BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP các loại hình doanh nghiệp

Một số doanh nghiệp nhà nước thua lỗ nghìn tỷ năm 2020 Bảng 2.Các doanh nghiệp nhà nước thua lỗ sau cổ phần hóa năm 2019 Danh mục các từ viết tắt AVG: thương hiệu truyền hình AVG DNNN: D

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

NGUYỄN THỊ HOA

BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN

QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP

Lớp học phần :N04

Chuyên ngành :Công nghệ thực phẩm

Khoa :CNSH-CNTP

Năm học :2021-2022

Thái Nguyên,tháng 12/2021

Mục lục Trang

Phần 1: Mở đầu

1.1.Đặt vấn đề ………

1.2.Định nghĩa về doanh nghiệp nhà nước………

Phần 2: Hạn chế trong doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam

2.1.Doanh nghiệp nhà nước kinh doanh kém hiệu quả, thua lỗ trầm trọng…

2.2.Doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa chậm………

2.3 Doanh nghiệp nhà nước còn nhiều tiêu cực, tham ô,tham nhũng làm

thất thoát ngân sách nhà nước………

2.4 Không được chủ động trong mọi hoạt động của doanh nghiệp do chịu

sự quản lý của nhà nước………

2.5.Doanh nghiệp nhà nước nắm bắt công nghệ 4.0 châm………

2.6 Cơ cấu đầu tư chưa hợp lý,đầu tư còn phân tán, lãnh đạo không có trách

nhiệm,lãng phí,thất thoát nhiều………

2.7.Bị hạn chế 1 số ngành nghề kinh doanh………

2.8 Công tác đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, bổ nhiệm cán bộ trong các

doanh nghiệp nhà nước còn nhiều hạn chế………

Phần 3.Kết luận và giải pháp

3.1.Giải pháp khắc phục………

3.2.Kết luận………

Phần 4.Tài liệu tham khảo

4 4

5 6 7

8 9

10 11 11

12 12 14

Danh mục các hình

Hình 1: 12 đại dự án thua lỗ nghìn tỷ năm 2017

Danh mục các bảng

Bảng 1 Một số doanh nghiệp nhà nước thua lỗ nghìn tỷ năm 2020 Bảng 2.Các doanh nghiệp nhà nước thua lỗ sau cổ phần hóa( năm 2019)

Danh mục các từ viết tắt

AVG: thương hiệu truyền hình AVG

DNNN: Doanh nghiệp nhà nước

EVN: Tập đoàn Điện lực Việt Nam

Phần 1.Mở đầu

1.1.Đặt vấn đề

Trong thời đại công nghệ 4.0 hiện nay.Các loại hình doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế-xã hội của đất nước.Đặc biệt là các doanh nghiệp nhà nước.Các doanh nghiệp nhà nước vừa là lực lượng chủ chốt để nhà nước mở đường, giữ vững sự ổn định xã hội, điều tiết các thành phần kinh tế khác, vừa tạo cơ

sở vật chất cho xã hội phát triển theo hướng Xã hội chủ nghĩa.Đó là lực lượng đối trọng trong cạnh tranh trên thị trường trong và ngoài nước ,chống sự phụ thuộc vào nước ngoài về kinh tế trong điều kiện mở của hội nhập với khu vực và thế giới Bên cạnh đó,các doanh nghiệp nhà nước vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế.Nếu không khắc phục sẽ khó cạnh tranh với các loại hình doanh nghiệp khác

1.2.Định nghĩa về doanh nghiệp nhà nước

Doanh nghiệp nhà nước là tổ chức kinh tế do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ

Cơ quan đại diện chủ sở hữu quyết định tổ chức quản lý doanh nghiệp nhà nước dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn theo một trong hai mô hình quy định tại khoản

1 Điều 78 của Luật doanh nghiệp 2014

Doanh nghiệp nhà nước là nòng cốt của nền kinh tế,đảm nhận các lĩnh vực có tính chiến lược đối với sự phát triển kinh tế xã hội

Phần 2.Hạn chế trong doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam

2.1.Doanh nghiệp nhà nước kinh doanh thiếu hiệu quả, thua lỗ trầm trọng.

