TIỂU LUẬN MÔN CHÍNH TRỊ HỌC, QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA NHÂN DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

TIỂU LUẬN MÔN CHÍNH TRỊ HỌC, QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA NHÂN DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY cung cấp nội dung lý luận về quyền lực chính trị của nhân dân cũng như thực trạng quyền lực chính trị của nhân dân ở Việt Nam hiện nay

TIỂU LUẬN MÔN CHÍNH TRỊ HỌC

QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA NHÂN DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN

NAY

Sinh viên thực hiện: Trịnh Thu Hà

MỤC LỤC

Mục lục……… 1

Mở đầu……… …3

1 Lí do chọn đề tài……….3

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu……….3

3 Kết cấu……… 3

Chương 1 Cơ sở lý luận quyền lực chính trị của nhân dân……….4

1.1 Quyền lực………4

1.2 Quyền lực chính trị……… 4

1.3 Quyền lực chính trị của nhân dân………8

Chương 2 Thực trạng quyền lực chính trị của nhân dân ở Việt Nam hiện nay……… 12

2.1 Nội dung quyền lực chính trị của nhân dân……… 12

2.2 Phương thức và nhân tố bảo đảm thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân……… 13

2.3 Hệ thống tổ chức quyền lực chính trị của nhân dân Việt Nam hiện nay…14 2.4 Thành tựu trong việc thực thi quyền lực chính trị của nhân dân Việt Nam hiện nay………18

2.5 Những hạn chế trong việc thực thi quyền lực chính trị của nhân dân Việt Nam hiện nay……… 20

2.6 Những khó khăn, thách thức trong việc thực thi quyền lực chính trị của nhân dân………… ………21

Chương 3 Phương hướng, giải pháp thực hiện quyền lực chính trị của

nhân dân ở Việt Nam……….23

3.1 Phương hướng……… 23

3.2 Giải pháp……… 25

Kết luận……… 26

Danh mục tài liệu tham khảo……….27

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Ở nước ta, trong quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa như hiện nay, quyền lực chính trị của nhân dân vô cùng quan trọng bởi quyền lực chính trị của nhân dân là mắt xích quan trọng đối với hệ thống chính trị của đất nước, đồng thời là tiền đề để xây dựng lên quyền lực nhà nước Nắm được ý nghĩa quan trọng của quyền lực chính trị của nhân dân, tác giả đã chọn đề tài “Quyền lực chính trị của nhân dân ở Việt Nam hiện nay” cho tiểu luận của mình

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

- Khái quát cơ sở lý luận về quyền lực chính trị của nhân dân

- Trình bày thực trạng quyên lực chính trị nhân dân ở Việt Nam hiện nay

- Trình bày thực trạng và phương hướng

3 Kết cấu

Chương 1 Cơ sở lý luận quyền lực chính trị của nhân dân

Chương 2 Thực trạng quyền lực chính trị của nhân dân ở việt nam hiện nay Chương 3 Phương hướng, giải pháp thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân ở việt nam

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA NHÂN

DÂN

1.1 Quyền lực

Quyền lực là khả năng thực hiện ý chí của mình, có tác động đến hành

vi người khác nhờ một ưu thế nào đó như sức mạnh, địa vị xã hội

Chức năng thiết lập hệ thống xã hội, tổ chức đời sống xã hội

Chức năng quản lý, điều chỉnh hoạt động, quan hệ xã hội,…

Chức năng kiểm soát đối với hành vi các cá nhân và nhóm

Chức năng tập hợp các cá nhân, nhóm hay toàn xã hội nhằm đạt được mục tiêu nhất định

1.2 Quyền lực chính trị

1.2.1 Khái niệm

Quyền lực chính trị là quyền sử dụng sức mạnh của một hay liên minh giai cấp, tập đoàn xã hội nhằm thực hiện sự thống trị chính trị; là năng lực áp

đặt và thực thi các giải pháp phân bổ giá trị xã hội có lợi cho giai cấp mình, chủ yếu thông qua đấu tranh giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước

1.2.1 Đặc điểm

1.2.1.1 Mang bản chất giai cấp

Quyền lực chính trị chỉ ra đời và tồn tại trong xã hội có giai cấp Cùng với sự phát triển của lực lượng sản xuất, tư liệu sản xuất tập trung trong tay một nhóm thiểu số người, hình thành những tầng lớp, giai cấp đầu tiên trong xã hội

