Tóm lại: Trong dạy học Toán 6, tùy theo từng tiết học mà giáo viên cần vận dụng linh hoạt và lựa chọn các phương pháp phù hợp từng hoạt động bài học, phù hợp với từng đối tượng học sinh,[r]
Trang 1CHUYÊN ĐỀ : VẬN DỤNG CÁC THÀNH TỐ TÍCH CỰC CỦA MÔ HÌNH
TRƯỜNG HỌC MỚI VÀO DẠY HỌC TOÁN 6
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Phương pháp dạy và học theo mô hình trường học mới là: Coi quá trình tự học của học sinh là trung tâm hoạt động giáo dục, giáo viên là người hướng dẫn, đồng hành với học sinh, giúp học sinh tự tìm hiểu và lĩnh hội kiến thức Là hình thức dạy học đặt học sinh vào môi trường học tập tích cực, trong đó học sinh được
tổ chức thành nhóm học tập một cách thích hợp Học tập theo mô hình trường học mới, giúp học sinh phát huy tính tự học, sáng tạo, tính tự giác, tự quản, sự tự tin, hứng thú trong học tập Với phương pháp dạy học mới còn giúp cho các em phát huy tốt các kỹ năng: như kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác, kỹ năng tự đánh giá lẫn nhau trong giờ học, ngoài ra giúp các em hiểu biết nhiều hơn, có trách nhiệm và biết phấn đấu làm chủ quá trình học tập của mình
Lớp học theo mô hình trường học mới rất khó khăn trong quá trình tổ chức dạy học nói chung và môn toán nói riêng Bởi vì môn toán là môn học đặc trưng chiếm thời lượng rất nhiều trong tất cả các môn học Môn toán đòi hỏi tư duy logic
và sự tập trung cao độ Học sinh gặp nhiều khó khăn trong quá trình trải nghiệm, thực hành, chiếm lĩnh kiến thức, chính vì vậy việc chọn lựa các phương pháp, phương tiện hỗ trợ giảng dạy theo mô hình trường học mới như thế nào? Học sinh
có tiếp thu được kiến thức đầy đủ và hiệu quả hơn cách dạy và học như hiện nay hay không? Đó luôn là điều trăn trở của các cấp quản lý, giáo viên, phụ huynh, học sinh
và của toàn xã hội
Năm học 2015-2016, trường Trần Phú thực hiện giảng dạy 2 lớp 6/1 và 6/2 hoàn toàn theo mô hình trường học mới, bên cạnh những thuận lợi còn không ít khó khăn trong quá trình dạy học, có một số nội dung rất khó áp dụng Xuất phát từ thực
tế này, năm học 2016-2017 trường chúng tôi không tổ chức các lớp dạy hoàn toàn theo mô hình trường học mới mà chỉ vận dụng một số thành tố tích cực của mô hình trường học mới vào giảng dạy toán 6
II NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN:
Qua một năm áp dụng mô hình trường học mới vào giảng dạy, tổ chúng tôi nhận thấy một
số thuận lợi và khó khăn của mô hình này như sau:
1) Thuận lợi:
- Sự quan tâm chỉ đạo của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Đại Lộc
- Cơ sở vật chất của nhà trường khá đảm bảo
- Đội ngũ giáo viên nhiệt tình, được tập huấn về chuyên môn
- Đa số học sinh chăm ngoan, có ý thức học tập tốt
- Tài liệu học tập được thiết kế theo kiểu “3 trong 1”, nhìn vào tài liệu rất thuận tiện cho cả giáo viên và học sinh trong quá trình dạy và học Mặc khác tài liệu học tập cung cấp về được in màu và tranh ảnh rất đẹp nên gây hứng thú học tập của học sinh
