Phân tích quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử về con người và bản chất con người

Phân tích quan điểm chủ nghĩa vật lịch sử người chất người Việc xây dựng phát triển người Đại hội Đảng lần thứ XII Phân tích quan điểm chủ nghĩa vật lịch sử người chất người I Sự đời chủ nghĩa vật lịch sử II Khái niệm người III Bản chất người Sự đời I chủ nghĩa vật lịch sử  Trước xuất chủ nghĩa Mác, người ta dùng quan niệm tâm để giải thích đời sống xã hội ARTHUR COLLIER  Hình ảnh tiêu biểu ngoại thể thực tế độc mà ta biết  Vật chất, nguyên nhân cho hình đại diện đó, khơng thể tưởng tượng khơng JONATHAN EDWARDS  Cho vật chất tồn với vai trò ý niệm tâm thức SCHOPENHAUE R  Khơng nhìn thấy vai trị định quần chúng nhân dân, ý đến vai trò cá nhân " Ta nhận biết giới qua hình thức đại diện hay hình ảnh trí óc đối tượng Ta biết trực tiếp đại diện không nhận biết trực tiếp đối tượng " Sự đời I chủ nghĩa vật lịch sử • Sự đời chủ nghĩa vật lịch sử đánh dấu bước ngoặt cách mạng xã hội học • Triết học Mác đưa quan niệm: Không phải ý thức người định tồn họ, mà tồn họ định ý thức họ  Con người là: II Khái niệm người • Sinh vật có tính xã hội trình độ phát triển cao giới tự nhiên lịch sử xã hội

P h i l o s o p h y L o v e r sWELCOME

1

Phân tích quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử về con người và bản chất con người

Sự ra đời của chủ nghĩa duy vật lịch sử

Bản chất con người Khái niệm về con người

I.

II.

III.

4

Trước khi xuất hiện chủ nghĩa Mác, người ta dùng quan niệm duy tâm để giải thích đời sống xã hội

COLLIER

Hình ảnh tiêu biểu của một ngoại thể là thực tế độc nhất mà ta có thể biết được

Vật chất, vì chỉ là nguyên nhân cho tấm hình đại diện

đó, là không thể tưởng tượng được và do đó không

là gì đối với chúng ta

6

Sự ra đời của

chủ nghĩa duy

vật lịch sử

I.

• Sự ra đời chủ nghĩa duy vật lịch sử đánh dấu

bước ngoặt cách mạng về xã hội học

• Triết học của Mác đưa ra quan niệm:

Không phải ý thức của con người quyết định

sự tồn tại của họ, mà sự tồn tại của họ quyết định ý thức của họ

9

Khái niệm về

con người

II.

Con người là:

• Sinh vật có tính xã hội ở trình độ phát triển

cao nhất của giới tự nhiên và lịch sử xã hội

• Chủ thể sáng tạo tất cả thành tựu văn minh

1 Con người mang bản tính tự nhiên

KẾT QUẢ CỦA TIẾN HÓA

Con người

Sinh học

11

1 Con người mang bản tính tự nhiên

VƯỢN CỔ

Săn bắt

Hái lượm

Đấu tranh sinh tồn

Tìm nơi ở

Sinh con

Duy trì bầy đàn

12

Theo triết lý của Mác, có câu nói:

Bản thân cái sự kiện là con người từ động

vật mà ra, cũng quyết định việc con người

không bao giờ hoàn toàn thoát ly khỏi

Điều làm nên sự khác biệt giữa

con người và loài khác:

1 Con người mang bản tính tự nhiên

14

Từ xưa đến nay, con người sống nhờ vào tự nhiên: thực phẩm, quần áo, nơi ở, tất cả nhờ có sự cung cấp nguyên vật liệu phong phú, đa dạng.

• Con người sống trong hang đá

• Xây nhà bằng tre và lá dừa khô

PEOPLE AND

ENVIRONMENT

Con người Tự nhiên

Trực tiếp / Gián tiếp

Sự biến đổi và hoạt động

30

2 Con người mang bản tính xã hội

Con người không đồng nhất với các tồn tại khác của

giới tự nhiên, nó mang đặc tính xã hội vì mỗi con

người với tư cách là “người”

Bản tính xã hội là một phương diện khác của bản

tính con người, đặc thù của con người.

