HNG DN GIAO DC NANG CAO NHN THC c

Thực tế, trong giai đoạn 2005-2008, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng 50 trong số 82 Hội quốc gia thành viên đã tiến hành các hoạt động có cấu trúc vềgiáo dục, nâng cao nhận thức cộng đồng v

HƯỚNG DẪN:

GIÁO DỤC NÂNG CAO NHẬN THỨC CỘNG

ĐỒNG VỀ GIẢM THIỂU RỦI RO THẢM HỌA

www.ifrc.org

Đổi mới tư duy, bảo vệ sự sống

Tài liệu được chuyển thể và biên soạn phù hợp với bối cảnh Việt Nam trong khuôn khổ Dự

án “Tăng cường Khả năng Chống chịu Khu vực Đô thị tại Đông Nam Á” do Ban Viện trợ

Nhân đạo Uỷ ban Châu Âu (ECHO) tài trợ

Hiệp Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ Quốc tế

Hướng dẫn: Giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về giảm thiểu rủi ro thảm họa

©Hiệp hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm

đỏ Quốc tế (IFRC), Geneva, 2011

Việc sao chép một phần hoặc toàn bộ hướng dẫn này không vì

mục đích thương mại sẽ được phép, cần ghi rõ nguồn gốc tài

liệu và IFRC mong nhận được thông tin chi tiết về việc sử dụng

Đối với những yêu cầu sử dụng tài liệu cho mục đích thương mại

cần trao đổi trực tiếp với IFRC qua email: secretariat@ifrc.org

Những hình ảnh, biểu đồ được sử dụng không nhằm ám chỉ bất cứ

quan điểm nào của Hiệp hội quốc tế hoặc các Hội quốc gia thành

viên về địa vị pháp lý của bất kỳ lãnh thổ nào cũng như chính

quyền của họ

Tất cả các hình ảnh được sử dụng trong hướng dẫn này thuộc bản

quyền của IFRC trừ khi khi có quy định khác Ảnh bìa, từ trái qua

phải theo chiều kim đồng hồ: Joe Lowry/ IFRC, Rob Few/ IFRC,

Vina Augustina/ IFRC

P.O.Box372 CH- 1211Geneva19Swit zerland

Telephone:+41227304222 Telefax:+41227330395 E-

mail:secretariat@ifrc.orgWe bsite:www.ifrc.org

Hướng dẫn: Giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về giảm thiểu rủi

ro thảm họa 302200E06/2011

Về giảm thiểu rủi ro thảm họa

Chiến lược 2020 thể hiện nỗ lực của Hiệp hội Chữ thập

đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ Quốc tế (IFRC) hướng tới giải

quyết những thách thức lớn mà nhân loại sẽ phải đương

đầu trong thế kỷ tới Căn cứ trên nhu cầu và nguy cơ tổn

thương của nhiềucộng đồng mà chúng tôi đang làm việc

cùng, cũng như các quyền cơ bản và sự tự do mà mọi

người có quyền được hưởng, chiến lược này nhằm mang

lại lợi ích cho mọi người cùng hướng tới Chữ thập đỏ,

Trăng lưỡi liềm đỏ để giúp xây dựng một thế giới nhân

Trong vòng mười năm tới, IFRC sẽ tập trung nguồn lựcnhằm đạt được những mục tiêu chiến lược sau:

1 Bảo vệ sự sống, sinh kế và tăng cường khả năng phục hồi sau thảm họa và khủng hoảng

2 Tạo dựng cuộc sống an toàn và khỏe mạnh

3 Thúc đẩy hòa nhập xã hội và một nền văn hóa hòa bình, không bạo lực.

Hiệp Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ Quốc tế

Hướng dẫn: Giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về giảm thiểu rủi ro thảm họa

Mục lục

Chữ viết tắt và từ viết tắt

Thuật ngữ

1 Giới thiệu

5 Công cụ 40

Hướng dẫn: Giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về giảm thiểu rủi ro thảm họa

Những chữ viết tắt

Giảm thiểu rủi ro thảm họa dựa vào cộng đồng (đôi khi có chữ “I” đằng trước nghĩa là “lồng ghép”)

liềm đỏ Quốc tế

về giảm thiểu thảm họa

VCA Đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương và khả năng

Thuật ngữ

Thảm họa– Một sự gián đoạn nghiêm trọng hoạt động của một cộng đồng hay một xã hội bao

gồm thiệt hại về con người, vật chất, kinh tế hoặc môi trường trên diện rộng và tác động vượt quá

khả năng ứng phó bằng nguồn lực tự thân của cộng đồng hoặc xã hội bị chịu thảm họa

Giảm thiểu rủi ro thảm họa – Khái niệm và biện pháp thực hiện giảm thiểu rủi ro thảm họa

thông qua những nỗ lực có hệ thống nhằm phân tích và quản lý các nguyên nhân của thảm họa,

bao gồm giảm tiếp xúc với các mối nguy hiểm, giảm tổn thương về người và của, quản lý hiệu quả

đất và môi trường, và cải thiện khả năng phòng ngừa cho các sự kiện bất lợi

Hiểmhọa – Một hiện tượng, vật chất, hành động của con người hay điều kiện nguy hiểm có thể

gây thiệt mạng, chấn thương hoặc gây các ảnh hưởng sức khỏe khác, tổn hại tài sản, đánh mất

sinh kế hoặc dịch vụ, bất ổn xã hội hoặc kinh tế, hoặc thiệt hại về môi trường

Giảm thiểu – Giảm nhẹ hoặc làm hạn chế các ảnh hưởng bất lợi của các hiểm họa hoặc thảm họa

liên quan

Chuẩn bị ứng phó - Những kiến thức và năng lực phát triển bởi các chính phủ, những tổ chức

ứng phó và phục hồi chuyên nghiệp, cộng đồng và cá nhân nhằm dự đoán,ứng phó và khôi phục

một cách có hiệu quả sau ảnh hưởng của các sự kiện nguy hiểm có khả năng xảy ra, sắp hoặc

đang xảy ra

Phòng chống- Việc tránh hoàn toàn các tác động xấu của cáchiểm họa và thảm họa liên quan

Nhận thức cộng đồng – Kiến thức phổ thông về rủi ro thảm họa, các yếu tố dẫn tới thảm họa và

các hành động mà cá nhân và tập thể có thể thực hiện nhằm giảm nguy cơ tiếp xúc và tính dễ tổn

thương với các hiểm họa

Khả năng phục hồi - Khả năng của một hệ thống, cộng đồng và xã hội trong vùng hiểm họa để

chống đỡ, chịu đựng, thích ứng và phục hồi trướccác tác động của hiểm họa một cách kịp thời và

hiệu quả, bao gồm cả việc duy trì và phục hồi các cấu trúc và chức năng cơ bản của nó

Rủi ro – Xác suất xảy ra của một sự kiện và hậu quả tiêu cực của nó

Tính dễ bị tổn thương – Đặc điểm và hoàn cảnh của một hệ thống, cộng đồng hoặc tài sản khiến

cho chúng dễ bị các ảnh hưởng của các tác động bất lợi từ hiểm họa

Các định nghĩa trong phần này được chuyển thể từ ấn phẩm được công bố của chiến lược quốc tế

củaLiên hiệp quốc về Giảm thiểu rủi ro thảm họaThuật ngữ về giảm thiểu rủi ro thảm họa[48]

Hướng dẫn: Giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về giảm thiểu rủi ro thảm họa

1. G i ớ i t h i ệ u

Hiệp Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ Quốc tế có kinh nghiệm dày dặn trong giáo dục cộng đồng về các rủi ro thảm họa, tăng độ an toàn và khả năng hồi phục thông qua các chiến dịch, giáo dục không chính thống, học tập có sự tham gia và các can thiệp chính thống tại trường học Các Hội quốc gia thành viên, các chi nhánh và các chương trình đã phát triển một loạt các các công cụ

để hỗ trợ các hoạt động này Thực tế, trong giai đoạn 2005-2008, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng 50 trong số 82 Hội quốc gia thành viên đã tiến hành các hoạt động có cấu trúc vềgiáo dục, nâng cao nhận thức cộng đồng về giảm thiểu thảm họa, trong đó 38% hoạt động có liên quan tới trẻ em và trường học Tuy nhiên, chưa có nguồn nào cung cấp một cái nhìn tổng quan về các công việc khác nhau, không có sự tổng hợp các kinh nghiệm tốt, và không có phương tiện nào chia sẻ những kinh nghiệm phong phú này

Hướng dẫn này được thiết kế nhằm giúp các Hội quốc gia thành viên lập kế hoạch và phát triển các chương trình giáo dục, nâng cao nhận thức cộng đồng

về giảm thiểu rủi ro thảm họa Hướng dẫn bổ trợ thêm cho hai tài liệu chính

của IFRC là – Chiến lược 2020[55] và Khung Chương trình về Cộng đồng An

toàn và có Khả năngphục hồikhi đối mặtvới Rủi ro Thảm họa [56], và hỗ trợ

cho thực hiện Khung hành động Hyogo [47], một kế hoạch chi tiết toàn cầu về

giảm thiểu rủi ro thảm họa từ 2005 -2015 – bằng việc cung cấp các hướng dẫn

cụ thể nhằm thúc đẩy việc giảm thiểu rủi ro thảm họa Tài liệu này được thiết

kế để hướng dẫn lập kế hoạchtrong giáo dục, nâng cao nhận thức cộng đồng, tạo ra nhiềukết quả thành công và có tác động lớn hơn nữa.Chúng tôi hi vọng

sẽ phát triển thêmHướng dẫn kỹ thuật về thiết kếthông điệp tiêu chuẩn, hài hòa trong tương lai gần

Tại sao hướng dẫn này cần thiết?

Giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về giảm thiểu rủi ro thảm họa đang là một trong những trọng tâm ưu tiên hiện nay [47,55, 56 ] Ưu tiên này bắt nguồn từ hoạt động của bốn lĩnh vực chính:

• Y tế công cộng Đây là lĩnh vực ưu tiên hàng đầu, thể hiện rõ ràng rằng hành vi

con người có thể thay đổi được và bệnh tật có thể bị tiêu diệt Nhiều ví dụ thành công trong giáo dục cộng đồng đã mang lại những thay đổi đáng kinh ngạc về hành vi của con người như: nước uống, vệ sinh, rửa tay sạch, an toàn đường bộ, các bệnh lây truyền qua nước và qua không khí, tuân thủ điều trị, ngừng hút thuốc, điều trị lao, và thắt dây an toàn khi lái xe

• Bảo vệ môi trường đã được thúc đẩy bởi các nhà hoạt động xã hội nhằm nhấn

mạnh ảnh hưởng của các hoạt động của con người đối với môi trường Kết quả

là ngày càng có nhiều hành vi vì xã hội ở cả cấp gia đình và cộng đồng Giáo dục cũng đã ảnh hưởng tới các chính sách kiểm soát các vật liệu độc hại, các nguồn năng lượng an toàn và có khả năng tái tạo, việc tái chế và bảo tồn nguồn nước

• Khoa học về trái đất và địa chất Các nhà khoa học về trái đất và địa chất bắt

đầu chia sẻ những hiểu biết của họ về cơ chế của các hiểm họa tự nhiên từ đầu những năm 1970, và được giới thiệu rộng rãi trong những năm 1990 về nhận biết các hiểm họa thông qua chương trình giáo dục khoa học và địa lý

• Phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ Quốc tế Trong nhiều thập kỷ

qua, Phong trào đã đóng một vai trò tích cực trong việc phổ biến kiến thức cộng

đồng về sơ cấp cứu và chuẩn bị ứng phó thảm họa tại gia đình và cộng đồng Từ

năm 1966, Hội Chữ thập đỏ Bangledesh với sự hỗ trợ của Hội Chữ thập đỏ Thụy

Điển đã giáo dục cộng đồng phát triển hệ thống cảnh báo sớm lốc xoáy lấy người

dân làm trung tâm Những hoạt động này đã phát triển đáng kể trong suốt thập kỷ

1990- Thập kỷ Quốc tế về Giảm thiểu rủi ro thảm họa

Năm 1984, Tài liệu Phòng chống tốt hơn Cứu chữa - Báo cáo về thảm họa môi

được quan tâm khi đó là việc kết nối những nỗ lực của thế giới về phòng ngừa giảm

họa và sai lầm của các báo cáo truyền thông khi đã làm công chúng hiểu nhầm rằng

thảm họa là không thể tránh khỏi Những t

quan trọng hơn được nhấn

mạnh: “rằng có yếu tố con

người trong mọi loại thảm

họa” và cần phải hiểu rằng

đây “là điều kiện tiên quyết

để xử lý những nguyên

nhân gốc rễ và ngăn chặn

chúng”.Tài liệunêu tiếp:

“Chỉ khi những hiểu biết

cơ bản này được ghi nhận,

chúng ta cần phải quan tâm

nhiều hơn tới các giải pháp

Tất cả những điều này cho thấy nhu cầu cần chú trọng hơn vào việc nâng cao

nhận thức cộng đồng, và giáo dục nhằm làm giảm nguy cơ của thảm họa

Hướng dẫn này sẽ giúp các nhân viên và tình nguyện viên trong việc lập kế

hoạch chiến lược, thiết kế chương trình và các hoạt động để giáo dục và nâng

cao nhận thức công chúng về giảm thiểu rủi ro thảm họa

Gần đây hơn, Ưu tiên số 3 của Khung Hành động Hyogo đã được nhất trí như

sau “Sử dụng kiến thức, sáng kiến và giáo dục để xây dựng một nền văn hóa an

toàn và có khả năng phục hồi ở tất cả mọi cấp độ”[47], và ưu tiên này có liên

quan rộng rãi tới những cán bộ thực địa trong việc hỗ trợ phát triển và ứng phó

nhân đạo

Hướng dẫn này tập hợp tất cả những thông tin cần thiết nhằm giúp các Hội quốc

gia thành viên đáp ứng với vấn đề ưu tiên này

Bối cảnh: Những ấn phẩm liên quan

Phong trào nỗ lực mang lại tầm nhìn chung thông qua việc tập hợp các tài liệu và Hướng dẫn:Giáo dục và

nâng cao nhận thức cộng đồng về giảm thiểu rủi ro thảm họa là một phần trong đó

Rạp xiếc truyền tải các thông điệp về Giảm thiểu rủi ro thảm họa (Samoa

Tuyên bố tầm nhìn, Chiến lược 2020 [55], mô tả các kế hoạchcủa Phong trào nhằm gắn kếtcông việc của mình

về giảm thiểu rủi ro thảm họa, nâng cao sức khỏe, và giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu với những nỗ lực

chung của toàn cầu nhằm xây dựng cộng đồng an toàn và có khả năng phục hồi tốt Trong khi đó, Khung

chương trình Cộng đồng An toàn và Có khả năng Phục hồi khi đối mặt với các Rủi ro thảm họa [56] liệt kê

các yếu tố quan trọng trong quá trình thực hiện các hoạt động nhân đạo ứng phó các nguy cơ; các hoạt động giảm thiểu thảm họa cụ thể ở các quốc gia, các hoạt động phòng chống và thích ứng, và trong xây dựng chương trình riêng của từng ngành

Hướng dẫn này là bổ sung mới nhất cho các tài liệu trên Đây là một bước tiến quan trọng trong việc thực hiện tầm nhìn bằng cáchgiới thiệu các phương pháptiếp cận chung nhất, các công cụ, hướng dẫn tối thiểu,và các thông điệp tiêu chuẩn có thể sử dụngtrong bối cảnh khác nhau của từngquốc gia

Chiến lược 2020 nhấn mạnh nhiệm vụ của Phong trào là “làm nhiều hơn, làm tốt hơn, tiến xa hơn” với ba

chiến lược chính:

• Bảo vệ tính mạng, sinh kế và tăng cường khả năng hồi phục sau thảm họa và khủng hoảng

• Tạo dựng lối sống an toàn và khỏe mạnh

• Thúc đẩy hòa nhập xã hội và một nền văn hóa hòa bình, không bạo lực Giảm thiểu rủi ro thảm họa rõ ràng là một phần quan trọng của sứ mệnh củaPhong trào ở cấp độ toàn cầu Tầm nhìn này đóng góp cho sự phát triển bền vững bằng cách tăng cường khả năng phục hồi của cộng đồng, thúc đẩy việc chăm sóc sức khỏe tốt hơn, giảm thiểu rủi ro thảm họa và đối phó với biến đổi khí hậu

n2020

Trong năm 2009 Phong trào đã phát triển một Khung chương trình vềCộng đồng

An toàn và có Khả năng Phục hồi khi đối mặt với các Rủi ro thảm họa [56] (xem

trang 7) Khung chương trình đã thiết lập nền tảng cho các chương trình của Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ, các dự án và can thiệp được thiết kế nhằm xây dựng một cộng đồng an toàn và có khả năng phục hồi Các thành phầnchính của khung chương trình này là:

• Các hoạt động cứu trợ nhân đạo sau rủi ro

• Các hoạt động giảm nhẹ phòng ngừa và thích nghi cụ thể ở mỗi quốc gia

• Lập chương trình dựa theo ngành Vận động chính sách, giáo dục và nâng cao nhận thức là những chủ đề xuyên suốt đối với bên tham gia.Đối với mọi quốc gia, các nguyên tắc chính trong

Tầm nhìn 2020

Chiến lược 1

Bảo vệ t sự sống, sinh

kế và tăng cường khả năng hồi phục sau thảm họa và khủng hoảng

Chiến lược 2

Tạo dựng lối sống an toàn và khỏe mạnh

Chiến lược 3

Thúc đẩy hòa nhập xã hội và nền văn hóa hòa bình, không bạo lực

chương trình này là là các phương pháp tiếp cận chung, các công cụ và hướng dẫn được cung cấp ít nhất ở mức tối thiểu, và có các thông điệp tiêu chuẩn Bối cảnh toàn cầu về giảm thiểu rủi ro thảm họa được định hình trong Khung hành động Hyogo, được thông qua bởi 168 quốc gia vào năm 2005 Ưu tiên số 3 của Khung hành động năm điều này là để “sử dụng kiến thức, sự sáng tạo và giáo dục nhằm xây dựng một văn hoá an toàn và có khả năng phục hồi tốt ở tất cả các cấp”[47] Là một đối tác trong Chiến lược Quốc tế về Giảm thiểu thảm họacủa Liên hiệp quốc, Phong trào dự định hỗ trợ nhiều hơn nữa cho cộng đồng các tổ chức nhân đạo và phát triển, cũng như các tổ chức công cộng, tư nhân và khối dân sự nhằm đạt được các mục tiêu này

Hướng dẫn này được phát triển như thế nào?

Để phát triển những hướng dẫn này, Hiệp hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế (IFRC) đã tiến hành một nghiên cứu khá lớn, nhằm tìm hiểu các phương pháp tiếp cận và các chiến lược đã được sử dụng trong giáo dục công chúng và giảm thiểu thảm họa bên trong Phong trào Bao gồm:

• Tiến hành nghiên cứu tổng hợp tài liệu với hơn 150 tài liệu

• Tìm hiểu hơn 150 website

• Phỏng vấn 50 nhân viên văn phòng của các Hội cấp khu vực và quốc gia trên khắp thế giới Những kết quả nghiên cứu này được trình bày cùng với các hướng dẫn từ các nghiên cứu về truyền thông rủi ro, tiếp thị xã hội và giáo dục cộng đồng nhằm thay đổi hành vi

Bảng dưới đây liệt kê các tài liệu chính của IFRC, và chỉ ra sự phù hợp của hướng dẫn này so với các hướng dẫn chung của IFRC vềgiảm thiểu rủi ro thảm họa và chiến lược toàn cầu

Các tài liệu chính của IFRC được trích dẫn

• Chiến lược 2020[55]

• Khung Chương trình về Cộng đồng An toàn và có Khả năng phục hồi khi

đối mặt với Rủi ro Thảm họa [56]

• Hướng dẫn Thực tiễn về Vận động chính sách và Giảm thiểu rủi ro thảm họa [57]

• Kế hoạchQuốc gia về Giảm thiểu rủi ro thảm họa/ Chương trình gợi ý cho

Khung hành động[58]

• Hội Chữ thập đỏ giúp Giảm thiểu nguy cơ như thế nào[59]

• Truyền thông trong Tình huống khẩn cấp[60]

• Phòng tốt hơn Chữa[61]

Nội dung của hướng dẫn

Việc giải quyết những rủi ro thảm họa nghiêm trọng nhất, ở cấp quốc gia hay cấp địa phương đều yêu cầu những cách tiếp cận có hệ thống hướng tới việc triển khai trên quy mô lớn, với

những cam kết và hành động bền vững được mô tả trong Hướng dẫn Thực hiện Chăm sócSức

khỏe Cộng đồng và Sơ cấp cứu [18] Điều đóđòi hỏi sự quản lý của các Hội quốc gia thành viên

và hoặc các chi hội, cam kết, quyết tâm chính trị với tầm nhìn dài hạn.Quá trình lập kế hoạch dự

án nói chung của IFRC đãcung cấp hướng dẫn tổng thể vớitrách nhiệm giải trình cao Hướng dẫn này sẽ giúp quá trình lập kế hoạchtập trung hơn vào các nỗ lực nâng cao nhận thức và giáo dục cộng đồng vềgiảm thiểu rủi ro thảm họa

Hướng dẫn này tổng hợp nhiềuphương pháptiếp cận trong khắp Phong tràonhằm cung cấp một cái nhìn tổng quan về cách làm nàocó hiệu quả và không hiệu quả, được củng cố bằng các nghiên cứu dựa trên bằng chứng.Hướng dẫn nàysẽ giúp các Hội quốc gia thành viênđưa ra quyết định sáng suốtvề lựa chọn cách tiếp cận phù hợp nhất, vàtổng hợp các nguồn lực sẵn có từ bất cứ nơi đâu đểxây dựng một hệ thống hiệu quả Hướng dẫn cũng giới thiệucácphương pháptiếp cận

và các công cụ trong giáo dục và nâng cao cao nhận thức cộng đồng trong giảm thiểu rủi ro thảm họa đã và đang được sử dụng rộng rãi bởi các Hội quốc gia thành viên.Tài liệu nàycũng tập hợp các nghiên cứu rủi ro trong truyền thông truyền thông và giáo dục cộng đồng nhằm thay đổi hành

vi, và những chia sẻ của cán bộ thực địakhi áp dụng những kỹ thuật này

Hướng dẫn này sẽ tập trung vào bốn phương pháp tiếp cận chính:

• Chiến dịch

• Học tập có sự tham gia

• Giáo dục không chính thống

• Can thiệp chính thống tại trường học

Hướng dẫn cũng đánh giá những công cụ triển khai từng phương pháp tiếp cận như: ấn phẩm truyền thông, chương trình đào tạo, mô đun và bài trình bày, học tập qua mạng,biểu diễnvăn hóa nghệ thuật, trò chơi và các cuộc thi, tài liệu nghe nhìn, trang web, các hoạt động truyền thông đại chúng, và phương tiện viễn thông Sau đó, Hướng dẫn sẽ giải thích làm thế nào để các phương tiện này đạt hiệu quả cao, tập trung vào các hình ảnh có ấn tượng mạnh và những thông điệp tốt có khả năng lôi cuốn, đã được kiểm chứng và có thể được điều chỉnh phù hợp vớitừng địa phương Hướng dẫncũng nhấn mạnh những nguyên tắc cần thiết để áp dụng các công cụ này hiệu quả, đảm bảo tính phùhợp và độtin cậy, tính thống nhất và thông điệp tiêu chuẩn, khả năng nhân rộng và bền vững

Thông qua nhiều ví dụ, Hướng dẫn này giới thiệu các kinh nghiệm, cách tiếp cận và công cụ phù hợp đối với từng khu vực Chúng cung cấp cho người đọc cơ hội xem xét những ví dụ tình huống

cụ thểvà để chia sẻ trực tiếp cho các đội, nhómtriển khai hoạt động.Các ví dụ có kết quả hoạt động không hiệu quả được chia sẻ giúpngười đọc có thể học hỏi kinh nghiệm của các trường hợp thành công và không thành công

