Tiểu luận thực trạng chuyển giá ở việt nam và giải pháp khắc phục

Hiện nay, Việt Nam đang ngày càng hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới. Bên cạnh những tác động tích cực, nền kinh tế Việt Nam cũng phải đối mặt cũng không ít thách thức. Điều đó tất yếu dẫn đến sự ra đời ngày càng nhiều hơn các công ty, tập đoàn kinh tế đa quốc gia với các “chân rết” là các công ty con, các công ty trực thuộc đặt tại nhiều vùng lãnh thổ trên thế giới. Một trong những yêu cầu đặt ra là, công tác quản lý thuế phải có những thay đổi để phù hợp hơn với các thông lệ và cam kết quốc tế, góp phần tăng cường quản lý, giám sát công tác quản lý thuế nhằm đảm bảo lợi ích quốc gia về quyền thu thuế. Nổi lên trong đó là vấn đề chống chuyển giá. Với chính sách mở cửa, thu hút đầu tư, các doanh nghiệp FDI đã trở thành một phần tích cực trong nền kinh tế của Việt Nam. Tuy nhiên trong những năm gần đây, tình hình các doanh nghiệp FDI “lỗ giả, lãi thật” kéo dài nhiều năm làm ảnh hưởng trực tiếp đến ngân sách nhà nước, tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh với các doanh nghiệp trong nước. Tình hình chuyển giá đã và đang là một thực trạng đáng báo động ở Việt Nam hiện nay. Vì vậy, tôi chọn đề tài “Thực trạng chuyển giá ở Việt Nam và giải pháp khắc phục” ngoài mục đích khái quát về thực trạng chuyển giá ở Việt Nam, tôi xin đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện hơn cơ chế chống chuyển giá ở Việt Nam hiện nay. Trong quá trình tìm hiểu không thể tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong sự góp ý của thầy để bài viết được hoàn thiện hơn. Thực trạng chuyển giá ở Việt Nam và giải pháp khắc phục PGS.TS Nguyễn Ngọc Hùng Trang 1 Chương 1: LÝ THUYẾT CHUNG VỀ CHUYỂN GIÁ 1.1. Khái niệm về chuyển giá: Chuyển giá là việc lợi dụng quyền tự do định đoạt giá trong kinh doanh nhằm thay đổi giá đối với hàng hóa, dịch vụ và tài sản chuyển dịch giữa các doanh nghiệp không theo giá thị trường, để tối thiểu hóa số thuế phải nộp của các công ty này. Cách thức chuyển giá sẽ dẫn đến tăng số thuế phải nộp của “đầu mối liên kết” ở nước này, đồng thời giảm thuế số thuế phải nộp ở nước khác, nhưng rốt cuộc khi tổng hợp chung tất cả các bên thì vẫn giảm số thuế phải nộp. Mục tiêu của chuyển giá là nhằm tối đa hoá lợi nhuận của cả một tập đoàn, công ty đa quốc gia hay nhóm công ty có mối quan hệ liên kết trên cơ sở giảm thiểu nghĩa vụ về thuế. 1.2. Phạm vi của chuyển giá: Trên thực tế, chuyển giá thường được quan tâm đánh giá đối với các giao dịch quốc tế hơn do sự khác biệt về chính sách thuế giữa các quốc gia được thể hiện rõ hơn. Theo đó, giao dịch quốc tế được xác định là giao dịch giữa hai hay nhiều doanh nghiệp liên kết mà trong số đó có đối tượng tham gia là chủ thể không cư trú (nonresidents). Sự khác biệt chính yếu nằm ở sự cách biệt về mức thuế suất thuế TNDN của các quốc gia. Một giá trị lợi nhuận chuyển qua giá từ doanh nghiệp liên kết cư trú tại quốc gia có thuế suất cao sang doanh nghiệp liên kết ở quốc gia có thuế suất thấp. Ngược lại một lượng chi phí tăng lên qua giá mua sẽ làm giảm thu nhập cục bộ ở quốc gia có thuế suất thuế thu nhập cao. Trong hai trường hợp đều cho ra những kết quả tương tự là làm tổng thu nhập sau thuế của toàn bộ nhóm liên kết tăng lên. Khía cạnh khác, các giao dịch trong nước có thể hưởng lợi từ chế độ ưu đãi, miễn giảm thuế. Thu nhập sẽ lại dịch chuyển từ doanh nghiệp liên kết không được hưởng ưu đãi hoặc ưu