Sự xuất hiện của nhà nước không làm mất đi mâu thuẫn giai cấp và đấu tranh giai cấp, mà đó chỉ là sự đánh dấu cuộc đấu tranh chính trị chuyển sang giai đoạn mới: diễn ra xoay quanh vấn đề giành - giữ - thực thi quyền lực nhà nước

Từ đó, nhà nước thực sự trở thành trung tâm, vũ đài của cuộc đấu tranh chính trị Cuộc đấu tranh đó đòi hỏi các giai cấp phải tổ chức ra sức mạnh của mình

là quyền lực chính trị Như vậy ở ngay từ đầu, yếu tố giai cấp đã quyết định nội dung của quyền lực chính trị

Trong đời sống xã hội, lợi ích của các giai cấp thường mâu thuẫn với nhau, Quyền lực chính trị tồn tại trong mối liên hệ lợi ích khi đặt nó trong quan

hệ với giai cấp khác Tuỳ thuộc vào tương quan, so sánh lực lượng mà các giai cấp ở vào vị thế khác nhau trong quan hệ với việc sử dụng quyền lực chính trị

Vì vậy, mỗi giai cấp khác nhau có quyền lực chính trị khác nhau

Như vậy, chừng nào còn giai cấp thì còn chính trị, còn quyền lực chính trị Giai cấp nào cũng thống nhất trong việc bảo vệ lợi ích của mình, trong đấu tranh giành quyền lực chính trị

1.2.1.2 Có tính xã hội

Quyền lực chính trị nảy sinh và phát triển trong lòng xã hội Nó là sản phẩm của xã hội phân chia giai cấp Xã hội là cơ sở tồn tại của các giai cấp, vì vậy quyền lực chính trị không thể tách rời hay vượt ra ngoài xã hội mà nó đang tồn tại

Chủ thể và khách thể quyền lực chính trị đều là những thành phần tạo nên chỉnh thể xã hội, đều nằm trong một điều kiện tồn tại xã hội Trong sự vận động và phát triển của xã hội, một phương thức sản xuất lỗi thời sẽ bị thay thế bởi một phương thức sản xuất tiên tiến để phù hợp với điều kiện tồn tại của chế

độ xã hội mới Tương ứng với nó, các giai cấp mới xác lập hệ thống tổ chức quyền lực chính trị để bảo vệ lợi ích giai cấp và đấu tranh giai cấp trong hoàn cảnh, điều kiện mới Như vậy, trong lịch sử xã hội không có một giai cấp nào tồn tại vĩnh hằng, cũng không có một hệ thống quyền lực chính trị nào tồn tại vĩnh viễn Các giai cấp và hệ thống quyền lực của giai cấp chỉ được xác lập trong điều kiện tồn tại cụ thể của xã hội Các điều kiện xã hội đó quy định hình thức, nội dung, bản chất của các giai cấp cũng như hệ thống quyền lực mà các giai cấp đã xác lập trên nền tảng của xã hội đó, do đó quyền lực chính trị mang đậm tính xã hội

1.2.1.4 Có tính thống nhất

Quyền lực chính trị là quyền lực của giai cấp, được thiết lập và duy trì

để bảo vệ lợi ích giai cấp nên về nguyên tắc và từ trong bản chất của nó, quyền lực chính trị là thống nhất Tuy nhiên, sự thống nhất thường chỉ biểu hiện ở lợi ích cơ bản, còn lợi ích cục bộ thì chưa hẳn, thậm chí còn mâu thuẫn gay gắt ở các nước tư bản chủ nghĩa, các đảng phái, phe nhóm đấu tranh với nhau để giành quyền lực chính | trị, dường như quyền lực giai cấp tư sản bị phân chia, tuy nhiên đó chỉ là hình thức

Đấu đá giữa các phe nhóm, đảng phái của giai cấp tư sản chỉ mang tính chất mâu thuẫn nội bộ Về nguyên tắc, chúng vẫn thống nhất bởi lợi ích cơ bản của chúng là giống nhau - đó là bóc lột giai cấp vô sản và các tầng lớp lao động khác Vì vậy, dù đảng nào cầm quyền cũng vậy, chỉ khác nhau về hình thức, còn bản chất không bao giờ thay đổi

