ận dụng nội dung của công nghiệp hóa XHCN theo tư tưởng Hồ Chí Minh ở nước ta trong quá trình đổi mới kinh tế

Hiện nay nước ta đang bước vào thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đây là nhiệm vụ trọng tâm bởi chỉ có con đường công nghiệp , hóa hiện đại hóa mới đưa nước ta trở nên giàu mạnh, đồng thời xây dựng được một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, từng bước tiến lên chủ nghĩa xã hội, từ đó rút ngắn khoảng cách lạc hậu với các nước phát triển, hòa vào dòng thác chung của nhân loại

MỞ ĐẦU

Hiện nay nước ta đang bước vào thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa Đây là nhiệm vụ trọng tâm bởi chỉ có con đường công nghiệp , hóa hiện đại hóa mới đưa nước ta trở nên giàu mạnh, đồng thời xây dựng được một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, từng bước tiến lên chủ nghĩa xã hội, từ đó rút ngắn khoảng cách lạc hậu với các nước phát triển, hòa vào dòng thác chung của nhân loại Đại hội VIII của Đảng nhận định rằng nước ta đã thoát khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, nhiệm vụ đặt ra cho thời kỳ đầu là chuẩn bị tiền đề cho công nghiệp hóa cơ bản đã hoàn thành cho phép nước ta bước vào thời kỳ mới đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Đảng ta đã đưa ra những quan điểm mới chỉ đạo quá trình thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước trong điều kiện mới Những quan điểm này được Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa VII và tiếp tục được bổ sung hoàn thiện trong các Đại hội VIII , IX, X, XI của

Đảng Một trong những quan điểm cơ bản đó là “Vận dụng nội dung của công nghiệp hóa XHCN theo tư tưởng Hồ Chí Minh ở nước ta trong quá trình đổi mới kinh tế”.

Thực hiện đề tài này, chúng em muốn thể hiện cái nhìn của mình về công nghiệp hóa - hiện đại hóa, về nền kinh tế tri thức, vai trò của nền kinh tế tri thức và bảo vệ tài nguyên môi trường trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, đồng thời

có thể rút ra được những kiến thức cần thiết trong đồng thời có thể rút ra được những kiến thức cần thiết cho mình trong công việc cũng như cuộc sống sau này

NỘI DUNG PHẦN 1: NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ THỜI

KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CNXH Ở VIỆT NAM

Kế thừa những quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin về cách mạng không ngừng và thời kỳ quá độ lên CNXH; xuất phát từ đặc điểm, điều kiện của Việt Nam, Hồ Chí Minh

đã khẳng định: Thời kỳ quá độ “là thời kỳ dân chủ mới”, tiến dần lên CNXH Ở Việt Nam

là hình thái quá độ gián tiếp với: “Đặc điểm to nhất là từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên CNXH không phải kinh qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa”(1) Đặc điểm này chi phối tác động đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, nhằm từng bước xóa bỏ triệt để các tàn tích của chế độ thực dân, phong kiến, đồng thời từng bước gây dựng các mầm mống cho CNXH phát triển, đó là một tất yếu

Theo đó, quá độ lên CNXH là một cuộc đấu tranh cách mạng phức tạp, gian khổ và lâu dài chứ “không thể một sớm một chiều”(2) Bởi vì, “chúng ta phải xây dựng một xã hội hoàn toàn mới xưa nay chưa từng có trong lịch sử dân tộc ta Chúng ta phải thay đổi triệt để những nếp sống, thói quen, ý nghĩ và thành kiến có gốc rễ hàng ngàn năm biến nước ta từ một nước nông nghiệp thành một nước công nghiệp”(3) Tuy nhiên, muốn

“tiến lên chủ nghĩa xã hội” thì không phải “cứ ngồi mà chờ” là sẽ có được chủ nghĩa xã hội Nếu nhân dân ta mọi người cố gắng, phấn khởi thi đua xây dựng, thì thời kỳ quá độ

có thể rút ngắn hơn

Về nhiệm vụ của thời kỳ quá độ lên CNXH Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Phải

tạo ra những điều kiện cần và đủ về cơ sở vật chất; đồng thời, Đảng phải “lãnh đạo toàn dân thực hiện dân chủ mới, xây dựng điều kiện để tiến lên chủ nghĩa xã hội”(4) Trong

đó, “nhiệm vụ quan trọng nhất của chúng ta là phải xây dựng nền tảng vật chất và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, tiến dần lên chủ nghĩa xã hội, có công nghiệp và nông

nghiệp hiện đại, có văn hóa và khoa học tiên tiến Trong quá trình cách mạng xã hội chủ nghĩa, chúng ta phải cải tạo nền kinh tế cũ và xây dựng nền kinh tế mới, mà xây dựng là nhiệm vụ chủ chốt và lâu dài”(5)

Trong điều kiện Đảng cầm quyền, mối quan tâm hàng đầu của Hồ Chí Minh là làm sao cho Đảng không mắc các bệnh quan liêu, xa dân, thoái hoá biến chất, làm mất lòng

tin của dân, suy giảm năng lực lãnh đạo của Đảng Đồng thời phải chú trọng xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ngày càng trong sạch, vững mạnh và hoạt động hiệu quả, thực sự là nhà nước của dân, do dân, vì dân

