TIỂU LUẬN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁCLÊNIN MỘT SỐ VẤN ĐỀ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM

BẢN CHẤT CỦA KINH TỂ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM Kinh tế thị trường là trình độ phát triển cao của kinh tể hàng hóa, trong đó các yếu tố “đầu vào” và “đầu ra” của

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

VIỆN KINH TẾ CHÍNH TRỊ HỌC

KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN

MỘT SỐ VẤN ĐỀ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM

Họ và tên học viên: Ngô Hồng Vượng

Mã số học viên: AF210409 Lớp: A07

Khóa học: K72

Hà Nội, tháng 11 năm 2021

MỤC LỤC

Trang

LỜI MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 3

1 BẢN CHẤT CỦA KINH TỂ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM 3

1.1 Điều kiện hình thành kinh tế thị trường 3

1.2 Các trình độ phát triển của kinh tế thị trường 4

1.3 Một số mô hình kinh tể thị trường trên thế giới 8

1.4 Bối cảnh hình thành và bản chất của kinh tế thị trường định hướng xã hộỉ chủ nghĩa ở Việt Nam 9

1.5 Sự cần thiết khách quan phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa 10

2 ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM 13

2.1 Đặc trưng về sở hữu và thành phần kinh tế 13

2.2 Đặc trưng về cơ chế vận hành 13

2.3 Đặc trưng về phân phối 14

3 ĐIỀU KIỆN, THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TỂ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM 14

3.1 Điều kiện 15

3.2 Thực trạng 16

3.3 Giải pháp 18

KẾT LUẬN 21

TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

LỜI MỞ ĐẦU

Theo C Mác, kinh tế thị trường là một giai đoạn phát triển tất yếu củalịch sử mà bất cứ nền kinh tế nào cũng phải trải qua để đạt tới nấc thang caohơn trên con đường phát triển và nền kinh tế tư bản chủ nghĩa chính là nềnkinh tế thị trường phát triển đến trình độ phổ biến và hoàn chỉnh Nấc thangcao hơn chính là nền kinh tế cộng sản chủ nghĩa mà giai đoạn đầu là nền kinh

tế xã hội chủ nghĩa Để chuyển lên nấc thang này, nền kinh tế thị trường phảiphát triển hết mức, phải trở thành phổ biến trong đời sống kinh tế - xã hội

Đây là một kết luận lý luận quan trọng Nó khái quát quá trình phát

triển của lịch sử nhân loại, trong đó, kinh tế thị trường được xác định là một

nấc thang tất yếu, mang tính phổ biến Tính phổ biến của kinh tế thị trườngthể hiện ở cấu trúc khung chung cho mọi nền kinh tế thị trường

Sau 35 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, bằng sự nỗ lực sángtạo của quần chúng, các nghành, các cấp, chúng ta đã vượt qua được khủnghoảng, đạt được những thành tựu to lớn và rất quan trọng trong hoạt độngthực tiễn trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội: kinh tế tăng trưởng nhanh,chính trị ổn định, mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại và chủ động hội nhậpkinh tế quốc tế, tận dụng nguồn vốn và công nghệ, phát huy nội lực đất nước,đẩy mạnh công nghiệp hoá hiện đại hoá, bộ mặt kinh tế xã hội thay da đổi thịttừng ngày, đời sống đại bộ phận nhân dân được cải thiện rõ nét

Có thể nói, trải qua 35 năm đổi mới, mô hình kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam ngày càng hoàn thiện, trở thành đóng góp

lý luận cơ bản và sâu sắc của Đảng Cộng sản Việt Nam Tại Đại hội XIII,Đảng ta nhận định: “Nhận thức về nền kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa ngày càng đầy đủ hơn Hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách tiếptục được hoàn thiện phù hợp với yêu cầu xây dựng nền kinh tế thị trường hiệnđại và hội nhập quốc tế Các yếu tố thị trường và các loại thị trường từngbước phát triển đồng bộ, gắn với thị trường khu vực và thế giới” “Thể chếkinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đang dần được hoàn thiện theohướng hiện đại, đồng bộ và hội nhập” Đường lối đổi mới kinh tế phù hợp với

yêu cầu khách quan đã giải phóng mạnh mẽ sức sản xuất xã hội, thúc đẩy nềnkinh tế của nước ta tăng trưởng vượt bậc, đời sống của nhân dân được cảithiện rõ rệt Nhờ vậy, sau 35 năm đổi mới, chúng ta đã giành được nhữngthành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, đất nước thoát khỏi khủng hoảng kinh tế

xã hội, trở thành nước có thu nhập trung bình; hội nhập mạnh mẽ vào kinh tếkhu vực và thế giới, tạo thế và lực mới cho nền kinh tế