Chương cuối cùng về quản lý kiến thức mô tả về giám sát và đánh giá, việc chia sẻ kiến thức và xây dựng năng lực – tất cả những thứ đóng vai trò quan trọng trong thiết kế và thực hiện những chiến lược có hiệu quả cao trong tương lai

Các chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức có thể được bắt đầu từ phạm vi nhỏ và thay đổi

dần dần để đáp ứng với yêu cầu của các nhóm dân cư khác nhau, các nguy cơ khác nhau và các

nhóm đối tượng đích khác nhau Những phương pháp tiếp cận được giới thiệu có thể được lồng

ghép vào hầu hết tất cả các Chiến lược đang tồn tại, bất cứ khi nào, ở đâu Chúng có thể được sử

dụng dựa trên mạng lưới tình nguyện viên hiện tại Để hỗ trợ điều này, bạn sẽ cần các thông điệp

mạnh mẽ và thống nhất về giảm thiểu thảm họa, thông tin rõ ràng và có mục đích kèm theo các tài

liệu giáo dục và truyền thông

Thông qua Hướng dẫn này, bạn cũng sẽ tìm thấy các bảng biểu, số liệu, từng bước hướng dẫn và

các ví dụ thực hành, giúp đưa lý thuyết vào cuộc sống giúp bạn có thể áp dụngnhững điều học được

vào những tình huống cụ thể

Tóm tắt theo từng chương

1 Giới thiệu

Chương này giải thích tại sao hướng dẫn này là cần thiết và nhấn mạnh những nguồn tài liệu liên quan trước khi mô tả quá trình phát triển tài liều nàyvà liệt kê các nội dung chính

2 Lập kế hoạch: Các câu hỏi chính

Chương này trả lời các câu hỏi như “Tại sao?”, “Cho ai?”, “Cái gì?”, “Với ai”, “Khi nào và ở đâu”, “Thế nào?”, “Với những công cụ nào?”, và “Cái gì nữa?” Chương này xác định việc giáo dục, nâng cao nhận thức ở cả mức độ lập kế hoạch can thiệp và mức độ lồng ghép vào các hoạt

động đang diễn ra

3 Bốn phương pháp tiếp cận chính

Chương này diễn giải làm thế nào để triển khai bốn phương pháp tiếp cận chính – chiến dịch, học tập có sự tham gia, giáo dục không chính thống và nỗ lực chính thống tại trường học

Nó phác thảo một loạt các ứng dụng và phương pháp nhằm cung cấp ý tưởng và hướng dẫn quy

trình lập kế hoạch chiến lược

4 Nguyên tắc thực hành hiệu quả

Chương này cung cấp những nguyên tắc nền tảng cho khung chiến lược và cách tiếp cận: tính phù hợp và độtin cậy, tính thống nhất, khả năng nhân rộng và tính bền vững Các chiến lược và

ý tưởng được xây dựng cẩn trọng có thể được đánh giá dựa trên những nguyên tắc này trong

quá trình lập kế hoạch

5 Công cụ

Chương này mô tả các công cụ được sử dụng để triển khai những phương pháptiếp cận của chiến lược, bao gồm ấn phẩm, trò chơi và cuộc thi, và các phương tiện thông tin đại chúng khác, đồng thờigiải thích những ưu nhược điểm của mỗi công cụ

ra những ví dụ về sáng kiến từ các tổ chứcChữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ cólồng ghép vào công tác giáo dục, nâng cao nhận thức cộng đồng, trong đó có mô tả nguyên lý, cách thức tiếp cận

và công cụ triển khai.

Hỗ trợ bởi?

Phù hợp với địa phương

Giai điệu lôi cuốn

Giám sát và đánh giá

Xây dựng năng lực

Chia sẻ kiến thức Chương V

Chương III

TIếp cận Chiến dịch Học tập có sự tham gia

Giáo dục không chính thống Can thiệp tạI

CÁC CÔNG CỤ HIỆU QUẢ ChươngV

Công cụ Ắn phẩm

Chương trình giảng dạy,

mô đun, bài thuyết trình

HỌc tập trực tuyến

Trò chơi và cuộc thi

Biểu diễn nghệ thuật

Tư liệu âm thanh, hình ảnh

Trangweb Truyền thông đạI

HÌnh ảnh mạnh

Lập kế hoạch:Các câu hỏi

c ần trả lời

Bước đầu tiên trong việc xây dựngchương trình giáo dục, nâng cao nhận thức cộng đồng về giảm thiểu rủi ro thảm họa là thành lâ ̣p ra một nhóm nhỏ tận tâm

và sáng tạo nhằm xây dư ̣ng một kế hoạch hành động Dù triển khai ở cấp quốc gia, cấp quận, huyện hay cơ sở, Hướng dẫn này sẽ giúp gắn kết các bên có liên quan để cùng phát triển một kế hoạch chắc chắn và hiệu quả thuyết phu ̣c đươ ̣c niềm tin và cam kết của các cơ quan, tổ chức

Toàn bô ̣ quá trình trong Hướng dẫn này tuân theo chu trình quen thuộc đang được sử du ̣ng trong thiết kế chương trình của Phong trào Trong các sáng kiến về giáo dục hoă ̣c nâng cao nhận thức về giảm thiểu rủi ro thảm họa, chúng ta nên bắt đầu bằng viê ̣c đă ̣t ra những câu hỏi câu quen thuộc sau đây và cùng xem xét các câu trả lời

Tại sao Chiến lược quan trọng?

Phong trào nhận ra rằng chỉ ứng phó sẽ không hiê ̣u quả với nhu cầu ngày càng tăng do các tác động của hiểm họa đối với dân số ngày càng càng lớn Phong trào có nhiệm vụ chia sẻ kiến thức giúp mọi người xác định được các hiểm họa

và nguy cơ, cùng hành động để xây dựng một cộng đồng an toàn và có khả năng phục hồi tốt, đồng thờigiảm được những ảnh hưởng của hiểm họa trong tương lai Cộng đồng và các cá nhân đều có thể - và mong muốn- hơ ̣p tác cùng nhau trong nhiệm vụ này Giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về giảm thiểu rủi ro thảm họa có thể giúp những người dân bình thường tham gia giảm thiểu những tác đô ̣ng tiêu cư ̣c trong tương lai

Hướng dẫn Lập kế hoạch dự phòng và ứng phó với Thảm họa của IFRC [62]

(Công bố năm 2007 và hiện đang được chỉnh sửa) cung cấp hướng dẫn chi tiết

về cách thức phân tích rủi ro, bao gồm những hiểm họa, tính dễ bị tổn thương

và năng lực.Mặc dù viê ̣c lư ̣a cho ̣n nguy cơ tiêu biểu không phải là điều dễ thực hiê ̣n, chúng ta cần tập trung vào những nguy cơ dễ xảy ra nhất, có hậu quả nghiêm trọng nhất và ảnh hưởng tới nhiều người nhất.Cũng có những trường hợp các nguy cơ nhỏ có thể dẫn tới những tác đô ̣ng nghiêm trọng Và trong một

số trường hợp khác, những vấn đề tồn ta ̣i dai dẳng như thiếu nước sạch và điều kiện vệ sinh tồi tàn la ̣i là những trở nga ̣i chúng ta cần giải quyết Ngày nay, khu vực thành thị chiếm hơn một nửa dân số thế giới và là trung tâm đời sống kinh

tế chính trị; vì vậy, chúng ta cần đươ ̣c chuẩn bị để giải quyết những nguy cơ trên một cách có hệ thống trong bối cảnh đô thị hóa Ngoài ra, các tình huống khẩn cấp phức tạp đòi hỏi chúng ta phải có cách tiếp câ ̣n hê ̣ thống khi các nguy

cơ cần đươ ̣c xếp ha ̣ng theo thứ bâ ̣c khác nhau

Hình 1ở trang tiếp theo thể hiê ̣n mô ̣t cách thức giúp nhanh chóng xếp ha ̣ng ưu tiên cho những lư ̣a cho ̣n trong mô ̣t chiến di ̣ch giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng Khi sử dụng, ta cần cân nhắc từng loa ̣i thảm họa được liệt kê trong bảng theo xác suất xảy ra và hậu quả của nó Sau đó,điền từng loại thảm họa có thể xảy ra ở đi ̣a phương vào ô tương ứng của ma trận phân tích rủi ro này

Các ví dụ về thảm họa

• Động đất • Đại dịch hoặc dịch bệnh,nhưHIV/AIDS • Tai nạn giao thông

• Lũ lụt • Xả thải các vật liệu độc hại • Tai nạn đường bộ

• Cháy • Bão tuyết • Xung đột hoặc bất ổn dân sự

• Nắng nóng • Giá lạnh • Khủng bố hoặc bạo lực

• Hạn hán • Lở tuyết • Thiếu đói

• Lốc xoáy • Lở đất • Thiếu năng lượng

• Sét • Xói mòn • Thiếu nước

• Núi lửa • Xoáy, lốc hoặc bão • Nước bẩn hoặc vê sinh nghèo nàn

Bên cạnh mỗi loại thảm họa, bạn có thể ghi thêm số lượng người bị ảnh

hưởng.(Ví dụ, số người chết, bị thương, hoă ̣c thiê ̣t ha ̣i vềnhà cửa, sinh kế hoặc

theokhu vư ̣c) Hãy nhớ kỹ định nghĩa nguyên thủy của thảm họa là “sự gián

đoạn trong hoa ̣t đô ̣ng, tổ chức của mô ̣t cộng đồng gây ra thiệt hại lớn về con

người, của cải, kinh tế hoặc môi trường, vượt quá khả năng ứng phó của cộng

đồng chịu ảnh hưởng bằng nội lực của mình” [48]

Những chủ điểm trong các ô màu hồng và màu đỏ sẽ đề cập tới những vấn đề

được ưu tiên cao nhất

• Thiếu năng lượng

Ví dụ:

• Bão tuyếtnghiêm trọng

Từ những ví dụ trong bảng ma trận ở trên, chúng ta thấy rằng động đất, cháy

sau động đất hoặc hút thuốc lá là ba vấn đề chúng ta nên tập trung vào

Chiến lược cần hướng tới ai?

Đối tượng đích của giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng được mở rộng dần như những vòng tròn sóng nhỏ trên mă ̣t hồ.Ở trung tâm là những người đã và đang hành

đô ̣ng nhất quán để giúp bản thân và những người xung quanh họ được an toàn và có khả năng phục hồi tốt hơn Và nhóm chủ chốt này (đặc biệt là những nhân viên và tình nguyện viên tâm huyết) luôn có thể được hưởng lợi từ việc mở rộng đó

Ngoài cùng thuộc nhóm chủ chốt là nhóm người dễ tiếp thu, họ đang nghĩ về việc hành động nhưng cần thông tin hỗ trợ và cần thêm sự tự tin để hành động Tiếp theo

là những người đã được nghe các hoa ̣t đô ̣ng trong sáng kiến giáo du ̣c và nâng cao nhâ ̣n thứ c; ho ̣ bắt đầu nghĩ đến và nói chuyện về các vấn đề có liên quan.Sau đó là nhóm lớn hơn bao gồm những người có vẻ không muốn hành động hoặc không đủ khả năng để hành đô ̣ng.Nhóm này thường nhận thức mơ hồ về các vấn đề và chưa có

dự định hành động nào Họ thường bị dán nhãn sai lầm là “kệ định mệnh”

Nhóm cuối cùng thâ ̣m chí còn lớn hơn Ho ̣ là những người chưa từng nghe về những nguy cơ của họ hoặc không nghĩ nhiều về những thứ họ có thể làm Những nỗ lực giáo dục, nâng cao nhận thức cần đạt tới từng lớp đối tượng này và hướng họ dần về trung tâm

