HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài để giải quyết các câu hỏi, bài tập gắn với thực tiễn và mở rộng kiến thức của HS, không bắt buộc tất cả các HS đều phải làm, tuy nhiên GV [r]
Trang 1Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng Giáo án phát triển năng lực
Tiết 53: BENZEN VÀ ĐỒNG ĐẲNG I.Mục tiêu
1.Kiến thức
- Nêu được định nghĩa, đồng phân, danh pháp, viết được công thức phân tử, công thức cấu tạo của benzen và một số chất trong dãy đồng đẳng
- Tính chất vật lý: nêu được quy luật biến đổi nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi của các chất trong dãy đồng đẳng của bezen
- Tính chất hóa học: viết được các phản ứng thế nguyên tử H của vòng benzene và của mạch nhánh
2.Kĩ năng
Rèn luyện kĩ năng
- Dự đoán, kiểm tra và kết luận được tính chất hoá học cơ bản của benzen dựa vào cấu tạo
- Quan sát thí nghiệm, hình ảnh, rút ra được nhận xét
- Viết được các phương trình hoá học thể hiện các chất trong dãy đồng đẳng của benzen tham gia phản ứng thế tại vòng và tại mạch nhánh
3.Thái độ
Tích cực lĩnh hội kiến thức và tham gia cá hoạt động học tập
- Chủ động vận dụng các kiến thức vào làm bài tập và trả lời các câu hỏi
- Có ý thức kỉ luật và tự giác trong học tập, lắng nghe ý kiến của mọi người và xây
dựng kiến thức cho mình
4.Năng lực
Trang 2- Năng lực sủ dụng ngôn ngữ hóa học
- Năng lực công nghệ thông tin và truyền thông
- Qua việc thực hiện các hoạt động học trong bài học, HS được rèn luyện về năng lực tự học, năng lực hợp tác, làm việc nhóm, phát hiện và giải quyết vấn đề
II.Chuẩn bị
1.GV
- Giáo án điện tử; máy tính; máy chiếu đa năng
- Bảng phụ, bút màu
2.HS
III.Tổ chức hoạt động dạy học
A.Hoạt động trải nghiệm, kết nối
1.Mục tiêu hoạt động
Huy động các kiến thức đã được học của HS và tạo nhu cầu tiếp tục tìm hiểu kiến thức mới của học sinh
Nội dung HĐ: Tìm hiểu về Benzen, đồng đẳng, đồng phân, danh pháp, cấu tạo, tính chất vật lý của bezen
2.Phương thức tổ chức hoạt động
-GV đặt câu hỏi vào bài cho HS trả lời:
- Sau đó GV cho HSHĐ chung cả lớp bằng cách mời từng nhóm báo cáo, các nhóm khác góp ý, bổ sung Vì là HĐ tạo tình huống / nhu cầu học tập nên GV không chốt kiến thức
mà chỉ liệt kê những câu hỏi/vấn đề chủ yếu mà HS đã nêu ra, các vấn đề này sẽ được giải quyết ở HĐ hình thành kiến thức và HĐ luyện tập
- Dự kiến khó khăn, vướng mắc của HS và giải pháp hỗ trợ:
Trang 3Dựa vào việc tìm hiểu , chuẩn bị bài trước khi lên lớp, học sinh có thể nêu được định nghĩa về Hidrocacbon thơm Dựa vào kiến thức của các bài đã học, HS có thể nêu ra được sự khác nhau về cấu tạo của Hidrocacbon thơm so với các Hidrocacbon khác.Nếu
HS chưa xác định được, GV sẽ gợi ý
Câu hỏi
1 Hãy cho biết đinh nghĩa về hidrocacbon thơm
2 Hãy nêu sự khác biệt về cấu tạo giữa Hidrocacbon thơm với các Hidrocacbon mà các em đã được học? Nêu một số ví dụ về Hidrocacbon thơm
