BÀI GIẢNG PHONG THỦY VÀ KIẾN TRÚC

Các trường phái PHONG THỦY chính3 Trường phái Phong Thủy Trường phái Hình thế Trường phái Lý khí Dựa cơ sở lý luận chính là Lý khí từ bản chất, quy luật vận động và mối quan hệ, tác

PHONG THỦY VÀ KIẾN TRÚC

Khoa KIẾN TRÚC & QUY HOẠCH - ĐHXD

MỞ ĐẦU: NỘI DUNG MÔN HỌC

Gồm 3 phần

I: Phong thủy và cơ sở lý luận của Phong Thủy

II: Khái quát về Phong Thủy hình thế & Bát trạch

2.1- Phong Thủy hình thế 2.2- Phong Thủy Bát trạch

III: Nhận thức và Ứng dụng Phong Thủy

trong Kiến trúc hiện nay

2

Các trường phái PHONG THỦY chính

3

Trường phái Phong Thủy

Trường phái Hình thế

Trường phái Lý khí

Dựa cơ sở lý luận chính là

Lý khí (từ bản chất, quy luật vận động và mối quan hệ, tác động của Khí với không gian, thời gian và con người

Dựa trên cơ sở lý luận vạn

vật đồng nhất thể,

Từ đặc điểm hình thế của

địa hình, mặt nước mà

đoán định được

- đường đi của Khí,

- nơi nhiều sinh khí

Bát trạch

Huyền không

KHÍ

2.1- Phong Thủy hình thế

 Xuất xứ

Quá trình lịch sử, có một số tên gọi khác: 'Kham Dư'‘, ''Thanh nang'‘, ''Tướng địa”, '‘Tướng trạch'‘, ''Địa lý'‘

 Nội dung: xem xét hình - thế của cảnh quan môi

trường để tìm chọn địa điểm XD và bố cục không gian

 Các yếu tố hình thế

 Yếu tố cảnh quan tự nhiên:

 Địa hình: núi, đồi, gò, đất, đất bằng, trũng

2.1- Phong Thủy hình thế

Các yếu tố phong thủy Hình thế:

5

2.1- Phong Thủy hình thế

Các yếu tố phong thủy Hình thế

Yếu tố Phong Thủy

Yếu tố cảnh quan tự nhiên

 Môi trường bức xạ, khí hậu

2.1- Phong Thủy hình thế

 Khí biến hoá vô cùng, tạo nên vạn vật

 Đặc biệt có thể biến thành nước, tích tụ nước thành

sông ngòi (Hà lưu) hoặc thành núi (Sơn mạch),

 Đặc điểm vận động của KHÍ: tương tự hệ thống kinh – lạc của cơ thể người , gọi là Long Mạch

 Vì vậy có thể qua hình thế đường đi của nước, của núi

mà đoán định được đường đi của khí

 Con người cũng như vạn vật sinh ra từ khí và chết đi là trở về khí nên khí quyết định sinh, tử, hoạ phúc của con người

 Quan niệm về KHÍ cảu triết lý cổ Phương Đông là nền tảng cơ bản của Phong Thủy

2.1- Phong Thủy hình thế

 Đối với cuộc sống con người, Khí có 2 loại chính

Đánh giá đặc điểm hình thế của cảnh quan môi

trường, từ đó chọn địa điểm XD nơi có sinh khí và

bố cục không gian để duy trì được sinh khí

8

2.1- Phong Thủy hình thế

 Là khu vực (rộng, hẹp) có điều kiện tốt cho

 Tổ chức môi trường sống: đô thị, khu dân cư nông thôn

 Chôn cất người chết

 Là nơi nhận được KHÍ tốt (sinh khí) của trời – đất

 Thiên khí

 Địa khí

10

2.1- Phong Thủy hình thế

Huyệt: gần như khái niệm về

huyệt châm cứu trên thân thể

con người,

 Là nơi có tụ khí trong quá trình

vận động của long mạch

 Là nơi mà “khí” có tác dụng tốt

nhất đối với con người

 Qua các tiêu chuẩn về hình thế

có thể xác định được vị trí của

huyệt tốt để bố trí xây dựng

công trình

 Theo quan niệm hiện đại thì là

nơi có môi trường khí hậu và hệ

sinh thái tốt cho sức khoẻ vật

chất – tinh thần đối với con

người

11

2.1- Phong Thủy hình thế

 Mạch:

 Trong đông y, mạch là đường dẫn khí, huyết trong

cơ thể con người

 Trong Phong thủy, mạch là đường dẫn Khí trong

lòng đất (quan niệm vạn vật đồng nhất thể của triết học Phương Đông)

 Long mạch (là những dãy núi, dải đất, dòng nước dẫn Khí từ chỗ khởi nguồn đến nơi có huyệt,

 Hai loại Long mạch

 Sơn mạch (Sơn long)

 Thủy mạch (Thủy long)



12

2.1- Phong Thủy hình thế

 Ngọn nguồn Sơn mạch

2.1- Phong Thủy hình thế

Các yếu tố phong thủy Hình thế: Sơn mạch

13

Ví dụ hệ thống

mạch núi và sông VN

14

2.1- Phong Thủy hình thế

Các yếu tố phong thủy Hình thế: Thuỷ long

2.1- Phong Thủy hình thế

Các yếu tố phong thủy Hình thế: Thuỷ long

16

2.1- Phong Thủy hình thế

 Sơn: Chỉ các dạng núi khi không có nhiệm vụ

chuyển khí mạch

 Chỉ có vai trò

 Bổ xung yếu tố để nhận biết huyệt,

 Tăng thêm mức độ tôn quý hoặc kém

2.1- Phong Thủy hình thế

Các yếu tố phong thủy Hình thế: SƠN

18

2.1- Phong Thủy hình thế

 Huyền vũ: núi phía sau huyệt (còn gọi Chủ sơn)

 Chu tước: núi phía trước huyệt (gồm án sơn và triều sơn)

 Thanh long (núi bên trái)

 Bạch hổ (núi bên phải)

 Án sơn (phía trước huyệt)

 Kháo sơn (ngay sau huyệt)

 Triều sơn

 Tiền ứng (nằm ngoài án sơn tạo thành lớp thứ 2, 3, 4)

 Hậu chiếu (phía sau huyệt, mặt của Huyền vũ)

 Tả phụ, Hữu bật (nằm phía ngoài Long, Hổ)

 Thủy khẩu sơn

 Núi, gò ở hai bên dòng nước

19

2.1- Các yếu tố phong thủy hình thế :

Các yếu tố phong thủy Hình thế: Thủy

 Thủy có phân và hợp (hội tụ)

 Thủy hội tụ: là một yếu tố tạo thành Minh đường

 Thủy khẩu: nơi nước chảy vào hoặc ra khỏi minh đường

 Vai trò của nước

 Khí gặp nước thì ngưng tụ

 Tầm quan trọng: sau vai trò của Sơn

 Nước tượng trưng của cải, tài vận

21

2.1- Phong Thủy hình thế

Các yếu tố phong thủy Hình thế: Minh đường

 Là khu đất trước huyệt, có đặc điểm

 Phải có núi vây quanh (tác dụng che chắn gió để không bị tán Khí)

 Có thủy đạo vào – ra (hình tượng sông triều cúng) để tụ Khí

 3 mức độ minh đường

 Nội – Trung - Ngoại

 Nội nhỏ hơn Trung, Trung nhỏ hơn Ngoại

mịch long (tìm long)

Quan thuỷ (quan sát n Ước)

Lập h- Ướng

điểm huyệt

chọn địa điểm xây dựng

Xác định các h-ớng, trục không gian làm cơ sở bố cục kiến trúc

Từ đặc điểm của

23

2.1- Phong Thủy hình thế

 Huyền vũ: phía sau

 Chu tước (án sơn, triều

sơn): phía trước

 Thanh long: bên trái

 Bạch hổ: bên phải

 Minh đường

 Nội minh đường

 Ngoại minh đường

 Thủy khẩu

25

2.1- Phong Thủy hình thế

Các yếu tố phong thủy Hình thế: hình tượng

Như cây có nhiều cành - nhánh

Phong Thủy hình thế

Ví dụ: Phong Thủy Thăng Long – Hà Nội

26

Vị trí các kinh đô Phong Châu – Cổ Loa – Hoa Lư – Thăng Long

 TRước Cao Biền

27

Phong Thủy hình thế

Ví dụ Phong Thủy Thăng Long – Hà Nội

28

Ví dụ Phong Thủy Thăng Long – Hà Nội

Hệ thống mặt nước

29

Ví dụ Phong Thủy Thăng Long – Hà Nội

Hệ thống mặt nước (thuỷ)

