SKKN chuẩn 2021 Tìm hai số khi biết tổng và tỉ số của hai số đó

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HẠ LONG TRƯỜNG TIỂU HỌC LÝ THƯỜNG KIỆT“Đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát triển năng lực giải toán dạng bài “Tìm hai số khi biết tổng và tỉ số của hai số đó

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HẠ LONG TRƯỜNG TIỂU HỌC LÝ THƯỜNG KIỆT

“Đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát triển

năng lực giải toán dạng bài “Tìm hai số khi biết tổng và tỉ số của hai số đó” cho học sinh lớp 4 ở

trường Tiểu học Lý Thường Kiệt

Họ và tên giáo viên: Nguyễn Trung Đức

BÀI THUYẾT TRÌNH BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

Ý nghĩa của biện

pháp

Đưa ra một số biện pháp hữu hiệu để phát triển năng lực giải bài toán dạng bài “Tìm hai số khi biết tổng và tỉ số của hai số đó” cho học sinh lớp

4 nói riêng và chất lượng môn Toán của lớp, của trường nói chung

I Vai trò của biện pháp với học sinh

* Về phía học sinh

- Tư duy trực quan đơn giản

- Tiếp thu bài thu động, ghi nhớ dạng bài máy móc.

- Kĩ năng đọc đề bài và phân tích bài còn yếu.

- Chưa yêu thích môn học.

KẾT QUẢ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG VỀ KĨ NĂNG GIẢI TOÁN CÓ LỜI VĂN

LỚP 4A8 – TRƯỜNG TIỂU HỌC LÝ THƯỜNG KIỆT

Bài toán: Một cửa hàng có 1245 cái áo, cửa hàng đã bán 1/3 số áo Hỏi cửa hàng đó còn lại bao nhiêu cái áo.

- Nâng cao hiểu biết trong cuộc sống, học sinh vận dụng giải toán để giải quyết một số vấn đề gặp phải hằng ngày, góp phần hình thành và phát triển tư duy và kĩ năng của học sinh.

NỘI DUNG BIỆN PHÁP

02

Giải pháp 1: Xây dựng kế hoạch bài học của giáo viên

theo hướng dạy học phát triển năng lực.

Giải pháp 3: Hướng dẫn học sinh nắm chắc phương pháp giải các bài toán có lời văn.

Giải pháp 2: Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài trước tiết học.

Giải pháp 4: Hướng dẫn học sinh nắm chắc phương pháp giải bài toán “Tìm hai số khi biết tổng và tỉ số của hai số đó”

Giải pháp 5: Xây dựng một số kiến thức cần ghi nhớ.

Trước khi dạy bất cứ một loại dạng toán nào, trong tổ chúng tôi đều thống nhất là:

- Dành thời gian nghiên cứu kĩ lưỡng về tất cả các bài tập của dạng

toán đó, từ bài giảng đến bài luyện, từ bài trong sách giáo khoa đến bài trong vở bài tập để có được phương pháp giảng dạy phù hợp, ngắn gọn, học sinh dễ tiếp thu

- Đồng thời, cũng lường trước được chỗ học sinh hay vướng mắc

trong khi thực hành giải dạng toán đó mà giáo viên lưu ý trong giảng dạy.

- Xây dựng bộ câu hỏi để giúp HS phát triển được năng lực của bản

thân.

GIẢI PHÁP 1: XÂY DỰNG KẾ HOẠCH BÀI HỌC CỦA GIÁO VIÊN THEO HƯỚNG

DẠY HỌC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

GIẢI PHÁP 1: XÂY DỰNG KẾ HOẠCH BÀI HỌC CỦA GIÁO VIÊN THEO HƯỚNG DẠY HỌC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

- Học sinh thường mắc

ở dạng tỉ số là phân số nên giáo viên dạy cần lưu ý nhấn mạnh để học sinh dễ hiểu, dễ nhớ Từ mối quan hệ tỉ số là hai

số trong bài giáo viên hướng dẫn học sinh tìm

ra sự biểu diễn trên sơ

GIẢI PHÁP 2: HƯỚNG DẪN HỌC SINH CHUẨN BỊ BÀI TRƯỚC TIẾT HỌC

câu trả lời khi đọc bài.