- Thời gian dạy không nhất thiết phải đúng như qui định mà giáo viên có thể linh động tùy theo tình hình lớp và bài học
- Trong sách hướng dẫn cụ thể dễ hiểu Ở nhà bố mẹ có thể nhìn sách và hướng dẫn cho các em được
Trang 2- Đa số phụ huynh nhiệt tình rất quan tâm đến việc học tập của con em mình, mua sắm đầy đủ đồ dùng học tập cho học sinh Thường xuyên phối kết hợp với giáo viên trong công tác giảng dạy cũng như trang trí lớp
- Tài liệu có kênh hình, kênh chữ rõ ràng và các lô gô chỉ dẫn, các câu lệnh thì ngắn gọn, dễ hiểu và thống nhất nhằm giúp học sinh tự đọc, tự học thuận tiện và làm đúng theo mục tiêu bài học
- Học tập theo mô hình trường học mới, giúp học sinh phát huy tính tự học, sáng tạo, tính tự giác, tự quản, sự tự tin, hứng thú trong học tập Với phương pháp dạy học mới còn giúp cho các em phát huy tốt các kỹ năng: như kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác, kỹ năng tự đánh giá lẫn nhau trong giờ học, ngoài ra giúp các em hiểu biết nhiều hơn, có trách nhiệm và biết phấn đấu làm chủ
quá trình học tập của mình
2) Khó khăn:
- Đây là mô hình trường học kiểu mới cho nên giáo viên vừa trải nghiệm, vừa rút kinh nghiệm chắc chắn không tránh khỏi bỡ ngỡ, lúng túng với phương pháp giảng dạy mới, đội ngũ giáo viên chưa tiếp cận hoàn toàn được với mô hình trường học mới, một giáo viên vừa phải dạy theo mô hình mới, vừa phải dạy lớp bình thường
- Đây là năm đầu tiên học sinh được tiếp cận với phương pháp học mới nên các em vẫn còn lúng túng, chưa biết cách tự học, đa số học sinh thuộc địa bàn là nông thôn nên khả năng giao tiếp vẫn còn hạn chế
-Việc chuyển đổi từ phương pháp truyền thống sang phương pháp học tập tích cực 1 cách đột ngột, nên không khỏi gây cho giáo viên, học sinh và phụ huynh tâm lý hoang mang, sợ học sinh không tiếp thu được kiến thức bài học, nhất là đối tượng học sinh trung bình, yếu
-Việc đánh giá học sinh không thông qua điểm số như trước (chỉ có 2 bài kiểm tra giữa kỳ và cuối kỳ) nên gây tâm lý lười học, thiếu ý thức phấn đấu và rèn luyện trong học tập
-Việc học theo nhóm nên đó là điều kiện tạo cho 1 bộ phận nhỏ học sinh có
cơ hội nói chuyện riêng và còn ỷ lại vào những bạn khá, giỏi
- Đối với học sinh được phân công làm nhóm trưởng nhiều em năng lực còn hạn chế nên nhiều lúc không biết bạn mình làm như vậy đúng hay sai dẫn đến đánh giá còn sai lệch
- Trong hoạt động luyện tập, đa số các bài tập được sách chỉ định hoạt động
cá nhân Chính vì vậy mà nhiều em chậm hiểu sẽ phải đưa thẻ “cứu trợ” Giáo viên phải đi đến từng nhóm để giảng giải cho từng em rất tốn thời gian và phải nói rất nhiều lần rất vất vả
III VẬN DỤNG CÁC THÀNH TỐ TÍCH CỰC CỦA MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI VÀO DẠY HỌC.