3 Từ dãy đồng đẳng của benzen, hãy nêu ra CTPT chung?
3.Đánh giá kết quả hoạt động
Dựa vào quá trình tìm hiểu và trả lời câu hỏi của HS, GV sẽ biếtđược mức độ nắm bắt bài của HS, HS đã có được những kiến thức nào, những kiến thức nào cần phải điều chỉnh,
bổ sung trong các HĐ tiếp theo
B.Hoạt động hình thành kiến thức
Hoạt động 1: tìm hiểu đồng đẳng, đồng phân, danh pháp, cấu tạo của Benzen
1.Mục tiêu hoạt động
Trang 4- Biết cách gọi tên của các hidrocacbon thơm theo tên thông thường hoặc tên thay
thế
- Rèn luyện năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học
2.Phương thức tổ chức hoạt động
- Yêu cầu tìm hiểu sách giáo khoa và nêu khái niệm về dãy đồng đẳng của benzen
+ Nhóm 1: viết các đồng phân của C7H8 , gọi tên các đồng phân đó
+ Nhóm 2: viết các đồng phân của C8H10, gọi tên các đồng phân đó
- Yêu cầu quan sát CTCT của các hidrocacbon thơm trong bảng 7.1 và rút ra nhận
xét về loại đồng phân của các hidrocacbon thơm
+ C6H6 và C7H8 không có đồng phân hidrocacbon thơm
+ Từ C8H10 có đồng phân vị trí tương đối của các nhóm ankyl và đồng phân cấu tạo mạch cacbon có nhánh
- Nêu cho HS cách gọi tên benzen theo thông thường và tên thay thế, cách đánh vị
trí các nhóm thế o-, m-, p-
- Cho quan sát CTCT và mô hình phân tử benzen, từ đó rút ra những đặc điểm về
cấu tạo của benzen
3.Sản phẩm, đánh giá kết quả học tập
I Đồng đẳng, đồng phân, danh pháp, cấu tạo
- Công thức phân tử chung: CnH2n-6 (n≥6)
Trang 5+ Tên thay thế: nhóm ankyl + benzen
- Cấu tạo: vòng benzen (vòng thơm), cấu trúc phẳng và có hình lục giác đều
Hoạt động 2: tìm hiểu tính chất vật lý của benzen
1.Mục tiêu hoạt động
- HS nắm được một số tính chất vật lí cơ bản của các hidrocacbon thơm
2.Phương thức tổ chức hoạt động
- Tìm hiểu sách giáo khoa và từ những quan sát trong thực tế hãy nêu những tính
chất vật lý của benzen
- Quan sát bảng 7.1 SGK/151 nêu quy luật biến đổi nhiệt độ sôi, nhiệt độ nóng chảy của các chất trong dãy đồng đẳng benzen
+ Nhiệt độ sôi tăng theo khối lượng phân tử
+ Nhiệt độ nóng chảy phụ thuộc vào tính đối xứng của phân tử
3.Sản phẩm, đánh giá kết quả học tập
II Tính chất vật lý
- Benzen là chất lỏng, có mùi đặc trưng, không tan trong nước, nhẹ hơn nước, độc
Hoạt động 3: tìm hiểu tính chất hóa học của benzen ( phản ứng thế)
1.Mục tiêu hoạt động
nhánh
Trang 62.Phương thức tổ chức hoạt động
Do cấu trúc của benzen nên phản ứng đặc trưng của nó là phản ứng thế
* Thế nguyên tử H của vòng benzen
- HS: theo dõi và nhận xét về hiện tượng xảy ra
sau khi có xúc tác là bột Fe
- Yêu cầu viết phương trình phản ứng thế brom với toluen tạo ra 2 sản phẩm thế ở vị
trí o-,
p Yêu cầu dự đoán hiện tượng phản ứng và viết phương trình phản ứng nitro hóa
* Thế nguyên tử H của mạch nhánh
- HS: viết phương trình phản ứng của toluen với brom, gọi tên được sản phẩm tạo
thành
3.Sản phẩm, đánh giá kết quả học tập
II Tính chất hóa học
1.Phản ứng thế
a Thế nguyên tử H của vòng benzen.