đãi với tỉ lệ thấp hơn sang doanh nghiệp liên kết có lợi thế hơn về điều này. Thực trạng chuyển giá ở Việt Nam và giải pháp khắc phục PGS.TS Nguyễn Ngọc Hùng Trang 2 1.3. Các hình thức của chuyển giá: Tùy vào hoàn cảnh kin h doanh khá c nhau mà các công ty đa quốc gia s ử dụng các biện ph áp khác nhau để thực hiện chuyển giá nhằm tối đa hóa lợi nhuận trên phạm vi toàn cầu. Chuyển giá thông qua hình thức nâng cao giá trị tài sản góp vốn: Việc nâng giá trị tài sản đóng góp sẽ làm cho phần vốn góp của bên phía có ý nâng giá trị góp vốn tăng, nhờ đó, sự chi phối trong các quyết định liên quan đến hoạt dộng của dự án liên doanh sẽ gia tăng Hoạt động liên doanh liên kết: Nhằm tăng cường tỷ lệ vốn góp trong hoạt động liên doanh liên kết, MNC định giá thật cao các yếu tố đầu vào từ công ty mẹ để nắm quyền quản lý. Chuyển giá bằng cách nâng khống trị giá tài sản vô hình: Việc định giá chính xác được tài sản vô hình của các nhà đầu tư hết sức khó, lợi dụng việc này mà các MNC chủ ý thổi phồng phần góp vốn bằng thương hiệu, công thức pha chế, chuyển giao công nghệ… nhằm tăng phần góp vốn của mình lên. Nhập khẩu nguyên vật liệu từ công ty mẹ, hoặc từ công ty đối tác trong liên doanh với giá cao. Chuyển giá thông qua hình thức nâng phí các đơn vị hành chính và quản lý. Thực hiện chuyển giá thông qua việc điều tiết giá mua bán hàng hóa. Chuyển giá thông qua hình thức tài trợ bằng nghiệp vụ vay từ công ty mẹ. Chuyển giá thông qua các trung tâm tái tạo hóa đơn. 1.4. Những tác động của chuyển giá: a. Đối với quốc gia tiếp nhận đầu tư: Hoạt động chuyển giá có thể được tiến hành thông qua yếu tố đầu vào, cũng có thể thông qua yếu tố đầu ra hoặc cả 2, tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể của các giao dịch. Với trường hợp này thì chuyển giá không chỉ gây thiệt hại cho ngân sách của nước tiếp nhận đầu tư, làm méo mó môi trường kinh doanh, mà còn gây bất lợi cho DN 100% vốn trong nước. b. Đối với công ty đa quốc gia: Chuyển giá đem lại các lợi ích như giảm thiểu nghĩa vụ thuế, tối đa hoá lợi nhuận do sử dụng các cơ sở phụ thuộc, các bên liên kết tại những nơi có thuế thấp hoặc đang được ưu đãi thuế. Chuyển giá cũng cho phép họ dễ dàng Thực trạng chuyển giá ở Việt Nam và giải pháp khắc phục PGS.TS Nguyễn Ngọc Hùng Trang 3 chuyển vốn đầu tư hoặc lợi nhuận về nước hoặc chuyển ra nước ngoài (ngay cả trường hợp bên liên kết do họ nắm giữ vốn đầu tư đang báo cáo lỗ), nhất là đối với những nước áp dụng chính sách tiền tệ thắt chặt. Chuyển giá, nhất là những trường hợp kết hợp với chính sách tài trợ quảng bá cho cơ sở phụ thuộc, bên liên kết ngoài lãnh thổ sẽ giúp cho các tập đoàn đa quốc gia nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường. c. Đối với quốc gia xuất khẩu vốn: Trong ngắn hạn, chính phủ của những nước xuất khẩu vốn có thể gặp khó khăn về vốn đầu tư trong nước do nguồn vốn của khu vực tư nhân có thiên hướng chảy đến những nước tiếp nhận đầu tư có mức thuế thấp hơn. Tuy nhiên, trong dài hạn, chính phủ nơi các DN đầu não đặt trụ sở được “cả chì lẫn chài” như cả thị trường mới, giảm thiểu được ô nhiễm do không phải sản xuất ở trong nước, tìm kiếm thêm được những nguồn lực mới. Đặc biệt, ở những quốc gia có mức thuế cao thì chính phủ của họ còn được hưởng trọn vẹn những ưu đãi thuế mà chính phủ nước ngoài dành cho các nhà đầu tư.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM KHOA ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC

  

TIỂU LUẬN MÔN PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH THUẾ

THỰC TRẠNG CHUYỂN GIÁ Ở

VIỆT NAM VÀ GIẢI PHÁP

KHẮC PHỤC

GIẢNG VIÊN: PGS.TS NGUYỄN NGỌC HÙNG

SVTH: PHẠM THỊ MỸ KHUÊ LỚP: NGÂN HÀNG ĐÊM 6 KHOÁ 20

TP Hồ Chí Minh, ngày 19 tháng 8 năm 2012

MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU

CHƯƠNG 1: LÝ THUYẾT CHUNG VỀ CHUYỂN GIÁ Trang 1

1.1 Khái niệ m về chuyển giá Trang 1 1.2 Phạm vi của chuyển giá Trang 1 1.3 Hình thức của chuyển giá Trang 2 1.4 Tác động của chuyển giá Trang 2

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHUYỂN GIÁ Ở VIỆT NAM Trang 4

2.1 Cơ sở pháp lý liên quan đến hoạt động chuyển giá Trang 4 2.2 Tình hình chung về hoạt động chuyển giá hiện nay ở Việt nam Trang 4 2.3 Những thành tựu đạt được trong công tác chống chuyển giá ở Việt Nam Trang 7 2.4 Những hạn chế còn tồn tại trong công tác chống chuyển giá ở Việt Nam Trang 8 2.4.1 Những hạn chế và bất cập Trang 8 2.4.2 Nguyên nhân của những hạn chế trong công tác chống chuyển giá Trang 8

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP CHO CÔNG TÁC CHỐNG CHUYỂN GIÁ Ở VIỆT NAM Trang 10

3.1 Những kinh nghiệm chống chuyển giá của một số nước trên thế giới Trang 10 3.1.1 Kinh nghiệm chống chuyển giá ở Mỹ Trang 10 3.1.2 Kinh nghiệm chống chuyển giá ở Trung Quốc Trang 11 3.2 Một số giải pháp cho công tác chống chuyển giá ở Việt Nam hiện nay Trang 12

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

LỜI MỞ ĐẦU

Hiện nay, Việt Nam đang ngày càng hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới Bên cạnh những tác động tích cực, nền kinh tế Việt Na m cũng phải đối mặt cũng không ít thách thức Điều đó tất yếu dẫn đến s ự ra đời ngày càng nhiều hơn các công ty, tập đoàn kinh tế đa quốc gia với các “chân rết” là các công ty con, các công ty trực thuộc đặt tại nhiều vùng lãnh thổ trên thế giới Một trong những yêu cầu đặt ra là, công tác quản lý thuế phải có những thay đổi để phù hợp hơn với các thông lệ và cam kết quốc tế, góp phần tăng cường quản lý, giám sát công tác quản lý thuế nhằm đảm bảo lợi ích quốc gia

về quyền thu thuế Nổi lên trong đó là vấn đề chống chuyển giá

Với chính sách mở cửa, thu hút đầu tư, các doanh nghiệp FDI đã trở thành một phần

tích cực trong nền kinh tế của Việt Nam Tuy nhiên trong những năm gần đây, tình hình

các doanh nghiệp FDI “lỗ giả, lãi thật” kéo dài nhiều năm làm ảnh hưởng trực tiếp đến ngân sách nhà nước, tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh với các doanh nghiệp trong

nước Tình hình chuyển giá đã và đang là một thực trạng đáng báo động ở Việt Na m hiện nay Vì vậy, tôi chọn đề tài “Thực trạng chuyển giá ở Việt Nam và giải pháp khắc phục” ngoài mục đích khái quát về thực trạng chuyển giá ở Việt Nam, tôi xin đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện hơn cơ chế chống chuyển giá ở Việt Nam hiện nay Trong quá trình tìm hiểu không thể tránh khỏi những thiếu sót Kính mong sự góp ý của thầy để bài viết được hoàn thiện hơn

Chương 1:

