CHU DE 1 CAC KHAI NIEM CO BAN VE LAP TRINH

- Để có một chương trình mà máy tính có thể thực hiện được cần qua 2 bước: * Viết chương trình theo ngôn ngữ lập trình.. * Dịch chương trình sang ngôn ngữ máy để máy tính có thể hiểu đượ[r]

Ngày soạn:

Từ tuần: 1 Đến tuần: 3

Từ tiết: 1 Đến tiết: 6

CHỦ ĐỀ 1:

CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ LẬP TRÌNH

I Mục tiêu

1 Kiến thức:

-Biết con người chỉ dẫn cho máy tính thực hiện công việc thông qua lệnh

-Viết chương trình là viết các lệnh để chỉ dẫn máy tính thực hiện các công việc hay giải một bài toán cụ thể

-Biết ngôn ngữ dùng để viết chương trình máy tính gọi là ngôn ngữ lập trình

-Biết vai trò của chương trình dịch

-Biết các thành phần cơ bản của ngôn ngữ lập trình

-Biết ngôn ngữ lập trình có tập hợp các từ khóa dành riêng cho mục đích sử dụng nhất định -Biết tên trong ngôn ngữ lập trình và cấu trúc chương trình

-Làm quen màn hình soạn thảo, thực hiện các thao tác mở các bảng chọn và chọn lệnh

-Gõ được một chương trình Pascal đơn giản

-Biết cách dịch, sửa lỗi chương trình, chạy chương trình và xem kết quả

2 Kĩ năng:

-Làm quen với các chương trình đơn giản

-Thực hiện được thao tác khởi động và thoát khỏi môi trường lập trình

-Rèn luyện kĩ năng dịch, sửa lỗi và chạy chương trình

3 Thái độ:

Học tập nghiêm túc, tuân thủ qui định của ngôn ngữ lập trình

4 Năng lực hướng tới

Soạn, dịch và chạy được chương trình đơn giản

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN CỦA HỌC SINH:

1 Chuẩn bị của giáo viên

 Thiết bị dạy học:

 Phòng máy vi tính, máy chiếu…

 Học liệu (Tài liệu tham khảo):

 Giáo án, sách giáo khoa…

2 Chuẩn bị của học sinh

 Học liệu (Tài liệu tham khảo):

 Chuẩn bị các nội dung liên quan đến bài học theo hướng dẫn của giáo viên như chuẩn bị tài liệu, thiết bị học tập, …

 Sưu tầm tranh ảnh, tài liệu, …

III BẢNG MÔ TẢ CÁC NĂNG LỰC CẦN PHÁT TRIỂN

Nội dung

Loại câu hỏi/bài tập

Nhận biết (Mô tả yêu cầu cần đạt)

Thông hiểu (Mô tả yêu cầu cần đạt)

Vận dụng thấp (Mô tả yêu cầu cần đạt)

Vận dụng cao (Mô tả yêu cầu cần đạt)

1.Con người

ra lệnh cho

máy tính như

thế nào?

