâm lý Nhiều chứng cứ về tâm bệnh học cho thấy, một số người vì một lý do nào đó mà không xác lập nổi các mối quan hệ giao tiếp bình thường với mọi người đều sa vào tình trạng khủng hoảng tinh thần, lo âu, trầm cảm, cảm thấy lẻ loi, đơn độc trong cuộc sống Những sự kìm nén cảm xúc, sự cô đơn, biệt lập, vụng về trong các mối quan hệ,…có nguy cơ về sức khỏe Do đó, mỗi người đều cần phải tham
Trang 7gia vào đời sống cộng đồng và thông qua các mối quan hệ giao lưu, giao tiếp trong đời sống ấy mới có cơ hội để đáp ứng lẫn nhau, trở thành con người có văn hóa, có sức khỏe, có giá trị và “bình thường”
Với các công nghệ hiện đại của mạng xã hội, tính năng giao tiếp của nó như Viber Chat, Zalo, Facetime, Facebook, What’s App, Linked, Twitter,… đã làm cho con người lầm tưởng một cách say mê rằng, sẽ giúp thu ngắn khoảng cách, mang con người lại gần nhau hơn, bất kể không gian, thời gian Nhưng không! Đây chính là cái bẫy của công nghệ đối với đời sống Với quá nhiều tiện ích của công nghệ, người ta yên tâm rằng sẽ kết nối nhanh chóng với nhau, không ai ngờ càng hiện đại mối quan hệ con người càng xa cách, cô đơn, trống rỗng Kiểu như vợ chồng – mối quan hệ mật thiết, là bạn cùng nhà, chung giường, nhưng chỉ giao tiếp nhau qua tin nhắn, email hay voice chat,… Chọn cách sống với kiểu giao tiếp này, con người ngày càng có vấn đề với sức khỏe,
vì chính chúng ta đánh mất hai liên hệ giao tiếp quan trọng: Giao tiếp với chính mình và giao tiếp với người thân xung quanh Khi chúng ta mất kết nối với chính mình, chúng ta yếu đuối và thiếu năng lượng, sức mạnh nội tâm sụt giảm, khi gặp biến cố dễ sinh hoảng loạn, không bình tĩnh, mất sáng suốt, thiếu khả năng giải quyết vấn đề, không chịu đựng được áp lực, hay việc bất như ý Mất kết nối với chính mình, sẽ là nguyên nhân của mọi vấn đề gây đổ vỡ quan hệ với người khác, không ổn với chính mình, với mọi người xung quanh
- Giao tiếp là điều kiện của mọi hoạt động của con người
Hoạt động của con người không phải là hoạt động đơn độc, riêng lẻ mà là hoạt động cùng nhau, trong đó con người luôn phải trao đổi thông tin, phối hợp để thống nhất mục đích, thống nhất cách thức, phương pháp để đạt được mục tiêu
đó Giao tiếp giúp con người thu thập thông tin, tác động đến đối tác trong quá trình giải quyết các vấn đề, các nhiệm vụ của cuộc sống cũng như hoạt động nghề nghiệp Giao tiếp không thể thiếu trong hoạt động của con người
2.2 Đối với xã hội
- Giao tiếp là nền tảng cho sự tồn tại và phát triển của xã hội
Xã hội là một tập hợp người có mối quan hệ tương tác qua lại với nhau Chúng ta hãy thử tưởng tượng xem xã hội sẽ như thế nào nếu mọi người tồn tại trong đó không quan hệ gì với nhau, mỗi người chỉ biết mình mà không biết,
Trang 8không quan tâm, không có liên hệ gì với những người xung quanh Đó không phải là xã hội mà chỉ là một tập hợp rời rạc những cá nhân đơn lẻ Không có sự giao lưu hợp tác giữa các cá nhân, các tổ chức, các quốc gia, xã hội loài người sẽ không phát triển Chính giao tiếp giúp con người truyền đạt những kinh nghiệm, tri thức, lịch sử xã hội từ người này sang người khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác, từ quốc gia này sang quốc gia khác Giao tiếp để hợp tác và phát triển Giao tiếp quyết định các vấn đề của cuộc sống nảy sinh và được giải quyết, là điều kiện của sự tồn tại và phát triển xã hội
