THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG PHẦN MỀM DIALUX Kích thước không gian cần chiếu sáng, khả năng phản Bố trí các thiết bị trong không gian chiếu sáng Yếu cầu chiếu sáng độ rọi, độ chói,… 2.3 Bố t
Trang 1THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG PHẦN MỀM DIALUX
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
VIỆN ĐIỆN
BÁO CÁO BÀI TẬP LỚN Học phần: Chiếu sáng công nghiệp và dân dụng
-
Đề tài:
Tìm hiểu phần mềm và ứng dụng trong thiết kế chiếu sáng phòng học
Giảng viên hướng dẫn : TS Lê Việt Tiến Sinh viên thực hiện : Đoàn Văn Thắng
Hà Nội – 11/2020
Trang 2THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG PHẦN MỀM DIALUX
Mục lục
CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM CHUNG VỀ KỸ THUẬT CHIẾU SÁNG 3
1.1 Giới thiệu 3
1.2 Các khái niệm 3
1.2.1 Ánh sáng 3
1.2.2 Quang thông(Ф) 3
1.2.3 Cường độ ánh sáng (cd) 3
1.2.4 Độ rọi E(lux) 3
1.2.5 Độ chói L (cd/m 2 ) 3
1.2.6 Độ tương phản C 3
CHƯƠNG 2: ỨNG DỤNG PHẦN MỀM DIALUX TRONG TÍNH TOÁN THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG 4
2.1 Yêu cầu thiết kế 4
2.2 Phương pháp thiết kế 4
2.3 Bố trí thiết bị chiếu sáng 5
2.4 Thủ tục thiết kế 6
2.5 Tính toán thiết kế chiếu sáng phòng học 6
CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG DIALUX 8
3.1 Dựng hình từ file autocad 8
3.1.1 Thiết kế mặt bằng 8
3.1.2 Dựng hình 9
3.1.3 Thiết lập thông số phòng 10
3.1.4 Chọn đèn và bố trí đèn 10
3.1.5 Tính toán chiếu sáng 10
3.2 Dựng hình từ phần mềm 11
3.2.1 Dựng hình 11
3.2.2 Thiết lập các thông số, chọn đèn, tính toán chiếu sáng 11
3.3 So sánh các phương án thiết kế 12
CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN 14
Trang 3THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG PHẦN MỀM DIALUX
CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM CHUNG VỀ KỸ THUẬT CHIẾU SÁNG
1.1 Giới thiệu
Thiết kế chiếu sáng là một ứng dụng công nghệ chiếu sáng cho một không gian của con
người Giống như trong thiế kế kiến trúc, trong kỹ thuật và những thiết kế chiếu sáng khác, thiết kế chiếu sáng dựa vào tổ hợp các nguyên tắc khoa học đặc trưng, những tiêu chuẩn và quy ước đã thiết lập và một số các tham số về thẩm mỹ học, văn hóa và con người được xem xét đến một cách hài hòa Cùng với sự ra đời của các loại đèn có công suất đặc tính mới, các phần mềm hỗ trợ người kỹ sư thiết kế cũng ra đời Trong bài báo cáo này, em xin trình bày về
đề tài “Tìm hiểu về phần mềm DIALUX và thiết kế chiếu sáng phòng học”
1.2 Các khái niệm
1.2.1 Ánh sáng
Ánh sáng là thuật ngữ dùng để chỉ các bức xạ điện từ có bước sóng nằm trong vùng quang phổ nhìn thấy được bằng mắt thường của con người tức là từ 380nm đến 760nm
1.2.2 Quang thông(Ф)
Là đại lượng đặc trưng cho khả năng phát sáng của một nguồn sáng, có xét đến sự cảm thụ ánh sáng của mắt người hay gọi là công suất phát sáng của nguồn sáng
1.2.3 Cường độ ánh sáng (cd)
Là đại lượng biểu thị cho mật độ phân bố quang thông của một nguồn sáng theo một hướng nhất định
1.2.4 Độ rọi E(lux)
Là quang thông trên một đơn vị diện tích, hiểu nôm na là đơn vị biểu thị độ sáng tại một điểm