- Phản ứng với halogen
+ Benzen phản ứng thế với brom:
Trang 7
Quy tắc thế: Các ankylbenzen dễ tham gia phản ứng thế nguyên tử H của vòng benzen hơn benzen và sự thế ưu tiên ở vị trí ortho và para so với nhóm ankyl b Thế nguyên tử H của mạch nhánh.
brom, sẽ xảy ra phản ứng thế nguyên tử H của mạch nhánh tương tự ankan
C Hoạt động : Luyện tập
Trang 81.Mục tiêu hoạt động:
- Củng cố, khắc sâu các kiến thức đã học trong bài về khái niệm, đồng phân, danh pháp, tính chất vật lí của Benzen
- Tiếp tục phát triển các năng lực: tự học, sử dụng ngôn ngữ hóa học, phát hiện và giải quyết vấn đề thông qua môn học
2.Phương thức tổ chức HĐ:
đôi hoặc trao đổi nhóm nhỏ để chia sẻ kết quả giải quyết các câu hỏi/bài tập
- HĐ chung cả lớp: GV mời một số HS lên trình bày kết quả/lời giải, các HS khác góp ý, bổ sung GV giúp HS nhận ra những chỗ sai sót cần chỉnh sửa và chuẩn hóa kiến thức/phương pháp giải bài tập
Câu hỏi
Câu 1: Công thức phân tử chung của dãy đồng đẳng benzen là:
A CnH2n-6 (n ≥ 4) C.CnH2n-2 (n ≥ 2)
Câu 2: Toluen tác dụng với Br2 (đun nóng) (tỷ lệ mol 1 : 1), thu được sẩn phẩm hữu cơ là
A o-bromtoluen B m-bromtoluen
C phenylbromua D benzylbromua
Câu 3: Ứng với công thức phân tử C8H10 có bao nhiêu đồng phân hidrocacbon thơm?
Câu 4: Cho các chất (1) benzen, (2) toluen, (3)hex-5-trien, (4)xilen, (5)cumen Dãy gồm các hiđrocacbon thơm là:
Trang 9Câu 5: Cho chất sau, tên gọi nào sau đây không đúng:
CH3
CH3
A 1,3-đimetylbenzen B m- xilen C.m-đimetylbenzen D 1,5- đimetylbenzen
Câu 6: Khi cho clo tác dụng với 78 gam benzen (bột sắt làm xúc tác) người ta thu được
78 gam clobenzen Hiệu suất của phản ứng là:
A 69,33% B 71% C 72,33% D 79,33%
Câu 7: Cho benzen tác dụng với lượng dư HNO3 đặc có xúc tác H2SO4 đặc để điều chế nitrobenzen Khối lượng Nitrobenzen điều chế được từ 19,5 tấn benzen (hiệu suất phản ứng 80%) là
A 30,75 tấn B 38,44 tấn
C 15,60 tấn D 24,60 tấn
D.Hoạt động vận dụng và tìm tòi mở rộng
1.Mục tiêu hoạt động:
- HĐ vận dụng và tìm tòi mở rộng thiết kế cho HS về nhà làm, nhằm mục đích giúp
HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài để giải quyết các câu hỏi, bài tập gắn với thực tiễn và mở rộng kiến thức của HS, không bắt buộc tất cả các HS đều phải làm, tuy nhiên GV nên động viên khuyến khích HS tham gia, nhất là các HS say mê học tập, nghiên cứu, HS khá, giỏi và chia sẻ kết quả với lớp
2 Nội dung HĐ: HS giải quyết các câu hỏi/bài tập sau:
- Em hãy tìm hiểu qua tài liệu, internet, cho biết ứng dụng của một số hidrocacbon thơm trong cuộc sống hằng ngày , trong ngành công nghiệp hóa học
Trang 10- Dựa vào kiến thức đã học có thể nêu ra những cách tổng hợp benzen mà các em biết
*Chú ý: Vì benzen độc nên khi học trong phòng thí nghiệm ta thường không thực hiện
phản ứng điều chế benzen
3.Phương thức tổ chức hoạt động
(internet, thư viện, góc học tập của lớp, trực tiếp tại địa phương )
4.Sản phẩm hoạt động
- Bài viết/báo cáo hoặc bài trình bày powerpoint (thời gian trình bày không quá 10 phút) của HS
5.Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động
học kế tiếp, kịp thời động viên, khích lệ HS