31

2 Con người mang bản tính xã hội

A

Góc độ nguồn gốc hình thành

Nhờ lao động mà con người vượt qua động vật

để tiến hóa và phát triển thành người

32

2 Con người mang bản tính xã hội

Một trong những phát hiện mới của chủ nghĩa

Mác - Lênin, nhờ đó có thể hoàn chỉnh học thuyết

về nguồn gốc loài người mà tất cả học thuyết

trong lịch sử chưa có lời giải đáp đầy đủ

A

Góc độ nguồn gốc hình thành

33

2 Con người mang bản tính xã hội

B

Góc độ tồn tại và

phát triển

Sự tồn tại của con người luôn bị chi phối bởi các

nhân tố và quy luật xã hội

34

Con người Xã hội

Sự phát triển của mỗi cá nhân là

tiền đề cho sự phát triển của xã hội

Xã hội biến đổi thì mỗi con người có sự thay đổi tương ứng

Ngoài mối quan hệ xã hội, mỗi người chỉ tồn tại với tư cách là một

thực thể sinh vật thuần túy mà không thể là “con người với đầy đủ

ý nghĩa của nó”.

35

3 Mối quan hệ của con người tự nhiên và xã hội

 Bản tính tự nhiên và xã hội tồn tại thống nhất, quy

định, tác động và làm biến đổi lẫn nhau, tạo nên

khả năng hoạt động sáng tạo của con người trong

quá trình làm ra lịch sử

Lý giải bản tính sáng tạo chỉ từ bản tính tự nhiên hoặc xã hội là phiến diện, không triệt để

Kết luận sai lầm trong nhận thức và thực tiễn

36

 Phoiobac ( Feuerbach ) chịu ảnh hưởng triết học

duy tâm của Hêghen ( Hegel ) , nhưng về sau lại

bác bỏ quan điểm trên

3 Mối quan hệ của con người tự nhiên và xã hội

37

Phái Hêghen

Phoiobac

 Tôn giáo - khái niệm của

tinh thần tuyệt đối thống

trị thế giới hiện thực -

xem toàn bộ thế giới hiện

thực là hiện thân của tinh

thần tuyệt đối

Con người không phải nô lệ của thượng đế hay tinh thần tuyệt đối, mà là sản phẩm và kết quả phát triển lâu dài của tự nhiên

Tinh thần tuyệt đối được

xem như một lực lượng

siêu nhiên

• Nhận thức của con người là nền tảng để nhận thức thế giới

• Tư duy, ý thức là chức năng và

thuộc tính của một dạng vật chất có tổ chức cao: bộ óc

38

Đây là những quan niệm C Mác

đã kế thừa để chứng minh mối

quan hệ giữa con người với tự

nhiên, sự ra đời của ý thức

Con người không phải nô lệ của thượng đế hay tinh thần tuyệt đối, mà là sản phẩm và kết quả phát triển lâu dài của tự nhiên

• Nhận thức của con người là nền tảng để nhận thức thế giới

• Tư duy, ý thức là chức năng và

thuộc tính của một dạng vật chất có tổ chức cao: bộ óc

39

"40

Kh ng đ nh ẳ ị

Phoiobac Quan điểm hợp lý:

• Khẳng định con người, xã hội loài người là sản phẩm và sự phát triển hoàn mỹ nhất của tự nhiên

• Tư tưởng triết học nhân bản đề cao tính cá thể

con người, muốn giải phóng cá nhân con người khỏi sự ràng buộc, hệ thống giáo lý, trật tự xã hội hà khắc của nước Đức phong kiến quý tộc

41

Kh ng đ nh ẳ ị

Phoiobac Quan điểm hạn chế:

• Chỉ đề cập bản chất con người về mặt tự nhiên, chưa đề cập bản chất xã hội

• Chưa thấy được vai trò hoạt động thực tiễn của con

người trong nhận thức và cải tạo thế giới Con người trong quan niệm của ông là phi lịch sử, phi giai cấp, phi dân tộc, cực kỳ trừu tượng chứ không cụ thể

42

Kh ng đ nh ẳ ị

C.Mác Quan điểm hạn chế :

Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người

là tổng hòa các quan hệ xã hội; con người gồm hai mặt: tự nhiên và xã hội

Mặt xã hội làm nên sự khác biệt giữa con người với động vật khác.

"

"

43

Bản chất con người III.

C.Mác viết trong Luận cương về

Phoiobac (1845):

Bản chất của con người không phải là một cái trừu tượng, cố hữu của cá nhân riêng biệt

Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hoà những quan hệ

• Cổ hữu của cá nhân riêng biệt: con người cá nhân và

con người xã hội

không thể có con người

Con người là sản phẩm của lịch sử và sự tiến hoá lâu dài của giới hữu sinh, nhưng luôn

là chủ thể lịch sử – xã hội

Con người

Thực thể

45

là chủ thể lịch sử - xã hội:

Con người

 Cá nhân chủ động lựa chọn sự tác động của xã hội đối với mình, không khuất phục trước môi trường, điều kiện khách quan

mà phải tự cải tạo nó

 Nhờ hoạt động thực tiễn: con người cải tạo tự nhiên, đồng thời làm nên lịch sử của mình và sáng tạo ra lịch sử, thúc đẩy xã hội phát triển từ thấp đến cao

