Thao tác 2: Gv quan sát, hỗ trợ, tư vấn Thao tác 3: Nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ GV: nhận xét đánh giá kết quả làm việc của học sinh - Chốt kiến thức Thao tác 4: Giáo vi[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT CAO BÁ QUÁT
SP TẬP HUẤN CM, HÈ 2018
HẠNH PHÚC CỦA MỘT TANG GIA (Tiết 01)
(trích Số đỏ)
Vũ Trọng Phụng
I Mục tiêu bài học
1 Về kiến thức:
- Hiểu được bản chất giả dối, lố lăng, đồi bại của xã hội thượng lưu thành thị những năm trước Cách mạng tháng Tám
- Thấy được bút pháp châm biếm, nghệ thuật trào phúng đặc sắc của Vũ Trọng Phụng
2 Về kĩ năng
a Kĩ năng chuyên môn
- Có năng lực đọc hiểu văn bản truyện ngắn theo đặc trưng thể loại
- Rèn luyện kĩ năng phân tích nhân vật trong tác phẩm truyện ngắn
b Kĩ năng sống
- Có kĩ năng suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận, trình bày về bút pháp châm biếm, trào phúng của Vũ Trọng Phụng
3 Về thái độ
- Phê phán sự lố lăng, kệch cỡm, giả tạo; có trách nhiệm lên án những thói xấu trong xã hội
- Có thái độ yêu mến và trân trọng cuộc sống hiện tại
4 Năng lực cần đạt
- Năng lực tự học, năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực thẩm mĩ, năng lực hợp tác, làm việc nhóm
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn học
- Năng lực tự nhận thức: hiểu được bản chất giả dối, lố lăng của xã hội thượng lưu thành thị những năm trước cách mạng tháng Tám
- Năng lực vận dụng kiến thức văn học vào cuộc sống
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1 Học sinh: SGK, Vở soạn, Vở ghi, Bảng phụ
2 Giáo viên: SGK, SGV, Giáo án, Tài liệu tham khảo
III Tổ chức các hoạt động dạy học
1 Kiểm tra bài cũ(5p) ( GV linh hoạt trong tiết dạy)
2 Tiến hành dạy bài mới:
1 KHỞI ĐỘNG (5p)
- Cho HS xem bài ca dao:
Cò cha chết rũ trên cây,
Cò con mở lịch xem ngày làm ma.
Cà cuống uống rượu la đà,
Chim ri ríu rít bò ra lấy phần,
Chào mào thì đánh trống quân,
Chim chích cởi trần, vác mõ đi
rao.
HS làm việc cá nhân, trả lời 1 phút;
Các HS khác nhận xét, trao đổi, …
- Từ bài ca dao trên ta thấy ngoài hủ tục lạc hậu của ma chay thơi xưa, cái chết đáng thương của con cò còn là cơ hội cho kẻ bất nhân khác trục lợi
Trang 2GV đặt vấn đề: Nêu suy nghĩ của
em về vấn đề được đặt ra trong
văn bản trên?
- Trên cơ sở đó, GV giới thiệu bài
mới
- Đây cũng là một khía cạnh đáng suy ngẫm trong trích đoạn
“Hạnh phúc của một tang gia” của VTP
2 HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
(65p)
Hoạt động 1: Giáo viên hướng
dẫn học sinh tìm hiểu chung về
tác giả, tác phẩm (10p)
Thao tác 1: Chuyển giao nhiệm vụ
học tập
GV nêu vấn đề: Dựa vào phần
Tiểu dẫn, em hãy nêu những nét
cơ bản về cuộc đời, sự nghiệp Vũ
Trọng Phụng và tiểu thuyết “Số
đỏ”
Thao tác 2: Gv quan sát, hỗ trợ, tư
vấn
Thao tác 3: Nhận xét, đánh giá
kết quả thực hiện nhiệm vụ
GV: nhận xét đánh giá kết quả làm
việc của học sinh
- Chốt kiến thức
Thao tác 4: Giáo viên chuyển dẫn
sang nhiệm vụ mới (HĐ 2)
Thực hiện nhiệm vụ-hoạt động cá nhân
HS đọc lại phần tiểu dẫn
từ SGK Suy nghĩ và thực hiện theo yêu cầu của GV
Ghi lại kết quả vào giấy nháp
Báo cáo kết quả và thảo luận (nhận xét chéo)
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả (sgk)
a Cuộc đời (1912 – 1939)
b Sự nghiệp
2 Tác phẩm Số đỏ (sgk)
3 Đoạn trích “Hạnh phúc của
một tang gia” nằm ở chương XV trong tiểu thuyết “Số đỏ”
Hoạt động 2: Giáo viên hướng
dẫn học sinh đọc hiểu văn bản
2.1 Giáo viên hướng dẫn học
sinh đọc hiểu khái quát văn bản
(25p)
Thao tác 1: Chuyển giao nhiệm
vụ học tập
ND1 Em hãy tóm tắt lại đoạn
trích “Hạnh phúc của một tang
gia”.