- Nhớ và ghi các công thức,

quy tắc cũ có liên quan đến bài học mới.

- Đối với học sinh khá, giỏi

trong những buổi bồi dưỡng riêng biệt cần có thêm sách giáo khoa về luyện giải, sách giáo khoa nâng cao

- Xây dựng đôi bạn cùng tiến: Học sinh khá toán, thường xuyên

kiểm tra bài học, bài làm ở nhà của các bạn trong bàn vào giờ ôn bài, soát bài và chỉ ra chỗ đúng sai trong bài tập của bạn giúp bạn cùng tiến bộ.

GIẢI PHÁP 3: HƯỚNG DẪN HỌC SINH NẮM CHẮC PHƯƠNG PHÁP ĐỂ GIẢI CÁC BÀI TOÁN CÓ LỜI VĂN

GIẢI PHÁP 3: HƯỚNG DẪN HỌC SINH NẮM CHẮC PHƯƠNG PHÁP ĐỂ GIẢI CÁC BÀI TOÁN CÓ LỜI VĂN

CÁC BƯỚC GIẢI

TOÁN CÓ LỜI

VĂN CHUNG

BƯỚC 1: ĐỌC KĨ ĐỀ TOÁN

BƯỚC 2: TÓM TẮT ĐỀ TOÁN

BƯỚC 3: PHÂN TÍCH ĐỀ TOÁN

BƯỚC 4: VIẾT BÀI GIẢI BƯỚC 5: KIỂM TRA LỜI GIẢI VÀ ĐÁNH GIÁ CÁCH GIẢI

GIẢI PHÁP 3: HƯỚNG DẪN HỌC SINH NẮM CHẮC PHƯƠNG PHÁP ĐỂ GIẢI CÁC BÀI TOÁN CÓ LỜI VĂN

BƯỚC 1: ĐỌC

KĨ ĐỀ TOÁN

- Học sinh đọc ít nhất 3 lần bài toán để nắm được 3 yếu tố cơ bản của bài toán

GIẢI PHÁP 3: HƯỚNG DẪN HỌC SINH NẮM CHẮC PHƯƠNG PHÁP ĐỂ GIẢI CÁC BÀI TOÁN CÓ LỜI VĂN

đề toán để làm rõ giả thiết (bài toán cho biết gì)

và kết luận (bài toán hỏi gì) của bài toán, thu gọn bài toán theo giả thiết, kết luận của bài toán, làm

rõ mối quan hệ giữa "cái đã cho"

và "cái phải tìm"

rồi từ đó tìm ra cách giải bài toán một cách hợp lí

CÁCH CÁCH T ÓM

TẮT

01TÓM TẮT BẰNG CHỮ

GIẢI PHÁP 3: HƯỚNG DẪN HỌC SINH NẮM CHẮC PHƯƠNG PHÁP ĐỂ GIẢI CÁC BÀI TOÁN CÓ LỜI VĂNThông thường, ở dạng toán “Tìm hai số khi biết tổng

và tỉ số của hai số đó” tóm tắt bằng sơ đồ được lựa chọn nhiều hơn Trong khi tóm tắt, học sinh cần lưu

ý đến tên của mỗi đơn vị (đại lượng), có mấy đơn vị, mối quan hệ giữa các đơn vị đó.

Ví dụ: Một người đã bán được 280 quả cam và quýt,

trong đó số cam bằng 3/2 số quýt Tìm số cam, số quýt đã bán.

GIẢI PHÁP 3: HƯỚNG DẪN HỌC SINH NẮM CHẮC PHƯƠNG PHÁP ĐỂ GIẢI CÁC BÀI TOÁN CÓ LỜI VĂN

toán

- Đặt ra một số câu hỏi

- Bài toán cho biết gì?

- Bài toán hỏi gì?

- Muốn tìm cái chưa biết ta cần dựa vào đâu?

Làm như thế nào?