Trong quá trình đổi mới, một trong những vấn đề tư duy lý luận cốtlõi thuộc về đường lối là sự chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung quan liêu baocấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Với mong muốn tìm hiểu các vấn đề khi xây dựng và phát triển kinh tếthị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam như: vì sao chúng ta phảiphát triển kinh tế thị trường, mục đích phát triển kinh tế thị trường là gì,những đặc điểm và thực trạng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

ở nước ta Vì vậy em đã chọn đề tài “Một số vấn đề kinh tế thị trường

định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam”

NỘI DUNG

1 BẢN CHẤT CỦA KINH TỂ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM

Kinh tế thị trường là trình độ phát triển cao của kinh tể hàng hóa, trong

đó các yếu tố “đầu vào” và “đầu ra” của sản xuất đều thông qua thị trường.Các chủ thể tham gia trong nền kinh tế chịu sự tác động của các quy luật thịtrường và hướng tới tìm kiếm mục tiêu lợi nhuận, lợi ích

Một là, phát triển mạnh mẽ quan hệ hàng hóa - tiền tệ

Kinh tế thị trường ra đời trên cơ sở nền kinh tế hàng hóa ngày càngphát triển Khi các quan hệ trao đổi gắn liền với các phạm trù thị trường, hànghóa, tiền tệ được mở rộng và trở thành phổ biến, bao trùm do sự phát triểnmạnh mẽ của lực lượng sản xuất đã đưa nền kinh tế phát triển sang một giaiđoạn cao hơn, đó là nền kinh tế thị trường

Trong điều kiện của nền kinh tế hàng hóa giản đơn, lực lượng sản xuấtcùng các quan hệ kinh tế khác ở trình độ lạc hậu, muốn thúc đẩy và mở rộngquan hệ buôn bán, trao đổi hàng hóa trong xã hội thì vấn đề quan trọng trướctiên cần giải quyết là quan hệ sở hữu ruộng đất Lối sở hữu ruộng đất phongkiến ngự trị lâu đời trong lịch sử đã trở nên mâu thuẫn ngày càng sâu sắc với

sự phát triển của thương nghiệp và gây nên sức ép lớn về sự gia tăng dân số,đòi hỏi cần phải thay đổi hoặc phá bỏ; trên cơ sở đó quan hệ kinh tế thị trườngđược hình thành và phát triển

Hai là, tiến hành công nghiệp hóa nền kỉnh tế

Sự chuyển biến từ một nền kinh tế hàng hóa giản đơn sang nền kinh tếthị trường được quyết định bởi trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Tiếnhành công nghiệp hóa nhằm đưa lực lượng sản xuất phát triển từ trình độ thủcông, lạc hậu đến nền kinh tế công nghiệp, hiện đại là bước phát triển tất yếucủa các quốc gia muốn có nền kinh tế thị trường phát triển

Ba là, mở cửa với thế giới bên ngoài

Mở rộng hợp tác kinh tế, đa dạng hóa thị trường quốc tế là kết quả tất

yếu của quá trình phát triển lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội.Thị trường được mở rộng sẽ thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất vàphân công lao động Quá trình phát triển kinh tế thị trường thế giới khôngngừng gắn kết các nền kinh tế giữa các quốc gia, tùy thuộc lẫn nhau như một

xu hướng tất yếu Trong điều kiện toàn cầu hóa kinh tế đang diễn ra mạnh mẽhiện nay, các nước còn ở trình độ kinh tế lạc hậu cần sớm chủ động và tíchcực hội nhập vào nền kinh tế thế giới để tìm cho mình cơ hội phát triển

Kinh tế thị trường cổ điển

Kinh tế thị trường cổ điển phát triển nhanh từ thế kỷ XVII đến cuối thế

kỷ XIX ở các nước tư bản chủ nghĩa Tây Âu Ở trình độ này, Nhà nước khôngcan thiệp trực tiếp vào nền kinh tế Nhà nước tạo môi trường pháp lý thuận lợicho sự tự do cạnh tranh hoạt động Các chủ thể trong nền kinh tế vận độngtheo xu hướng chung là chạy theo lợi nhuận đơn thuần

