Ph n i non n c la m t s a ma ngu n 1 e a

các hiện tượng địa chất xảy ra trong khu vực 4.1 quá khứ: - với đặc điểm địa hình sườn núi dốc đứng đón gió sát biển, các sông lớn ngắn dốc chon en vào mùa mưa bão hiện tưởng trợt lở đất

Phần I: Non Nước

Địa điểm khảo sát: Non Nước – Ngũ Hành Sơn

Thời gian: bắt đầu từ ngày 12 tháng 8 năm 2014 đến ngày 13 tháng 8 năm 2014 Các địa điểm khảo sát củ thể:

ngày 12 tháng 8: khảo sát tại các ngọn núi Thổ sơn, Hỏa sơn, mộc sơn và các động trong các ngọn núi trên

Ngày 13 tháng 8: khảo sát tại núi Thủy sơn, gồm các động huyền không, động âm phủ, chùa tam thai…

Hoà Hải là một phường thuộc quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng, Việt Nam

Phường Hòa Hải được thành lập năm 1997 trên cơ sở xã Hòa Hải và được chuyển

từ huyện Hòa Vang về quận Ngũ Hành Sơn mới thành lập Tại thời điểm này, phường Hòa Hải có 9.618 người.[2]

Phường Hoà Hải có diện tích 14,12 km², dân số năm 1999 là 13092 người,[1] mật

độ dân số đạt 927 người/km²

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Hoà Hải

Phường

Địa lý Tọa độ: 15°59′25″B 108°15′59″Đ Tọa

độ: 15°59′25″B 108°15′59″Đ

Dân số (1999)

[hiện] Vị trí Hoà Hải trên bản đồ Việt Nam

Hành chính

Sơn

Mã hành chính 20290[1]

Điều kiện địa lý tự nhiên, giao thông, khí hậu, dận cư.

Điều kiện tự nhiên:

Ngũ Hành Sơn hay núi Non Nước là tên

chung của một danh thắng gồm 5 ngọn núi

đá vôi nhô lên trên một bãi cát ven biển, trên một diện tích khoảng 2 km2, gồm: Kim

Sơn, Mộc Sơn, Thủy Sơn (lớn, cao và đẹp

nhất), Hỏa Sơn (có hai ngọn) và Thổ Sơn,

nằm cách trung tâm thành phố Đà Nẵng khoảng 8 km về phía Đông Nam, ngay trên tuyến đường Đà Nẵng - Hội An; nay thuộc phường Hòa Hải,quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng, Việt Nam

Ngày 22 tháng 3 năm 1990, khu danh thắng này đã được Bộ Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) ra quyết định công nhận

Quận Ngũ Hành Sơn nằm về phía Đông Nam của thành phố Đà Nẵng:

Phía Đông giáp với biển Đông có dải cát dài

12 km, rộng 1 km dọc bờ biển

Tọa độ:

16°00′30″B 108°15′9″Đ

Diện tích 36.52 km2

Dân

số (2009)

Tổng cộng 71.429 người

Mật độ 1347người/km2

Hành chính

Quốc gia Việt Nam

Trung Bộ

Thành phố Đà Nẵng

Thành lập 1997

Phân chia

hành chính

Quận được chia làm 4 Phường

Mã hành

chính

494[1]

Website Quận Ngũ Hành

Sơn

Phía Tây giáp với huyện Hòa Vang là đồng ruộng xen kẽ với bãi bồi, có sông Cẩm

Lệ bao quanh nối với sông Hàn đổ ra biển với chiều dài khoảng 15 km

Phía Bắc giáp với quận Hải Châu và quận Sơn Trà

Phía Nam giáp Quảng Nam

Quận Ngũ Hành Sơn nằm về phía Đông Nam của thành phố Đà Nẵng:

Phía Đông giáp với biển Đông có dải cát dài 12 km, rộng 1 km dọc bờ biển

Phía Tây giáp với huyện Hòa Vang là đồng ruộng xen kẽ với bãi bồi, có sông Cẩm

Lệ bao quanh nối với sông Hàn đổ ra biển với chiều dài khoảng 15 km

Nằm trên tuyến đường giao thông chính giữa thành phố Đà Nẵng với phố cổ Hội

An của tỉnh Quảng Nam, quận Ngũ Hành Sơn có vị trí và điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các loại hình du lịch, nghỉ dưỡng Đây còn là địa bàn thuận lợi cho việc phát triển, mở rộng không gian đô thị của thành phố về phía Đông Nam

Điều kiện giao thông:

Điều kiện giao thông ở khu vực non nước- ngu hành sơn tương đối thuận lợi, tất cả các tuyến đường đều được rải thảm, nhựa đường và bê tong hóa hết tuy nhiên có một số nới đang trong giai đoạn mở rộng giao thông nên đang trong thời giant hi công nên cũng gặp rất nhiều khó khăn trong đi lại hệ thống cấp thoát nước tương đối nhanh,cơ sợ hạ tầng của khu vực đang được xây dựng rất nhiều, các công trình như chùa hay các di tích đang được tôn tạo lại nhằm phục vụ nhu cầu dịch vụ du lịch

Điều kiện khí hậu:

Nhiệt độ trung bình hàng năm khoảng 25,90C cao nhất vào các tháng 6, 7, 8, trung bình từ 28-30; thấp nhất vào các tháng 12, 1, 2, trung bình từ 18-230C Riêng vùng rừng núi Bà Nà ở độ cao gần 1.500m, nhiệt độ trung bình khoảng 200C

Độ ẩm không khí trung bình là 83,4%; cao nhất vào các tháng 10, 11, trung bình từ 85,67 - 87,67%; thấp nhất vào các tháng 6, 7, trung bình từ 76,67 - 77,33%

Lượng mưa trung bình hàng năm là 2.504,57 mm/năm; lượng mưa cao nhất vào các tháng 10, 11, trung bình từ 550 - 1.000 mm/tháng; thấp nhất vào các tháng 1, 2,

3, 4, trung bình từ 23-40 mm/tháng

Số giờ nắng bình quân trong năm là 2.156,2 giờ; nhiều nhất là vào tháng 5, 6, trung bình từ 234 đến 277 giờ/tháng; ít nhất là vào tháng 11, 12, trung bình từ 69 đến 165 giờ/tháng

Kinh tế: trình độ dân trí của khu vực

Dân cư xung quanh Làng Nghề Điêu Khắc Đá Mỹ Nghệ Non Nước, quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng có từ rất lâu đời, được hình thành từ giữa thế kỷ XVII đến đầu thế kỷ XVIII

2 điều kiện địa hình;

Địa hình vừa có đồng bằng vừa có đồi núi ven biển Đồng bằng ven biển là vùng đất thấp chịu ảnh hưởng của biển bị nhiễm mặn, lại là vùng tập trung nhiều

cơ sở nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ, quân sự và các khu chức năng của thành phố

Điều kiện địa mạo: ngũ hành sơn là địa mạo theo kiểu địa hình núi thấp-núi trung bình khối tảng, kiến tạo, cấu tạo – bóc mòn Núi cấu tạo từ đá xâm nhập,đá biến chất, đá trầm tích lục nguyên và đá cacbonat có độ cao từ 20-110m, sườn dốc từ 15*-20 đến 30-35*, kiểu này hình thành do vùng bị nâng kiến tạo, quá trình bóc mòn xâm thực mạnh bóc đi tầng phủ,kết hợp với vùng đá vôi và karst có diện tích nhỏ bé ở phường hòa hải bao gồm 5 ngọn núi: thủy sơn, hỏa sơn, mộc sơn, kim sơn, thổ sơn Trong dó cao nhất la thủy sơn (109.5m) núi được cấu tạo bằng đá vôi, quá trình rửa lũa hòa tan tạo ra nhiều hang động có giá trị du lịch cao