46

phương pháp luận :

Ý nghĩa

 Chú ý hai phương diện tự nhiên và xã hội khi lý giải về con người, nhưng điều căn bản có tính quyết định là phương diện xã hội

 Biết phát huy năng lực sáng tạo lịch sử của con người – động lực cơ bản của sự tiến bộ và phát triển xã hội

 Xoá bỏ triệt để quan hệ kinh tế – xã hội áp bức bóc lột, kìm hãm khả năng sáng tạo lịch sử của quần chúng nhân dân

Từ quan điểm chủ nghĩa Mác-Lênin

47

Việc xây dựng và phát triển con người trong Đại hội Đảng lần thứ XII

Xây dựng con người toàn diện

Gắn mục tiêu xây dựng con người với việc xây dựng và phát triển văn hóa

Xây dựng và phát triển con người được đề cập trong đại hội Đảng thứ XII

Vấn đề xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện được đặt lên hàng đầu trong các nhiệm vụ về văn hóa

Tự nhiên Con người Xã hội

Sinh học

Thể xác

Lao động

Giao tiếp

Về phương diện sinh học,

con người là thực thể sinh

vật có bản chất được tạo

nên từ sự sinh tồn thể xác.

Tính xã hội chỉ có trong xã hội loài người, con người không thể tách khỏi xã hội nên khác biệt so với động vật

MỐI QUAN HỆ CỦA CON NGƯỜI

VỚI TỰ NHIÊN & XÃ HỘI

49

Kế thừa quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin trong tiến trình xây dựng xã hội mới, Đảng ta khẳng định:

 Nguồn lực quý và có vai trò quyết định nhất là con

người Việt Nam; nhân tố con người là nguồn sức mạnh nội sinh của dân tộc Việt Nam

 Đối với một nước chủ động lựa chọn và kiên trì

con đường phát triển theo định hướng xã hội chủ

nghĩa như Việt Nam, sự phát triển, tăng trưởng kinh tế, xét đến cùng cũng là vì con người, hướng

đến con người.

50

Trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế,

Đảng xác định:

 Một trong những yếu tố quyết định việc ta có

tranh thủ tận dụng thành công những cơ hội và vượt qua thách thức mà quá trình đặt ra hay

không là phụ thuộc vào con người.

51

 Đặc biệt, tại Đại hội XII, Đảng đã bổ sung,

phát triển nhiều quan điểm mới về xây dựng,

phát triển con người

Không chỉ bổ sung về mặt lý luận, mà còn

được cụ thể hóa thành các nhiệm vụ, giải

pháp, định hướng cụ thể trong hoạt động thực

tiễn phát triển kinh tế - xã hội.

52

1 3

2 4

Xây dựng con người

toàn diện là điều mà nhà

nước luôn hướng tới.

Gắn mục tiêu xây dựng con người với việc

xây dựng và phát triển văn hóa

Vấn đề xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện được đặt lên hàng đầu trong các nhiệm vụ về văn hóa.

Vấn đề xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện được đặt lên hàng đầu

trong các nhiệm vụ về văn hóa. 53

Sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân; chính nhân dân làm nên chiến thắng lịch sử; sức mạnh của Đảng là sự gắn bó mật thiết với nhân dân.

“Tạo điều kiện cho mọi người đều có cơ hội phát triển và sử dụng tốt năng lực của mình”

VIII

1) Xây dựng con người

toàn diện là điều mà nhà

nước luôn hướng tới

ĐẠI HỘI

57

Một trong những đặc trưng quan trọng của XHCN

mà nhân dân ta xây dựng là “con người được giải phóng khỏi áp bức, bất công, có cuộc sống ấm no,

tự do, hạnh phúc, phát triển toàn diện”.

1) Xây dựng con người

toàn diện là điều mà nhà

nước luôn hướng tới

ĐẠI HỘI

XI

Xác định, xây dựng con người Việt Nam “phát triển toàn diện về trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo, ý thức công dân, tuân thủ pháp luật”

58

Một trong những nhiệm vụ tổng quát phát triển đất nước 5 năm 2016-2020 là:

 Xây dựng “con người Việt Nam phát triển toàn diện

đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước và bảo

vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa”.