- Giao tiếp giúp tạo nên cộng đồng
Ngay từ khi mới xuất hiện, giao tiếp trở thành nhu cầu không thể thiếu được của con người Nhờ giao tiếp, con người có thể trao đổi thông tin, kinh nghiệm, cảm xúc…và qua đó, con người hình thành ở mình những mối quan hệ thân tình, sự đùm bọc, gắn bó với nhau trong một phạm vi địa lý nhất định, từ đó
mà tạo nên cộng đồng Con người không sống độc lập, riêng rẽ một mình mà luôn có sự tương tác qua lại lẫn nhau thông qua hoạt động giao tiếp Ở mỗi vùng, miền do ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, nếp sống, thói quen sinh hoạt
đã ghi dấu vào hoạt động giao tiếp của cá nhân, từ đó bản sắc văn hóa của cộng đồng được hình thành
- Giao tiếp giúp tạo nên văn hóa
Bất cứ người nào, dân tộc nào cũng phản ánh trình độ văn hóa chung và văn hóa giao tiếp của dân tộc, của xã hội mình qua giao tiếp Giao tiếp có văn hóa là giao tiếp phù hợp với chuẩn mực, phong tục, tập quán, lối sống của một
xã hội và những giá trị văn hóa chung của nhân loại
Trong quá trình sinh sống, con người tích lũy cho mình nhiều tri thức, kinh nghiệm…hình thành lối sống văn hóa Qua sự giao tiếp, văn hóa nhân loại được chuyển giao từ người này sang người khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác, con người luôn có xu hướng tìm ra những nguyên tắc, những chuẩn mực, những quy ước chung có tính phổ quát, được mọi quốc gia, dân tộc thừa nhận và xem
là những nguyên tắc chung trong sự giao tiếp Chính vì vậy, giao tiếp là công cụ hữu hiệu để hình thành nên văn hóa
Trong xu thế hội nhập, sự xích lại gần nhau, bên cạnh việc giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống là sự tiếp thu, kết hợp các giá trị chung Chính điều này
Trang 9làm cho văn hóa nhân loại luôn có sự thay đổi và phát triển Dù muốn hay không, các thành viên trong từng cộng đồng, cùng một quốc gia hay trên toàn thế giới…vẫn phải tùy thuộc vào nhau, bắt buộc phải giao tiếp trong các mối quan hệ với nhau ngày càng chặt chẽ hơn Mọi quốc gia, vừa phải duy trì bản sắc riêng của mình, vừa phải thực hiện một hệ thống hợp tác rộng rãi trong mối tương quan giữa người với người thông qua sự tác động thường xuyên giữa các
cá nhân
3 Vận dụng kiến thức về kỹ năng giao tiếp vào cuộc sống
- Trong gia đình, dòng tộc
Em hiểu rõ hơn về cách xưng hô trong gia đình, họ hàng với nhau để tránh bị nhầm lẫn: Trong gia đình, xưng hô phổ biến là kèm theo vai, thứ bậc, tên Vợ/chồng thường xưng em/anh, tình cảm hơn thì gọi mình xưng em/anh, khi có tuổi thì gọi nhau là ông/bà; với người trên (cao tuổi, có thứ bậc cao trong gia tộc/gia đình) có cách xưng hô thể hiện sự tôn trọng và tránh nhầm lẫn là gọi kèm vai, thứ, tên