1.2.5 Độ chói L (cd/m 2 )
Là đại lượng đặc trưng cho khả năng bức xạ ánh sáng của một nguồn sáng hay một bề mặt phản xạ gây nên cảm giác chói sáng đối với mắt người
1.2.6 Độ tương phản C
Sự chênh lệch độ chói tương đối giữa hai vật thể để cạnh nhau mà mắt người có thể phân biệt được gọi là độ tương phản
0.01 1
f
C
−
−
Trang 4THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG PHẦN MỀM DIALUX
CHƯƠNG 2: ỨNG DỤNG PHẦN MỀM DIALUX TRONG TÍNH
TOÁN THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG
2.1 Yêu cầu thiết kế
Số liệu ban đầu:
Rộng x Dài x Cao = 10m x 10m x 5m
Độ rọi theo tiêu chuẩn Việt Nam: 300lux
Thông số phản xạ: Tường Trắng
Từ dữ liệu thiết kế:
Chiều dài, rộng, cao của phòng là a, b, h
Tường trắng có: tg =0.7
Trần xốp có:tr = 0.8
Nền gạch có:n = 0.3
Khoảng cách từ trần đến nọc: 0,35m
Độ dày của trần xốp: 0,03m
Khoảng cách từ sàn đến mặt bàn làm việc là 0,8m Các dữ liệu khác
Các dữ liệu khác
6 hàng bàn
6 hàng ghế
2 cửa chính
2 cửa sổ
2.2 Phương pháp thiết kế
Ta sử dụng phương pháp Hệ số sử dụng với các yêu cầu khi thiết kế như sau:
Không bị chói mắt đối với cả ánh sáng sơ cấp và thứ cấp
Không có bóng tối
Tạo được độ rọi đồng đều trên bề mặt và đạt trị số tối thiểu theo yêu cầu
Phải tạo được ánh sáng gần giống ban ngày
Trang 5THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG PHẦN MỀM DIALUX
Kích thước không gian cần chiếu sáng, khả năng phản Bố trí các thiết bị trong không gian chiếu sáng
Yếu cầu chiếu sáng (độ rọi, độ chói,…)
2.3 Bố trí thiết bị chiếu sáng
hlv – Khoảng cách từ mặt nền đến mặt công tác (thường được cho bởi số liệu ban đầu)
hc – Khoảng cách từ đèn đến trần
hc = h – H – hlv với h là khoảng cách từ sàn đến trần
H – Khoảng cách từ đèn tới mặt công tác Khoảng cách này phụ thuộc loại đèn, số lượng đèn, khoảng cách giữa các đèn và các yêu cầu chiếu sáng
L – Khoảng cách nhỏ nhất giữa các đèn
.k
dt
sd
E S k Z
n
=
Trong đó
Ф – Quang thông của một đèn
E – Độ rọi, thường yêu cầu độ rọi tối thiểu Emin
S – Diện tích cần chiếu sáng (m2)
Z = Etb/Emin – Hệ số quy đổi phụ thuộc loại đèn và tỷ số L/H, Z=1-1,4
Kdt – Hệ số dự trữ đến suy thoái quang thông, Kdt = 1,2-1,4
Ksd – Hệ số sử dụng, phụ thuộc vào hệ số phản xạ của trần, tường và chỉ số phòng
φ=ab/(H(a+b)) trong đó a, b là kích thước của phòng
Từ loại đèn, chỉ số phòng, hệ số phản xạ trần, tra catalog của nhà sản xuất ta được Ksd
Trang 6THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG PHẦN MỀM DIALUX
2.4 Thủ tục thiết kế
Thông số ban đầu: Emin, loại đèn, kđt, klv, a,b
Chọn H Từ đặc điểm đối tượng cần chiếu sáng và loại đèn, tra tỷ số L/H trong sổ tay tùy thuộc vào loại đèn và số dãy tính L
Xác định chỉ số phòng φ và sau đó xác định Ksd
Dựa vào a, b, L cọn cách bố trí đèn và xác định số đèn (khoảng cách giữa tường và đèn nên lấy trong phạm vi l = (0,3 ~ 0,5).L
Tính quang thông Ф Lựa chọn công suất Pđ và quang thông tiêu chuẩn Фtc của từng đèn Tính công suất tính toán chiếu sáng P cs =P n d
2.5 Tính toán thiết kế chiếu sáng phòng học
Thông số:
Diện tích chiếu sáng: S= a.b = 10*10 = 100m2
Có độ dày trần xốp = 3 cm, khoảng cách từ trần xốp đến nóc =0,47m
Khoảng cách từ mặt công tác đến đèn H = 5 – 0,47 – 0,03 – 0,8 =3,7 (m)
Với phòng học sử dụng đèn LED, chọn tỷ số L/H = 1
L = 1*H = 3.77 (m)
Bố trí các đèn theo quy luật hình vuông, cạnh 3.7 (m), cách tường 1.3 (m)
Số bóng đèn là n = 9 bóng
Chọn Z = 1,2
Chỉ số phòng:
( )
ab
=
+ =1.35
Từ tr, tg , ta tra được k =sd 0.9
Quang thông tính toán chiếu sáng là:
10 10 1.2
5333
9 0.9
Chọn đèn 59W LED resessed Square type
Đèn có công suất 59 W, quang thông 6000lm,nhiệt độ màu 5000K
Công suất đặt của toàn bộ bóng đèn Pđ=9x59=531W
Trang 7THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG PHẦN MỀM DIALUX
Mật độ công suất chiếu sáng: 531
5.31 13 100
cs o
P P S
= = = (tiêu chuẩn chiếu sáng) nên thỏa mãn
Độ rọi trung bình: . 6000.9.1, 2 450
100.1, 2.1, 2
sd tt
dt
n k E
S k Z
Trang 8THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG PHẦN MỀM DIALUX
CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG DIALUX
3.1 Dựng hình từ file autocad
3.1.1 Thiết kế mặt bằng
Sử dụng phần mềm Autocad ta dựng được sơ đồ mặt bằng 2D của phòng học như sau
Hình 3.1.1.1: Mặt bằng thiết kế bằng Autocad
Kích thước của phòng học 10m x 10 m
Tường dày 20 cm
Cửa sổ dài 4,6 m Số lượng 2
Cửa chính 1,5 m Số lượng 2
Kích thước bàn học 0,8m x 1,8m Số lượng 12 cái
Kích thước ghế: 0,35m x 0,4m Số lượng 26 cái
Khoảng cách giữa cách dãy bàn là 1,4m Cách
tường 0,7m
Trang 9THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG PHẦN MỀM DIALUX
Bảng đen kích thước 6m, dày 10cm, đặt ở chính giữa ,cao 1.6m
3.1.2 Dựng hình
Chọn chế độ Import plan or IFC, tìm đúng đến file autocad đã thiết kế
Đặt gốc tọa độ, chuẩn hóa kích
thước
Hình 3.1.2.1: Import file CAD vào
DIALUX
Dựng phòng: trong tab Storey and
building construction Chọn
Draw new room, bắt điểm vào 4
góc trong của mặt bằng phòng học
Thiết lập thông số Storey height
(chiều cao phòng) = 5m
Thiết kế trần: trong tab Cellings
chọn Insert celling into room, và thiết lập thông số khoảng cách từ sàn đến trần, từ trần
lên đến nóc, độ dày trần Tuy nhiên với yêu cầu thiết kế, ta thiết lập thông số như sau
Hình 3.1.2.2: Kích thước phòng học
Thêm bàn, ghế, bảng trong tab Furniture and objects và sử dụng tính năng Scale để
điều chỉnh kích thước cho phù hợp với bản vẽ
Trang 10THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG PHẦN MỀM DIALUX
Thêm cửa sổ và cửa chính trong tab Apertures và sử dụng tính năng Scale để điều
chỉnh kích thước cho phù hợp với bản vẽ
3.1.3 Thiết lập thông số phòng
Trong tab Materials Thay đổi hệ số phản xạ và chọn Apply material, chọn các bức
tường, trần, bảng tương ứng
đây ta chọn ứng với tường là 70%, trần là 80%, bảng là 2%, sàn nhà là 30%, bàn ghế là 50%
3.1.4 Chọn đèn và bố trí đèn
Trong tab Light chọn loại đèn NNFC7071 của hãng
Pananosic có thông số
Hình 3.1.4.1: Thông số đèn
3.1.5 Tính toán chiếu sáng
Ta chọn tab Spaces chọn vùng tính toán, thiết
lập thông số độ rọi, chiều cao của mặt công tác
Hình 3.1.5.1: Thiết lập vùng tính toán