Kinh tế thị trường hiện đại

Trình độ phát triển hiện đại của kinh tế thị trường được đánh dấu từkhoảng thời gian giữa thế kỷ XX đến nay Đó là trình độ kinh tế thị trường có

sự điều tiết của nhà nước Đặc trưng cơ bản của kinh tế thị trường hiện đạibao có thể được nêu ra cụ thể:

Thứ nhất, đa sở hữu, đa thành phần kinh tế

Các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế khác nhau khi tham gia thịtrường được tự chủ sản xuất kinh doanh, hoạt động theo luật pháp Các chủthể tự chủ về tài chính, tự tạo lập nguồn vốn, chủ động nâng cao hiệu quảtrong việc sử dụng, quản lý vốn và tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt độngsản xuất kinh doanh (lỗ, lãi); tự chủ trong việc lựa chọn các lĩnh vực, ngànhnghề sản xuất kinh doanh mà luật pháp không cấm; tự chủ lựa chọn hình thức

sở hữu và mô hình tổ chức sản xuất kinh doanh, do đó tạo cho nền kinh tế thịtrường sự đa dạng mô hinh sản xuất kinh doanh Các chủ thể kinh tế vừa hợptác, vừa cạnh tranh hướng đến mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận, lợi ích Sự hợptác của các chủ thể trong sản xuất kinh doanh trên cơ sở khai thác những tiềm

năng, lợi thế của nhau để tăng tiềm lực kinh tế, nâng cao vị thế trên thươngtrường và tạo ra chuỗi liên kết cho sự phát triển bền vững Sự hợp tác có thểtrong lĩnh vực sản xuất tạo chuỗi giá trị hàng hóa; chuyên giao công nghệ;chuyển nhượng bản quyền, thương hiệu; hợp tác trong thương mại để mở thịtrường tiêu thụ hàng hóa

Bên cạnh sự hợp tác là sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các chủthể trong nền kinh tế thị trường Cạnh tranh là thuộc tính của kinh tế thịtrường Sự cạnh tranh có thể là các đối thủ cùng sản xuất kinh doanh mộtngành hàng, có thể khác ngành hàng để tìm kiếm những yếu tố đầu vào hoặc

để mở rộng thị phần nhằm tối đa hóa lợi nhuận Trong quá trình cạnh tranh,các đối thủ có thể sử dụng các biện pháp như: đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ tiên tiến vào sản xuất kinh doanh để tăng năng suất lao động, nângcao chất lượng hàng hỏa, giảm giá thành sản phẩm; nghiên cứu và cải tiến tạo

ra sản phẩm mới v.v

Thứ hai, thị trường vừa là căn cứ, vừa là đối tượng của mọi hoạt độngsản xuất kinh doanh; hoạt động sản xuất kinh doanh phải xuất phát từ nhu cầucủa thị trường và hướng tới phục vụ thị trường

Để đáp ứng yêu cầu của thị trường, các nhà sản xuất kinh doanh phải

căn cứ vào nhu cầu thị trường để xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh, lựachọn phương án sản xuất kinh doanh phù hợp nhằm làm cho giá trị cá biệtthấp hơn giả trị thị trường Ở tầm vĩ mô, Nhà nước dựa vào xu hướng vậnđộng của thị trường để xây dựng kể hoạch và điều tiết nền kinh tế

Thứ ba, cơ chế thị trường và giá cả là công cụ quan trọng để phân bổcác nguồn lực của nền kinh tế quốc dân

Nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường, do đó chính các quy luậtcủa thị trường đã tạo ra cơ chế tự điều tiết trong việc phân bổ các nguồn lựccủa nền kinh tế Chẳng hạn, khi hàng hóa sản xuất bán được giá cao trên thịtrường, thu lợi nhuận lớn thì tất yếu các nhà sản xuất sẽ mở rộng quy mô sảnxuất, điều đó cũng có nghĩa là các nguồn lực như: vốn, nhân lực, các yếu tổđầu vào khác sẽ thu hút nhiều vào ngành sản xuất đó và ngược lại; hoặc quy

luật cung - cầu điều tiết đến việc mở rộng hay thu hẹp sản xuất (khi cung >cầu thì thu hẹp sản xuất, khi cung < cầu phải mở rộng sản xuất), điều đó cũng

có nghĩa là quy luật cung - cầu đang tạo ra cơ chế phân bổ các yếu tố đầu vàocủa sản xuất trong nền kinh tế