Với những thuận lợi và khó khăn trên, tổ chúng tôi chỉ vận dụng một số thành tố tích cực của mô hình trường học mới vào dạy học như sau:
1/Về phương pháp giảng dạy:
Trong một tiết dạy học Toán hiện nay, ta thường thiết kế quá trình dạy học theo phương pháp dạy học tích cực và thường sử dụng hai kiểu cấu trúc chính là:
Trang 3Nghe giảng lí thuyết -> Theo dõi bài tập mẫu -> Luyện tập hoặc Theo dõi bài tập mẫu -> Rút ra lí thuyết -> Luyện tập Tuy nhiên, nếu giáo viên sử dụng không hợp
lí sẽ dẫn đến lối dạy học mang tính áp đặt
Trong mô hình trường học mới, tài liệu hướng dẫn học môn Toán 6 được thiết
kế theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh, khuyến khích sử dụng kiểu dạy học thông qua các hoạt động trải nghiệm, khám phá, phát hiện của học sinh
và thiết kế theo quy trình dạy học 5 bước
1.1 Bước 1: Gợi động cơ, tạo hứng thú
Tạo cho học sinh một động cơ, một ham muốn tìm ra con đường đi tới đích, tìm cách chiếm lĩnh kiến thức mới Từ đó khêu gợi trí tò mò khoa học, sự hứng thú khám phá cái mới Đây chính là một biện pháp quan trọng để phát huy tính tự giác, chủ động trong học tập của học sinh
Kết quả cần đạt được trong bước 1:
- Kích thích sự tò mò, khơi dậy hứng thú của học sinh về chủ đề sẽ học; Học sinh cảm thấy vấn đề nêu lên rất gần gũi với mình
- Không khí lớp học vui, tò mò, chờ đợi, thích thú
Cách làm: Đặt câu hỏi; đố vui; kể chuyện; đặt một tình huống; tổ chức trò
chơi… Có thể thực hiện với toàn lớp, nhóm nhỏ, hoặc cá nhân từng học sinh
Trong một bài học Toán 6 theo mô hình trường học mới, bước 1 này chính là hoạt động khởi động Ở đây ta hiểu “Khởi động” có 2 mục đích cần đạt khi tổ chức tiết học:
+ Tạo ra các hoạt động vui chơi, giải trí với mục đích vận động thân thể để học sinh có một tâm lý thoải mái trước khi bước vào một bài học.
+ Tạo ra một tình huống có vấn đề về kiến thức chưa được học, đòi hỏi người học phải tìm cách giải quyết nó, muốn làm điều đó phải tìm một công cụ mới.
Ví dụ 1: Tổ chức các hoạt động trò chơi vận động thân thể nhằm tạo ra tình huống có vấn đề ngay trong trò chơi để dẫn dắt vào bài học mới
Chẳng hạn trong “§1: Tập hợp Phần tử của tập hợp” GV tổ chức trò chơi: “ Thu thập đồ vật”:
-Một bạn thu thập tất cả bút viết (bút chì, bút bi) của các bạn trong nhóm rồi
nói: “Tôi đã gom tất cả bút viết của các bạn”
-Bạn khác thu thập tất cả các cuốn sách giáo khoa của các bạn trong nhóm rồi
nói: “Tôi đã gom tất cả các cuốn sách giáo khoa của các bạn”
-Tiếp tục chơi như thế với nhóm các đồ vật khác hoặc với các con số
Ví dụ 2: Tổ chức các hoạt động trò chơi nhằm tạo ra tâm lý thoải mái và tình huống có vấn đề ngay trong hoạt động khởi động
Chẳng hạn trong “§2: Tập hợp các số tự nhiên” GV tổ chức trò chơi: “Đố bạn viết số”
-Em hãy đọc một số tự nhiên nào đó rồi đố bạn viết số liền sau của số đó.Sau đó bạn nêu một số tự nhiên khác 0 rồi đố em đọc số liền trước của số đó.
-Em và bạn đổi vai cho nhau cùng chơi.
Ví dụ 3: Ở bài: “Ước và bội” GV tổ chức cho học sinh một trò chơi như sau:
GV chuẩn bị sẵn câu hỏi kiểm tra bài cũ vào tờ giấy, sau đó tổ chức cho cả lớp hát một bài hát, lúc bài hát kết thúc, tờ giấy trên tay bạn học sinh nào thì bạn học sinh
Trang 4đó sẽ được trả lời câu hỏi: “ 12 có chia hết cho 6 không? 12 có chia hết cho 5 không ? Vì sao?”