1.2.1.5 Có tính tập trung

Trong quan hệ quyền lực ở xã hội dân chủ, một cá nhân hay tổ chức được bầu ra, đại diện cho quyền lực của tập thể, cộng đồng Quyền lực có được do các thành viên thừa nhận, họ bầu ra để lãnh đạo chính họ, làm cho hoạt động của họ được phối hợp chặt chẽ, tạo nên sức mạnh lớn hơn Theo Rutxô, con người không thể tạo ra lực mới mà chỉ kết hợp và điều khiển những lực sẵn có, cho nên phương pháp duy nhất để con người tự bảo vệ là họ phải kết hợp lại với nhau thành một lực lượng chung, được điều khiển bằng một động cơ chung, khiến cho mọi người đều hành động một cách hài hoà

Quá trình hình thành quyền lực là quá trình tập trung, tập hợp ý chí chung, tạo nên sự đồng lòng nhất trí trong tổ chức, cộng đồng Đây là hình thức phổ biến của con đường hình thành quyền lực, từ thị tộc, bộ lạc đến đảng phái, nhà nước Nếu thiếu tập trung thì không thể tạo ra quyền lực, mức độ tập trung càng cao, tổ chức càng chặt chẽ, gắn bó thì quyền lực của tổ chức càng mạnh Tập trung là một tính chất cơ bản của quyền lực

1.2.1.6 Có tính tha hóa

Do tính chất tập trung mà quyền lực được tập trung vào tay một người hay nhóm người nắm giữ Ý chí chung của tập thể được một người hay nhóm người điều khiển nên họ dễ dàng sử dụng cho mục đích riêng dẫn đến tha hoá quyền lực

Tha hoá nghĩa là một sự vật, hiện tượng bị biến đổi, trở thành cái khác, đối lập với cái ban đầu đã sinh ra nó Do tính chất tập trung của quyền lực nên

nó dễ bị tha hoá Từ chỗ là quyền lực của số đông, đem tập trung lại để cho một người hay một nhóm người nắm giữ và điều khiển nên càng tập trung, càng thống nhất ý chí thì quyền lực càng mạnh Nhưng mức độ tập trung càng cao thì quyền lực lại càng xa với cái gốc rễ ban đầu và trở thành cái đối lập với nền tảng đó Đây là một mẫu thuẫn trong tính tập trung của quyền lực: quyền lực càng tập trung càng dễ bị biến dạng và tha hoá

1.3 Quyền lực chính trị của nhân dân

1.3.1 Khái niệm

1.3.1.1 Khái niệm “nhân dân”

Dân, người dân, quần chúng nhân dân, nhân dân, trước hết, là những thuật ngữ chỉ toàn thể những con người sinh sống trong một quốc gia dân tộc

Từ phương diện chính trị - pháp lý, nhân dân (hay công dân) – những người mang quốc tịch và được bảo hộ bởi một nhà nước nơi họ đang sinh sống, có những quyền và nghĩa vụ nhất định theo quy định của pháp luật Khái niệm nhân dân (quần chúng nhân dân), theo quan điểm mác xít, chỉ những người lao động, những bộ phận dân cư có khuynh hướng chống lại những giai cấp thống trị bị áp bức bóc lột, những giai cấp và các tầng lớp xã hội có ý nghĩa thúc đẩy

sự phát triển xã hội, chủ thể tạo ra mọi của cải vật chất đảm bảo cho sự tồn tại

và phát triển kinh tế của xã hội

1.3.1.2 Khái niệm quyền lực chính trị của nhân dân

Quyền lực chính trị của nhân dân là sức mạnh có tổ chức của toàn dân, trước hết là giai cấp công nhân và nhân dân lao động, trong việc làm chủ nhà nước, làm chủ xã hội, thực hiện các quyền và lợi ích của mọi người dân

1.3.2 Bản chất của quyền lực chính trị của nhân dân

- Quyền lực chính trị của nhân dân mang bản chất giai cấp công nhân

Tổ chức quyền lực nhà nước của giai cấp công nhân là tiền đề chính trị bảo đảm

cho nhân dân thực sự trở thành chủ thể của quyền lực nói chung, quyền lực chính trị nói riêng