Trong báo cáo của kiểm toán nhà nước năm 2017 đã chỉ ra hàng loạt sai phạt, hoạt động kém hiệu quả đến đến thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng của các doanh nghiệp nhà nước.Thời điểm đó, đã có hàng loạt các trang tin, các kênh thời sự VTV liên tục đưa tin.Đặc biệt là sự thua lỗ của 12 đại dự án tiêu biểu

Hình 1 12 đại dự án thua lỗ nghìn tỷ năm 2017

Năm 2020, kiểm toán nhà nước cũng đã có số liệu thống kê cụ thể về sự thua lỗ của các doanh nghiệp nhà nước.Theo đó, các ngành hàng thua lỗ chủ yếu là các lĩnh vực

du lịch, thương mại,hàng không, hàng hải.Các dự án thua lỗ đã làm thất thoát hàng nghìn tỷ đồng ngân sách nhà nước

Bảng 1.Một số doanh nghiệp nhà nước thua lỗ nghìn tỷ năm 2020

đồng)

2 Tổng công ty hàng hải Việt Nam 3170,9

3 Tổng Công ty đường sắt Việt Nam 1257,3

6 Tổng Công ty TNHH MTV 622-Bộ Quốc Phòng 23,3

Nguyên nhân thua lỗ một phần là do ảnh hưởng của đại dịch covit 2 năm gần đây khiến các công ty này bị hạn chế,thậm chí có những công ty bị đóng băng, đững trước nguy cơ phá sản

2.2.Doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa chậm

Cổ phần hóa ở Việt Nam là việc chuyển đổi các doanh nghiệp nhà nước thành các công ty cổ phần.Nguyên nhân có thể là do sự yếu kém trong khâu quản lý công nhân và trách nhiệm của người đứng đầu.Trong đó, một phần cổ phần trong các doanh nghiệp nhà nước sẽ được bán cho các thành viên trong doanh nghiệp,phần còn lại vẫn do nhà nước nắm giữ Việc chuyển đổi này phải căn cứ vào khoản 2 Điều 36 Nghị định số 59/2011/NĐ-CP của Chính phủ về chuyển doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thành công ty cổ phần

Tuy nhiên, trên thực tế còn tồn tại một số doanh nghiệp đã chuyển sang cổ phần hóa nhưng vẫn không có hiệu quả hoặc nếu có thì cũng rất chậm.Sau cổ phần hóa thì thua lỗ trầm trọng

Bảng 2.Các doanh nghiệp nhà nước thua lỗ sau cổ phần hóa( năm 2019)

Tên công ty Lỗ phát sinh(tỷ đồng) Tổng công ty Lương thực miền Nam 1488

Tổng công CP xây dựng sông Hồng 387

Tổng công ty xây dựng và công nghiệp

Việt Nam

313

Nhìn chung, các doanh nghiệp này cổ phần hóa chậm nguyên nhân cơ bản là do những tác động bất lợi từ sự suy thoái của nền kinh tế và thị trường chứng khoán Việt Nam trong những năm gần đây.Đối với một số doanh nghiệp đang phát triển hoặc đang cổ phần hóa và có thể làm công ty thay đổi theo hướng tốt hơn, cổ phần trên sàn chứng khoán của công ty đó không tụt dốc hoàn toàn thì sẽ có người mua vì

họ thấy được cái lợi khi đầu tư vào đó.Ngược lại, các DNNN phải cổ phần hóa hiệu quả, tạo ra sức lan tỏa,làm công cụ dẫn dắt, thúc dẩy thị trường chứng khoán phát triển để thu hút nhà đầu tư Ngoài ra, còn do sự yếu kém trong khâu quản lý công nhân và trách nhiệm của người đứng đầu cùng với ảnh hưởng của dịch covit 19 làm

chậm cổ phần hóa ở các DNNN Người làm kinh doanh sẽ nhìn vào lợi nhuận và những gì họ có thể nhận được khi đầu tư vào một lĩnh vực để quyết định xem có đầu tư hay không

Nhiều DNNN thiếu công khai, minh bạch trước và trong quá trình cổ phần hóa về thông tin, số liệu.Đặc biệt là việc xác định giá trị doanh nghiệp, việc thực hiện xác định mục tiêu sau cổ phần hóa.Số lượng các cuộc kiểm toán nhà nước còn quá ít so với yêu cầu được đặt ra