Trò chơi sẽ giúp các em cảm thấy thích thú, không còn sợ phần kiểm tra bài cũ nữa
Ví dụ 4: Tạo ra một tình huống có vấn đề về kiến thức chưa được học, đòi hỏi người học phải tìm cách giải quyết nó, muốn làm điều đó phải tìm một công cụ mới
Chẳng hạn trong “§4: Số phần tử của một tập hợp Tập hợp con”
- Trong ví dụ 3 bài tập “tìm số tự nhiên x mà x + 5 = 2” là tình huống có vấn
đề rõ ràng và học sinh hoàn toàn bỡ ngỡ vì không có cách nào giải được, giáo viên cần phải tận dụng tình huống để kích thích sự tò mò, hứng thú của học sinh
- Tùy theo từng bài học mà GV có thể tổ chức trò chơi phù hợp, có nhiều bài học thì giáo viên tổ chức các hoạt động (không nhất thiết phải gắn với bài học) nhằm mục đích vui chơi, vận động thân thể như hát, chơi trò chơi tập thể( như trò chơi: “Chập mấy, chập mấy”, “Trò chơi cua kẹp”, “Trò chơi thò thụt”,….Hoạt động này thường rất lôi cuốn học sinh, tạo cho các em một tâm thế rất vui vẻ, thoải mái khi vào tiết học
1
2 Bước 2: Trải nghiệm( Ở mô hình trường học mới, bước này chính là bước hoạt động khởi động và hoạt động hình thành kiến thức)
Để nhận thức được về một đối tượng, một sự việc hay một vấn đề nào đó, người học phải dựa trên vốn kiến thức, vốn kinh nghiệm đã có từ trước Nếu học sinh không có vốn kiến thức cần thiết, hoặc không có những trải nghiệm nhất định thì không thể hình thành được kiến thức mới Hơn nữa, trong dạy học môn toán, kiến thức hình thành trước thường là cơ sở để hình thành, phát triển những kiến thức tiếp theo Do đó, trong dạy học, người giáo viên cần phải tìm hiểu vốn kinh nghiệm
và những hiểu biết sẵn có của học sinh trước khi học một kiến thức mới và tổ chức cho học sinh trải nghiệm Sự định hướng và tổ chức các hoạt động của giáo viên là quan trọng, nhưng vốn kiến thức của học sinh, những trải nghiệm của học sinh vẫn
là yếu tố quyết định trong việc hình thành kiến thức mới
Kết quả cần đạt trong bước 2:
- Huy động vốn hiểu biết, kinh nghiệm có sẵn của học sinh để chuẩn bị học bài mới
- Học sinh trải qua tình huống có vấn đề, trong đó chứa đựng những nội dung kiến thức, những thao tác, kĩ năng để làm nảy sinh kiến thức mới
Cách làm: Tổ chức các hình thức trải nghiệm gần gũi với học sinh Nếu là
tình huống diễn tả bằng lời văn, thì câu văn phải đơn giản, gần gũi với học sinh Có thể thực hiện với toàn lớp, nhóm nhỏ, hoặc cá nhân từng học sinh.Ở đây ta hiểu “trải nghiệm” là thông qua những tình huống phát sinh thực tiễn dẫn đến những nhu cầu mới, kiến thức mới
Ví dụ 1: - Trong “§1: Tập hợp Phần tử của tập hợp” thì hoạt động trò chơi
“Thu thập đồ vật” là một hoạt động trải nghiệm cho kiến thức mới về tập hợp
- Trong “§2: Tập hợp các số tự nhiên” thì trò chơi “1 Đố bạn viết số” là hoạt động trải nghiệm về tập hợp chỉ có các số tự nhiên, từ đó đặt ra câu hỏi “Tập hợp đó
là gì? Tên gọi? Kí hiệu?”
- Trong “§4: Số phần tử của một tập hợp Tập hợp con” thì bài toán “tìm số tự nhiện x biết x + 5 = 2” là một trải nghiệm bài toán thực tế mà không có đáp số, từ
Trang 5đó đặt ra câu hỏi “vậy những phần tử x này là cái gì? Gọi nó thế nào? Kí hiệu ra sao?”