Sự điều tiết của cơ chế trong nền kinh tể thị trường được thể hiện trựctiếp thông qua giá cả Giá cả trong nền kinh tế thị trường vừa có chức năngthông tin về cung - cầu thị trường, vừa có chức năng phân bổ các nguồn lực

và là một trong những công cụ cạnh tranh của các chủ thể kinh tế, nên nó điềutiết hoạt động sản xuất kinh doanh, kích thích đẩy mạnh ứng dụng khoa họccông nghệ tiên tiển hiện đại và phân hóa những người sản xuất kinh doanhtrong nền kinh tế

Thử tư, Nhà nước thực hiện chức năng điều tiết trong nền kinh tế Nền kinh tế thị trường vận hành theo cơ chế thị trường và cơ chế thịtrường có tác động hai mặt (tích cực, tiêu cực) đến sự phát triển kinh tế - xã hội Vì vậy, sự điều tiết của Nhà nước đối với nền kinh tế để phát huy mặttích cực và hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế thị trường Để thực hiện đưựcmục tiêu đó, Nhà nước phải thực hiện các nhiệm vụ như:

Một là, định hướng, tạo môi trường, kiểm soát và điều tiết sự phát triển của nền kinh tế

Sự định hướng nền kinh tế của Nhà nước được thực hiện qua việc nhànước xây dựng quy hoạch, chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hộitrong ngắn hạn, trung hạn, dài hạn Trên cơ sở đó, Nhà nước đầu tư, huy độngcác nguồn lực trong và ngoài nước xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hộinhư giao thông vận tải, điện, nước, thông tin liên lạc và các dịch vụ khác tạomôi trường thuận lợi cho sản xuất kinh doanh phát triển Mặt khác, Nhà nướctạo môi trường pháp lý thuận lợi như: hệ thống luật pháp đồng bộ, phù hợpvới luật pháp và thông lệ quốc tế; hệ thống các văn bản hướng dẫn, các địnhchế, các chính sách phát triển kinh tế để các chủ thể kinh tế có “sân chơi”bình đẳng, an toàn, giảm thiểu rủi ro, tranh chấp

Đồng thời các chiến lược, kế hoạch và hệ thống luật pháp, chính sách là

căn cứ cho hoạt động kiểm tra, kiểm soát của Nhà nước đối với nền kinh tế đểđiều tiết các hành vi ứng xử của các chủ thể trong nền kinh tế thị trường theođịnh hướng nhất định Để nền kinh tế thị trường phát triển ổn định và bềnvững, Nhà nước chỉ can thiệp (đầu tư) vào nền kinh tế khi cần thiết; chẳnghạn, đầu tư ở lĩnh vực công, những ngành khu vực tư nhân không thể làm,không muốn làm hoặc không được làm (theo quy định của luật pháp)

Hai là, phân bổ các nguồn lực và phân phối lại thu nhập

Do đặc trưng của kinh tế thị trường, các chủ thể kinh tế được tự chủ sảnxuất kinh doanh và mục tiêu hướng tới là tối đa hóa lợi nhuận nên dẫn đến sựcạnh tranh giành giật lợi thế trong việc khai thác các nguồn lực quốc gia, nên

dễ làm tổn hại và sử dụng kém hiệu quả các nguồn lực đó, đặc biệt tài nguyên

có khả năng bị khai thác cạn kiệt Mặt khác, sự cạnh tranh vô chính phủ cũngdẫn đến sự phát triển mất cân đối, tính bất ổn trong nền kinh tể (chỉ chạy theonhững ngành, lĩnh vực có lợi nhuận cao) Vì vậy, sự điều tiết của Nhà nước làcần thiết để đảm bảo cho các nguồn lực sử dụng có hiệu quả và đảm bảo hơn

sự cân đối, ổn định, giảm thiểu nguy cơ khủng hoảng kinh tế trong nền kinh tếquốc dân