- Quyền lực chính trị của nhân dân mang tính đảng cộng sản Đảng giữ vững lập trường quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, đại diện cho lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của cả dân tộc Sự lãnh đạo của Đảng cộng sản đối với Nhà nước và xã hội là điều kiện tiên quyết để giữ vững bản chất giai cấp công nhân của Nhà nước và quyền lực chính trị của nhân dân

- Quyền lực chính trị của nhân dân mang tính chất dân tộc Cuộc đấu tranh giành quyền lực chính trị của nhân dân lúc đầu mang hình thức đấu tranh dân tộc Nhân dân lao động gắn những nhiệm vụ xã hội của mình với các nhiệm

vụ dân tộc: đem lại quyền dân tộc tự quyết, quyền bình đẳng dân tộc

- Quyền lực chính trị của nhân dân mang tính nhân dân Quyền lực này

là kết quả đấu tranh của quần chúng nhân dân, quyền lực chính trị của nhân dân được thể hiện và thực thi đầy đủ trên cơ sở công nhận nguyên tắc: toàn bộ quyền lực thuộc về nhân dân

1.3.3 Đặc trưng của quyền lực chính trị của nhân dân

1.3.3.1 Tính khách quan của quyền lực chính trị của nhân dân, theo quan điểm mác-xít, bắt nguồn từ tính tất yếu khách quan của sự phát triển lịch sử nói chung và của chính trị nói riêng Sự phát triển của xã hội mà cốt lõi là sự phát triển của sản xuất, lực lượng sản xuất không chỉ làm xuất hiện giai cấp và chính trị, làm cho quyền lực xã hội - quyền lực công chuyển thành quyền lực chính trị, quyền lực nhà nước với nghĩa của một giai cấp, tầng lớp xã hội nhất định,

mà còn làm cho quyền lực ấy trở thành quyền lực chính trị của nhân dân hay quyền làm chủ của nhân dân

Theo đó, sau khi giành được chính quyền, giai cấp công nhân và nhân dân lao động xây dựng nhà nước kiểu mới - nhà nước của nhân dân trên nền tảng của liên minh công - nông - trí thức Khi xã hội không còn mâu thuẫn đối kháng nên hai chức năng công quyền và thống trị giai cấp của Nhà nước thống

nhất với nhau, thậm chí đồng nhất với nhau và quyền lực chính trị, quyền lực nhà nước trở thành quyền lực của nhân dân - quyền làm chủ của nhân dân Quyền lực chính trị với nghĩa quyền lực của một giai cấp, tầng lớp xã hội chỉ

là một phạm trù lịch sử, tồn tại trong những giai đoạn phát triển nhất định của lịch sử xã hội Quyền lực chính trị theo lôgíc phát triển khách quan nội tại của

nó sẽ trở thành quyền lực chính trị của nhân dân hay là quyền lực của nhân dân

- quyền làm chủ của nhân dân

1.3.3.2 Tính giai cấp của quyền lực chính trị của nhân dân thể hiện ở chỗ quyền lực chính trị của nhân dân mạng bản chất của giai cấp cầm quyền - khi nó là người đại diện của nhân dân Hình thức tổ chức quyền lực chính trị là thể chế chính trị của liên minh với các giai tầng xã hội đại diện cho nhân dân,

do giai cấp cách mạng, tiên phong, đại diện cho quyền và lợi ích của nhân dân lãnh đạo Về bản chất, quyền lực chính trị của nhân dân vẫn mang tính chất giai cấp của giai cấp cầm quyền nhưng đã trở thành quyền lực chính trị của nhân dân và, do vậy, quyền lực chính trị của nhân dân mang tính nhân dân và tính nhân dân này thống nhất với tính giai cấp của quyền lực chính trị Trong xã hội

xã hội chủ nghĩa, sự thống nhất về lợi ích giữa giai cấp công nhân và nhân dân lao động tạo ra bản chất mới - bản chất của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân của quyền lực chính trị

