Chương 5: Tâm lí học giáo dục tiểu học

Khái niệm đạo đức và hành vi đạo đức; Cấu trúc tâm lí của hành vi đạo đức Chương 5: Tâm lí học giáo dục tiểu họcKhái niệm đạo đức và hành vi đạo đức; Cấu trúc tâm lí của hành vi đạo đứcKhái niệm đạo đức và hành vi đạo đức; Cấu trúc tâm lí của hành vi đạo đứcKhái niệm đạo đức và hành vi đạo đức; Cấu trúc tâm lí của hành vi đạo đứcKhái niệm đạo đức và hành vi đạo đức; Cấu trúc tâm lí của hành vi đạo đứcKhái niệm đạo đức và hành vi đạo đức; Cấu trúc tâm lí của hành vi đạo đứcKhái niệm đạo đức và hành vi đạo đức; Cấu trúc tâm lí của hành vi đạo đứcKhái niệm đạo đức và hành vi đạo đức; Cấu trúc tâm lí của hành vi đạo đức

Chương 5: Tâm lí học

giáo dục tiểu học

Khái niệm đạo

đức và hành vi

đạo đức

Cấu trúc tâm lí của hành vi đạo đức

1 Khái niệm đạo đức

Đạo đức là một trong những hình thái ý thức xã

hội qui định những nguyên tắc cơ bản trong đời

sống xã hội và mối quan hệ giữa cá nhân với

nhau, giữa cá nhân với xã hội Nó thường được

biểu hiện là những phẩm chất tốt đẹp của con

người do tu dưỡng và rèn luyện theo những

chuẩn mực xã hội, những tiêu chuẩn đạo đức của

nó

01 02 03 04 05 06

01 02 03 04 05 06

Đạo Đức

Được thể hiện ở các

quan niệm về thiện và

ác, lòng nhân ái, lương

tâm, lòng tự trọng,

nghĩa vụ, danh dự, lẽ

công bằng

 Căn cứ vào những chuẩn mực đó,

người ta đánh giá hành vi của người khác và của chính mình Các chuẩn mực đạo đức có thể không được ghi thành văn bản pháp quy phạm nhưng chúng vẫn được mọi người thực hiện do sự thôi thúc của lương tâm cá nhân và dư luận

xã hội.

 Hành vi là những cái biểu hiện ra bên ngoài (cử chỉ, động tác, lời nói, ánh mắt, vẻ mặt ) nhưng lại thống nhất với cấu trúc tâm lí bên trong của nhân cách, là sự thống nhất giữa hình thức bên ngoài và nội dung tâm lí bên trong.

 Những nguyên tắc cơ bản trong đời sống xã hội và quan hệ người - người được thể hiện trong hệ thống các chuẩn mực đạo đức Hệ thống chuẩn mực đạo đức của một xã hội tồn tại dưới hai hình thức: hành vi đạo đức sống động của từng cá nhân cụ thể và trong nền văn hóa xã hội

 Sự điều chỉnh hành vi của đạo đức mang tính tự nguyện và thường là yêu cầu cao của xã hội đối với con người Trong thực

tế, có những trường hợp hành vi của cá nhân tuy không vi phạm

về pháp luật nhưng có thể vẫn bị phê phán về mặt đạo đức.

Khái niệm hành vi đạo đức

 Hành vi đạo đức là một loại

hành vi của con người Đó

là hành động tự giác được

thúc đẩy bởi động cơ có ý

nghĩa về mặt đạo đức

 Hành vi đạo đức luôn diễn

ra hàng ngày, có thể trong

sinh hoạt, trong công việc,

có thể chỉ là những hành vi

nhỏ quen thuộc trong đời

sống thường ngày.

01 02 03 04 05 06

Ví dụ về hành vi đạo đức:

+ Chào hỏi, lễ phép với ông bà, cha mẹ, thầy cô, người lớn

tuổi,…

+ Đi trên đường thấy người gặp nạn giúp đỡ, hỏi han

+ Giúp bà cụ, trẻ nhỏ qua đường an toàn

+ Nhặt được của rơi trả lại cho chủ…

Đặc biệt, trong thời gian lũ lụt, dịch bệnh covid, …

chúng ta có thể thấy sự xuất hiện của hành vi đạo đức ở

khắp mọi nơi, lan toả sâu rộng như: Quyên góp, ủng hộ

từ thiện đồng bào vùng lũ; san sẻ đồ ăn, thức uống và

hỗ trợ những người gặp khó khăn khi cách ly…

01 02 03 04 05 06

Về mặt tâm lí có ba tiêu chuẩn để đánh giá hành vi của học sinh có là hành vi đạo đức

hay không:

Tính có ích của hành vi

Tính tự giác của

hành vi

Tính không vụ lợi của hành vi

01

02

03

Tính tự giác của hành vi được thể hiện ở chỗ : Chủ thể

của hành vi đạo đức nhận thức được ý nghĩa , mục đích

hành vi của mình và chủ thể hoàn toàn hành động bởi

thúc đẩy của những động cơ chính nội tâm bản thân mình

Ví dụ nhặt được của rơi trả lại người mất của học sinh tiểu học chỉ được coi là hành vi đạo đức khi các em thực hiện hành vi trả tự nguyện chứ không phải do sự bắt buộc của người lớn hoặc thầy cô trong nhà trường

Thể hiện ở chỗ hành vi đó có đem lại lợi ích , sự phát triển của tập thể và cộng đồng người hay không ? Đến mức độ nào ?