30

Ví dụ Phong Thủy Thăng Long – Hà Nội

Vai trò sông Hồng (tại sao có tên: Nhị hà)

31

2.3.2- Thực tiễn Phong Thủy Việt Nam

32

2.3.3-Thực tiễn Phong Thủy Việt Nam

Thời cổ - trung đại : Thành nhà HỒ

33

Bài học về hiệu quả của Phong Thủy: dù thành

nhà Hồ xây dựng theo Phong Thủy nhưng triều

đại nhà Hồ không giữ được

34

2.3.3- Thực tiễn Phong Thủy Việt Nam

Bài học trong QHXD đô thị: chịu chi phối nhiều yếu tố mà Phong Thủy chỉ là một yếu tố

35

2.3.3- Thực tiễn Phong Thủy Việt Nam

Thời cổ - trung đại : Kinh đô Phú Xuân

Bố cục bề ngoài thì theo mô hình thành Vauban nhưng thực chất tuân thủ nguyên tắc Phong thủy:

 Sông Hương ôm vòng

 Hệ thống 3 vòng hào nước nhân tạo bao quanh

 Nội Minh đường có Cồn Hến (Thanh long), cồn Dã viên (Bạch hổ), núi Ngự bình (án) Chu tước)

 Điểm yếu:

 Thiếu Huyền vũ ?

 Góc Bắc bị sát, phải xây thành Mang cá

Lam Kinh

36

Đặc điểm vị trí các đô thị trên thế giới

http://old.wikimapia.org/#lat=35.5965301&lon=103.2958175&z=5&l=38&m=t

 Các loại đô thị theo cảnh quan tự nhiên

 Đô thị núi: thung lũng hoặc bồn địa

II- Khái quát phong thủy hình thế và Bát trạch

39

Trường phái Phong Thủy

Trường phái Hình thế

Trường phái Lý khí

Dựa cơ sở lý luận chính là

Lý khí (từ bản chất, quy luật vận động và mối quan hệ, tác động của Khí với không gian, thời gian và con người

Dựa trên cơ sở lý luận vạn

vật đồng nhất thể,

Từ đặc điểm hình thế của

địa hình, mặt nước mà

đoán định được

- đường đi của Khí,

- nơi nhiều sinh khí

Bát trạch

Huyền không

KHÍ

2.2- Phong Thủy Bát trạch

Nguyên lý

 Nội dung: dựa vào mối tương tác giữa các yếu tố

 Tọa, hướng của khu đất/công trình (8 loại)

 Mệnh quái của chủ nhà (8 loại)

 Và các yếu tố môi trường xung quanh

để đoán định cát hung trên cơ sở suy luận theo

Kết hợp Mệnh chủ nhà với hướng

chính nhà thì 8 cung của nhà sẽ được

8 loại KHÍ (hay gọi là SAO):

- Phục vị ,Thiên y, Phúc đức,

Sinh khí

- Lục sát, Họa hại, Ngũ quỷ,

Tuyệt mệnh

Ví dụ CHủ nhà mênh CÀN, nhà

hướng Bắc, có sơ đồ bát san

như hình bên

2.2- Phong Thủy Bát trạch

Nguyên lý

42

 TRên cơ sở tốt xấu của các

sao trong từng cung mà bố trí

 Nếu Cung sinh Sao thì

sao tốt càng tôt, sao xấu

càng xâu

Định vị cổng, cửa chính: sử dụng vòng 24 sao Phúc đức (15 độ/cung)

SƠ ĐỒ PHONG THỦY THEO BÁT MỆNH

Ví dụ Phong Thủy bát trạch nhà liên kế

(Thổ)

Thủy

Khảm (Thủy)

45

SƠ ĐỒ PHONG THỦY

TẦNG 1

46

SƠ ĐỒ PHONG THỦY

TẦNG 2

47

SƠ ĐỒ PHONG THỦY

TẦNG 3

48

SƠ ĐỒ PHONG THỦY

TẦNG 4

Nhận xét PHONG THỦY

 Câu hỏi về Phong Thủy:

 Có đúng không ?

 Có thể ứng dụng trong kiến trúc không ?

 Muốn biết Phong Thủy đúng không, có thể ứng

dụng không, cần đối chiếu, so sánh với

 Khoa học nghiên cứu về vật chất