Nên kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường dưới tác động của quy luậtgiá trị sẽ có phân hóa giàu - nghèo, những chủ thể kinh tế có những điều kiệnsản xuất kinh doanh thuận lợi, chiến thắng trong cạnh tranh sẽ thu lợi nhuậncao Ngược lại, những nhà sản xuất kỉnh doanh gặp cản trở, điều kiện sản xuấtkinh doanh khó khăn và thất bại trong cạnh tranh sẽ bị thua lỗ, phá sản Sựphân hóa giàu nghèo này nếu không có sự điều tiết hợp lý sẽ dẫn đển sự phânhóa xã hội thành nhũng nhóm người đối lập nhau và làm cho mâu thuẫn xãhội ngày càng sâu sắc hơn và đó là nguyên nhân của sự đối đầu, đối kháng,bất ổn của xã hội Vì vậy, điều tiết của Nhà nước qua phân phối thu nhậpnhằm làm giảm bớt sự đối kháng trong xã hội là điều cần thiết để đảm bảocho kinh tế phát triển ổn định

Ba là, giãi quyết các vẩn đề xã hội, bảo vệ môi trường để đảm bảo sự phát triển bền vững cho nền kinh tế

Động cơ của các nhà sản xuất kinh doanh trong kinh tế thị trường là lợinhuận Nhiều khi các doanh nghiệp không quan tâm giải quyết các vấn đề xãhội, môi trường Thậm chí, vì chạy theo lợi nhuận, họ còn là “thủ phạm” về

sự phá hủy môi trường sinh thái Đê giải quyết các vấn đề đó nhà nước phảithể hiện vai trò của mình Nhà nước là lực lượng chủ lực để tổ chức thực hiệngiải quyết các vấn đề thiên tai, bệnh dịch, thất nghiệp, môi trường; cung ứnghàng hóa công cộng, các dịch vụ xã hội để đảm bảo sự ổn định xã hội - đó làđiều kiện quan trọng cho kinh tế phát triển bền vững

Bốn là, thúc đẩy mở cửa và hội nhập quốc tế, tham gia vào tiến trình toàn cầu hóa

Hội nhập kinh tế quốc tế là một tất yếu khách quan, chỉ có như vậy mớigiúp các quốc gia có điều kiện thu hút vốn, kỹ thuật, công nghệ hiện đại, kinhnghiệm quản lý tiên tiến của nước ngoài và từ đó khai thác tiềm năng thếmạnh trong nước để xây dựng và phát triển kinh tế thị trường hiện đại Với ýnghĩa đó, Nhà nước có chức năng chủ động, tích cực thúc đẩy mở cửa, hộinhập để nền kinh tế thị trường phát triển

Mô hình kinh tể thị trường tự do ở Mỹ: đề cao vai trò của chế độ sở hữu

tư nhân, tự do cá nhân Sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế ở mức tốithiểu Nhà nước với chức năng chủ yếu trong nền kinh tế thị trường là bảo vệchế độ sở hữu tư nhân, tạo điều kiện thuận lợi để kinh tế tư nhân vận hànhthuận lợi; ổn định kinh tế vĩ mô

Mô hình kinh tế thị trường xã hội ở Cộng hòa Liên bang Đức: thừa

nhận các yếu tố cơ bản của nền kinh tế thị trường như cấu trúc nền kinh tế đa

sở hữu với sở hữu tư nhân làm nòng cốt, nền kinh tế vận hành theo cơ chế thịtrường và vai trò điều tiết của nhà nước Nhà nước tương hợp với thị trường.Mục tiêu phát triển con người được đề cao Nhà nước dẫn dắt nền kinh tế thịtrường phát triển không chỉ nhằm mục tiêu tăng trưởng và hiệu quả- kinh té

mà cả mục tiêu phát triển và hiệu quả xã hội

Mô hình kỉnh tế thị trường cộng đồng trách nhiệm (hay phối hợp) ở

Nhật Bản: là đề cao quan hệ phối hợp giữa nhà nước - doanh nghiệp - người

tiêu dùng; quan hệ phối hợp giữa người quản lý và người lao động tạo nênmột nỗ lực chung mang tính cộng đồng, đồng thời phối hợp, ràng buộc lẫnnhau vào thể chế kinh tế vĩ mô để tối đa hóa hiệu quả

Mô hình kỉnh tể thị trường nhà nước phúc lợi ở Thụy Điển: chính phủ

rất chủ động tác động vào đời sống kinh tế - xã hội để đảm bảo sự phát triểnhài hòa các mặt kinh tế và xã hội, kết hợp thị trường tư nhân với mở rộngphúc lợi xã hội