Ví dụ 2: Đối với môn hình học 6 thì hoạt động trải nghiệm thường dễ nhận biết thông qua các yêu cầu “Thực hiện các hoạt động sau” như: Quan sát và nhận xét, Đọc và làm theo, em vẽ, em viết, …
+Ở bài “ Điểm và đường thẳng” GV cho học sinh quan sát bầu trời đầy sao
và liên tưởng đến các điểm
+Ở bài: “Đường thẳng” GV yêu cầu học sinh quan sát để hiểu về cách một người thợ xây dùng dây để xây được các hàng gạch Qua đó hiểu thêm về tính chất: Qua hai điểm xác định duy nhất một đường thẳng
+Ở bài: “Góc” GV cho học sinh tìm trên thực tế các hình ảnh về góc như: tư thế ngồi đúng của học sinh; tư thế chuẩn bị xuất phát của vận động viên khi chạy; ta coi kim giờ và kim phút của một chiếc đồng hồ là hai tia chung gốc Tại mỗi thời điểm xem đồng hồ thì hai kim đó tạo thành một góc
3 Bước 3: Phân tích, khám phá – Rút ra bài học (Ở mô hình trường học mới, bước này chính là hoạt động hình thành kiến thức)
Là quá trình xem xét, nhìn nhận, tìm hiểu đối tượng, sự việc, phát hiện đặc điểm, ý nghĩa của chúng, trên cơ sở đó tìm tòi, khám phá ý tưởng mới Đúc rút thành bài học, khái niệm, quy tắc lí thuyết hay thực hành mới
Kết quả cần đạt được ở bước 3:
- Rút ra được kiến thức, khái niệm hay quy tắc lí thuyết, thực hành mới
- Nếu là một dạng toán mới thì học sinh phải nhận biết được dấu hiệu, đặc điểm và nêu được các bước giải dạng toán này
Cách làm: - Dùng các câu hỏi gợi mở, câu hỏi phân tích, đánh giá để giúp
học sinh thực hiện tiến trình phân tích và rút ra bài học
Ví dụ: Ở bài : “Tính chất chia hết của một tổng” GV có thể nêu hai câu hỏi để hình thành quan hệ chia hết
-Số 6 và số 2 có mối quan hệ chia hết như thế nào? Viết ký hiệu diễn tả quan hệ đó -Số 7 và số 2 có mối quan hệ chia hết như thế nào? Viết ký hiệu diễn tả quan hệ đó.
- Có thể sử dụng các hình thức thảo luận cặp đôi, thảo luận theo nhóm, hoặc các hình thức sáng tạo khác nhằm kích thích trí tò mò, sự ham thích tìm tòi, khám phá phát hiện của học sinh
Ví dụ: Ở bài: “Ước và bội ” GV cho HS tổ chức thảo luận nhóm với nội dung sau để hình thành cách tìm bội và ước của một số khác 0:
Ở ?1, số 18 là bội của 3 không, vậy ngoài số 18 ra còn có số nào là bội của 3 nữa không? Làm thế nào để tìm được các số là bội của 3 -> Cách tìm bội của một số
Tương tự như thế, ở ?1, số 4 là ước của 12, vậy ngoài số 4 ra còn có số nào là ước của 12 nữa không? Làm thế nào để tìm được các số là ước của 12 -> Cách tìm ước của một số
Chú ý: - Nên soạn những câu hỏi thích hợp giúp học sinh đi vào tiến trình
phân tích thuận lợi và hiệu quả
- GV tổ chức cho HS hoạt động phản biện giữa GV và HS, giữa HS và HS, khuyến khích học sinh đặt câu hỏi tình huống đối với giáo viên hoặc với bạn để nâng cao khả năng tìm tòi, khám phá và nắm sâu kiến thức mới hơn
Trang 6Ví du: ở bài: “Độ dài đoạn thẳng” HS có thể phản biện với nhau về câu hỏi:
-Độ dài đoạn thẳng là một số dương
-Đoạn thẳng AB có độ dài là 10 cm Khi đó ta nói: Độ dài đoạn thẳng AB là 10 cm hoặc khoảng cách giữa hai điểm A, B là 10 cm
-Khi hai điểm A, B trùng nhau ta nói khoảng cách giữa hai điểm A, B bằng 0
HS phản biện với nhau là độ dài đoạn thẳng là một số dương nhưng tại sao khoảng cách có thể bằng 0?