1.3.3.3 Tính nhân dân của quyền lực chính trị của nhân dân xuất hiện khi giai cấp công nhân và nhân dân lao động giành được chính quyền, xác lập địa vị thống trị trong xã hội và thực thi quyền lực chính trị, quyền lực nhà nước của mình Quyền lực chính trị của nhân dân, nhất là khi nó trở thành quyền lực nhà nước, là việc sử dụng sức mạnh (bạo lực) của nhân dân chống lại những kẻ thù của nó Quyền lực chính trị của nhân dân thể hiện tập trung ở quyền lực nhà nước hay nhà nước của nhân dân Quyền lực chính trị của nhân dân thể hiện thành hệ thống thể chế chính trị của nhân dân Đó là hệ thống các thiết chế tổ chức với các đảng chính trị, các cơ quan nhà nước và các tổ chức chính trị - xã

hội của nhân dân Quyền lực chính trị của nhân dân còn là quyền lực của nhân dân với tư cách công dân

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA

NHÂN DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1 Nội dung quyền lực chính trị của nhân dân

Trong giai đoạn hiện nay, quyền lực chính trị của nhân dân từng bước được xác lập trên các lĩnh vực của đời sống xã hội

2.1.1 Trên lĩnh vực chính trị

Quyền lực của nhân dân được bảo đảm trước hết bởi Nhà nước của dân,

do dân, vì dân Nhà nước đó do dân bầu ra, dân uỷ quyền quản lý, điều hành đất nước, dân kiểm tra, giám sát hoạt động của cán bộ, công chức nhà nước Nhà nước là công cụ thực hiện quyền lực chính đáng của nhân dân Nhân dân

có quyền tham gia vào công việc nhà nước, có quyền thảo luận, góp ý vào các vấn đề có liên quan trực tiếp tới lợi ích của mình, thông qua trưng cầu dân ý, đóng góp ý kiến vào xây dựng Hiến pháp, pháp luật Dưới sự lãnh đạo của Đảng, trên nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mọi người dân có quyền tự do tư tưởng, tự do ngôn luận, tự do tín ngưỡng trong khuôn khổ pháp luật

2.1.2 Trên lĩnh vực kinh tế

Quyền lực của nhân dân được bảo đảm thông qua thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; thông qua cơ chế kinh tế, mọi người dân đều được tham gia vào sở hữu và quản lý kinh tế dưới nhiều hình thức khác nhau, thông qua việc kết hợp kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội của Nhà nước với phát huy quyền chủ động, sáng tạo của doanh nghiệp, người dân trong sản xuất kinh doanh

2.1.3 Trên lĩnh vực xã hội

Quyền con người, quyền được bảo vệ về mặt xã hội của mọi công dân được bảo đảm, khắc phục dần sự khác biệt giữa các tầng lớp xã hội, các vùng

miền đất nước, từng bước giải phóng con người khỏi mọi hình thức áp bức, bóc lột, bất công, thực sự được tự do, hạnh phúc

2.1.4 Trên lĩnh vực văn hoá

Nhân dân là chủ thể sáng tạo các giá trị văn hoá và là đối tượng hưởng thụ các thành quả văn hoá Việc thực hiện quyền lực của nhân dân trên lĩnh vực văn hoá đòi hỏi phải giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm vai trò chủ đạo của thế giới quan Mác - Lênin, thực hiện dân chủ hoá trên lĩnh vực văn hoá, phát huy mọi tiềm năng sáng tạo văn hoá trong nhân dân

2.2 Phương thức và nhân tố bảo đảm thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân

2.2.1 Những phương thức thực thi quyền lực của nhân dân

Từ phương diện giá trị, quyền lực chính trị của nhân dân thể hiện chủ yếu ở việc mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật, có quyền tự do ứng cử, bầu cử vào cơ quan lãnh đạo nhà nước các cấp (đối với đảng viên phải chấp hành theo điều lệ đảng), mọi công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí trong khuôn khổ pháp luật, mọi công dân có nghĩa vụ và quyền lợi trong việc xây dựng và bảo vệ tổ quốc, v,v

Từ phương diện thể chế, quyền lực chính trị của nhân dân được tổ chức

và thực thi thông qua các thể chế đảng chính trị, nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, vv của mình Quyền lực chính trị của nhân dân được tổ chức và thực hiện thông qua sự lãnh đạo của đảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động; sự quản lý của nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; sự tham gia chính trị của các tổ chức chính trị - xã hội của nhân dân

Từ phương diện cơ chế, quyền lực chính trị của nhân dân được thể hiện

ở cơ chế Đảng lãnh đạo - nhà nước quản lý - nhân dân làm chủ (dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện), trong đó, dân chủ cơ sở Dân chủ là phương thức chủ