Nhóm chưa được tiếp cận

V ừa có nhận thức về vấn đề nhưng chưacó kế hoạch hành động

Nh ómđã được giáo dục nhưngđangtìm kiếm thêm thông tin

Nh óm có kế hoạch hành động nhưng

cần sự hỗ trợ

Nh óm tích cực củacộng đồng an toàn

Mở rộng phạm vi tiếp cận và lôi cuốn mọi người lại gần hơn từ bước nhận thức đến giáo dục rồi đến việc hình thành cộng đồng an

to ànbằng cách sử dụng những phương pháp tiếp cận chiến lược và các công cụ hiệu quả

Từ hình trên ta thấy, thực tế không có mô ̣t nhóm nào go ̣i là “dân chúng nói chung”

cả Thay vào đó là nhiều nhóm đối tượng đích khác nhau, và mỗi nhóm chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố văn hóa, xã hội và tính dễ bi ̣ tổn thương khác nhau.[9, 12, 52].Vì thế, ngay từ khi lâ ̣p kế hoa ̣ch, việc quyết định nhóm nào cần sáng kiến hướng tới là rất quan trọng Ngay cả những cách tiếp cận có thông điê ̣p hướng tới cô ̣ng đồng

rô ̣ng lớ n cũng cần xem xét điều chỉnh phù hợp với từng nhóm đích khác nhau

Hướng dẫn từng bước: Nhận biết

nh óm đích của bạn

Bước1: Liệt kê tất cả các nhóm khác nhau mà bạn nghĩ tới, và ghi chú tất

cả những thông tin của họ Ví dụ:

• Đặc điểm địa lý (bao gồm khu vực thành thị, thôn bản, vùng núi, khu

ổ chuột và vùng ngoại ô)

Cầ n tính cả nhóm những người khuyết tật, nhóm người mới nhập cư,

người vô gia cư hoặc không có chỗ ở, người mù chữ, trẻ em đường phố

và thanh thiếu niên lao động sớm Cầ n xác định những kênh cụ thể để

tiếp cận được những nhóm người dễ bị bỏ rơi này trong số các đối tượng

đích của bạn(xem bảng liệt kê dưới đây[5])

Bước2: Liệt kê các tổ chức, hô ̣i và hội nhóm mà ho ̣là thành viên.Nên liê ̣t

kê cả các hội ở thôn xóm, nơi làm việc, trường học, nơi thờ phục, các hiệp

hội chuyên môn, hội đồng sinh viên,các câu lạc bộ, nhóm, hội đồng hương

và cả các băng nhóm

Bước3: Tìm hiểu cách thức ho ̣ giao tiếp với nhau trong các mạng lưới xã hô ̣i

củ a mình Thảo luận và liệt kê các cơ hội và rào cản của từng ma ̣ng lướicó thể

có

Nhận thức này sẽ giúp bạn lựa chọn được cách tiếp cận và công cụ phù hợp với mỗi nhóm phân khúc khách hàng của mình

Bao gồm nhóm bị lề hóa Dễ đọc (Australia) và cho những người khuyết tật(USA)

• Cân nhắc bố trí các địa điểm hoặc thời gian khác nhau cho phụ nữ và

nam giới Liệu co ́ cần bố trí người trông giữ trẻ nhỏ không?

• Liệu cuộc họp có cần được triển khai với nhiều ngôn ngữ khác

nhau không, và nếu cần, bạn có cần người phiên dịch không?

• Xem xét tiếp cận với nhóm đích tại nhà và trên đường phố.

• Đảm bảo tính phù hợp với trẻ em và tính phù hợp theo lứa tuổi khi có sự tham gia của nhóm này.

• Bố trí phiên dịch bằng ngôn ngữ cử chỉ cho những người bị điếc.

• Bố trí địa điểm ở những nơi mà xe lăn có thể tiếp cận được

• Cung cấp tài liệu in ấn và phát sóng bằng tất cả các ngôn ngữ cần thiết.

• Đảm bảo rằng tài liệu âm thanh và hình ảnh truyền tải được thông

điệp mà không phụ thuộc vào khả năng đọc của người nghe/người

xem.

• Dùng đài phát thanh ở những vùng sâu, vùng xa

Sư ̉ dụng phụ đề nhiều ngôn ngữ đối trong những sản phẩm truyền

thông bằ ng video nế u cần thiết

Đảm bảo rằ ng các trang mạng trực tuyến có thể di ̣ch bằ ng các phần

mề m tự động

• g các chương trình tự động

Chiến lược bao gồm những gì?

Giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về giảm thiểu rủi ro thảm họa là sáng kiến nhằm biến kiến thức nhân loại thành những hành động cụ thể tại từng địa phương nhằm giảm thiểu những rủi ro thảm họa.Sáng kiến này huy đô ̣ng sư ̣ tham gia của mo ̣i người thông qua các thông điệp rõ ràng và hỗ trợ những thông tin chi tiết

Nếu chỉ nâng cao nhận thức về thảm họa sẽ không trực tiếp dẫn tới việc con người áp dụng các biện pháp giảm thiểu rủi ro thảm họa [25, 27,31,33] Các nhà nghiên cứu đã kết luậnrằng mọi người chỉ hành động khi:

• Họ biết các hành động cụ thể nào có thể giảm thiểu các rủi ro cho họ

• Họ đươ ̣c thuyết phục rằng những hành động đó là hiệu quả

• Họ tin rằng họ có khả năng thực hiện những hành động đó.[27, 29 ]

Có thể lấy những kết quả nghiên cứu làm cơ sở cho việc thiết kế các hoạt động giáo dục cộng đồng.Ví dụ, những thư ̣c tế sau đây đã được chứng minh:

• Mọi người cần được khích lệ để tìm kiếm thông tin.[25, 29]

• Mọi người tìm kiếm sự thống nhất, và muốn xác nhận thông tin từ nhiều nguồn (ví dụ: bạn bè, chuyên gia, chính phủ, lãnh đạo đi ̣a phương có uy tín, đài, ti vi và các trang web) trước khi họ hành động.[25,29,32]

• Mọi người thường làm theo những điều họ nghĩ rằng người khác đang làm[7].(Điều này có nghĩa rằng việc tập trung vào tất cả những ví dụ tích cực của địa phương là rất quan trọng: những sự đe doạ tiêu cực sẽ không hiệu quả.)

• Có ba kiểu người khởi động các “trào lưu xã hội”: người kết nối mọi người lại với nhau, các chuyên gia về thông tin (còn gọi là nhà chuyên môn), và những người buôn bán có khả năng thuyết phục[13]

• Các bài học được nhớ nhiều nhất là từ các câu chuyện đơn giản, bất ngờ , cụ thể, đáng tin cậy và khơi gợi được

cảm xúc[16]

• Quá trình từng bước thay đổi hành vilà chuyển biến từ dự đoán, sau đó là kế hoạch, hành động và cuối cùng là

sự duy trì hành động đó [1,6,39,41,49]

Mô ̣t hành đô ̣ng được mo ̣i người thực hành tốt thường xuất phát từ những điều dễ dàng, nhỏ bé nhưng la ̣i ta ̣o ra sự thay đổi, giúp mo ̣i người trải nghiê ̣m, đú c kết và chia sẻ thành công với nhau Việc nhâ ̣n diê ̣n và sử du ̣ng những biện pháp thực tế về vật lý và môi trường để giảm bớt nguy cơ là việc quan trọng – ví dụ, buộc chặt đồ đa ̣c để chống rung lắc trong động đất, hoặc làm sạch hệ thống kênh mương để phòng chống lũ lụt Tương tự, việc sơ cấp cứu khôngthể thực hiện được nếu các cơ sở y tế không mở cửa do

ho ̣ không có biện pháp vật lý làm giảm thiểu rủ i ro khi gió ma ̣nh và

đô ̣ng đất.Và những người có nguy cơ bị lũ lụt, gió ma ̣nh và động đất cần học những bước cơ bản về khả năng phục hồi sau thảm họa Nếu việc giảm thiểu rủi ro đòi hỏibạn cần có chuyên môn sâu mà hiện bạn chưa

có sẵn, thì đã đến lúc bắt đầu ho ̣c rồi đấy

Rạp chiếu biến đổi khí hậu ởColombia Việc nhảy trực tiếp từ nhận thức về thảm họa sang các kỹ năng chuẩn bị

ứng phó có thể củng cố quan điểm rằng thảm họa là không thể tránh khỏi,

và thứ duy nhất mọi người có thể làm là đối phó sau thảm họa[11,23,31] Điều này có thể ngẫu nhiên làm tăng thái độ phó mặc số phận[51]

Chúng ta nên làm việc với ai?

Hợp tác là rất quan trọng cho sự thành công của những nỗ lực giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng.Những chiến lược tốt được phát triển từ việc phối kết hợp; và việc hợp tác giữa nhiều bên là rất cần thiết để phát triển các thông điệp tiêu chuẩn, hài hòa và thống nhất – những thông điệp có thể nhân rộng và lặp lại thường xuyên đủ để trở thành những kiến thức phổ biến.Quan hệ hợp tác có ý nghĩa thường đòi hỏi xây dựng mối quan hệ dài ha ̣n Nhiều bên liên quan thường sẵn sàng hợp tác với các các tổ chức hội CTĐ, tuy nhiên quy trình để các bên biết nhau, phát triển lòng tin và cam kết nguồn lực đòi hỏi những nỗ lực dài hạn

Nếu bắt đầu từ phạm vi nhỏ, các bên có thể dần lớn mạnh cùng nhau qua những thành công Một chương trình hỗ trơ ̣ phu ̣c hồ i sau thảm họa tiếp cận cộng đồng ở các khu vư ̣c khác nhau mô ̣t cách riêng lẻ chia sẻ rằng nhóm làm viê ̣c hiê ̣u quả nhất khi các thành viên phối hợp với nhau để giải quyết các vấn đề kịp thời tại từng khu vực

Lưu ý rằ ng viê ̣c để các Hô ̣i cấ p quố c gia chỉ đạo mọi nỗ lực trợ giúp là không cầ n thiết Đơn giản chỉ là một thành viên đóng góp uy tín và sức lực thì bạn cũng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút sự hỗ trợ của công chúng vì các mục tiêu chung Năng lực lãnh đạo của bạn, hoặc sự hiện diện của bạn tại bàn họp cũng là cách vận động mạnh mẽ để giải quyết vấn đề

Và cuối cùng – đối tác chính của bạn cho “niềm

tin nền tảng” chính là đại diện tất cả những

người hưởng lợi dự kiến” (tập hợp các dữ liệu

thực địa để xác minh các thông tin từ các vùng

sâu vùng xa) Chúng ta cần có sự tham gia của

những cá nhân đó trong quá trình phát triển các

phương pháp và cách tiếp cận, cũng như xem

xét các chương trình và tài liệu Một hội đồng

cố vấn sẽ giúp bạn làm việc này một cách

nghiêm túc để thúc đẩy các mục tiêu đặt ra

Bảng 1 dưới đây chỉ ra các nhóm khác nhau có

thể trở thành đối tác (cột bên tay trái) và đưa ra

các ví dụ về lý do và vai trò lý tưởng mà họ có

thể hỗ trợ (cột tay phải)

Bảng 1: Đối tác Chương trình múa rối cho trẻ em ở LosAngeles,USA

Chính chúng ta: Các tình nguyện viên, thanh

thiếu niên, nhân viên của các Hội Chữ thập đỏ,

Trăng lưỡi liềm đỏ

Nêu gương, trải nghiệm và giải quyết các tình huống thực tế trong cuộc sống trước khi hướng dẫn người khác

Cấp trung ương (Bộ, Ngành, đơn vị cấp Trung

ương): Đặc biệt là các cơ quan cấp quốc gia về

giảm thiểu rủi ro thảm họa, và tất cả các bộ, ngành

và phòng ban liên quan.