2.3.Doanh nghiệp nhà nước còn nhiều tiêu cực, tham ô,tham nhũng làm thất thoát ngân sách nhà nước

Nghị quyết hội nghị lần thứ III BCH Trung ương khóa X chỉ rõ”tham nhũng, lãng phí vẫn diễn ra ở nhiều ngành nghề,nhiều cấp, nhiều lĩnh vực với phạm vi rộng,tính chất phức tạp gây hậu quả xấu về nhiều mặt, làm giảm lòng tin của nhân dân là một trong những nguy cơ lớn đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ ta”

Thông qua các vụ án về tham nhũng đã được xét xử.Các hành vi tham nhũng trong các doanh nghiệp nhà nước chủ yếu là nâng cao giá trị hợp đồng, nâng giá trị thực của sản phẩm để hưởng chênh lệch.Hiện tượng này thường được thấy trong việc mua sắm tài sản công hoặc mua bán hóa đơn khống để chiếm đoạt tài sản nhà nước.Tháng 6/2021 Đội cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế tỉnh Thanh Hóa đã phá chuyên án, bắt giữ 8 đối tượng về hành vi thành lập hàng chục công ty ma để mua bán trái phép hóa đơn thuế giá trị gia tăng thu lợi bất chính trên 200 tỷ đồng

Lợi dụng chủ chương cổ phần hóa doanh nghiệp,những sơ hở trong quá trình định giá,thoái vốn để tham nhũng.Điển hình là vụ việc Mobifone mua 95% cổ phần của AVG Theo báo Thanh Niên, đây thực chất là một màn kịch thổi phồng giá trị thực của doanh nghiệp nhằm lấy tiền nhà nước Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, tại thời điểm đề xuất mua AVG thì hãng này đang thua lỗ hàng nghìn tỉ đồng,

âm gần 50% vốn điều lệ, các số liệu, phương án trong kinh doanh hoàn toàn là giả định mơ hồ, thiếu thực tế Mobifone đã làm thất thoát ngân sách khoảng 7.000 tỷ đồng

Lợi dụng chức vụ, quyền hạn chi tiêu sai quy định,vượt quyền để quyết định những dự án sai quy định.Báo an ninh có bài” Nguyên chủ tịch và phó chủ tịch xã

bị bắt vì sử dụng,chi tiêu ngân sách sai quy định”.Các đối tượng này đã lợi dụng chức vụ,quyền hạn khi thi hành công vụ để lập khống hồ sơ thanh quyết toán phụ cấp cho một số chức danh không chuyên trách ở cấp thôn với Kho bạc Nhà nước huyện Vĩnh Lộc để lấy tiền ngân sách Nhà nước sử dụng, chi tiêu sai quy định phụ cấp cho 3 chức danh không chuyên trách ở cấp thôn, gây thiệt hại 971.163.000đ Lập các công ty con, dựa vào vị trí, quan hệ của mình trong các doanh nghiệp nhà nước để trục lợi.Vẫn còn tình trạng cán bộ lãnh đạo quản lý các doanh nghiệp nhà nước móc nối,hối lộ các cán bộ kinh tế tư nhân để thao túng, làm nhiễu loạn các hoạt động của doanh nghiệp nhà nước gây tổn hại lớn về mặt vật chất

Tham nhũng qua việc dùng tiền công quỹ của doanh nghiệp trái quy định.Vẫn tồn tại tình trạng một số cán bộ trong các DNNN dùng tiền công quỹ để” lót đường” cho những mối quan hệ khác nhau có lợi cho cá nhân hoặc doanh nghiệp Có thể kể đến như vụ ông Lê Văn Ngư -Giám đốc Cung thiếu nhi Hà Nội đã nhiều lần chỉ đạo Phòng Tài vụ và một số nhân viên dưới quyền xuất quỹ, sử dụng sai mục đích số tiền 586.396.000 đồng để “biếu” một số cá nhân vào các dịp lễ, Tết trái quy định