3 điều kiện cấu trúc địa chất:

Hệ tầng ngũ hành sơn Được cấu tạo từ đá vôi hoa hóa màu xám trắng, xám hồng,

ít hơn có đá phiến thạch anh – sericit, quarzit phân phiến màu xám bề dày chung khoảng 500m

Trong đá vôi xám, cát nguyên hung lần đầu tiên tìm được huệ biển cho tuổi

carbon-premi Đá vôi ngũ hành sơn trước đây được xếp vào phần trên tầng a vương tuổi paloezoi sớm tuy nhiên dựa vào hóa thạch mới tìm được, nó đã được tách ra thành một hệ tầng độc lập có tuổi paloezoi muộn

Quá trình biến dạng dẻo làm cho các lớp đá bị uốn cong hình thành các nếp uốn các đá xếp chồng lên nhau tạo nên các nếp uốn cong dạng song trong các tầng phân lớp xiên góc khoảng 20 – 35 độ, tạo ra nhiều hình thù khác nhau rất đẹp có giá trị

du lịch ( ảnh minh hỏa)

quá trình hình thành các đá kiến tạo diễn ra trong thời gian địa chất lâu dài qua nhiều giai đoạn chồng chéo lên nhau có thế nằm ngang hoặc dốc thoải( các dạng nằm nguyên sinh) Do quá trình vận động kiến tạo các dạng nằm ban đầu có thể bị biến đổi( bị biến vị hoặc đứt gẫy)( anh minh hoa)

các khe nứt tại mặt phân lớp hoặc trong đới đứt gẫy thường có nước dưới đất vận động mang đi thành phần hòa tan kề bên khe nứt làm mở rộng khe nứt và để lại là các tàn tích không hào tan là sét chứa bụi mềm yếu và một số cây thực vật sống xen trong các khe nứt các hệ thống khe nứt có thể được mở rộng tạo thành các hốc lớn hay các hang động, các hang động này có thể giữ lại được hoặc bị sụp đổ, hình thành nên các hang kasrt chứa đây hỗn tạp: các đá tảng,tàn tích thực vật và các mạnh vụn đá( ảnh minh hỏa)

4 các hiện tượng địa chất xảy ra trong khu vực

4.1 quá khứ:

- với đặc điểm địa hình sườn núi dốc đứng đón gió sát biển, các sông lớn ngắn dốc chon en vào mùa mưa bão hiện tưởng trợt lở đất đá xảy ra thường xuyên ảnh

hưởng đến tự nhiên và kinh tế - xã hội của thành phố, đặc biệt là vùng dồi núi bán sơn địa

Nguyên nhân:

Do tác động của quá trình phong hóa

Do tác động của nước mưa, nước mặt và nước dưới đất

Do tăng cao độ dốc, độ cao của sườn dốc khi cắt xén, khai đào hoặc xâm thực của sông suối, biển, hồ

Do tác động của áp lực thủy tĩnh, áp lực thủy động lên đất đá

Do các hoạt động kinh tế, xây dựng công trình của con người

Do tác động của các quá trình địa động lực khác trên sườn dốc

Do sự biến đổi trạng thái ứng suất của đất đá ở trong đới hình thành mái dốc

Biện pháp phòng khắc phục

1 Tránh đào các chân dốc, xây dựng công trình hay chất tải lên trên sườn dốc, ngăn ngừa tác dụng đào xói chân dốc của sông ,biển

2 trồng cỏ ở cấc mái dốc

3 xay dựng hệ thống rảnh định để tập trung nước mưa trên sườn dốc và dẫn ra khỏi khu vực dễ phát sinh quá trình