-Nếu HS không giải quyết được thì tình huống này HS có thể phản biện với giáo viên
1
4. Bước 4: Thực hành( Ở mô hình trường học mới bước này chính là bước hoạt động luyện tập )
Ở bước này yêu cầu học sinh phải vận dụng những kiến thức vừa tiếp thu được để giải quyết những nhiệm vụ cụ thể, qua đó giáo viên xem học sinh đã nắm được kiến thức hay chưa và nắm được ở mức độ nào Đây là những hoạt động như trình bày, luyện tập, bài thực hành,… giúp cho các em thực hiện tất cả những hiểu biết ở trên lớp và biến những kiến thức thành kĩ năng
Kết quả cần đạt được ở bước 4:
- HS nhớ dạng cơ bản một cách vững chắc; làm được các bài tập áp dụng dạng cơ bản theo đúng quy trình
- HS biết chú ý tránh những sai lầm điển hình thường mắc trong quá trình giải bài toán dạng cơ bản
Cách làm:
- Thông qua việc giải những bài tập rất cơ bản để học sinh rèn luyện việc nhận dạng, áp dụng các bước giải và công thức cơ bản Giáo viên quan sát giúp học sinh nhận ra khó khăn của mình, nhấn mạnh lại quy tắc, thao tác, cách thực hiện
- Tiếp tục ra các bài tập với mức độ khó dần lên phù hợp với khả năng của học sinh Giáo viên tiếp tục giúp các em giải quyết khó khăn bằng cách liên hệ lại với các quy tắc, công thức, cách làm, thao tác cơ bản đã rút ra ở trên Ở bước này giáo viên yêu cầu học sinh hoạt động cá nhân rồi đến hoạt động nhóm để các em học tập lẫn nhau, tự sửa lỗi cho nhau, giúp cho quá trình học tập hiệu quả hơn
Ví dụ 1:.GV ra hệ thống câu hỏi phần luyện tập từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp:
Trong bài “ Quy tắc dấu ngoặc”:
1/Tính:
a)25+(-13+8) b)(-4)+(-440)+(-6)+440 b)7+(-12+43)-[2+(19-34)]
2/Tính nhanh:
a)(2736-75)-2736 b)(-2002)-(57-2002) c)(-321)-[(-321+35)-235]
Ở bài: “Ước và bội”:
+Luyện tập tìm bội của một số:
1/Tìm các bội của 7
2/Tìm các bội nhỏ hơn 30 của 7
Trang 73/Tìm các số tự nhiên x, biết xB(8) và x< 40
+Luyện tập tìm ước của một số:
1/Tìm tập hợp Ư(8)
2/Tìm các số tự nhiên x, biết xƯ(20) và x>8
3/Tìm các số tự nhiên x, sao cho 16 ⋮x
Chú ý: - Có thể giao bài tập áp dụng cho cả lớp, cho từng cá nhân, hoặc theo
nhóm, theo cặp đôi, theo bàn, theo tổ HS
- Các bài tập trong hoạt động luyện tập thường được thiết kế theo theo 3 mức: Thấp, trung bình, nâng cao Tùy đối tượng học sinh mà giáo viên yêu cầu mức độ cần đạt được ngay tại lớp hoặc ra thêm bài tập để nâng cao hơn
1.1.5 Bước 5: Vận dung( Ở mô hình trường học mới bước này chính là hoạt động vận dụng và hoạt động tìm tòi, mở rộng)
Vận dụng điều đã học để giải quyết các tình huống trong thực hành, giải thích các hiện tượng trong cuộc sống hoặc thay đổi cách làm cũ
Kết quả cần đạt được ở bước 5:
- Học sinh củng cố, nắm vững các nội dung kiến thức trong bài đã học
- Học sinh biết vận dụng kiến thức đã học trong hoàn cảnh mới, đặc biệt trong những tình huống gắn với thực tế đời sống hàng ngày
- Cảm thấy tự tin khi lĩnh hội và vận dụng kiến thức mới
Cách làm:
- Học sinh thực hành, vận dụng từng phần, từng đơn vị kiến thức cơ bản của nội dung bài đã học
- Giáo viên giúp học sinh thấy được ý nghĩa thực tế của các tri thức toán học,
từ đó khắc sâu kiến thức đã học