Mô hình kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa đặc sắc Trung Quốc: đa

dạng hóa sở hữu, lấy chế độ công hữu làm chủ thể và nhiều che độ sở hữukhác cùng phát triển; người lao động tự chọn việc làm, thị trường lao độngđiều tiết việc làm; Chính phủ thúc đẩy việc làm; phân phối theo lao động là chủ thể, nhiều hình thức phân phối khác cùng tồn tại, chú ý giải quyết vấn đềchênh lệch thu nhập; Nhà nước kiểm soát vĩ mô, chức năng quản lý kinh tếcủa Nhà nước chủ yếu là phục vụ chủ thể thị trường và tạo môi trường pháttriển; hệ thống luật pháp (đặc biệt là Hiến pháp) là cơ sở pháp lý và chủ đạocủa thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa

hướng xã hộỉ chủ nghĩa ở Việt Nam

Bồi cảnh trong nước

Trước Đổi mới (1986), mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung ở ViệtNam đã phát huy vai trò lịch sử đặc biệt trong thời kỳ khôi phục, xây dựngkinh tế đất nước và thực hiện một nhiệm vụ cách mạng to lớn là đánh thắngchủ nghĩa đế quốc xâm lược, giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đấtnước

Tuy nhiên, mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung có hạn chế, cản trởđến sự phát triển kinh tế - xã hội về dài hạn Việc tiếp tục kéo dài cơ chế kếhoạch hóa tập trung khi công cuộc phát triển bước sang giai đoạn mới đã dẫnđến suy kiệt động lực, đẩy nền kinh tể - xã hội rơi vào trạng thái khan hiếm,khủng hoảng Vì vậy, việc thực hiện chuyển đổi mô hình kinh tế là tất yêu

khách quan

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (1986) của Đảng đã thực hiện đổimới tư duy, chuyển nền kinh tế vận hành theo cơ chế tập trung bao cấp sangnền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ che thị trường

B ối cảnh quốc tế

Trong những năm cuối thập niên 80 của thế kỷ XX, mô hình xã hội chủnghĩa ở các nước Đông Âu và Liên Xô lâm vào khủng hoảng sâu sắc Mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung bộc lộ những hạn ché nghiêm trọng, cảntrở sự phát triển kinh tế, chính trị, xã hội ở các nước xã hội chủ nghĩa Để tháo

gỡ những khó khăn, các nước trong hệ thống xã hội chủ nghĩa đã loay hoaytìm nhiều biện pháp cải tổ, cải cách Tuy vậy, cuối cùng các quốc gia đó đãkhông thành công, dẫn đến sụp đổ kinh tế và mất chế độ chính trị

Trong khi đó, xu hướng toàn cầu hóa, quốc tế hóa từ thập niên 90 củathế kỷ XX tạo ra cơ hội cho các nước đẩy mạnh hợp tác đầu tư và thương mại

để có thể tranh thủ các yếu tố bên ngoài và khai thác lợi thế của các quốc gia

Để hội nhập vào xu thế đó, các quốc gia buộc phải tự điều chỉnh, chuyển đổinền kinh tế cho phù hợp với sân chơi chung của nền kinh tế thế giới Hội nhậpquốc tế, trong đó có hội nhập kinh tế là xu hương tất yếu của thời đại, thúcđẩy sự tham gia của các quốc gia vào sân chơi chung của nền kinh tế thể giới

Do đó, phát triển kinh tế thị trường là yêu cầu khách quan đối với Việt Nam

hướng xã hội chủ nghĩa

Kinh tế hàng hoá vận hành theo cơ chế thị trường phát triển từ sơ khaiđến hiện đại là một công trình sáng tạo của loài người trong quá trình sản xuất

và trao đổi Trước đây có quan niệm cho rằng kinh tế hàng hoá là sản phẩmriêng có của chủ nghĩa tư bản Đây là quan điểm sai Từ đó kinh tế xã hội chủnghĩa vận hành theo cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, làm cho nền kinh tếphát triển trì trệ, là một trong những nguyên nhân làm cho chủ nghĩa xã hộikhủng hoảng Đó là trình độ văn minh mà nhân loại đã đạt được, chứ khôngphải là phát minh của chủ nghĩa tư bản Nền kinh tế hàng hoá vận hành theo