Câu hỏi lý thuyết Hs biết con người chỉ dẫn

cho máy tính thực hiện thông qua lệnh

Câu hỏi ND1.LT.NB.1

Câu hỏi thực hành

2 Viết

chương trình

– ra lệnh cho

máy tính làm

việc

Câu hỏi lý thuyết Hs biết tại sao cần viết

chương trình

Câu hỏi ND2.LT.NB.1

Hs hiểu được trong một chương trình

có nhiều lệnh

Câu hỏi ND2.LT.TH 1

Câu hỏi thực hành

3 Chương

trình và ngôn

ngữ lập trình

Câu hỏi lý thuyết Hs biết một chương trình

được viết theo ngôn ngữ lập trình và cần có một chương trình dịch

Câu hỏi ND3.LT.NB 1

Câu hỏi thực hành

4 Ví dụ về

chương trình

Câu hỏi lý thuyết Hs biết được tên chương

trình, các dòng lệnh

Câu hỏi ND4.LT.NB 1

Câu hỏi thực hành

5 Ngôn ngữ

lập trình

gồm những

Câu hỏi lý thuyết

Hs biết được ngôn ngữ lập trình gồm bảng

chữ cái và các qui tắc

Câu hỏi ND5.LT.NB 1

Câu hỏi thực hành

6 Từ khóa

và tên

Câu hỏi lý thuyết Hs phân biệt được tên

chương trình và

từ khóa

Câu hỏi ND6.LT.NB 1

Hs hiểu tên hợp lệ của một chương trình

Câu hỏi ND6.LT.TH 1

Câu hỏi thực hành

7 Cấu trúc

chung của

chương trình

Câu hỏi lý thuyết

Hs biết cấu trúc chung của chương trình

Câu hỏi ND7.LT.NB 1

Câu hỏi thực hành

8 Ví dụ về

ngôn ngữ lập

trình

Câu hỏi lý thuyết Hs biết ngôn ngữ lập trình

Pascal Biết khởi động Free Pascal hay V_Pascal, biết

mở, lưu một tệp và thoát khỏi chương trình

Câu hỏi ND8.LT.NB 1

Câu hỏi thực

trình, chạy, dịch và sửa

lỗi một chương trình

Câu hỏi ND8.TH.V DT.1

IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

Tuần: 01

Tiết: 1-2

BÀI 1: MÁY TÍNH VÀ CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH

Hoạt động 1 : Con người ra lệnh cho máy tính như thế nào ?

1 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học

- Thuyết trình , vấn đáp,minh họa trực quan, hướng dẫn cụ thể

2 Hình thức tổ chức hoạt động

- Máy tính là công cụ giúp

con người làm những công

việc gì?

-Nêu một số thao tác để

con người ra lệnh cho máy

tính thực hiện?

Khi thực hiện những thao

tác này => ta đã ra lệnh cho

máy tính thực hiện

Để điều khiển máy tính con

người phải làm gì

- HS phát biểu

Một số thao tác để con người ra lệnh cho máy tính thực hiện như:

khởi động, thoát khỏi phần mềm, sao chép, di chuyển, thực hiện các bước để tắt máy tính…

Con người điều khiển máy tính thông qua các lệnh

1 Con người ra lệnh cho máy tính như thế nào ?

Con người chỉ dẫn cho máy tính thực hiện thông qua lệnh

Con người chế tạo ra thiết

bị nào để giúp con người

nhặt rác, lau cửa kính trên

các toà nhà cao tầng?

- Giả sử ta có một Rô-bốt có

thể thực hiện các thao tác

như: tiến một bước, quay

phải, quay trái, nhặt rác và

bỏ rác vào thùng

-Ta cần ra lệnh như thế nào

để chỉ dẫn Rô-bốt di chuyển

từ vị trí hiện thời => nhặt

rác => bỏ rác vào thùng?

Con người chế tạo ra Rô-bốt

Học sinh chú ý lắng nghe

Hs quan sát hình 1 và phát biểu

2 Ví dụ Rô-bốt nhặt rác:

Các lệnh để Rô-bốt hoàn thành tốt công việc:

- Tiến 2 bước

- Quay trái, tiến 1 bước

- Nhặt rác

- Quay phải, tiến 3 bước

- Quay trái, tiến 2 bước

- Bỏ rác vào thùng

Hoạt động 2 : Viết chương trình, ra lệnh cho máy tính làm việc.

1 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học

- Thuyết trình , vấn đáp,minh họa trực quan, hướng dẫn cụ thể

2 Hình thức tổ chức hoạt động

3 Viết chương trình, ra

- Để điều khiển Rô-bốt ta

phải làm gì?

- Viết các lệnh chính là viết

chương trình => thế nào là

viết chương trình

GV giới thiệu viết chương

trình và chương trình máy

tính là gì?

Tại sao cần phải viết

chương trình?