LÝ THUYẾT CHUNG VỀ CHUYỂN GIÁ

Chuyển giá là việc lợi dụng quyền tự do định đoạt giá trong kinh doanh nhằm thay đổi giá đối với hàng hóa, dịch vụ và tài sản chuyển dịch giữa các doanh nghiệp không theo

giá thị trường, để tối thiểu hóa số thuế phải nộp của các công ty này Cách thức chuyển

giá sẽ dẫn đến tăng số thuế phải nộp của “đầu mối liên kết” ở nước này, đồng thời giảm thuế số thuế phải nộp ở nước khác, nhưng rốt cuộc khi tổng hợp chung tất cả các bên thì vẫn giảm số thuế phải nộp Mục tiêu của chuyển giá là nhằm tối đa hoá lợi nhuận của cả một tập đoàn, công ty đa quốc gia hay nhóm công ty có mối quan hệ liên kết trên cơ sở giảm thiểu nghĩa vụ về thuế

Trên thực tế, chuyển giá thường được quan tâm đánh giá đối với các giao dịch quốc tế hơn do sự khác biệt về chính sách thuế giữa các quốc gia được thể hiện rõ hơn Theo đó, giao dịch quốc tế được xác định là giao dịch giữa hai hay nhiều doanh nghiệp liên kết

mà trong số đó có đối tượng tham gia là chủ thể không cư trú (non-residents) Sự khác biệt chính yếu nằm ở sự cách biệt về mức thuế suất thuế TNDN của các quốc gia Một giá trị lợi nhuận chuyển qua giá từ doanh nghiệp liên kết cư trú tại quốc gia có thuế suất cao sang doanh nghiệp liên kết ở quốc gia có thuế suất thấp Ngược lại một lượng chi phí tăng lên qua giá mua sẽ làm giảm thu nhập cục bộ ở quốc gia có thuế suất thuế thu nhập cao Trong hai trường hợp đều cho ra những kết quả tương tự là làm tổng thu nhập sau thuế của toàn bộ nhóm liên kết tăng lên

Khía cạnh khác, các giao dịch trong nước có thể hưởng lợi từ chế độ ưu đãi, miễn giả m thuế Thu nhập sẽ lại dịch chuyển từ doanh nghiệp liên kết không được hưởng ưu đãi hoặc ưu đãi với tỉ lệ thấp hơn sang doanh nghiệp liên kết có lợi thế hơn về điều này

1.3 Các hình thức của chuyển giá:

Tùy và o h oàn c ảnh kin h doa nh khá c nha u mà c á c công ty đ a q uốc g ia s ử

d ụng cá c b iện ph áp kh á c nhau để thực hiện chuyển giá nhằm tối đa hóa lợi nhuận trên

phạm vi toàn cầu

- Chuyển giá thông qua hình thức nâng cao giá trị tài sản góp vốn: Việc nâng giá trị tài sản đóng góp sẽ làm cho phần vốn góp của bên phía có ý nâng giá trị góp vốn tăng, nhờ đó, sự chi phối trong các quyết định liên quan đến hoạt dộng của

dự án liên doanh sẽ gia tăng Hoạt động liên doanh liên kết: Nhằm tăng cường

tỷ lệ vốn góp trong hoạt động liên doanh liên kết, MNC định giá thật cao các yếu tố đầu vào từ công ty mẹ để nắm quyền quản lý

- Chuyển giá bằng cách nâng khống trị giá tài sản vô hình:Việc định giá chính xác được tài sản vô hình của các nhà đầu tư hết sức khó, lợi dụng việc này mà các MNC chủ ý thổi phồng phần góp vốn bằng thương hiệu, công thức pha chế, chuyển giao công nghệ… nhằm tăng phần góp vốn của mình lên

- Nhập khẩu nguyên vật liệu từ công ty mẹ, hoặc từ công ty đối tác trong liên doanh với giá cao

- Chuyển giá thông qua hình thức nâng phí các đơn vị hành chính và quản lý

- Thực hiện chuyển giá thông qua việc điều tiết giá mua bán hàng hóa

- Chuyển giá thông qua hình thức tài trợ bằng nghiệp vụ vay từ công ty mẹ

- Chuyển giá thông qua các trung tâm tái tạo hóa đơn

a Đối với quốc gia tiếp nhận đầu tư: Hoạt động chuyển giá có thể được tiến hành

thông qua yếu tố đầu vào, cũng có thể thông qua yếu tố đầu ra hoặc cả 2, tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể của các giao dịch Với trường hợp này thì chuyển giá không chỉ gây thiệt hại cho ngân sách của nước tiếp nhận đầu tư, làm méo mó môi trường kinh doanh, mà còn gây bất lợi cho DN 100% vốn trong nước

b Đối với công ty đa quốc gia: Chuyển giá đem lại các lợi ích như giảm thiểu nghĩa

vụ thuế, tối đa hoá lợi nhuận do sử dụng các cơ sở phụ thuộc, các bên liên kết tại những nơi có thuế thấp hoặc đang được ưu đãi thuế Chuyển giá cũng cho phép họ dễ dàng

chuyển vốn đầu tư hoặc lợi nhuận về nước hoặc chuyển ra nước ngoài (ngay cả trường hợp bên liên kết do họ nắm giữ vốn đầu tư đang báo cáo lỗ), nhất là đối với những nước