ND2 Em hiểu thế nào về nhan đề
“Hạnh phúc của một tang gia”?
Tại sao nhà có tang mà gia đình
lại hạnh phúc?
Thao tác 2: Giáo viên quan sát, hỗ
trợ
Thực hiện nhiệm vụ
- HS chia 4 nhóm Nhóm 1,2 thực hiện ND1,
Nhóm 3,4 thực hiện ND2
- HS suy nghĩ, ghi lại ngắn gọn nội dung trả lời vào bảng phụ của từng nhóm
Báo cáo kết quả và thảo luận
Nhóm 1,3 trình bày sản phẩm,
Nhóm 2,4 lắng nghe, đối chiếu với sản phẩm của mình và trao đổi, nhận xét bổ sung
II Đọc hiểu văn bản
1 Đọc hiểu khái quát văn bản
a.Tóm tắt ND đoạn trích:
b Tìm hiểu nhan đề
- Hạnh phúc: niềm vui sướng của con người khi đạt được ước nguyện trong cuộc sống
- Tang gia: nhà có tang, người thân ra đi mãi mãi nên không khí đau buồn khôn xiết
=> Tang gia mà lại hạnh phúc
=> điều oái oăm, trái khoáy, ngược đời Nhan đề đoạn trích
đã dự báo một màn bi hài kịch sắp diễn ra với nhiều cảnh nghịch lí, cười ra nước mắt
=> Nhan đề tác phẩm thể hiện rõ tình huống trào phúng mà Vũ Trọng Phụng dàn dựng trong đoạn trích này
Trang 3Thao tác 3: GV: nhận xét đánh giá
kết quả làm việc của học sinh và
chốt kiến thức
Thao tác 4: Giáo viên chuyển dẫn
sang nhiệm vụ mới (HĐ3)
(Sang tiết 02)
c Nguyên cớ của tấn bi hài kịch
- Nhà có tang nhưng đại gia đình cụ cố Hồng vẫn hạnh phúc vì:
+ Cụ cố Tổ mất đồng nghĩa với
tờ di chúc của cụ đã đến lúc được thực thi chứ không còn là
lí thuyết viển vông nữa
+ Gia tài kếch xù của cụ được chia cho đám con cháu
Hoạt động 3: Giáo viên hướng
dẫn học sinh đọc hiểu chi tiết văn
bản (30p)
Thao tác 1: Chuyển giao nhiệm
vụ.
Gv chia lớp thành 4 nhóm, các
nhóm thực hiện nhiệm vụ: (5p)
- ND1: Tìm hiểu về niềm hạnh
phúc của những người trong gia
đình tang quyến (Nhóm1)
- ND2: Tìm hiểu niềm hạnh phúc
của những người ngoài tang
quyến.(Nhóm2)
- ND 3: Tìm hiểu cảnh đám ma
gương mẫu.(Nhóm3)
- ND 4: Tìm hiểu những nét đặc
sắc trong nghệ thuật trào phúng
của Vũ Trọng Phụng (Nhóm4)
Thao tác 2: Giáo viên quan sát, hỗ
trợ
Thao tác 3: Nhận xét, đánh giá
kết quả thực hiện nhiệm vụ
GV: nhận xét đánh giá kết quả làm
việc của học sinh và chốt kiến thức
Thao tác 4: Giáo viên chuyển dẫn
nhiệm vụ mới
- Thực hiện nhiệm vụ
HS chia 4 nhóm, thực hiện theo yêu cầu ND của GV.
Nhóm 1 thực hiện ND 1, Nhóm 2 ND2,
Nhóm 3 ND 3, Nhóm 4 ND 4.