*Ví dụ hành vi giúp bạn khi bạn gặp khó khăn:

“ Tử và Hồng công nhau đi học” đem lại lợi ích , sự phát triển cho bạn bè, người xung quanh và đặc biệt có ích trong việc khẳng định một lẽ sống , một chuẩn mực đạo đức của xã hội

Thể hiện ở chỗ , hành vi của con người vì xã hội , lấy lợi

ích xã hội làm trung tâm , biết cân đối giữa lợi ích của cá

nhân và xã hội

*Ví dụ:

Em Nguyễn Dân An mới chỉ 12 tuổi được thành phố Hà Nội biểu dương người tốt việc tốt, em

đã nhặt được một số tiền trị giá hơn 70 000

000 trong một lần đi học về Em không sử sử dụng số tiền mình nhặt được làm mục đích cá nhân hay vụ lợi, thay vào đó, em đã nỗ lực nộp

và gửi tới trường THCS nơi mình đang học để tìm ra người làm rơi.

2 Cấu trúc tâm lí hành vi đạo đức

Tri thức và niềm tin đạo đức

Động cơ và tình cảm đạo đức

Ý chí và thói quen đạo đức

a Tri thức và niềm tin đạo đức

Tri thức đạo đức là sự hiểu biết của con người về những chuẩn mực đạo đức quy định hành vi của họ trong quan hệ với người khác, với cộng đồng.

 Nhờ tri thức đạo đức mà con người biết được điều nào đúng, điều nào sai, điều nào nên làm và không nên làm

VD: Hành động chào hỏi

 Nếu thiếu tri thức đạo đức thì con người dễ phạm sai lầm

VD: Thiếu sự hiểu biết về luật giao thông

 Cần phân biệt giữa việc hiểu tri thức đạo đức với việc học thuộc các tri thức đạo đức

VD: Học sinh học thuộc khái niệm trung thực nhưng vẫn có

hành vi quay cóp

Có tri thức đạo đức thôi chưa đủ đảm

bảo phải có hành vi đạo đức Con người

cần có niềm tin đạo đức Đó là sự tin

tưởng một cách sâu sắc của cá nhân

vào tính khách quan của các chuẩn mực

đạo đức và sự thừa nhận tính tất yếu

phải thừa nhận đầy đủ các chuẩn mực

ấy

 Niềm tin đạo đức là cơ sở để bộc lộ những phẩm chất ý chí đạo đức tạo thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy hành động của con người: lòng dũng cảm (cứu người gặp nạn…), tính kiên quyết (đấu tranh chống thói hư tật xấu ),…

b Động cơ và tình cảm đạo đức

Hành vi đạo đức luôn luôn được thúc đẩy bởi động cơ đạo đức và tình cảm đạo đức

 Động cơ đạo đức là yếu tố bên trong thúc đẩy hoạt động của con người trong mối quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với xã hội Khi con người thực hiện các hành vi đạo đức thì thường xuất hiện sự rung cảm của cá nhân đối với hành vi của mình và của người khác

 Sự rung cảm ấy (tích cực hoặc tiêu cực) là tình cảm đạo đức Nó trở thành một trong những động cơ thúc đẩy và điều chỉnh hành vi đạo đức

VD: + Anh bộ đội dũng cảm liều mình cứu em bé ra khỏi dòng nước xoáy (lòng nhân ái, lòng nhân đạo)

+ Học sinh học giỏi để làm vui lòng cha mẹ, thầy cô…

=> hình thành ở họ động cơ và tình cảm đạo đức trong cuộc sống

c Ý chí và Thói quen đạo đức

 Ý chí đạo đức là ý chí của con người hướng vào việc tạo ra các giá trị đạo đức, biểu hiện ở năng lực thực hiện các hành vi đạo đức đòi hỏi phải có sự nỗ lực khắc phục khó khăn

VD: Khi gặp người bị nạn chúng ta có ý định giúp đỡ họ

 Thói quen đạo đức là những hành vi đạo đức đã ổn định của con người, được thể hiện trong những tình huống muôn hình muôn vẻ, được xem như nhu cầu đạo đức

VD: thói quen chào hỏi

 Muốn có thói quen đạo đức thì phải tổ chức cho học sinh hoạt động một cách có hệ thống các hành vi đạo đức trong các tình huống khác nha

Mối quan hệ giữa các nhân tố của

cấu trúc hành vi đạo đức

Giữa các thành phần tâm lí trong cấu trúc

hành vi đạo đức có quan hệ chặt chẽ với

nhau, thể hiện: tri thức đạo đức là cơ sở

cho hành vi đạo đức, soi sáng con đường

dẫn đến mục đích của hành vi đạo đức,

tình cảm đạo đức là động lực để con

người lĩnh hội tri thức đạo đức và hình

thành thói quen đạo đức Ý chí và thói

quen đạo đức tạo nên sự thống nhất giữa

ý thức đạo đức và hành vi đạo đức

01 02 03 04 05 06

Thank

you

01 02 03 04 05 06