Em hiểu được rằng việc tâm sự sẽ gắn kết những người trong gia đình với nhau Nhiều trường hợp các thành viên trong gia đình không hiểu nhau hoặc hiểu lầm nhau do không tâm sự cho nhau nghe hoặc chưa mở lòng mình ra, bộc bạch hết ý, hết tình với nhau hoặc cách nói không phù hợp,… đã xảy ra những hậu quả đáng tiếc Nói cho nhau nghe, không chỉ để truyền đạt thông tin, mà còn
là cách để bày tỏ tình cảm Thành viên trong gia đình cần tâm sự với nhau nhiều hơn để hiểu nhau
Bữa cơm gia đình là nơi thành viên gia đình sum họp, chia sẻ tình cảm, nơi cần có tiếng cười và sự đầm ấm “Trời đánh tránh bữa ăn”, vì vậy nên tránh nói những chuyện không vui, tỏ vẻ không hài lòng nhau, chỉ trích thiếu thiện ý, tranh luận những vấn đề không liên quan làm cho không khí nặng nề, khó chịu… trong bữa ăn gia đình Mọi người nên dành cho nhau những lời nhẹ nhàng, ngọt ngào cùng với ánh mắt, nụ cười, cử chỉ chăm sóc cho nhau…
- Trong môi trường sư phạm
Khi vào lớp em ngồi học nghiêm túc, không phát biểu linh tinh gây ảnh hưởng cả lớp, nếu có thắc mắc cần hỏi thì giơ tay xin phát biểu, không nên nói
Trang 10leo Khi bị giáo viên chất vấn vấn đề gì, không nên trả treo, nên lắng nghe và tiếp thu lời thầy cô dạy, chỉ nên nêu lên ý kiến bản thân, không nên chống đối, tỏ thái độ vô lễ Cũng không được chọc làm gián đoạn lớp học, không gây chuyện với các bạn khác trong hoặc ngoài giờ học
Nghe cách học sinh nói chuyện với giáo viên có thể phần nào phản ánh được ý thức của học sinh đó Những thói quen và cách cư xử, nói chuyện lễ phép với thầy cô giáo, hòa đồng với bạn bè sẽ giúp em có lối sống lành mạnh, tạo thiện cảm và chứng tỏ bản thân là người có giáo dục và có văn hóa Tuy nhiên với sự thân thiện mà thầy cô tạo ra có thể làm em thoải mái nhưng em vẫn cần giữ một khoảng cách nhất định giữa thầy và trò để thể hiện sự tôn trọng lẫn nhau
Không chỉ ở trong nhà trường, ngay khi gặp thầy cô ở ngoài đường, trước
em hay phớt lờ, nhưng nay em đều gửi một lời chào đến thầy cô, điều này sẽ khiến thầy cô cảm thấy hài lòng và tự hào vì có học sinh ngoan, lễ phép như vậy
Món quà ý nghĩa nhất đối với thầy cô giáo là thấy học trò trưởng thành trong học tập, đạo đức, kỹ năng sống, Chúng em là tương lai của đất nước, muốn trở thành những người xây dựng, phát triển đất nước này, trước tiên phải học cách ứng xử sao cho đúng đắn, trước tiên là với bạn bè, với cha mẹ, với thầy
cô giáo và với tất cả mọi người
Trong lớp tôn trọng thầy cô giáo, tích cực tham gia xây dựng phát biểu để giúp Thầy cô có thêm động lực để giảng dạy tiếp Mỗi ánh mắt chăm chú nghe giảng, mỗi lời phát biểu của học sinh chúng em cũng khiến Thầy cô ấm lòng
Trong học tập, nếu giao tiếp tốt với bạn bè trong lớp cũng như ở trường sẽ giúp chúng ta học tập được nhiều kiến thức bổ ích, mở rộng nâng cao được trình
độ chuyên môn trao đổi với bạn bè xung quanh sẽ giúp cho chúng ta biết được những lỗi sai , khuyết điểm của bản thân để ta có thể biết cách sửa chữa khắc phục, hỗ trợ cho việc học tập được tiến bộ và đạt được kết quả tốt Ngoài ra giao tiếp tốt với mọi người sẽ tạo dựng được cho chúng ta nhiều tình cảm, quan
hê bạn bè tốt “tương thân tương ái” giúp đỡ nhau càng tiến bộ
- Trong xã hội với mọi người xung quanh