- Để điều khiển Rô-bốt ta phải viết các lệnh

-HS lắng nghe

-Viết chương trình giúp con người điều khiển máy tính một cách đơn giản và hiệu quả hơn

lệnh cho máy tính làm việc.

- Viết chương trình là hướng dẫn máy tính thực hiện các công việc hay giải một bài toán cụ thể

Hoạt động 3 : Chương trình và ngôn ngữ lập trình.

1 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học

- Thuyết trình , vấn đáp,minh họa trực quan, hướng dẫn cụ thể

2 Hình thức tổ chức hoạt động

- Để máy tính có thể xử lí,

thông tin đưa vào máy phải

đuợc chuyển đổi dưới dạng

một dãy bit (dãy số gồm 0

và 1)

- Để có một chương trình

mà máy tính có thể thực

hiện được cần qua 2 bước:

* Viết chương trình theo

ngôn ngữ lập trình

* Dịch chương trình sang

ngôn ngữ máy để máy tính

có thể hiểu được

Học sinh chú ý lắng nghe

4 Chương trình và ngôn ngữ lập trình.

Ngôn ngữ dùng để viết các chương trình máy tính gọi là ngôn ngữ lập trình

Tuần: 02

Tiết: 3-4

BÀI 2:

LÀM QUEN VỚI CHƯƠNG TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH

Hoạt động 4 : Ví dụ về chương trình:

1 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học

- Thuyết trình , vấn đáp,minh họa trực quan, hướng dẫn cụ thể

2 Hình thức tổ chức hoạt động

GV giới thiệu một

chương trình đơn giản

được viết bằng ngôn ngữ

lập trình Pascal

-Chương trình gồm bao

nhiêu dòng lệnh?

Học sinh chú ý lắng nghe => ghi nhớ kiến thức

Chương trình gồm có 5 dòng lệnh

Mỗi dòng lệnh gồm các cụm từ khác

1 Ví dụ về chương trình:

Program CT_dau_tien; Uses Crt;

Begin Writeln(‘Chao cac ban’);

nhau được tạo thành từ các chữ cái End.

Hoạt động 5 : Ngôn ngữ lập trình gồm những gì?

1 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học

- Thuyết trình , vấn đáp,minh họa trực quan, hướng dẫn cụ thể

2 Hình thức tổ chức hoạt động

Câu lệnh được viết từ

những kí tự nhất định Kí

tự này tạo thành bảng chữ

cái của ngôn ngữ lập trình

- Giới thiệu bảng chữ cái

của ngôn ngữ lập trình

- Mỗi câu lệnh trong

chương trình gồm các kí

tự và kí hiệu được viết

theo một quy tắt nhất

định

- Nếu câu lệnh bị viết sai

quy tắt, chương trình dịch

sẽ nhận biết được và thông

báo lỗi

Học sinh chú ý lắng nghe => ghi nhớ kiến thức

Học sinh chú ý lắng nghe

HS lắng nghe

2 Ngôn ngữ lập trình gồm những gì?

-Ngôn ngữ lập trình là tập hợp các kí hiệu và quy tắt viết các lệnh tạo thành một chương trinh hoàn chỉnh và thực hiện được trên máy tính

-Ngôn ngữ lập trình gồm bảng chữ cái, một số kí hiệu khác như +, -, *, /, (),

“” và các qui tắc để viết câu lệnh

Hoạt động 6 : Từ khoá và tên:

1 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học

- Thuyết trình , vấn đáp,minh họa trực quan, hướng dẫn cụ thể

2 Hình thức tổ chức hoạt động

- GV giới thiệu từ khóa

- Ngoài từ khoá, chương

trình còn có tên của

chương trình

- Đặt tên chương trình

phải tuân theo những quy

tắt nào?