Các nhóm làm việc và ghi sản phẩm vào bảng phụ
- Báo cáo kết quả và thảo luận
- Các nhóm trình bày sản phẩm của mình (2p)
- Trao đổi, thảo luận chéo ND giữa các nhóm (7p)
II Đọc hiểu văn bản
1 Đọc hiểu khái quát
2 Đọc hiểu chi tiết văn bản
2.1 Niềm hạnh phúc của những người trong và ngoài tang quyến
a Niềm hạnh phúc của những người trong tang quyến
- Cụ cố Hồng: …
- Ông Văn Minh: …
- Bà Văn Minh: …
- Cô Tuyết: …
- Ông Phán mọc sừng: …
- Cậu Tú Tân: …
=> Mỗi người một vẻ, nhưng điểm chung chính là “ai cũng hạnh phúc tràn đầy-khi cụ tổ chết”
=> Một gia đình đại bất hiếu, háo danh, giả tạo, lố lăng
b Niềm vui của những người ngoài tang quyến
- Hai tên cảnh sát Min – đơ và Min – toa: …
- Những ông bạn cụ cố Hồng:
- Sư cụ Tăng Phú: …
=> Những kẻ được coi là “văn minh” thực chất chỉ là một lũ đồi bại về đạo đức Cả xã hội giả dối, lố lăng Đó thực sự là một xã hội “chó đểu”
2.2 Cảnh đám ma gương mẫu
- Đám ma tổ chức theo cả lối
Ta, Tây, Tàu, có kiệu bát cống, lợn quay đi lọng, …
=> Đám ma to nhưng hỗn tạp, đám ma mà như đám rước
- Người đi đưa: đủ mọi thành phần, đông đúc,
Trang 4+ Giai thanh gái lịch, nhưng …
=> Người đi đưa đám lố lăng, đồi bại, xấu xa, bỉ ổi
- Hàng phố: nhốn nháo …
=> không phân biệt được đúng sai, phải trái, văn hóa và vô văn hóa, chủ yếu là xem đám ma để thỏa mãn sự hiếu kì
- Cảnh hạ huyệt + Cậu Tú Tân bắt bẻ từng người một:
+ Ông Phán mọc sừng khóc thật to: “Hứt, hứt, hứt” và tỏ ra vô cùng đau đớn: “oặt người đi, khóc …
=> tranh thủ tiến hành một vụ mua bán, đổi chác giữa lúc đau xót nhất
- Nghệ thuật:
+ Giọng điệu mỉa mai, châm biếm, đả kích
+ Chêm xen những lời bình luận đầy tính châm biếm:
+ Sử dụng lối nói phản ngữ (hiểu ngược lại) để giấu đi thái
độ, suy nghĩ của mình
+ Điệp khúc “đám cứ đi” thể hiện sự giả dối, bịp bợm, vô đạo đức đang bày ra một cách tự nhiên giữa thanh thiên bạch nhật
2.3 Nghệ thuật:
+ Giọng điệu mỉa mai, châm biếm
+ Thủ pháp tương phản kết hợp với cường điệu hóa đã tạo nên cái nghịch dị, ngược đời, làm bật lên tiếng cười trào phúng
=> Bằng nghệ thuật trào phúng đặc sắc, Vũ Trọng Phụng đã lật trái bộ mặt giả tạo, đểu cáng, thô
bỉ của bọn thượng lưu trong xã hội thực dân nửa phong kiến
3 LUYỆN TẬP (5p)
Những mâu thuẫn và những chân
dung trào phúng trong đoạn trích
là gì?
HS suy nghĨ trả lời
- Những mâu thuẫn: từ nhan đề;
Từ trong chính những nhân vật được khắc họa trong đoạn trích:
sự đối lập hoàn toàn giữa biểu hiện bề ngoài với những suy tính bên trong - những suy tính
Trang 5nhỏ nhen, ích kỉ đốn mạt.
- Chân dung trào phúng: Ở chính mỗi nhân vật
4 VẬN DỤNG (3p)
Hạnh phúc trong “Hạnh phúc của
một tang gia” đáng trân trọng hay
đáng lên án Tại sao? Theo em XH
ngày nay có còn tồn tại “hạnh
phúc” kiểu như vậy không?
HS làm ở nhà
5 TÌM TÒI, MỞ RỘNG (2p)
- Tìm đọc toàn bộ TP Số đỏ,
- Tìm những bài báo, tư liệu bàn
về “Hạnh phúc của một tang gia”
HS làm ở nhà
IV Tổng kết (5p)
- Ghi nhớ (SGK/128)
- Giao nhiệm vụ HS chuẩn bị bài mới: Phong cách ngôn ngữ báo chí
V Rút kinh nghiệm