áp dụng chính sách tiền tệ thắt chặt Chuyển giá, nhất là những trường hợp kết hợp với chính sách tài trợ quảng bá cho cơ sở phụ thuộc, bên liên kết ngoài lãnh thổ sẽ giúp cho các tập đoàn đa quốc gia nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường

c Đối với quốc gia xuất khẩu vốn: Trong ngắn hạn, chính phủ của những nước xuất

khẩu vốn có thể gặp khó khăn về vốn đầu tư trong nước do nguồn vốn của khu vực tư nhân có thiên hướng chảy đến những nước tiếp nhận đầu tư có mức thuế thấp hơn Tuy nhiên, trong dài hạn, chính phủ nơi các DN đầu não đặt trụ sở được “cả chì lẫn chài” như

cả thị trường mới, giảm thiểu được ô nhiễm do không phải s ản xuất ở trong nước, tìm kiế m thêm được những nguồn lực mới Đặc biệt, ở những quốc gia có mức thuế cao thì chính phủ của họ còn được hưởng trọn vẹn những ưu đãi thuế mà chính phủ nước ngoài dành cho các nhà đầu tư

Chương 2:

THỰC TRẠNG CHUYỂN GIÁ Ở VIỆT NAM

2.1 Cơ sở pháp lý liên quan đến hoạt động chuyển giá:

Hành vi chuyển giá ở Việt Nam xuất hiện cùng với sự gia tăng các doanh nghiệp FDI Động thái đầu tiên đánh dấu sự vào cuộc hóa giải vấn đề chuyển giá chính là sự ra đời của Thông tư 74/1997/TT-BTC hướng dẫn về thuế đối với nhà đầu tư nước ngoài, sau đó

là Thông tư 89/1999/TT-BTC, Thông tư 13/2001/TT-BTC và Thông tư 117/2005/TT-BTC Các văn bản nói trên đã thể hiện tinh thần cơ bản xử lý vấn đề chuyển giá là xác định lại giá chuyển giao theo nguyên tắc giá thị trường s òng phẳng Tuy nhiên, các văn bản nói trên chỉ dừng lại ở đối tượng áp dụng là các doanh nghiệp FDI mà chưa áp dụng đối với các doanh nghiệp trong nước, chưa có giải pháp chống chuyển giá nội địa

Với sự ra đời của Thông tư 66/2010/TT-BTC, lần đầu tiên ở Việt Nam một văn bản pháp lý về chống chuyển giá được áp dụng cho tất cả các loại hình doanh nghiệp, cả doanh nghiệp FDI và các doanh nghiệp khác Các quy định và các phương pháp xác định giá thị trường của Thông tư 66/2010/TT-BTC đã phù hợp với thông lệ quốc tế Ở một cấp

độ pháp lý cao hơn, Điểm e Khoản 1 Điều 37 Luật Quản lý thuế quy định cơ quan thuế

có quyền ấn định thuế khi người nộp thuế

Như vậy, có thể thấy, nỗ lực đầu tiên đáng ghi nhận của các cơ quan quản lý nhà nước thời gian qua là việc đã thiết lập và dần dần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động chống chuyển giá, tạo những cơ sở nhất định cho hoạt động của ngành Thuế trong đấu tranh chống chuyển giá của các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp FDI

2.2 Tình hình chung về hoạt động chuyển giá hiện nay ở Việt Nam:

Việc trốn thuế, không chỉ có DN nước ngoài mà cả DN trong nước Nhiều DN đầu tư nước ngoài một mặt tận dụng triệt để các chính sách ưu đãi của Việt Nam ; mặt khác, không ít DN đã “phù phép” với báo cáo kinh doanh, khai man giá và báo cáo lỗ triền miên trong thời gian dài để nhằm trốn thuế ở Việt Na m Theo số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, qua kết quả thanh tra, kiể m tra về chuyển giá, cơ quan thuế đã làm giả m lỗ và truy thu thuế số tiến lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng

Từ các hồ sơ vụ việc thanh tra, kiểm tra, truy thu thuế trong thời gian qua có thể nhận biết được các dấu hiệu về chuyển giá đang diễn ra ở nước ta thuộc các dạng dưới đây:

a Doanh nghiệp FDI nhận “đẩy giá” thông qua các yếu tố đầu vào qua giao dịch với công ty mẹ nước ngoài hoặc các công ty liên kết của công ty mẹ để đẩy giá thiết

bị, máy móc, vật tư; các tài sản sở hữu trí tuệ dưới dạng tiền phí bản quyền, giấy phép sản xuất nhượng quyền, phí quản lý, phần mềm quản lý, nhãn hiệu thương mại, Với trường hợp không trực tiếp giao dịch với công ty mẹ nhưng mua từ bên liên kết của công ty mẹ thì ngay cả bên Việt Na m trong liên doanh cũng không thể biết được và các cơ quan quản

lý nhà nước “chịu bó tay” cũng là điều dễ hiểu.

Ngoài ra việc định giá cao thiết bị máy móc đầu tư ban đầu đã giúp cho các công

ty đa quốc gia chuyển một lượng tiền đi ngược trở ra cho công ty mẹ ngay từ lúc đầu tư

và thông qua chi phí khấu hao hằng năm sẽ làm cho nhà nước thất thu thuế

Điển hình như, một khách sạn liên doanh giữa Tổng công ty Du lịch Sài Gòn và Vina Group đã xác định đưa vào vốn góp của Vina Group là 4,34 triệu USD Nhưng theo

sự thẩm định giá của công ty giám định giá Quốc Tế thì giá trị tài sản góp vốn của Vina Group chỉ có giá trị là 2,99 triệu USD Như vậy trong nghiệp vụ định giá giá trị góp vốn liên doanh này phía Việt Nam đã thiệt 1,35 triệu USD

b Doanh nghiệp FDI hạ thấp mức giá đầu ra thông qua các hợp đồng xuất khẩu cho công ty mẹ hoặc các đối tác liên kết của công ty mẹ ở nước ngoài Tương tự như trường hợp trên, kể cả bên Việt Nam trong liên doanh và các cơ quan quản lý nhà nước của chúng ta không có được thông tin về đối tác ký hợp đồng với DN có quan hệ liên kết hay không để có thể đặt kế hoạch hoặc đề xuất áp dụng các chế tài xác định giá thị trường theo quy định của pháp luật Năm 2010, qua đợt tổng kiểm tra, rà soát hoạt động của 17 doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh chè tại Lâm Đồng, cơ quan thuế phát hiện tình trạng phổ biến tại đây là giá xuất khẩu thấp hơn nhiều so với giá thành

c Các công ty đa quốc gia (MNC) khi đi vào đầu tư kinh doanh tại một quốc gia thì họ thường sẽ thích liên doanh với một công ty nội địa hơn là vào đầu tư thẳng là công ty 100% vốn nước ngoài Nguyên nhân là các MNC này muốn sử dụng hệ thống

phân phối và thị phần có sẵn của các công ty nội địa Sau một thời gian liên doanh thì các MNC này sẽ dùng các thủ thuật khác nhau, trong đó có thủ thuật chuyển giá để đẩy công

ty nội địa ra và chuyển công ty liên doanh thành công ty 100% vốn nước ngoài Đây là ví

dụ đã xảy ra tại công ty P&G Việt Nam Việc làm này nhằm mục đích chiếm lĩnh thị trường .

d Thông qua các hợp đồng tài trợ vốn của dự án, thậm chí tinh vi hơn khi các khoản vốn vay của chủ đầu tư trong cơ cấu tài chính của dự án FDI đã được xây dựng ngay trong phương án đệ trình để cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền của Việt Na m chấp thuận ghi vào giấy phép đầu tư, không ít DN đã thực hiện việc “chuyển giá” qua lãi suất một cách hợp pháp Khách sạn sang trọng nằm cạnh nhà hát lớn Hà Nội hoặc toạ lạc gần trụ sở kho bạc Trung ương trên phố Cát Linh là những địa chỉ có thể khảo sát để minh chứng cho việc này

e Chuyển giá thông qua chênh lệch thuế suất:

Các trường hợp chuyển giá được xem xét ở trên là chuyển giá dựa vào sự chênh lệch thuế suất thuế TNDN giữa các quốc gia Trong trường hợp của Công ty Foster’s Việt Nam đã né tránh thuế tiêu thụ đặc biệt Công ty Foster’s Việt Nam đã dựa vào luật pháp của Việt Nam tại thời điểm đó chưa được chặt chẽ để né tránh và lách thuế nhằm giảm đáng kể số thuế phải nộp

f Thông qua các hợp đồng độc quyền về nhập khẩu, phân phối hàng hoá hoặc qua các hợp đồng độc quyền bao tiêu sản phẩm ký với các DN nước ngoài, các DN của chúng ta (gồm cả FDI và DN có vốn đầu tư trong nước) đã tiếp tay và trợ giúp thật đắc lực cho các tập đoàn nước ngoài thực hiện được chiến lược kinh doanh tổng thể, tối đa hoá lợi nhuận do lấy được các nguồn lực của chúng ta Nếu có điều kiện để kiểm tra, đối chứng và khảo sát các thị trường khác thì rất có thể xác định được những sản phẩm thuộc ngành dược, sản phẩm sữa trong thời gian qua đã được các bên đối tác thực hiện chuyển giá, gian lận giá như thế nào

g Chuyển giá lãi cũng là một hình thức được các doanh nghiệp FDI sử dụng phổ biến Cụ thể, để chuyển giá lãi, doanh nghiệp FDI xin chuyển đổi thành công ty cổ phần, trong quá trình này không ít doanh nghiệp đã định giá không xác thực tài sản làm

tăng lợi nhuận để niêm yết sàn giao dịch chứng khoán đồng thời làm cho giá trị cổ phiếu cao khi niêm yết Bên cạnh đó, doanh nghiệp lợi dụng việc chuyển đổi để tư bản hoá tài sản bán bớt cổ phần thậm chí chuyển toàn bộ vốn ra khỏi Việt Nam là m gia tăng nguồn cung gây mất cân đối cung cầu trên thị trường chứng khoán ảnh hưởng đến cán cân thanh toán đặc biệt là dòng vốn FDI thực vào và chuyển ra khỏi Việt Na m

2.3 Những thành tựu đạt được tr ong công tác chống chuyển giá ở Việt Nam:

Thứ nhất, khuôn khổ pháp lý cho hoạt động chống chuyển giá dần dần được hoàn thiện:

Hành vi chuyển giá ở Việt Na m xuất hiện cùng với sự gia tăng các doanh nghiệp FDI Cách đây khoảng 15 năm nó đã đặt ra cho các nhà quản lý một bài toán phải giải quyết Với những nỗ lực đầu tiên như ban hành những Thông tư, Luật quản lý thuế thời gian qua

đã thiết lập và dần dần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động chống chuyển giá, tạo những cơ sở nhất định cho hoạt động của ngành Thuế trong đấu tranh chống chuyển giá của các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp FDI

Thứ hai, công tác chống chuyển giá đạt được nhiều kết quả; truy thu số tiền thuế lớn cho ngân sách Nhà nước:

Trên nền tảng pháp lý đã được xây dựng, trong những năm qua, ngành Thuế đã có nhiều cố gắng trong việc đấu tranh chống chuyển giá, mà trọng tâm là chống chuyển giá đối với các doanh nghiệp FDI Một trong những biện pháp quan trọng trong thực tiễn chống chuyển giá đối với các doanh nghiệp FDI là tập trung thanh tra các doanh nghiệp liên tục kê khai lỗ kéo dài mà vẫn đầu tư mở rộng sản xuất, kinh doanh Qua thanh tra bước đầu đã phát hiện những doanh nghiệp có dấu hiệu chuyển giá để tiến hành đấu tranh đảm bảo xác định lại giá chuyển giao theo quy định của pháp luật

Theo số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, thanh tra 575 doanh nghiệp FDI lỗ trong các năm từ 2005-2009, kết quả giảm lỗ hơn 4.000 tỷ đồng và truy thu thuế hơn 212 tỷ đồng Trong đó, phát hiện 43 doanh nghiệp FDI có quan hệ giao dịch liên kết có dấu hiệu chuyển giá, qua đó xử phạt 37 doanh nghiệp, giảm lỗ 887 tỷ đồng, truy thu thuế và phạt

27 tỷ đồng