2.4 Không được chủ động trong mọi hoạt động của doanh nghiệp do chịu sự quản lý của nhà nước

Nhiều DNNN sau khi cổ phần hóa,Nhà nước vẫn còn can thiệp trực tiếp vào hoạt động của doanh nghiệp, nhất là những DNNN nắm cổ phần chi phối.Do đó, các nhà đầu tư không muốn tham gia vào quá trình cổ phần hóa, “Các cơ quan đại diện chủ

sở hữu nhà nước hiện giữ nhiều quyền can thiệp vào hoạt động của doanh nghiệp, nhưng lại thiếu chuyên nghiệp và trách nhiệm không rõ ràng” Điều này làm mất đi tính ưu việt của công ty cổ phần, do đó, Nhà nước cần phân định rõ chức năng quản

lý về kinh tế với chức năng sở hữu doanh nghiệp

2.5.Doanh nghiệp nhà nước nắm bắt công nghệ 4.0 chậm

Nếu so sánh với các doanh nghiệp tư nhân thì mức độ sẵn sàng, thực sự ứng dụng công nghiệp 4.0 của các DNNN chỉ ở mức độ trung bình, không đồng đều ở quy mô

và tính chất sở hữu

Trong 20 ngành, lĩnh vực, DNNN chỉ vượt trội hơn khu vực tư nhân ở 3 ngành là tài chính và ngân hàng; sản xuất phân phối điện-khí-ga và giải trí Ngoại trừ một số DNNN quy mô lớn như Tập đoàn Viettel, Tập đoàn Điện lực Việt Nam và các ngân hàng quốc doanh quy mô lớn hiện đã đầu tư vào nghiên cứu, phát triển các sản phẩm, dịch vụ mới của Công nghiệp 4.0, nhìn chung các DNNN Việt Nam đều chỉ mới ở ngưỡng bắt đầu của hành trình số hóa

Nói đến công nghiệp 4.0 là nói đến đổi mới sáng tạo, mà đổi mới sáng tạo là nói đến rủi ro rất cao Điều này xét về mặt thể chế là rất bất lợi cho doanh nghiệp Nhà nước Doanh nghiệp Nhà nước không thể dám thực hiện hoạt động đầu tư vào công nghiệp 4.0 vì phải bỏ ra một khoản đầu tư rất lớn, nhưng lợi ích mang lại có thể thành công hoặc không thành công và thành công có thể ở trong một giai đoạn rất dài

DNNN chưa thực sự được coi là một đối tượng quan trọng trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chưa có quy định, chính sách ràng buộc hợp tác, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ các DNNN để phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; thiếu cơ chế tài chính phù hợp để thực hiện đầu tư, phát triển; thiếu các giải pháp cụ thể để tái cơ cấu DNNN theo hướng thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ

Đại diện của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam đã bày tỏ quan ngại về cơ chế chính sách còn nhiều vướng mắc, như cơ chế cho phép DNNN trích 3-10% của thu nhập tính thuế để thành lập quỹ phát triển khoa học công nghệ nhưng việc triển khai lại rất khó, thậm chí không thể áp dụng được Hơn nữa, vì là cơ chế sở hữu nhà nước, nên khi đầu tư vào các dự án công nghệ, người phê duyệt dự án sẽ gặp rủi ro cao nếu dự án không có lãi, trong khi chưa có chính sách nào được đưa ra để khắc phục 100%

Ông Lê Hải Đăng, Trưởng ban chiến lược phát triển của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đặc biệt nhấn mạnh đến việc thu hút nhân tài.Hiện EVN cũng có công

ty con chuyên về công nghệ thông tin nhưng cơ chế tài chính, cơ chế tiền lương không có nhiều khác biệt, nên không những khó khăn trong thu hút nhân tài mà còn rất dễ bị “chảy máu” chất xám, vì doanh nghiệp tư nhân có nhiều cơ chế đãi ngộ tốt hơn Ngoài ra, việc triển khai công nghiệp 4.0 như trí tuệ nhân tạo còn nhiều cách hiểu chưa đồng nhất, khó ứng dụng vào DNNN