Hướng dẫn học sinh phân tích xuôi rồi tổng hợp ngược lên, từ đó các em nắm bài

kĩ hơn, tự các em giải được bài toán

Có thể lúc đầu học sinh tự diễn đạt còn khó khăn, nhưng đây

là "cơ hội" thuận lợi để các em được phát triển

tư duy, khả năng giải quyết vấn

đề

GIẢI PHÁP 3: HƯỚNG DẪN HỌC SINH NẮM CHẮC PHƯƠNG PHÁP ĐỂ GIẢI CÁC BÀI TOÁN CÓ LỜI VĂN

BƯỚC 4: VIẾT

BÀI GIẢI

Dựa vào sơ đồ phân tích, quá trình tìm hiểu bài, các em sẽ dễ dàng viết được

bài giải một cách đầy đủ, chính xác Giáo viên chỉ việc yêu cầu học sinh trình bày đúng, đẹp, cân đối ở vở là được, chú ý câu trả lời

ở các bước phải đầy đủ, không viết tắt, chữ và

số phải đẹp

GIẢI PHÁP 3: HƯỚNG DẪN HỌC SINH NẮM CHẮC PHƯƠNG PHÁP ĐỂ GIẢI CÁC BÀI TOÁN CÓ LỜI VĂN

- Đọc lại lời giải

- Kiểm tra các bước giải xem đã hợp lí yêu cầu

của bài chưa, các câu văn diễn đạt trong lời giải

đúng chưa

- Thử lại các kết quả vừa tính từ bước đầu tiên

- Thử lại kết quả đáp số xem đã phù hợp với yêu cầu của đề bài chưa

GIẢI PHÁP 4: HƯỚNG DẪN HỌC SINH NẮM CHẮC PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TOÁN

“TÌM HAI SỐ KHI BIẾT TỔNG VÀ TỈ SỐ CỦA HAI SỐ ĐÓ”

Dạng bài 1: Tỉ số của hai số là một số tự nhiên.

Ví dụ: Có 45l dầu chứa trong hai can Can lớn chứa gấp 4

lần can nhỏ Hỏi số lít dầu chứa trong mỗi can là bao nhiêu lít

GIẢI PHÁP 4: HƯỚNG DẪN HỌC SINH NẮM CHẮC PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TOÁN

“TÌM HAI SỐ KHI BIẾT TỔNG VÀ TỈ SỐ CỦA HAI SỐ ĐÓ”

Dạng bài 2: Tỉ số của hai số là một phân số

Gạo tẻ :

Gạo nếp :

Ví dụ: Mẹ mua 40kg gạo trong đó khối lượng gạo nếp bằng khối

lượng gạo tẻ Tính số ki-lô-gam

gạo mỗi loại?

? kg

? kg

40 kg

3 2

GIẢI PHÁP 4: HƯỚNG DẪN HỌC SINH NẮM CHẮC PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TOÁN

“TÌM HAI SỐ KHI BIẾT TỔNG VÀ TỈ SỐ CỦA HAI SỐ ĐÓ”

Dạng bài 3: Tổng còn ở dưới dạng ẩn

Ví dụ: Một hình chữ nhật có chu vi bằng 150m Số đo chiều rộng

bằng số đo chiều dài Tính diện tích

hình chữ nhật đó

+ Xác định tổng và tỉ số của hai số? + Tổng = nửa chu vi, tỉ số chiều rộng bằng chiều dài

4 1

4 1

Như vậy, dù bài toán "Tìm hai số khi

biết tổng và tỉ số của hai số đó" hay

bất kì ở dạng toán nào thì điều quan trọng đối với học sinh là phải biết cách tóm tắt đề toán Nhìn vào tóm tắt xác định đúng dạng toán để tìm chọn phép tính cho phù hợp và trình bày giải đúng.

Tất cả những việc làm trên của giáo viên đều nhằm thực hiện tiết dạy giải toán theo phương pháp đổi mới và rèn kĩ năng cho học sinh khi giải bất kì dạng toán nào các em cũng được vận dụng.