4 Xây dựng các cầu máng dễ dẫn bùn đá đi xa công trình ( giao thông)

5 Tháo gở các khối đá kém ổn định ở phía trên sườn dốc hoặc gia có bằng lưới thép, bằng cọc neo

6 Xây dựng kè áp mái hộ bờ chống xói và trượt nền đường do xam thực của sông suối

7 Thi công các cọc, trụ phản áp, chủ yếu chống trượt cho tầng đát đá có hướng cắm xuôi theo sườn dốc

8 cải tạo tính chất đất đá bằng cách phun ép dụng dịch xi măng để tăng tính liền khối đá, hạn chế quá trình đổ đá, sụt đá

Ví dụ: Vụ sạt lở nghiêm trọng tại núi Mộc Sơn (Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng) diễn ra rạng sáng 16/9/2011 làm 3 ngôi nhà bị sập

- Lịch sự hình thành của năm ngọn núi ngũ hành sơn đã có cách đây khoảng triệu năm Trước đây nơi đây là vùng biển qua quá trình nâng nổi bồi đắp nhiều giai đoạn đã tạo nên năm ngọn núi ngũ hành sơn, nên vùng có thể bị ảnh hưởng của động đất nhưng mà ít xảy ra

- Hiện tượng kasrt: do thành phần là các loại đá có khả năng dễ hòa tan như ở ngủ hành sơn có đá vôi, đá hoa, đá phấn, khi tiếp xúc với nước có chứa nhiều khí CO2 ăn mòn theo theo phản ứng thuận nghịch dưới đây:

H2O + CO2 <->H2CO3

H2CO3 +(Ca,Mg)CO3 < -> (Ca,Mg)(HCO3)2

(pha rắn) (dạng hòa tan)

thì nó sẽ bị hòa tan và hình thành các dạng địa hình ở trên bề mặt cũng như các hang động ngầm rất đặc biệt,

nước khi vận động thường tạo ra áp lực thủy động có tác dụng xâm thực cơ học còn có thể bị chi phối bởi hoạt động kinh tế, công trình của con người, tác động của nước mưa và quá trình vận động kiến tạo.quá trình tạo nên những hang động có hình thù rất đẹp có giá trị du lịch rất cao ( hình minh họa)

- Hiện tượng phong hóa:

- Khái niệm hiện tượng phong hóa: là hiện tượng đất đá bị vợ vụn, biến dổi thah phần trong khí quyển dưới tác dug của dao động nhiệt độ, nước vầ hơi

ẩm gọi là hiện tượng phong hóa đất đá Thông thường, trong những điều kiện khác nhau thì phong hóa xảy ra khác nhau

- chủ yếu là phong hóa học, do tác dụng của các tác nhân khí quyển( khí, nước ) trong dó nước là yếu tố quan trọng nhất khí hậu vùng ngũ hành sơn một năm được chia thành 2 mùa, mù mưa thường ngắn hơn mùa khô, mưa từ tháng 9 đến tháng 12 và mùa nắng từ tháng 1 đến tháng 8, mùa mưa và thời

kì đầu mùa khô là thời kì hoạt động của gió mùa đông bắc,mùa khô nóng nhiệt độ cao khoảng 36 độ, hanh khô, bốc hơi lớn, nước mặn thường xâm nhập sâu vào hạ lưu các sông Tổng lượng mưa cả năm khoảng 2049mm ( bảng lượng mưa) Trog nước mưa luôn chứa các dạng hòa tan như

HCL,SO2,SO3,N2O3,N2O5,NH3,NACL, KCL, và những hợp chất hóa học khác có trong không khí, trong các chất hóa học đó tác dụng mạnh nhất là axit và kiềm, nó làm tăng khả năng hòa tan cấc nước đối với các khoáng vật

tạo đá Khi ngấm qua các lớp phủ thực vật, thổ nhưỡng nước còn được làm giàu them axit cacbonic và axit hữu cơ dễ hòa tan, bởi vậy nước là tác nhân hóa học rất mạnh khi tiếp xúc với đá Kết quả làm cho thành phần khoáng vật biến đổi.quết định bởi độ rộng và độ nứt nẻ của đất đá, mức độ phân cắt của địa hình và điều kiện khí hậu.đá khi bị phong hóa thường có màu vàng, nâu hoặc đỏ ( hình minh họa)