Trang 11THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG PHẦN MỀM DIALUX
Kết thúc phần thiết lập thông số, chọn để bắt đầu tính toán
Kết quả thu được
Độ rọi trung bình: 416lux (so với 450lux tính
toán) > 300lx
Nhận xét: không có đường đồng mức nào đi cắt
qua mặt bàn, toàn bộ các mặt bàn đều có độ rọi
từ 300lx đến 476lx
Thiết kế đạt yêu cầu
3.2 Dựng hình từ phần mềm
3.2.1 Dựng hình
Chọn chế độ Room planning, thiết lập các thông
số như dạng công trình, kích thước phòng, độ dày
của tường
Thiết kế trần: trong tab Cellings chọn Insert celling into room, và thiết lập thông số
khoảng cách từ sàn đến trần, từ trần lên đến nóc, độ dày trần Tuy nhiên với yêu cầu thiết kế,
ta thiết lập thông số như sau
Thêm bàn, ghế, bảng trong tab Furniture and objects và sử dụng tính năng Scale để điều chỉnh kích thước cho phù hợp
Thêm cửa sổ và cửa chính trong tab Apertures và sử dụng tính năng Scale để điều
chỉnh kích thước cho phù hợp với bản vẽ
3.2.2 Thiết lập các thông số, chọn đèn, tính toán chiếu sáng
Thực hiện các bước tương tự như phần dựng hình bằng file autocad Các thông số như độ phản xạ của trần, tường, nền, chọn đèn, bố trí đèn giữ nguyên như trên
Trang 12THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG PHẦN MỀM DIALUX
3.3 So sánh các phương án thiết kế
Việc ứng dụng phần mềm DIALUX vào tính toán thiết kế đem lại hiệu quả công việc rất cao Tuy nhiên, khi so sánh giữa 2 phương án thiết kế dựng hình từ phần mềm và từ file 2D đều
có ưu và nhược điểm riêng
Dựng hình từ phần mềm Dựng hình từ file 2D
Ưu điểm Dựng hình nhanh, đồng đều, Trực quan
trực quan
Dễ dựng hình,thuật tiện
Bố trí thiết bị một cách chính xác, nhanh
Phân bố độ rọi đồng đều Phù hợp với việc thiết kế các dự
án lớn Nhược điểm Vị trí đặt các thiết bị không So với dự án nhỏ thì sẽ tốn thời
chính xác, chỉ mang tính gian dựng mặt bằng 2D
Trang 13THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG PHẦN MỀM DIALUX
Kích thước thiết bị khó thay đổi đồng loạt
Không nên dùng khi thiết kế một dự án lớn
Phân bố độ rọi không đều Nhận xét So sánh 2 phương án ta thấy:
- Kích thước các vật thể khác nhau thì độ rọi khác nhau
- Bố trí cách vật thể trong 2 bản vẽ khác nhau thì độ rọi tính toán sẽ khác nhau
Trang 14THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG PHẦN MỀM DIALUX
CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN
Tính toán thiết kế chiếu sáng bằng phần mềm Dialux có ý nghĩa rất lớn đối với ngành điện và xây dựng.Thứ nhất,nhất nó giúp cho các sinh viên và kĩ sư mô phỏng một cách trực quan công trình xây dựng.Thứ hai,nó giúp cho kỹ sư dễ dàng chỉnh sửa thiết kế một cách dễ dàng ,nhanh gọn Thứ ba,nó giúp cho sinh viên dễ dàng trong việc kiểm tra lại kiến thức đã học trong nhà trường
Trang 15THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG BẰNG PHẦN MỀM DIALUX
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Sách “Kỹ thuật chiếu sáng “ – tác giả Dương Lan Hương – NXB ĐH Quốc Gia Thành Phố
Hồ Chí Minh – 2005
Mục 6 – “Quy chuẩn xây dựng Việt Nam – Các công trình sử dụng năng lượng có hiệu quả” 09:2005