GV chốt lại:

Khi đặt tên cho chương

trình cần phải tuân theo

những quy tắt sau:

- Tên khác nhau tương

ứng với những đại lượng

khác nhau

- Đặt tên phai nhắn gọn,

dể nhớ, dể hiểu

Học sinh chú ý lắng nghe => ghi nhớ kiến thức

Học sinh chú ý lắng nghe

Học sinh nghiên cứu sách giáo khoa

và trả lời câu hỏi của giáo viên

3 Từ khoá và tên:

-Từ khoá như: program, use, begin, end, là từ

dành riêng của ngôn ngữ

lập trình

-Ngoài các từ khóa còn có tên chương trình

-Tên không trùng với từ khóa

VD: tên chương trình là CT_dau_tien

Hoạt động 7 : Cấu trúc của một chương trình Pascal:

1 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học

- Thuyết trình , vấn đáp,minh họa trực quan, hướng dẫn cụ thể

2 Hình thức tổ chức hoạt động

Cấu trúc của một Học sinh chú ý lắng nghe 4 Cấu trúc của một

chương trình Pascal:

1 Phương pháp/Kĩ

thuật dạy học

- Thuyết trình , vấn

đáp,minh họa trực quan,

hướng dẫn cụ thể

2 Hình thức tổ chức

hoạt độnghiểu cấu trúc

chung của chương trình.

-GV giới thiệu cấu trúc

chung của chương trình

chương trình Pascal:

- Cấu trúc chung của chương trình gồm:

* Phần khai báo: gồm các câu lệnh dùng để khai báo tên chương trình và khai báo các thư viện

* Phần thân chương trình: gồm các câu lệnh mà máy tính cần phải thực hiện

Hoạt động 8 : Ví dụ về ngôn ngữ lập trình:

1 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học

- Thuyết trình , vấn đáp,minh họa trực quan, hướng dẫn cụ thể

2 Hình thức tổ chức hoạt động

Giáo viên giới thiệu về

ngôn ngữ lập trình Pascal

5 Ví dụ về ngôn ngữ lập trình:

Tuần: 03

Tiết: 5-6

BÀI THỰC HÀNH 1:

LÀM QUEN VỚI TURBO PASCAL

Hoạt động 8 : Làm quen với việc khởi động và thoát khỏi Turbo Pascal.

1 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học

- Thuyết trình , vấn đáp,minh họa trực quan, hướng dẫn cụ thể

2 Hình thức tổ chức hoạt động

Nêu cách để khởi động

Turbo Pascal?

- Có thể khởi động bằng

cách nháy đúp chuột vào tên

tệp Turbo.exe trong thư mục

chứa tệp này

- Nêu cách để thoát khỏi

chương trình Pascal?

Ta có thể sử dụng tổ hợp

phím Alt + X để thoát khỏi

Turbo Pascal

+ Nháy đúp vào biểu tượng Turbo Pascal ở trên màn hình nền

Học sinh chú ý lắng nghe => ghi nhớ kiến thức

Chọn Menu File => Exit

1 Làm quen với việc khởi động và thoát khỏi Turbo Pascal.

- Nhấn phím F10 để mở

bảng chọn Để di chuyển

qua lại giữa các bảng chọn

ta sử dụng phím nào?

- Nhấn phím Enter để mở

Để di chuyển qua lại giữa các bảng chọn, ta sử dụng phím mũi tên sang trái và sang phải

Học sinh thực hiện các thao tác

2 Nhận biết các thành phần: thanh bản chọn, tên tệp đang mở, con trỏ, dòng trợ giúp phía dưới màn hình.

một bảng chọn

- Quan sát các lệnh trong

từng bảng chọn

theo yêu cầu của giáo viên

- Nhấn phím F2 hoặc lệnh

File => Save để lưu chương

trình

Học sinh soạn thảo chương trình trên máy tính theo hướng dẫn của giáo viên

3 Soạn thảo chương trình đơn giản.

Program CT_dau_tien; Uses CRT;

Begin Clrscr;

Writeln(‘chao cac ban’); Writeln(‘ Toi la Turbo Pascal’)

End

-GV hướng dẫn

- Yêu cầu học sinh dịch và

chạy chương trình vừa soạn

thảo

HS thực hiện 4 Dịch và chạy chương trình đơn giản.