ở ngũ hành sơn còn có trường hợp phong hóa vật lí Chủ yếu do dao động nhiệt độ, sự phá hủy đá xảy rất mạnh liệt trong miền thể hiện rõ khí hậu lục địa, ở đó có sự khác biệt về nhiệt độ giữa các mùa, đặc biệt là nhiệt độ ngày

và đêm, khả năng hấp thụ nhiệt mặt trời giảm theo chiều sâu và tùy thuộc vào từng loại khoáng vật tất cả khoáng vật khi nung nóng đều giản và khi lạnh đi thì co lại quá trình phong hóa vật lí phát triển nơi đá có sẳn nhiều khe nứt tốc độ phá hủy còn phụ thuôc vào nhiều đặc tính của đá( ảnh minh họa)

ngoài ra còn phong hóa sinh vật, do phong hóa vật lí và phong hóa học do hoạt động của sinh vật các sinh vật có tác dụng thủy phân đá, các rễ cây gây tac dụng phong hóa vật lí và còn phá hủy hóa học đá bằng axit hữu cơ

ảnh hưởng của phong hóa đối với môi trường kinh tế xây dựng:

đối với MTĐC , quá trình phong hóa tạo môi trường, nguồn vật liệu cho sự phát sinh, phát triển các qua trình ĐCĐLCT khác như:trợt lỡ, xói ngầm, cát chảy

đối với công trình xây dựng, quá trình phong hóa tạo nguồn vật liệu đắp rất lớn, giảm khôi lượng mìn và tăng năng suất trong khai đào đất đá, bên cạnh đó,quá trình phong hóa còn làm giảm độ bền, tăng tính chất biến dang, tăng tính thấm nước của đá nứt nẻ, đá phong hóa, gây khó khăn cho công tác tìm kiếm đá xây dựng

vỏ phong hóa là phần trên cùng của vỏ trái đất mà các thành tạo đá đã bị biến đổi ở mức độ khác nhau do tác động của các tác nhân phong hóa và có ảnh hưởng đến MTĐC, sự phát sinh phát triển các quá trình ĐCĐLCT va ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế công trình

biện pháp khắc phục:

bóc bỏ lớp phong hóa không đạt yêu cầu của xây dựng.

che phủ bằng vật liệu chống phong hóa nhằm giảm tốc độ phong hóa Trong trường hợp có thể thì dung lớp phủ thiên nhiên bằng cách để lại lớp đất đá ở trên cao trình thiết kế

trung hòa các nhân tố gây phong hóa như là cho them các loại muối và nước

để làm giảm khả năng hòa tan đá, biện pháp này thường không thuận lợi và không kinh tế

cải tạo tính chất của đá bị phong hóa bằng phương pháp phun vữa cố kết và chống thấm biện pháp này được dung cả khi xử lí các tầng phong hóa sâu, mặt cắt phong hóa phức tạp và khi xây dựng các công trình ngầm

Hiện tượng xói ngầm:

Khái niệm: xói ngầm là hiện tượng các hạt đất đá bị lôi cuốn khỏi vị trí bạn đầu dưới tác dụng của nước thấm, trong đất đá dần dần hình thành các khe hổng xói ngầm phát triển lớn có thể gấy sút lún mặt đất, hư hỏng công trinh ( xây dựng, giao thông, thủy lợi)