XII

1) Xây dựng con người

toàn diện là điều mà nhà

nước luôn hướng tới

ĐẠI HỘI

59

Xây dựng và phát triển con người luôn là mục tiêu cuối cùng của Đảng và Nhà nước từ rất lâu về trở về trước

1) Xây dựng con người

toàn diện là điều mà nhà

nước luôn hướng tới

60

X

Đảng khẳng định: “tạo điều kiện cho mọi người đều có cơ hội phát triển và sử dụng tốt năng lực của mình”

VIII

2 Gắn mục tiêu xây

dựng con người với

việc xây dựng và

phát triển văn hóa

VI Tại văn kiện, vấn đề văn hóa vẫn xếp chung với

lĩnh vực giáo dục, khoa học

IX

Đảng xác định : “phát triển văn hóa, nền tảng tinh thần của xã hội”

XI Đảng nêu phương hướng cụ thể hơn:

“chăm lo phát triển văn hóa”

ĐẠI HỘI

61

X XII

ĐẠI HỘI XII

“Xây dựng, phát triển văn hóa, con người”

 Con người vừa là chủ thể sáng tạo ra văn hóa, đồng thời là sản phẩm của nền văn hóa do mình tạo ra

 Con người là trung tâm của chiến lược phát triển, nói đến văn hóa là nói đến con người, vì văn hóa là của con người, do con người, vì con người

 Cho nên, việc xây dựng, phát triển văn hóa không thể

tách khỏi xây dựng, phát triển con người

Đảng xem trọng vấn đề phát triển văn hóa, xây dựng con người mới:

“Mọi hoạt động văn hóa, văn nghệ phải nhằm xây dựng

và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người Việt Nam về tư tưởng, đạo đức, tâm hồn, tình cảm, lối sống, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh cho sự phát triển xã hội.”

ĐẠI HỘI

3 Vấn đề về xây dựng

con người Việt Nam

phát triển toàn diện đặt

lên hàng đầu trong các

nhiệm vụ về văn hóa

65

Đánh dấu bước phát triển về mặt nhận thức (khi hướng “mọi hoạt động của văn hóa” phải nhằm “xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo, có ý thức cộng đồng, lòng nhân ái, khoan dung, tôn trọng nghĩa tình, lối sống có văn hóa, quan hệ hài hòa trong gia đình, cộng đồng và xã hội ”)

3 Vấn đề về xây dựng

con người Việt Nam

phát triển toàn diện đặt

lên hàng đầu trong các

nhiệm vụ về văn hóa

ĐẠI HỘI

IX

66

Vấn đề xây dựng con người là nhiệm vụ quan trọng:

“Xây dựng và hoàn thiện giá trị, nhân cách con người Việt Nam, bảo vệ và phát huy bản sắc dân tộc trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập kinh tế quốc tế

Bồi dưỡng các giá trị văn hóa trong thanh niên, học sinh, sinh viên, đặc biệt là lý tưởng sống, lối sống, năng lực trí tuệ, đạo đức, bản lĩnh văn hóa con người Việt Nam”.

ĐẠI HỘI

X

3 Vấn đề về xây dựng

con người Việt Nam

phát triển toàn diện đặt

lên hàng đầu trong các

nhiệm vụ về văn hóa

67

Yêu cầu:

“Sớm có chiến lược quốc gia về xây dựng gia đình Việt Nam, góp phần giữ gìn và phát triển những giá trị truyền thống của văn hóa, con người Việt Nam, nuôi dưỡng, giáo dục thế

con người Việt Nam

phát triển toàn diện đặt

lên hàng đầu trong các

nhiệm vụ về văn hóa

68

• Xác định, đặt nhiệm vụ xây dựng con người Việt Nam phát

triển toàn diện lên hàng đầu của văn hóa

• Đồng thời, “Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn

diện phải trở thành một mục tiêu của chiến lược phát triển”

• Đây là quan điểm mới, phù hợp với thực tiễn phát triển văn

hóa, con người trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay

3 Vấn đề về xây dựng

con người Việt Nam

phát triển toàn diện đặt

lên hàng đầu trong các

nhiệm vụ về văn hóa

ĐẠI HỘI

XII

69

4 Xây dựng và phát triển

con người được đề cập

như thế nào trong đại

hội Đảng thứ XII

 Trong số 7 nhiệm vụ được đề ra thì chỉ có một

nhiệm vụ đề cập trực tiếp đến vấn đề con người:

“Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế của đất nước”.

ĐẠI HỘI

XII

70

4 Xây dựng và phát triển

con người được đề cập

như thế nào trong đại

hội Đảng thứ XII

 Các cấp, các ngành phải nhận thức sâu sắc tầm quan

trọng của văn hóa, con người

 Phải thực hiện có kết quả mục tiêu xây dựng nền văn

hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học

 Xây dựng văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh

Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (1991), Đảng ta đã khẳng định, một

trong những đặc trưng của chế độ XHCN là:

“Con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột bất công, làm theo năng lực, hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân”.

ĐẠI HỘI

XII

4 Xây dựng và phát triển

con người được đề cập

như thế nào trong đại

hội Đảng thứ XII

72

Nhiệm vụ

1

Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng.

Ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính

trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong nội bộ

Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ

cán bộ cấp chiến lược, đủ năng lực, phẩm chất và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ.

73