Để có được chế tài xử phạt và sự hỗ trợ, xây dựng cam kết đồng thuận, phát triển thông điệp tiêu chuẩn, gắn kết

và tiếp cận nhiều người nhất có thể

Chính quyền địa phương:Các phòng ban và cơ

quan ở quận, huyện

Để có được chế tài xử phạt và hỗ trợ, xây dựng năng lực,mở rộng và thể chế hóa các nỗ lực

Cộng đồng tại địa phương, khu vực thành thị:

Khu vực tình nguyện viên Chữ thập đỏ và Trăng

lưỡi liềm đỏ sinh sống và làm việc

Để đảm bảo những nỗ lực của chúng ta được thử nghiệm và kiểm tra, xây dựng và tồn tại bền vững tại các cộng đồng địa phương Những người hưởng lợi trở thành nguồn lực tình nguyện viên mới

Đối tượng đích: Những đại diện được lựa chọn

của tất cả các phân khúc trong cộng đồng người

hưởng lợi

Khuyến khích đối thọai nhằm có được phản hồi và sự hiểu biết rõ ràng hơn về quá trình phát triển chương trình, và xem xét và kiểm tra tài liệu

Chính quyền:Một loạt các cơ quan, phòng ban

Ai? Tại sao?

Các chuyên gia trong lĩnh vực khoa học, kỹ

thuật và kiến thức bản địa: Những người có thể

cung cấp những kiến thức chuyên sâu về các

li ̃nh vực khác nhau, bao gồm khoa học tự nhiên,

cơ khí, y tế, giáo dục, tiếp thị, thiết kế, truyền

thông

Nhằm tiếp cận các nguồn kiến thức và kinh nghiệm hợp

lýđể xây dựng các thông điệp và hướng dẫn Có khả năng trao đổi kiến thức chuyên môn và bản địa, cũng như biến những kiến thức này thành các thông tin mang tính hành động, và cung cấp thông tin cho nghiên cứu

và sử dụng được các các nghiên cứu là những yếu tố rất cần thiết cho việc giảm thiểu rủi ro thảm họa n

Khối dân sự: Tất cả những nhómcó mục tiêu giống

nhau và cùng làm việc trong khu vực địa lý Họ có

thể là các tổ chức phi chính phủ (NGOs), tổ chức

nghề và thương mại, các nhà quản lý trường học,

giáo viên và phụ huynh

Nhằm hỗ trợ theo nhiều cách khác nhau Phối hợp thì sẽ hiệu quả hơn là cạnh tranh Một vài đối tác trong số này

sẽ đóng vai trò cầu nối quan trọng với nhóm đối tượng đích.Một số quan hệ đối tác có thể là chính thống, một

số khác có thể ở dạng đơn giản và không chính thống

Khối tư nhân:Những tập đoàn lớn, bao gồm các

công ty bảo hiểm và tiện ích, cơ quan truyền

thông đại chúng, các doanh nghiệp địa phương

vừa và nhỏ,các doanh nghiệp tư nhân

Giúp tiếp cận nhiều đối tượng đích hơn với thông điệp đơn giản và rõ ràng Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp có thể được thiết kế để mang lại lợi ích cho cả hai bên Khi người sử dụng lao động hỗ trợ giải quyết một vấn đề xã hội, điều này sẽ làm tăng uy tín của họ

Trẻ em và thanh thiếu niên: Trẻ em và thanh

thiếu niên là những nhân tố định hướng hành vi

phòng chống thảm họa.

Nhằm tăng cường sức khỏe và sự phát triển toàn diện, phát triển sự tự tin và các kỹ năng, đảm bảo rằng các chính sách và dịch vụ được cải thiện và được xác định

là sự đầu tư cho tương lai Trẻ em là người giao tiếp hiệu quả nhất với cha mẹ chúng, trong khi thanh thiếu niên là người giao tiếp hiệu quả nhất với các bạn cùng trang lứa

Đối tác quốc tế: Các nhân tố chính phủ, liên

chính phủ, phi chính phủ và doanh nghiệp

Để đánh giá, trao đổi và xây dựng kinh nghiệm xuyên biên giới

Các nhà tài trợ: Các tổ chức chính phủ, liên chính

phủ, các tổ chức tư nhân và dân sự, và các cá nhân

Các nhà tài trợ càng hiểu và đánh giá cao công việc của bạn, họ sẽ càng có xu hướng hỗ trợ bạn bằng các nỗ lực dài hạn và bề n vững trong giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng để giảm thiểu rủi ro

Chiến lược phù hợp khi nào và ở đâu?

Các tổ chức Hội các cấp thường tham gia vào nhiều hoạt động lồng ghép giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về giảm thiểu rủi ro thảm họa Lập kế hoạch chiến lược giúp xác định và tận dụng các cơ hội đặc biệt để nâng cao giáo dục và nhận thức của công chúng cũng như tiếp cận những khu vực và cộng đồng có nguy cơ cao

Khi kết hợp với nhau, những hoạt động truyền thống chủ chốt của Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ có thể giúp xây dựng những cộng đồng an toàn và có khả năng phục hồi tốt hơn, đóng góp vào sự phát triển bền vững Giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về giảm thiểu rủi ro thảm họa sẽ có vai trò quan trọng trong tương lai Những biện pháp tương tự nhằm thúc đẩy các mục tiêu nhà ở an toàn, nước sạch vệ sinh môi trường, sức khỏe và phục hồi môi trường, an toàn thực phẩm và bảo vệ sinh kế cũng rất cần thiết để giảm thiểu nguy cơ thảm họa Chuyên môn kỹ thuật được tích lũy

từ những lĩnh vực này là rất cần thiết để bổ sung trong đánh giá thảm họa phức tạp và giảm thiểu rủi ro cũng như việc phối hợp liên ngành để giải quyết các vấn đề

Bảng 2 dưới đây tổng hợp các cơ hội lồng ghép giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng

về giảm thiểu rủi ro thảm họa

Bảng 2: Lồng ghép giáo dục cộng đồng về giảm thiểu rủi ro thảm họa

Hoạt động chính Hoạt động hỗ trợ bởi giáo dục cộng đồng

Đánh giá và lập kế hoạch

Đánh giá năng lực và

tính dễ bị tổn thương

• Xác định hiểm họa

• Đánh giá năng lực và tính dễ bị tổn thương

• Lập bản đồ hiểm họa, tính dễ tổn thương và nguồn lực

• Lập kế hoạch tiếp tục kinh doanh

• Lập kế hoạch tiếp tục giáo dục

Giảm thiểu tác động vật chất và môi trường

An toàn cấu trúc và phi

cấu trúc • Thực hành sử dụng đất an toàn • Kiến trúc có khả năng ứng phó tốt với thảm họa(nhà, trường, cơ sở y tế)

• Cải tạo các công trình kiến trúc đang tồn tại

• Xây dựng và duy tu nhà ở và nơi trú ẩn an toàn

• Chằng chống các đồ đạc cao và nặng để hạn chế ảnh hưởng của động đất

• Chằng chống các thiết bị và sắp xếp vật tư chống lại rung lắc

• Đảm bảo cửa ra vào luôn mở ra phía ngoài

• Đưa các thiết bị và tài sản lên cao trên mực nước lũ

• Vận động việc xây dựng và củng cố quy chuẩn xây dựng

• Hỗ trợ cung cấp và làm sạch nguồn nước hộ gia đình

• Bảo tồn nguồn nước (bao gồm nguồn nước mưa, nước ngầm, nước chảy lưu ngạch, đập cát)

• Làm sạch nguồn nước đầu nguồn

• Làm nhà vệ sinh sinh thái

• Bảo tồn nguồn năng lượng

• Năng lượng sạch và tái tạo cho nấu ăn, sưởi ấm và thắp sáng (bao bồm năng lượng mặt trời, gió và bơm nước)

• Phục hồi đầm lầy và bờ biển

• Trồng rừng và tái sinh rừng

• Phục hồi đa dạng sinh học

• Lựa chọn cây trồng thích ứng với vùng hạn hán

• Vườn cây ở trường học và cộng đồng

• Đào tạo nghề

Giảm thiểu tác động vật chất và môi trường

Sức khỏe • Khuyến khích tăng cường vệ sinh môi trường

• Giám sát sức khỏe môi trường

• Nâng cao nhận thức về phòng chống dịch bệnh lây truyền qua không khí và nước

• Màn tẩm ướp hóa chất trị côn trùng

• Phòng ngừa và điều trị sốt rét

• Giáo dục về việc bù nước qua đường uống

• Phân phát bao cao su

Chuẩn bị sẵn sàng, ứng phó và phục hồi

Kỹ năng chuẩn bị, hỗ

trợ tâm lý xã hội, sơ

cứu dựa vào cộng

đồng

• Diễn tập, mô phỏng và thực hành trên máy tính

• Tuân thủ cảnh báo sớm và sơ tán

• Tổ chức công tác ứng phó

• Tìm kiếm cứu nạn cấp độ nhẹ

• Kỹ năng sơ cấp cứu

• Cấp cứu tai nạn thương tích hàng loạt

• Sơ cứu tâm lý

• Kỹ năng sống và giải quyết mâu thuẫn

• Dạy bơi

• Thông tin liên lạc không dây

Công tác ứng phó • Cung cấp, dự trữ nước và thực phẩm trong trường hợp khẩn cấp

• Cung cấp dụng cụ sơ cấp cứu (giống như hướng dẫn về gói sơ cấp cứu tiêu chuẩn)

• Áo phao và các thiết bị nổi

• Trang thiết bị thông tin liên lạc khẩn cấp

• Cung cấp chỗ ở trong trường hợp khẩn cấp

An toàn cấu trúc(China)

An toàn phi cấu trúc(Turkey)

Bảo vệ môi trường (Indonesia)

Tài liệu hướng dẫn việc ứng phó, phục hồi và phát triển

Các phương pháp tiếp cận của

Chiến lược PAPE

Hướng dẫn sẽ trình bày các phương pháp tiếp cận chủ chố trong lồng ghép giáo dục và nâng cao

nhận thức cộng đồng về giảm thiểu rủi ro thảm họa Chương 3 nhấn mạnh bốn cách tiếp cận

chính có thể được sử dụng:

• Chiến dịch

• Học tập có sự tham gia

• Giáo dục không chính thống

• Can thiệp chính thống tại trường học

Những cách tiếp cận này nên được sử dụng kết hợp với nhau với nhằm tìm kiếm cách

thức phù hợp nhất với mục đích, đối tượng đích, điểm mạnh và nguồn lực sẵn có của

bạn Các chương trình, dự án thành công thường sử dụng nhiều cách tiếp cận và công

cụ khác nhau để nhấn mạnh thông điệp nhằm mang lại ảnh hưởng lớn nhất

Bốn nguyên tắc quan trọng khi hướng dẫn thực hiện các phương pháp tiếp cận

này là: (xem chương4):

• Thông điệp tiêu chuẩn và thống nhất

Những điểm quan trọng khác cần cân nhắc là:

• Bài học kinh nghiệm từ các dự án đã triển khai - cả ở cấp địa phương và toàn

cầu

• Bằng chứng nghiên cứu về những kinh nghiệm tốt trong truyền thông về các

rủi ro, tiếp thị xã hội, và y tế công cộng

• Tính khả thi khi triển khai tại gia đình (nghĩa đen) hoặc ở nơi

làm việc

Chúng ta nên sử dụng

những công cụ nào?

Khi đã xác định được phương pháp tiếp cận, bước tiếp theo là lựa chọn các

công cụ để truyền bá thông điệp Chương 5 sẽ mô tả các công cụ khác nhau

như ấn phẩm truyền thông, bài trình chiếu và tập huấn, chương trình học tập

trực tuyến e-learning, tài liệu giảng dạy chính thức, trình diễn nghệ thuật, trò

chơi và các cuộc thi, các tài liệu nghe nhìn, trang web và các hoạt động, mạng

xã hội…

Có thể được phân làm ba loại kênh truyền thông::

• Truyền thông một chiều (từ một nguồn tới một nhóm lớn khán giả)

• Tương tác hai chiều trực tiếp

• Tương tác nhiều phía (như sử dụng mạng xã hội trên điện thoại và

trên các trang web)

Các bằng chứng cho thấy việc kết hợp nhiều kênh truyền thông là cách tốt nhất

để thúc đẩy tiến trình thay đổi hành vi [41] Khi loài người đối mặt với việc gia tăng

đột biến lượng thông tin thì việc sử dụng các mạng xã hội sẽ đóng một vai trò quan

trọng trong việc học tập xã hội

Amigos de la Tierra (Colombia)

Việc lựa chọn công cụ phụ thuộc vào đối tượng đích, phương pháp tiếp cận và nguồn lực hiện

có Chất lượng của những công cụ này phụ thuộc vào việc thông điệp được thiết kế tốt , với hình ảnh có sức mạnh, khả năng gắn kết với đối tượng đích, bằng chứng xã hội về giá trị của chúng, và cách thức các công cụ này có thể được điều chỉnh và áp dụng tại địa phương Mặc dù chúng ta đã có thể tự in ấn tại chỗ, thiết kế web và cả sản xuất video thì những hỗ trợ chuyên nghiệp từ các trường dạy vềt ruyền thông thiết kế tại địa phương, thậm chí từ các công ty quảng cáo chuyên nghiệp vẫn rất quan trọng

Lời khuyên để nâng cao chất lượng khi sử dụng các công cụ này được nêu rõ hơn ở chương 6

Chúng ta cần cân nhắc những gì nữa?