- Khuyến khích học sinh diễn đạt theo ngôn ngữ, cách hiểu của chính các em, tập phát biểu, tập diễn đạt bước đầu có lí lẽ, có lập luận Ở bước này giáo viên yêu cầu học sinh hoạt động với sự trợ giúp của cộng đồng, cha mẹ, bạn bè, tất cả các nguồn học liệu mà các em có thể tìm được như sách báo, internet,
Kết quả của bước này sẽ được các em chia sẻ với nhau và báo cáo với thầy cô của mình
Ví dụ: Trong bài: Ước và bội GV tổ chức cho HS tham gia trò chơi: “Con số may mắn”.GV dùng nội dung của các bài tập trong SGK ẩn sau mỗi con số để củng
cố kiến thức của bài học, học sinh sẽ hứng thú với trò chơi này, qua đó các em sẽ dễ dàng củng cố, nắm vững các nội dung đã học
Ví dụ: Trong “§2: Ba điểm thẳng hàng” GV yêu cầu học sinh về nhà:
+Tìm hiểu thêm (qua người lớn hoặc Internet) về nhật thực toàn phần hay nguyệt thực toàn phần Qua đó hiểu thêm về hiện tượng thẳng hàng trong vũ trụ
+Tìm hiểu thêm (qua người lớn) về cách để một xạ thủ ngắm bắn trúng đích Qua đó hiểu thêm về ba điểm thẳng hàng trong không gian
+GV tổ chức cho HS trò chơi “Thẳng hàng”
Mỗi nhóm chuẩn bị một số viên sỏi ( hay viên bi) và kẻ một số đường thẳng trên đất (hay tờ giấy) Đến lượt người chơi sẽ tung các viên sỏi lên vùng đất đã kẻ các đường thẳng (hay trang giấy có dòng kẻ), số viên sỏi cùng thuộc một dòng kẻ (hay thẳng hàng) là số điểm người đó có Sau một số lượt chơi, ai có số điểm cao hơn là người thắng cuộc
Trang 8->Qua trò chơi sẽ giúp các em vận dụng được kiến thức của bài “Ba điểm thẳng hàng”
Chú ý: - Tuy không yêu cầu các em phải hoàn thành hết tất cả các hoạt động
này, nhưng giáo viên nên khuyến khích và động viên các em để nhằm mục đích rèn luyện và hình thành dần kĩ năng sống
Quy trình dạy học 5 bước chỉ mang tính tương đối, cho nên kế hoạch bài dạy cần phải được thiết kế linh hoạt và thực hiện mềm dẻo trong quá trình dạy học Các hoạt động có thể kết hợp với nhau hoặc bớt đi một, hai hoạt động tùy đặc trưng của bài dạy
2/Về cách tổ chức lớp học:
-GV tổ chức lớp học theo nhóm, số lượng nhóm tùy thuộc vào từng lớp, từng
bộ môn Để các nhóm hoạt động có hiệu quả, mỗi học sinh đều có cơ hội thể hiện mình, tham gia đánh giá trao đổi học tập lẫn nhau, giáo viên cần phải:
+Sắp xếp các nhóm, vị trí ngồi của từng học sinh hợp lý
+Chọn HS làm nhóm trưởng, thư ký GV phải hướng dẫn và phân công nhiệm
vụ cụ thể cho từng thành viên của nhóm:
Nhóm trưởng: Nhiệm vụ tổ chức, điều hành nhóm làm việc đồng thời cùng các thành viên trong nhóm trao đổi, đóng góp ý kiến về nhiệm vụ được giao
Thư kí: Nhiệm vụ ghi chép, tổng hợp ý kiến
Các thành viên: Trao đổi, đóng góp ý kiến về nhiệm vụ được giao
Nguyên tắc làm việc nhóm: Cá nhân -> Cặp đôi -> Nhóm -> Kiểm tra chéo Lưu ý: Nhóm trưởng và các thành viên trong nhóm cần thay đổi tạo nên sự tự tin trong khi làm việc nhóm
+GV đưa ra yêu cầu trước khi thảo luận nhóm
+Câu hỏi đặt ra cần phải tác động đến nhiều đối tượng với mức độ yêu cầu khác nhau, để mọi đối tượng HS đều được tham gia với mục đích kích thích được mọi đối tượng hoạt động
+Nên để cho các nhóm tự đặt câu hỏi cho nhau, phản biện lẫn nhau, chấm chéo bài của nhau, để cho các em tự nhận xét bài làm của bạn, của nhóm bằng ngôn ngữ và cách hiểu của các em, từ đó GV sẽ điều chỉnh những sai sót và chốt lại kiến thức
Ví dụ: Ở bài: “Ước và bội” GV tổ chức học sinh hoạt động nhóm lớn:
?1 Số 18 có là bội của 3 không? Có là bội của 4 không?