điều kiện phát sinh xói ngầm tại khu vực Non Nước – Ngũ Hành Sơn ở khu vực này chủ yếu là do năng lượng cơ học của dòng thấm do địa hình tại khu vực này tương đối dốc đây là diều kiện xảy ra hiện tượng xói ngầm cơ học

nó vẩn chuyện và lôi cuốn các hạt đất từ nơi này đến nơi khác, còn có thể do đất đá ở đây có các lỗ rỗng lớn để cho các hạt vụn nhỏ có thể bị rửa trôi đi qua dễ dàng

ảnh hưởng của xói ngầm đến công trình: xói ngầm có thể gây sụt lún mặt đất, hư hỏng công trình đối với công trình giao thông thì xói ngầm thì làm phá hỏng nên đường làm sụt mô trụ cầu, đối với công trình dân dụng thì làm yếu móng làm mất tính ổn định của móng công trình gậy nguy hiểm cho cong trình, đối với công trình thủy lợi thì phá hỏng kênh mương gây ra hiện tượng thoát nước qua than đập, làm tắc nghẽn các công trình cấp thoát nước, làm sat lở các sườn dốc…

biện pháp giảm thiệu hiện tượng xói ngầm: chúng ta phải làm sang tỏ thành phần khoáng vật và thành phần cợ hạt, kiến trúc, cấu tạo, điều kiện thế nằm

của đất đá thành phần tính chất của thấm nước, gradient thấm cũng như động thái của nước mặt từ đó xác định vùng cơ nguy cơ xói ngầm và lựa chọn biện pháp phòng chống một số biện pháp như sau

1 diều tiết dòng thấm: có thể thông qua điều tiết dòng mặt hay biện pháp kéo dài dòng thấm nhằm giảm nhỏ gradient thấm thực tế, giảm hoặc triệt tiêu hẳn xói ngầm như dung sân phủ, tường cừ, màn chắn, khống chế mặt nước giao động

2 gia cố đất đá để tang giá trị gradient thấm tới hạn như chặt đất, phun vữa

xi măng gắn kết đất đá để giảm độ rộng và tăng cường lien kế các hạt đất

đá với nhau biện pháp gia cố thích hợp cho trình đất đắp, cho nền công trình có gradient thấm cao

3 tạo lớp đất chống xói ngầm bằng cách đặt các thiết bị lọc ngược để tạo lớp lọc tự nhiên, giảm gradient thấm và không cho hạt đất đá đi qua thiết

bị lọc ngược thích hợp với công trình đắp, thường bố trí sau tường chắn

điều kiện địa chất thủy văn:

mạng lưới sông ngòi xung quanh Non nước-ngu hanh sơn rất phong phú Gồm các sông như sông cổ cò, sông cẩm lệ, sông cửa đại hệ thống sông ngòi ngắn và dốc bắt nguồn từ phía tây và tây bắc quảng nam Các sông đều

có hai mùa Mùa cạn từ tháng 1 đến tháng 8 và mùa lũ từ tháng 9 đến tháng

12 Ngoài ra ở đây còn có nguồn nước ngầm tương đối đa dạng các khu vực

có triển vọng khai thác là nguồn nước ngầm tệp đá vôi hòa hải - hòa quý với chiều sâu tầng chứa nước 50- 60m bên cạnh đó người dân ở đây còn phải đối phó với tình trạng nguồn nước bị nhiệm mặt hàng năm Vùng biển ở khu

vự này có chế độ thủy triều thuộc chế độ bán nhật triều không đều Hầu hết cấc ngày trong tháng đều có hài lần nước lên và hai lần nước xuống, độ lớn triều khoảng trên dưới 1m dòng biển gần bờ có hướng chủ đạo là hướng đông nam với tốc độ trung bình khoảng 20-25cm/s khu vực gần bờ có tốc

độ lớn hơn ngoài khơi

Vật liệu xây dựng:

Ở khu vực non nước – ngu hành sơn là một vùng có tài nguyên khoáng sản

đa dạng và phong phú cho nên nguồn vật liệu xây dựng tại chổ cũng rất chi à