Việc ứng dụng được các thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ giúp tăng hiệu quả hoạt động của DNNN: Nâng cao năng suất, cải thiện quản trị, cải thiện quản lý của Chủ sở hữu, tạo thành lợi thế dẫn dắt thị trường, thúc đẩy hợp tác… từ đó sẽ tăng hiệu quả cho công tác đổi mới, tái cơ cấu DNNN, nhất là những doanh nghiệp còn yếu kém Vì thế, nhiều doanh nghiệp đã nhanh chóng triển khai ứng dụng công nghệ 4.0 như xây dựng nhà máy thông minh, áp dụng trí tuệ nhân tạo, quản trị điện tử nhưng nhìn chung vẫn chỉ ở ngưỡng trung bình

2.6.Cơ cấu đầu tư chưa hợp lý,đầu tư còn phân tán, lãnh đạo không có trách nhiệm,lãng phí,thất thoát nhiều

Nhiều dự án do các doanh nghiệp nhà nước đầu tư thực hiện còn chưa hợp lý, đầu

tư không tập trung dẫn đến tình trạng các dự án mặc dù được đầu tư rất nhiều nhưng không thể hoàn thiện, gây thất thoát ,lãng phí hàng nghìn tỷ đồng

Cụ thể là Dự án Gang Thép Thái Nguyên giai đoạn 2 với mức đầu tư 8000 tỷ nhưng 14 năm chưa làm xong làm thất thoát 830 tỷ của nhà nước.Ngày 24/4 tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã tuyên án 19 bị cáo về tội vi phạm quy định vè quản lí,sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát,lãng phí Được biết,ngay sau khi phiên tòa khép lại, Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên đã xây dựng một kế hoạch trình cơ quan có thẩm quyền cho phép tái khởi động lại dự án giai đoạn 2 này, bằng cách triển khai từng phần dự án.Nhưng ai có thể chắc chắn rằng nếu tiếp tục triển khai thì dự án sẽ không thua lỗ thêm nữa.Nhưng có lẽ trường hợp này đúng với câu”còn hi vọng là còn làm”.Hi vọng sẽ tìm ra hướng mới, điểm sáng để sau khi triển khai thì dự án sẽ đi vào hoạt động

2.7 Bị hạn chế một số ngành nghề kinh doanh

Các doanh nghiệp nhà nước còn bị hạn chế một số ngành nghề kinh doanh do chỉ thành lập doanh nghiệp theo những ngành, lĩnh vực then chốt, xương sống của nền kinh tế dựa trên những đòi hỏi thực tiễn của nền kinh tế thời điểm đó và chủ trương của Đảng và ngành nghề lĩnh vực đó

Việc hạn chế đầu tư được thực hiện thông qua quy định về “ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện” vì lí do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng (khoản 1 Điều 7 Luật đầu tư năm 2014).Phụ thuộc vào từng ngành, nghề cụ thể, các điều kiện đầu tư kinh doanh có thể được áp dụng theo một hoặc một số hình thức sau:

- Điều kiện về giấy phép

- Điều kiện về giấy chứng nhận đủ điều kiện

- Điều kiện về chứng chỉ hành nghề

- Điều kiện về chứng nhận bảo đảm trách nhiệm nghề nghiệp

- Điều kiện về văn bản xác nhận

- Các hình thức văn bản khác theo quy định của pháp luật

- Các điều kiện và nhà đầu tư phải đáp ứng mà không cần phải có các xác nhận, chấp thuận dưới hình thức văn bản nêu trên

Nhiều doanh nghiệp còn lách luật theo các hình thức khác nhau để kinh doanh các ngành nghề bị pháp luật cấm

2.8 Công tác đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, bổ nhiệm cán bộ trong các doanh nghiệp nhà nước còn nhiều hạn chế.

Một bộ phận không nhỏ cán bộ quản lý doanh nghiệp nhà nước yếu kém về năng lực quản lý, điều hành, sa sút về tinh thần trách nhiệm, suy thoái về phẩm chất đạo đức, lối sống, vi phạm pháp luật, tham nhũng, lãng phí.Còn tồn tại tình trạng con ông cháu cha, người nhà của cán bộ dù không thực sự có tài nhưng vẫn được sắp xếp vào vị trí tốt.Khi mắc lỗi thì không chịu nhận trách nhiệm