- Nhấn phím F9 để dịch chương trình

- Tiến hành sửa lỗi nếu có

- Nhấn Ctrl + F9 để chạy chương trình

V CÂU HỎI/ BÀI TẬP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

Câu ND1.LT.NB.1

Hãy nêu một số thao tác để con người ra lệnh cho máy tính thực hiện

(Khởi động, thoát khỏi phần mềm, sao chép, di chuyển )

Câu ND2.LT.NB.1

Tại sao chúng ta cần viết chương trình?

Câu ND2.LT.TH.1

Chương_trình_đầu_tiên;

Bắt đầu

Chào các bạn;

Tôi là học sinh lớp 8;

Kết thúc

Chương trình trên có bao nhiêu câu lệnh?

Câu lệnh được thực hiện như thế nào?

(Các câu lệnh thực hiện tuần tự từ lệnhđầu tiên đến lệnh cuối cùng)

Câu ND3.LT.NB.1

Quan sát chương trình trên:

Program Ct_dau_tien;

Uses crt;

Begin

Writeln(‘Chao cac ban’);

End

Chương trình trên được viết theo ngôn ngữ lập trình Pascal khi đưa vào máy tính thì thông tin trên phải được chuyển đổi thành dạng các dãy bit (dãy các số chỉ gồm 0 và 1) Các dãy bít là cơ

sở để tạo ra ngôn ngữ dành cho máy tính, nếu viết bằng ngôn ngữ máy sẽ rất khó khăn và khó sử dụng Do đó cần có ngôn ngữ khác để viết các lệnh thay cho các dãy bit Những ngôn ngữ khác

đó gọi là ngôn ngữ lập trình

Viết chương trình theo ngôn ngữ lập trinh thì máy tính chưa hiểu được Do đó cần có chương trình dịch để chuyển chương trình sang ngôn ngữ máy

Như vậy, chương trình trên là chương trình viết theo ngôn ngữ lập trình hay ngôn ngữ máy? Kết quả sau khi dịch từ chương trình là gì?

Câu ND4.LT.NB.1

Program Chao;

Uses crt;

Begin

Writeln(‘Chao cac ban’);

Writeln(‘Toi la hoc sinh lop 8’);

Readln;

End

Hãy chỉ ra tên chương trình, chương trình trên có bao nhiêu câu lệnh, mỗi câu lệnh có đặc điểm gì?

Câu ND5.LT.NB.1

Program Ct_dau_tien;

Uses crt;

Begin

Writeln(‘Chao cac ban’);

Readln;

End

Quan sát chương trình trên, hãy cho biết chương trình viết theo ngôn ngữ lập trình gồm có những gì?

Câu ND6.LT.NB.1

Program Ct_dau_tien;

Uses crt;

Begin

Writeln(‘Chao cac ban’);

Readln;

End

Hãy chỉ ra tên và từ khóa của chương trình trên

Câu ND6.LT.TH.1

Các tên dưới đây, tên nào là hợp lệ?

A) 8A

B) Lop 8A

C) Lop8A

D) Lop8 A

Câu ND7.LT.NB.1

Program Chao;

Uses crt;

Begin

Writeln(‘Chao cac ban’);

Writeln(‘Toi la hoc sinh lop 8’);

Readln;

End

Hãy cho biết phần khai báo, phần thân của chương trình trên

Câu ND8.LT.NB.1

Hãy khởi động Free Pascal hay V_Pascal

Hãy mở tệp, lưu với tên khác và thoát khỏi phần mềm

Câu ND8.TH.VDT.1

Hãy gõ chương trình sau:

Program Chao;

Uses crt;

Begin

Writeln(‘Chao cac ban’);

Writeln(‘Toi la hoc sinh lop 8’);

Readln;

End

Hãy lưu, dịch và sửa lỗi chương trình

Kết quả chương trình trên là gì?

Ngày tháng năm

Duyệt của tổ chuyên môn