GIẢI PHÁP 5: XÂY DỰNG MỘT SỐ KIẾN THỨC CẦN GHI NHỚ

- Nếu tăng số này a đơn vị và giảm số kia a đơn vị thì tổng hai số sẽ không thay đổi

- Nếu tăng (hay giảm) một trong hai số a đơn vị thì tổng của hai số sẽ

tăng (hay giảm) a đơn vị

- Nếu cả hai số cùng tăng (hay cùng giảm) a đơn vị thì tổng của hai số sẽ tăng (hay giảm) a x 2 đơn vị

- Nếu viết thêm vào bên phải số tự nhiên một chữ số 0 (hoặc 2, 3 chữ số 0) thì số đó sẽ tăng 10 (hoặc 100, 1000 lần) (tức là số mới gấp 10 hay 100, 1000 lần số cũ) Lúc này tỉ số sẽ thay đổi

- Nếu xóa đi chữ số a tận cùng bên phải số tự nhiên thì số

đó sẽ giảm đi 10 lần và a đơn vị

- Thương của hai số cũng chính là tỉ số của hai số đó

Hiệu quả thực hiện của việc áp dụng biện pháp trong thực tế dạy học.

03

25

Hiệu quả thực hiện của việc áp dụng biện pháp trong thực tế dạy học.

Trước khi áp dụng các biện pháp:

Khi hướng dẫn học sinh phương pháp giải toán có lời văn và tôi đã khảo sát học sinh lớp tôi giảng dạy đạt kết quả như sau:

Sau khi áp dụng các biện pháp:

Hiệu quả thực hiện của việc áp dụng biện pháp trong thực tế dạy học.

Thời gian Sĩ số Điểm 9 - 10 Điểm 7 - 8 Điểm 5 - 6 Điểm dưới 5

* Qua việc vận dụng các biện pháp nêu trên, tôi nhận thấy không khí trong các tiết học khác hẳn so với những năm học trước Học sinh luôn học tập với tâm trạng hồ hởi, thích thú, các em tỏ ra say mê và tích cực chủ động chiếm lĩnh kiến thức Các em học sinh ngày càng năng động hơn, tư duy của các em phát triển hơn nhiều so với trước khi chưa áp dụng các biện pháp “Đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát triển năng lực giải toán dạng bài “Tìm hai số khi biết tổng và tỉ số của hai số cho học sinh lớp 4 trường Tiểu học Lý Thường Kiệt”

Hiệu quả thực hiện của việc áp dụng biện pháp trong thực tế dạy học.

Kết luận áp dụng nội dung trình bày

04

29

- Hình thành và rèn luyện được kĩ năng nhận

biết các dấu hiệu về biện pháp so sánh, biết

cách dùng từ, biết phân biệt các dạng, kiểu so

bày Càng ngày các em càng thích học Tiếng

Việt, yêu phân môn Luyện từ và câu.

- Phụ huynh học sinh đã biết quan tâm hơn tới con

em mình, biết giúp các con có

kĩ năng kĩ năng đọc, quan sát để phát triển năng lực hoạt động ngôn ngữ khi ở nhà.

- Cùng đồng hành với con trong các hoạt động học tập.

Ý nghĩa của các biện pháp

- Chuẩn bị bài chu đáo, làm chủ tiết dạy

- Giáo viên đã đổi mới các phương pháp dạy học để tránh

sự nhàm chán, thường xuyên đọc nhiều tài liệu (sách báo, văn mẫu), không ngừng học hỏi lẫn nhau để tăng thêm vốn hiểu biết, vốn từ ngữ, vốn văn cho bản thân

- Giáo viên chau chuốt hơn trong tiết dạy, nói câu ngắn gọn nhưng chứa đựng hình ảnh so sánh.

Đề xuất – Kiến nghị

- Đối với nhà trường: Đề nghị tổ chuyên môn khối 4

tổ chức các chuyên đề Toán mang tính chất đổi mới sinh hoạt chuyên môn, đặc biệt là với những tiết dạng giải toán có lời văn để chúng tôi có cơ hội học hỏi lẫn nhau, trau dồi kiến thức và nâng cao năng lực chuyên môn vì đây thực sự là kiến thức khó

- Đối với giáo viên: Không ngừng học hỏi, tự tìm hiểu, nghiên cứu để nâng cao trình độ chuyên môn, nắm chắc kiến thức mới có thể giúp học sinh học tốt môn Toán một cách có hiệu quả

Lý Thường Kiệt học tốt dạng toán này.

TRÂN TRỌNG CẢM ƠN !