Số 4 có là ước của 12 không? Có là ước của 15 không?
Cách tổ chức nhóm như sau:
+Nhóm trưởng điều hành từng thành viên trong nhóm trả lời các câu hỏi trong ?1 +Sau khi các nhóm hoạt động xong, nhóm trưởng của nhóm 1 sẽ hỏi bất kỳ một bạn của nhóm khác( Ví dụ nhóm 2) trả lời- các bạn khác nhận xét; tiếp theo nhóm trưởng nhóm 2 sẽ hỏi bất kỳ một bạn của nhóm khác, cứ tiếp tục như thế cho đến nhóm cuối cùng Cuối cùng GV sẽ nhận xét hoạt động của các nhóm và chốt kiến thức lại
Tóm lại: Trong dạy học Toán 6, tùy theo từng tiết học mà giáo viên cần vận
dụng linh hoạt và lựa chọn các phương pháp phù hợp từng hoạt động bài học, phù hợp với từng đối tượng học sinh, để hướng dẫn học sinh tự tìm tòi chiếm lĩnh kiến thức mới, hướng dẫn học sinh thực hành, hình thành và rèn luyện kĩ năng, hướng
Trang 9dẫn học sinh giải Toán, kết hợp việc vận dụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ hay trò chơi Toán học, nhằm đáp ứng nhu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực Khi thiết kế bài giảng GV cần phải chú ý lựa chọn những nội dung thực sự phù hợp với hoạt động nhóm, giúp các em khám phá kiến thức một cách nhẹ nhàng, nhưng hiệu quả nhất
IV KẾT QUẢ:
Sau một thời gian áp dụng những giải pháp trên, đã đạt được một số kết quả như sau:
+ Hình thành được phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực Giáo viên đỡ phải nói nhiều cho một đơn vị kiến thức mà nhiều học sinh chưa hiểu
+ Không khí học tập sôi nổi hơn, học sinh biết cách học nhóm, hợp tác làm việc với nhóm, biết cách điều hành nhóm.Các em bước đầu tự tin phát biểu, tự tin đặt câu hỏi cho bạn, cho nhóm; biết nhận biết được những điều đúng, sai thông qua hoạt động nhóm, hoạt động phản biện giữa học sinh và học sinh, giữa học sinh và giáo viên
+ Những em học chậm, học yếu hơn những em khác dần dần cũng đã mạnh dạn bày tỏ ý kiến mạnh dạn hỏi bài khi không hiểu bài
+Giáo viên và học sinh từng bước được trải nghiệm, từng bước làm quen với cách dạy và cách học mới này Tiết học diễn ra nhẹ nhàng hơn, giáo viên không còn làm việc theo khuôn khổ như trước đây nữa
+Đặc biệt, học sinh yếu giảm là nhờ sự hợp tác, đoàn kết, giúp đỡ giữa học sinh với học sinh rất cao ở trong nhóm và thể hiện rất rõ trong từng tiết học Các em trở nên mạnh dạn, tự tin, không còn nhút nhát rụt trè như trước nữa Các
em luôn tự giác, tự học, tự quản, tự trọng, tự tin tự đánh giá, tự hợp tác tự rèn luyện
kỹ năng, vận dụng kiến thức vào thực tiễn rất tốt
Trên đây là những giải pháp mà tổ chúng tôi đã vận dụng những thành tố tích cực của mô hình trường học mới vào trong giảng dạy toán 6 Mong quý thầy cô, đồng nghiệp góp ý thêm
Xin chân thành cảm ơn!
Đại Hiệp, ngày 15/10/2016
Tổ Toán Tin trường THCS Trần Phú