Những tác động mong muốn của việc giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về giảm thiểu thảm họa được dựa trên những tác động mong đợi trong

Chiến lược 2020 Bằng chứng tốt nhất cho sự thành công của các tác động

này chính là các thảm họa tiềm ẩn sẽ có thể phòng tránh được Nghĩa là các

sự kiện xảy ra trong tương lai (gần và xa) chính là các kiểm chứng cuối cùng cho tác động của nỗ lực hôm nay

Tuy nhiên, trong khi chờ đợi chúng ta vẫn cần bằng chứng để tìm ra những công

cụ hiệu quả nhất trong giáo dục và huy động nguồn lực giảm thiểu rủi ro thảm họa Việc đánh giá hệ thống rất quan trọng cho sự phát triển văn hóa về phòng ngừa hiểm họa, và việc quản lý kiến thức ngày càng trở nên quan trọng – bao gồm công tác đảm bảo chất lượng và xây dựng năng lực liên tục và bền vững Trước kia, kết quả và các chỉ số của việc giáo dục, nâng cao nhận thức cộng đồng được đo lường bằng số lượng các hoạt động (ví dụ, số lượng thành viên tham gia đào tạo hay số lượng bản tài liệu phát tay) hoặc bằng kiến thức thu được Tuy nhiên, một phương pháp đánh giá tác động đáng tin cậy hơn nhiều là đo lường các chỉ số về thay đổi hành vi liên quan đến khả năng phục hồi, chuẩn bị ứng phó, các biện pháp giảm thiểu nguy cơ và các hoạt động vận động chính sách

Việc giám sát là rất cần thiết, vì nó giúp điều chỉnh các phương pháp tiếp cận và công cụ sử dụng trong quá trình thực hiện dự án Khi đã lụa chọn kỹ các phương pháp tiếp cận và sử dụng các công cụ có tác động lớn thì việc đánh giá chúng là rất quan trọng vì thành công và hạn chế của chúng sẽ cung cấp bài học tốt cho tương lai Tuy nhiên, các bài học được tài liệu hoá chỉ trở thành bài học kinh nghiệm khi chúng được các cơ quan có chức năng ghi nhận Để thực hiện được điều đó, việc quản lý kiến thức một cách

hệ thống là rất cần thiết cả trong Phong trào, trong các khu vực và các tổ chức Hội quốc gia

Những thách thức về chia sẻ thông tin và xây dựng năng lực bao gồm rào cản ngôn ngữ, văn hóa và khác biệt trong tiếp cận cơ sở hạ tầng truyền thông Các trung tâm nguồn lực cấp khu vực và quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc chia sẻ thông tin, chọn lọc, đảm bảo chất lượng và xây dựng năng lực Chương 7 sẽ nêu một số phương pháp hiện tại; chương này được thiết kế để khuyến khích thảo luận về cách thức tiếp tục cải thiện quá trình chia sẻ kiến thức và phát triển năng lực, sử dụng và tối ưu hóa các công cụ của thời đại kỹ thuật số

• Can thiệp chính thức tại trường học

Với mỗi phương pháp tiếp cận, Hướng dẫn này sẽ đưa ra các thông tin cơ bản, các công cụ hữu ích (như bảng kiểm và biểu mẫu), ưu nhược điểm của từng phương pháp tiếp cận, và công cụ có thể được sử dụng trong đó

Chiến dịch thường bao gồm các hoạt động như:

• Các ấn phẩm, bao gồm biển quảng cáo, áp phích, báo, tạp chí, thẻ thông tin, tờ rơi, thẻ đánh dấu sách và sách mỏng

• Chương trình tập huấn, mô đun và các bài trình bày, bao gồm các slide trình chiếu và các bài thuyết trình trực tiếp

• Học tập trực tuyến e-learning

• Trình diễn văn hóa nghệ thuật

• Trò chơi và các cuộc thi

• Các tài liệu nghe nhìn

• Các trang web và các hoạt động trên mạng

• Mạng xã hội và viễn thông

Bảng 3 mô tả các thành phần chính của những hoạt động này và các chi tiết của từng thành phần.[41]

Bảng 3: Thành phần chính của chiến dịch và các chi tiết tương ứng

Thành phần chính Chi tiết

Thông điệp

Đối tượng đích

• Một hoặc một vài thông điệp •Kết hợp hoặc tách riêng

• Địa phương

• Những ngày trọng tâm, như những ngày kỷ niệm và ghi nhớ trong năm

• Ngày hoặc tuần quốc gia ứng phó thảm họa

• Ngày hoặc tuần của Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ

• Ngày Thế giới Phòng tránh Thảm họa (trong tháng 10)

• Sự kiện hoặc hoạt động hàng tuần hoặc hàng tháng

• Giải thưởng hoặc các cuộc thi

• Diễu hành

Thời gian • Độ dài: ngắn hạn hoặc dài hạn

• Khoảng thời gian: Quanh năm hoặc theo mùa

• Tần suất: Một lần hoặc lặp lại

Thông thường, nhóm “tiên phong thay đổi” (ví dụ như Tổ chức Hội các cấp) là nhóm dẫn đầu trong quá trình thay đổi hành vi Nhóm này sử dụng nhiệt huyết và khả năng của họ để thuyết phục Nhóm “Đa số sớm thay đổi” (số đông có ý định song còn hơi hoài nghi) gia nhập Dần dần, khi các hỗ trợ cộng đồng và sự tham gia tự nguyện đã hình thành thì sự thay đổi chính sách công trở nên dễ dàng thực hiện hơn Sau đó, Nhóm “Đa số thay đổi muộn” sẽ tham gia vào quá trình thay đổi hành vi khi được khích lệ bởi các quy định và phần thưởng Nhóm cuối cùng là nhóm “Không thay đổi”; họ

có thể chống đối tới tận khi bị áp dụng hình phạt

Hầu hết các chiến dịch thành công đòi hỏi phải có một bộ thông điệp bền vững, nhất quán, được nhắc lại liên tục trong một thời gian dài, thông qua các hoạt động cộng đồng, giáo dục, trong khối tư nhân và dân sự Các thông điệp thường được xây dựng dựa trên một thông điệp chung cao nhất Một số chiến dịch được triển khai theo mùa (ví dụ, trong mùa mưa bão ) Một số khác diễn ra liên tục có thể theo các chủ đề được lựa chọn hàng năm, hoặc hàng tháng với 10-12 thông điệp trong vòng một năm

Những chiến dịch mạnh mẽ nhất và đáng nhớ nhất thường được xây dựng xung quanh một khẩu hiệu nhất quán và xuyên suốt, được diễn đạt và phát tán bằng nhiều cách sáng tạo khác nhau, có thể bằng cả hai cách: định kỳ -

dự đoán được; và mới lạ, bất ngờ Ví dụ như chiến dịch “Clunk Click Every Trip” (Tạm dịch:Leng keng mỗi chuyến đi) Khẩu hiệu này là trọng tâm của một chiến dịch an toàn giao thông đường bộ ở Anh từ những năm

1971, và nó đặt nền nảng cho luật thắt dây bảo hiểm bắt buộc khi ngồi trên

xe ô tô vào năm 1983 (http://en.wikipedia.org/wiki/Clunk_Click_Every_ Trip) Một số chiến dịch sử dụng một hình tượng nào đó trong một thời gian dài Ví dụ chiến dịch Smokey Bear ở Mỹ đã sử dụng hình chú gấu cùng khẩu hiệu “Chỉ BẠN mới có thể ngăn chặn cháy rừng” từ năm 1944 Khoảng 95% người lớn và 77% trẻ em nhận ra hình tượng chú gấu và thông điệp đó

(http://en.wikipedia.org/wiki/Only_you_can_prevent_forest_fires)

Trong trường hợp chiến dịch chỉ diễn ra trong một khoảng thời gian ngắn và

đã đạt được các mục tiêu (như chiến dịch xoá bỏ dịch sởi ở Thái Lan) thì các công cụ đã được phát triển trong chiến dịch đó có thể được điều chỉnh và sử dụng về sau hoặc ở một địa điểm khác khi có nhu cầu triển khai một can thiệp tương tự

Các chiến dịch cần có những khoảnh khắc hấp dẫn giới truyền thông và thể hiện được hình ảnh của chiến dịch Vì vậy, chúng ta cũng nên tập trung

sự tham gia của đối tượng đích vào các ngày kỷ niệm một sự kiện, một ngày trọng đại của cộng đồng, sự kiện văn hóa, hội trợ triển lãm, hoặc thông qua diễu hành và phục dựng các sự kiện Giữa các sự kiện trọng điểm, các tình nguyên viên tiếp tục truyền tải các thông điệp qua tương tác trực tiếp Chúng có thể diễn ra nhiều cách khác nhau Ví dụ:

• Các hoạt độngchung tại trường học và sau giờ học

• Các bàn thông tin đặt ở chợ địa phương

• Các sự kiện văn hóa nghệ thuật

• Các dịp tiếp cận cộng đồng hoặc các đợt vận động

Bên cạnh các tình nguyện viên của Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ,

những nhân tố như tổ chức đoàn thể cộng đồng, hướng đạo sinh, các tổ

chức dân phòng, hội sinh viên và các hội ngành nghề cũng là những thành

viên tích cực Chiến dịch cũng có thể sử dụngphương pháp tiếp cận học tập

có sự tham gia

Có thể sử dụng mẫu lập kế hoạch chiến dịch đơn giản dưới đây khi bạn

bắt đầu khởi động [41]

Hình2: Mẫu lậpkế hoạch chiến dịch

Kế hoạch chiến dịch tổng quát

Ưu nhược điểm của Chiến dịch được nêu ở Bảng 4 dưới đây

Bảng 4: Ưu nhược điểm của Phương pháp tiếp cận

Chiến dịch

• Tác động tới nhiều người nhất với những thông

điệp tiêu chuẩn

• Thu hút sự chú ý của truyền thông đại chúng

• Xây dựng dựa trên sức mạnh của tất cả các đối tác

• Phải lập kế hoạch cẩn thận và suy nghĩ thấu đáo

• Yêu cầu công tác tổ chức xuất sắc

• Yêu cầu sự hỗ trợ mạnh mẽ của đối tác

• Cần phải kiên nhẫn: chiến dịch không nên kết thúc cho đến khi thành công

Sau khi tìm hiểu về Phương pháp tiếp cận Chiến dịch, chúng ta sẽ tiếp tục

xem cách tiếp cận thứ hai: Học tập có sự tham gia

Phương pháp tiếp cận 2: Học tập có

sự tham gia

Mọi người thường cảm thấy được khích lệ và có động lực thay đổi khi bản thân

họ tham gia tìm giải pháp, nhất là khi họ tin rằng đó là ý kiến của riêng họ

Điểm nhấn của phương pháp Học tập có sự tham gia là thu hút, khuyến khích

mọi người khám phá và giải quyết vấn đề nhằm giảm thiểu rủi ro thảm họa

Trọng tâm chính của các hoạt động đó là sự trải nghiệm nâng cao năng lực của

chính cộng đồng

Phương pháp này bao gồm việc sử dụng ngôn ngữ, câu chuyện, bài hát và phong tục truyền thống để củng cố văn hóa dự phòng.Phương pháp này thường được thực hiện thông qua các công cụ sau:

• Nghiên cứu định hướng hành động như đánh giá tính dễ bị tổn thương và năng lực

• Lập kế hoạch quản lý thảm họa

• Triển khai các biện pháp giảm thiểu các yếu tố rủi ro

• Giám sát và cải thiện kế hoạch thông qua diễn tập và mô phỏng

Bốn thành tố này của Phương pháp tiếp cận Học tập có sự tham gia có thể được ứng dụng ở ba cấp độ:

• Cấp độ tổ chức – trụ sở chính, chi nhánh, trường học, công sở, nơi làm việc, nhà

• Cấp độ cộng đồng – có thể mở rộng tiếp cận tới thôn bản, thị trấn, thành phố, hệ thống trường học và khu vực

• Cấp độ toàn dân – mở rộng phối hợp với toàn thể dân cư đô thị bằng các công

cụ internet và mạng xã hội Đối với trẻ em và nhóm bị lãng quên, nên áp dụng song song các công cụ chuyên biệt

Các công cụ cụ thể trong cách tiếp cận này bao gồm:

• Các ấn phẩm như sách nhỏ

• Các chương trình, mô đun và các bài thuyết trình

• Các hoạt động có sự tham gia như đi bộ trên các tuyến phố, bản đồ nguy

cơ và tài sản, lịch mùa vụ, thảo luận nhóm, diễn tập, mô phỏng và bài tập thử nghiệm trên máy tính

• Các tài liệu nghe nhìn như clip âm thanh, video, các bài hát, nhạc

• Trang web

• Các sáng kiến truyền thông xã hội và qua điện t họai, như tin nhắn văn bản

và trưng cầu ý kiến

Đánh giá năng lực và tình trạng dễ tổn thương (VCA)

Hơn 60 Hội quốc gia thành viên đã có kinh nghiệm trong việc đánh giá năng lực

và tình trạng dễ bị tổn thương (VCA) bằng việc sử dụng các công cụ truyền thống phối hợp với các mô đun đào tạo người điều hành và gói công cụ ứng dụng

ở các vùng nông thôn, ví dụ như:

bộ công cụ CRA củaProVentionConsortium (có sẵn tại tionconsortium.org)[ 63 ],và họ đang tích cực tìm cách điều chỉnh, phát triển các công cụ tương tự ở các khu vực thành thị (ởCostaRica, Guatemala, Honduras và Hoa Kỳ) cũng như các công cụ để lồng ghép vấn đề biến đổi khí hậu.

www.proven-Trong VCA, trọng tâm của việc học là xác định và lập thứ tự ưu tiên các mối đe

doạ và hiểm họa, ghi nhận và huy động nguồn lực và các khả năng, và bắt đầu

lậpkế hoạch hành động giảm thiểu rủi ro thảm họa Quá trình này có thể giúp cộng

đồng thực hiện các hoạt động sau:[64]

• Thực hiện đầy đủ nhiệm vụ của họ và giúp cộng đồng của họ an toàn hơn

(thay đổi)

• Kêu gọi sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức (vận động hoặc gây ảnh hưởng

thay đổi)

• Thừa nhận rằng giải pháp hướng đến là rất phức tạp và sẽ đòi hỏi một quá trình lâu

dài (chuyển đổi) Điều này có thể dẫn tới việc vận động về thể chế pháp lý

Lập kế hoạch quản lý thảm họa có sự tham gia

Lập kế hoạch quản lý thảm họa có sự tham gia tuân theo cách tiếp cận của VCA và

thêm bước thiết lập mô hình dài hạn về quá trình liên tục trong lập kế hoạch giảm

thiểu rủi ro và ứng phó t hảm họa

Hướng dẫn từng bước: Lập kế hoạch quản lý thảm họa có sự tham gia

Bước1: Phát triển tài liệu đào tạo và hướng dẫn

Tài liệu hướng dẫn và đào tạo là cần thiết vì những lý do sau:

• Nhằm đánh giá và áp dụng các biện phápbảo vệ phù hợp với

cơ sở vật chất thể chất và môi trường

• Nhằm giảm thiểu nguy cơ

• Phát triển kỹ năng ứng phó thảm họa

Bước2: Học và thực hành các kỹ năng

Học tập có sự tham gia diễn ra khi các kỹ năng được học và thực hành, ví dụ, trong

các lĩnh vực sau:

• Lập kế hoạch các tuyến đường sơ tán

• Xây dựng và bảo trì nơi ở khi có lốc xoáy và lũ lụt

• Tạo hệ thống kênh mương thoát nước mưa và tưới tiêu hoa màu

• Chằng chống đồ đạc và các thiết bị chống rung lắc do động đất

• Diễn tập ứng phó thảm họa

Bước3: Cung cấp các khóa đào tạo

Nhu cầu về kỹ năng ứng phó thảm họa có thể được đáp ứng qua đào tạo về:

• Sơ cấp cứu tại cộng đồng

• Cấp cứu tai nạn thương tích hàng loạt

Bước 4:Tiến hành diễn tập và thực hành mô phỏng

Diễn tập và thực hành mô phỏng mang lại nhiều lợi ích chứ không chỉ đơn thuần là

cơ hội để các nhân viên cứu trợ chuyên nghiệp thực hành các kỹ năng và giám sát kế

hoạch của mình Đó còn là cơ hội cho cộng đồng được trải nghiệm và học hỏi trước

về các tác động của thảm họa

Điều quan trọng nhất trong diễn tập là sự tham gia đầy đủ của cộng đồng, và việc đánh giá, rút kinh nghiệm và điều chỉnh kế hoạch hành động xảy ra sau diễn tập Diễn tập định kỳ hàng năm trên diện rộng có thể giúp duy trì nhận thức cộng đồng và việc học tập liên tục qua thực hành Hai

ví dụ xuất sắc của diễn tập và thực hành mô phỏng

( GuíaPrác ticaParalaRealizacióndeSimulacionesy

củaGreatCaliforniaShakeOuttạiwww.shakeout.org)

Ưu nhược điểm của phương pháp tiếp cận này được liệt kê trong bảng 5 dưới đây:

Bảng 5: Ưu, nhược điểm của phương thức tiếp cận Học tập có sự tham gia

• Cách tiếp cận này bắt đầu bằng việc xác

định nguy cơ, tính dễ bị tổn thương, phát

triển nhận thức về các nguy cơ của chính

cộng đồng

• Xác định các nguồn lực và năng lực, giúp

mang lại sự tự tin và chủ động

• Xây dựng tính sở hữu của cá nhân và địa phương

• Tạo cơ hội lồng ghép giảm thiểu thảm họa với sức

khỏe, nước và môi trường, sinh kế và thích ứng

biến đổi khí hậu

• Đòi hỏi cộng đồng tham gia để làm chủ số

liệu và kế hoạch của riêng mình

• Cho phép các Tổ chức Hội các cấp cùng làm việc

với người dân hơn là người dân làm việc cho các tổ

chức Hội

• Thu hút tình nguyện viên hoạt động xã hội, xây dựng

năng lực tổ chức và cải thiện mối quan hệ với đối tác

• Có thể điều chỉnh và sử dụng nhiều công

cụ đánh giá rủi ro cộng đồng Học sinh và

thanh thiếu niên có thể tham gia vào các

• Quá trình VCA toàn diện yêu cầu cam kết dành thời gian đáng kể của tình nguyện viên và thành viên cộng đồng

• Các giải pháp có thể rất phức tạp

• Cần phải có điều chỉnh để áp dụng ở đô thị

• Nhu cầu và sự ưu tiên của cộng đồng có thể vượt xa ưu tiên của nhà tài trợ và khả năng hỗ trợ của các ủy ban khu vực

• Các hoạt động giảm nhẹ hiểm họa cần nhiều tài liệu hướng dẫn và chương trình đào tạo có chất lượng cao

• Các hoạt động vận động có thể đối mặt với sự kháng

cự và cần các kỹ năng bổ sung và hỗ trợ chuyên sâu

Phương pháp tiếp cận 3:

Giáo dục không chính thống

Trọng tâm của giáo dục không chính thống là tận dụng những cơ hội thuận tiện với nhóm đích để họ tiếp xúc với những thông tin khuyến khích suy nghĩ và lôi cuốn họ tìm hiểu hành vi xây dựng cộng đồng an toàn Giáo dục không chính thống tại cộng đồng và trường học là hình thức linh họat nhất trong các cách tiếp cận xét về địa điểm, đối tượng đích và thời gian

Bảng 6 giới thiệu một số cách giáo dục không chính thống khác nhau

Bảng 6: Các hình thức giáo dục không chính thống

Một vài phút Một vài giờ 1-2 ngày

Kế hoạchchi tiết Lồng ghép vào các

Các công cụ cụ thể có thể được sử dụng trong giáo dục

không chính thống bao gồm:

• Ấn phẩm–áp phích, hướng dẫn, tờ rơi, tờ bướm, sách nhỏ, sách hoạt

động, mô hình giấy, truyện tranh, sách truyện, sách tô màu, bộ dụng cụ lắp

ghép và các tư liệu dành cho giáo viên

• Chương trình, mô đun, bài trình bày–các bài giảng của giáo viên và

chương trình đào tạo cộng đồng

• E-learning–chương trình học

trực tuyến

• Trình diễn văn hóa nghệ thuật– kịch, khiêu vũ, thơ, bài hát, nghệ thuật

đường phố, nhà hát múa rối

• Trò chơi và các cuộc thi– thẻ game, trò chơi chiến thuật, phối hợp, các

hoạt độngđóng vai, thi vẽ, viết, giải đố, các cuộc thi đấu, các trắc nghiệm

qua đài

• Tài liệu nghe nhìn– video ngắn, chương trình đài phát thanh,

chương trình truyền hình

• Trang web và các hoạt động trên mạng–websites, trò chơi trên

mạng internet, câu đố trên mạng internet

• Mạng xã hội và viễn thông–tin nhắn SMS trên điện thoại,

các cảnh báo sớm

Giáo dục không chính thống nhằm truyền bá các thông điệp chuẩn mực một

cách làm linh họat để đáp ứng nhu cầu và mối quan tâm của từng nhóm đối

tượng đích cụ thể Đây là cách làm đặc biệt hiệu quả bởi thông tin từ những

người đồng đẳng, các bằng chứng xã hội và hỗ trợ xã hội là rất quan trọng

trong thay đổi hành vi Tình nguyện viên là những người lãnh đạo và hình mẫu

lý tưởng về những ví dụ có sức thuyết phục để thu hút công chúng Các công cụ

khuyến khích việc tìm hiểu và giải quyết vấn đề thường khích lệ khả năng sáng

tạo vô tận và sử dụng các tài liệu thu hút các nhóm đối tượng đích khác nhau

Nhiều công cụ được giới thiệu trong sáng kiến Hành động Chăm sóc Sức khỏe và

Sơ cấp cứu Dựa vào cộng đồng của IFRC là những mô hình quen thuộc, kể cả

Hướng dẫn cho người điều hành[65] Ngoài ra có thể kể đến các ví dụ khác như Bộ

Tài liệu Chiến dịch “Hãy sẵn sàng”( “Better be Ready”) của Hội Chữ thập đỏ

Caribê[66]và Hướng dẫn dành cho người điều hành “Mong chờ điều không chờ

bao gồm:

• Bài trình bày

• Động não

• Thảo luận theo hướng dẫn • Thảo luận nhóm nhỏ

• Trình diễn, hỗ trợ trực quan • Hộp câu hỏi

• Đóng vai • Kịch

• Nghiên cứu trường hợp

Tương tự, có một số công cụ huy động xã hội như Tài liệu Hướng dẫn Tình

thuộc với những người hỗ trợ và tình nguyện viên được đào tạo về Sơ cấp cứu và

Chăm sóc sức khỏe Dựa vào cộng đồng(CBHFA) Họ tham gia tuyên truyền, xây

dựng mối quan hệ, tổ chức, kêu gọi và huy động cộng đồng

Các hoạt động đồng đẳng có tác động tốt kể cả đối với người lớn, trẻ em, thanh

thiếu niên Phần lớn các hoạt động giáo dục không chính thống thành công nhất

thường có sức hấp dẫn nhiều các thế hệ Thông thường, năng lượng, sự nhiệt

huyết và tò mò của trẻ em và thanh thiếu niên là động lực thu hút người lớn tham

gia Các công cụ có thể, và nên lôi cuốn sự chú ý, hấp dẫn sự tham gia và thực

hành với mục đích là giúp việc học tập và hành động hòa quyện vào nhau và trở

thành một

Giảm thiểu rủi ro thảm họa không chính thống tại trường học là một phần hoạt động của Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ từ những năm 1970 Nó được thực hành rộng rãi vì dễ tiếp cận hơn các hình thức giáo dục chính thống

và không mâu thuẫn với các chương trình học chính quy Trường học thì đón chào phương pháp này như sự hỗ trợ, còn học sinh/sinh viên thì thích thú với các hoạt động vui vẻ mà phương pháp này mang lại Nhà trường cũng tạo cơ hội để phát triển các nhóm Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ trẻ tuổi, đây chính là nguồn lực bổ sung liên tục các thành viên và tình nguyện viên mới

Hoạt động này đặc biệt có hiệu quả khi giáo viên được xác định là người giữ vai trò lãnh đạo các nhóm như vậy trong trường học Giáo dục không chính thống trong trường học có thể có nhiều hình thức khác nhau, trong đó bao gồm:

• Phân phát các ấn phẩm

• thuyết trình

• Đóng vai

• Các dự án về dịch vụ cộng đồng

• Các câu lạc bộ sau giờ học

Một trong những điểm mạnh của giáo dục không chính thống trong trường học là nhà trường có thể là trung tâm thu hút hoạt động của cộng đồng rộng lớn hơn thông qua các chương trình đặc biệt, các sản phẩm trình diễn của học sinh cũng như gửi thông điệp để các em mang về nhà

Cũng giống như các chiến lược khác, lợi ích tiềm năng của giáo dục không chính thống là khả năng nhân rộng, truyền tải thông điệp thống nhất và tập trung thay đổi hành vi

Chương trình SHEPP(Kenya)

Triển lãm Biến đổi khí hậu,HumanityHouse (Sweden)

Ưu nhược điểm của phương pháp này được liệt kê trong bảng 7 dưới đây.

Bảng 7: Ưu nhược điểm của cách tiếp cận

giáo dục không chính thức

• Vui vẻ đối với tình nguyện viên

• Vui vẻ đối với người tham gia

• Có thể hỗ trợ và tăng cường các chiến dịch rộng lớn

hơn

• Tận dụng tối đa thế mạnh và kỹ năng của tình nguyện

viên

• Thu hút cả các em nhỏ

• Trường học có thể là trung tâm thu hút phụ huynh

• Trẻ nhỏ có thể thu hút phụ huynh tham gia

• Thanh thiếu niên có thể thu hút lẫn nhau

• Các hoạt động có thể được thiết kế để tiếp cận phụ nữ

và nam giới, các em gái và các em trai, người tàn tật và

nhiều nhóm ngôn ngữ khác nhau

• Giáo dục không chính thống có thể là bước đệm để

giới thiệu chính thức vào chương trình giảng dạy

• Thay đổi tùy thuộc vào địa lý và thời gian

• Thách thức khi lập kế hoạch mở rộng và tính bền vững

• Không nên cố gắng tham gia quản lý thảm họa tại trường học hoặc chương trình học mà không có sự đồng ý của lãnh đạo ngành giáo dục

• Ở nơi mà những tổ chức khác cũng có các hoạt động tương tự tại trường, đòi hỏi sự phối hợp giữa các tổ chức để đảm bảo tính nhất quán

• Có thể cần các tiếp cận cộng đồng đặc biệt để tiếp cận với trẻ em và thanh thiếu niên không đi học

Phương pháp tiếp cận 4:

Các can thiệp chính thức tại trường học

Trọng tâm của can thiệp chính thức tại trường học gồm hai lĩnh vực: quản lý thảm họa tại trường học và giảm thiểu rủi ro thảm họa trong chương trình học tại trường Hai lĩnh vực này được cho là chính thống

vì trách nhiệm và nghĩa vụ đảm bảo an toàn trong nhà trường hoàn toàn thuộc về những nhà quản lý giáo dục, vì vậy họ cần phải có kế hoạch hỗ trợ và xây dựng năng lực dài hạn

Các nỗ lực này cần được chính thức thử nghiệm và kiểm tra một cách có hệ

thống, nếu không sự không thống nhất, có thể ảnh hưởng tiêu cực hơn là hỗ

trợ cho việc thực hiện các mục tiêu

Dù trường học được tổ chức quản lý thế nào, thì cách tiếp cận phù hợp là

nên bắt đầu bằng việc một nhóm tổ chức phi chính phủ và các tổ chức liên

ban ngành tiếp cận với các nhà quản lý giáo dục trên tinh thần hợp tác, nhằm

đưa ra các hỗ trợ và xác định một người đầu mối liên hệ trong hệ thống Việc

mỗi trường tham gia hoạt động riêng rẽ, tham gia nhiều dự án và thiếu sự

phối kết hợp sẽ tạo ra gánh nặng cho lãnh đạo nhà trường và hoạt động

không hiệu quả Mục tiêu của phương pháp này là không chạy thêm một hệ

thống song hành nào khác bên cạnh hệ thống giảng dạy của nhà trường, thay

vào đó cần hỗ trợ và giúp đỡ phát triển năng lực trong các hệ thống giáo dục

công đang tồn tại Nhóm hỗ trợ cũng nên tiếp cận và lôi kéo được sự tham

gia của các nhà lãnh đạo quản lý giảm thiểu rủi ro thảm họa ở cấp quốc gia

Quản lý thảm họa trường học

Các mục tiêu ban đầu của quản lý thảm họa tại trường học là đảm bảo an

toàn cho học sinh, giáo viên để cho hoạt động giáo dục không bị gián đoạn

Việc quản lý thảm họa bền vững tại trường học yêu cầu quá trình tham gia

quen thuộc và liên tục trongxác định các thảm họa và nguy cơ, giảm nhẹ

nguy cơ và phát triển năng lực ứng phó Để đạt được hiệu quả, quá trình này

cần được chỉ đạo bởi các nhân viên trong trường và được hỗ trợ bằng các

chính sách, quy định nhất quán xuyên suốt

Kế hoạch quản lý thảm họa tại trường học được sử dụng ở trường học nên

bao gồm những tài liệu sống động Các quy trình tiêu chuẩn để ứng phó với

các thảm họa khác nhau nên nhất quán Đào tạo các kỹ năng ứng phó là rất

quan trọng Những yếu tố sau đây là rất cần thiết:

• Hệ thống ra quyết định để tổ chức những người ứng phó

tại cộng đồng

• Sơ cấp cứu tại cộng đồng

• Cấp cứu tai nạn thương tích hàng loạt

• Quy trình đoàn tụ học sinh – gia đình

Một khảo sát toàn cầu gần đây của các sáng kiến Hội Chữ thập đỏ và Trăng

lưỡi liềm đỏ đã đưa ra một số chi tiết trong quản lý thảm họa tại trường học đã

thử nghiệm thành công bao gồm:

• Chiến dịch Trường học An toàn hơn ( the Safer Schools campaign)

• Tài liệu tập huấn về quản lý thảm họa trường học dành cho giáo viên và

học sinh

• Trường học là trung tâm sơ tán khẩn cấp

• Sơ cấp cứu ban đầu tại trường học

• Sự tham gia của cộng đồng tham gia trong trường học

Các tài liệu hướng dẫn cho trường học bắt đầu được chú ý và đóng vai trò

quan trọng

Diễn tập tại trường học

Diễn tập tại trường học là một phần quan trọng trong quản lý thảm họa tại

trường học và là một trải nghiệm học tập tập trung Quá trình này cần được

phản hồi và đánh giá bởi tất cả các thành viên trong trường Bài học kinh

nghiệm sẽ được lồng ghép trong kế hoạch quản lý thảm họa tại trường học,

và các mục tiêu cần cải thiện cho các lần tiếp theo Tuỳ từng loại thảm họa

phải đối mặt, sẽ có một số loại hình diễn tập được thực hiện như:

• Xây dựng chỗ sơ tán (nếu công trình đó

• Khóa trái cửa (giữ học sinh bên trong nếu xảy ra bạo lực

tấn công bên ngoài)

Nhiều kỹ năng cá nhân và các quy trình có thể được thực hành độc lập, có

thể là một phần trong chương trình diễn tập hoàn chỉnh:

• Quy trình đưa học sinh về (đoàn tụ gia đình an toàn)

• Cúi người xuống, trú ẩn và tay ôm đầu (trong trường hợp động đất)

• Thực hành mặc áo phao và an toàn dưới nước (trường hợp lũ lụt và sóng

• Cứu trợ thương vong phi y tế

• Sơ cứu ban đầu

• Thông tin trong trường hợp khẩn cấp

• Hệ thống chỉ huy sự cố

• Tổ chức linh họat và thực hiện vai trò ứng phó

• Quy định về phản ứng sẵn có

• Vận chuyển và các thủ tục di chuyển khỏi trường học

• Quan hệ công chúng, thông tin liên lạc và ghi chép

• Sơ tán khỏi các toà nhà

Trường học cần nắm rõ các quy định sơ tán khỏi tòa nhà phía dưới để đảm bảo

nhân viên và học sinh có thể phản ứng an toàn trong trường hợp khẩn cấp

Hướng dẫn giảm thiểu rủi ro tại trường học ởUzbekistan vàLatinAmerica

Quy tắc diễn tập sơ tán an toàn trường học

• Không xô đẩy, không chạy, không nói, không quay lại

• Giáo viên nên phối hợp với một người dẫn đầu và một người đứng sau hai lớp học

• Khi thoát ra ngoài, di chuyển nhanh ra khỏi tòa nhà để an toàn

• Giữ trật tự và chịu trách nhiệm đối với tất cả các học sinh.

Chương trình giảng dạy

Chương trình giảm thiểu rủi ro thảm họa tại trường học gồm ba dạng chính, mỗi loại phù hợp với những hoàn cảnh khác nhau:

• Sách giáo khoa •Mô đun

• Trường hợpnghiên cứu điển hình •Bài tập

• Tài liệu phát tay

• Các công cụ giáo dục không chính thống, như liệt kê ở phần đầu chương (xem trang 29)

Các khóa học đơn lẻ sẽ dễ cho “người bên ngoài” đóng góp nhiều hơn, nhưng sẽ khó lồng ghép vào chương trình học đã có Tất cả các hình thức này yêu cầu cùng một trình tự các bước và được dẫn dắt bởi những chuyên gia có kỹ năng xây dựng chương trình, như mô tả dưới đây:

Hướng dẫn từng bước: Phát triển một chương trình đơn lẻ

Bước1:Xác định những người đầu mối trong việc phát triển chương trình giáo dục cộng đồng và các chuyên gia về nội dung mà bạn có thể hợp tác cùng

Bước2:Tự tìm hiểu, phân tích các chương trình đã có trong trường học để xác định xem việc giảm thiểu thảm họa, những vấn đề giảm nhẹ và thích ứng với biến đổi khí hậu đã được đề cập như thế nào, và chỗ nào có thể được tăng cường và giới thiệu thêm

Bước 3: Làm rõ và thống nhất về phạm vi và trình tự của các kết quả cần đạt được

Bước4:Xây dựng nội dung cho học sinh

Bước5:Xây dựng tài liệu hỗ trợ và đào tạo cho giáo viên (tự học, vừa học

vừa làm và/hoặc đào tạo qua các trường đại học, cao đẳng sư phạm)

Các hệ thống giáo dục tiên tiến thường áp dụng chu trình chỉnh sửa chương

trình giảng dạy trong 5 đến 10 năm Các chuyên gia giáo dục xem xét phạm

vi và tần suất của kiến thức, năng lực và kỹ năng trong từng lĩnh vực, ví dụ

việc đọc, giải quyết vấn đề và các hoạt động khám phá Các tài liệu in hay số