Hồ Chí Minh đã chỉ rõ nội dung nhiệm vụ cụ thể trong thời kỳ quá độ lên CNXH rất

toàn diện Trên lĩnh vực kinh tế, phát triển lực lượng sản xuất là vấn đề mấu chốt, tăng

năng suất lao động trên cơ sở công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa, cùng với thiết lập quan

hệ sản xuất, cơ chế quản lý kinh tế, cơ cấu thành phần kinh tế, ngành, vùng, lãnh thổ trong thời kỳ quá độ Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng quan hệ phân phối và quản lý kinh tế Theo Người, quản lý kinh tế phải dựa trên cơ sở hạch toán, đem lại hiệu quả cao,

sử dụng tốt các đòn bẩy để phát triển sản xuất

Trên lĩnh vực chính trị, nội dung quan trọng nhất là phải giữ vững và phát huy vai

trò lãnh đạo của Đảng; quan tâm củng cố mở rộng Mặt trận dân tộc thống nhất, nòng cốt

là liên minh công nhân - nông dân - trí thức, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhằm không ngừng tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc vì sự nghiệp xây dựng CNXH

Trên lĩnh vực văn hóa - xã hội, xây dựng nền văn hóa dân tộc, khoa học, đại chúng

và mấu chốt của văn hóa là xây dựng con người có đạo đức cách mạng, con người mới xã hội chủ nghĩa với đức - tài gắn bó hữu cơ với nhau, toàn tâm toàn ý phục vụ nhân dân, trung thành với sự nghiệp cách mạng xây dựng nền văn hóa mới, lối sống mới Về xã hội, thực hiện sự phân phối theo lao động, thi hành chính sách xã hội vì toàn dân, bình đẳng Mấu chốt của vấn đề xã hội là đảm bảo công bằng xã hội hướng vào phát triển con người, bồi dưỡng, trọng dụng nhân tài, vừa là mục tiêu, vừa là động của sự phát triển xã hội

Về bước đi, biện pháp trong thời kỳ quá độ lên CNXH, Hồ Chí Minh đã xác định

bước đi, cách làm phù hợp, Người khẳng định: Chúng ta cũng phải có phương pháp xây

dựng CNXH của riêng mình, gắn với thực tiễn và lịch sử của Việt Nam Bước đi trong

xây dựng XHCN ở nước ta là “phải làm dần dần”, ai nói dễ là chủ quan và sẽ thất bại, phải thực hiện “đi bước nào vững chắc bước ấy”

Hồ Chí Minh còn chỉ ra những biện pháp hết sức quan trọng để xây dựng CNXH,

đó là: Cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, kết hợp cải tạo với xây dựng, lấy xây dựng

làm chính; kết hợp thực hiện hai nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ, đồng thời tiến hành hai chiến lược cách mạng; xây dựng CNXH phải có kế hoạch, biện pháp và quyết tâm Đặc biệt, Người xác định biện pháp cơ bản, lâu dài quyết định nhất trong xây dựng CNXH ở nước ta là phát huy sức mạnh toàn dân, đem của dân, tài dân, sức dân dưới sự lãnh đạo của Đảng để làm lợi cho dân

PHẦN 2 VẬN DỤNG NỘI DUNG CỦA CÔNG NGHIỆP HÓA XHCN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Ở NƯỚC TA TRONG QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI KINH TẾ

Sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH của nước ta đứng trước những thuận lợi và khó khăn mới so với thời kỳ Hồ Chí Minh còn sống

Đó là nước ta đã hình thành cơ chế thị trường, kinh tế nước ta vẫn kém phát triển, bốn nguy cơ như Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ của Đại hội VII đã chỉ ra và những thách thức lớn đối với sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH Một yêu cầu lớn đặt ra cho nước ta để thực hiện CNH, HĐH là tranh thủ thời cơ, phát huy thuận lợi, khắc phục khó khăn, đẩy lùi nguy cơ, vượt qua thử thách Vận dụng những quan điểm của Hồ Chí Minh về CNH XHCN trong giai đoạn cách mạng mới, chúng ta có thể đề cập chủ yếu trên một số vấn đề sau đây:

- Trong CNH, HĐH đất nước, vấn đề quan trọng là tìm và khai thác các nguồn lực Trong các nguồn lực, theo tư tưởng Hồ Chí Minh, phải coi nội lực là chính, có tính chất quyết định, nguồn lực bên ngoài đóng vai trò quan trọng

Hồ Chí Minh luôn luôn nhấn mạnh ý chí tự lực tự cường Sự nghiệp CNH, HĐH phải là sự nghiệp của toàn dân, của các thành phần kinh tế Tâm lý ỷ lại bên ngoài là hoàn toàn xa lạ đối với việc cần phải dẩy mạnh CNH HĐH Trong tình hình hiện nay, hợp tác quốc tế được đặt trên một cơ sở mới khi mà hệ thống XHCN không còn, sự giúp đỡ kiểu

cũ trong thời kỳ bao cấp cũng không còn thì lại càng không được ỷ lại, trông chờ Hơn nữa, mọi sư viện trợ từ nguồn vốn bên ngoài phải được sử dụng một cách có hiệu quả nhất trên tinh thần dựa vào sức mình là chính

Nhưng tự lực tự cường không có nghĩa là đóng cửa mà cần phải tăng cường mở rộng hợp tác quốc tế, đa phương hóa, đa dạng hóa theo đúng tư tưởng Hồ Chí Minh

Ngay từ cuối năm 1946, trong một bức thư gửi Liên Hiệp quốc, Hồ Chí Minh đã bày tỏ quan hệ đối ngoại về kinh tế như sau:

"Đối với các nước dân chủ, nước Việt Nam sẵn sàng thực thi chính sách mở cửa và hợp tác trong mọi lĩnh vực:

a Nước Việt Nam dành sự tiếp nhận thuận lợi cho đầu tư của các nhà tư bản, nhà kỹ thuật nước ngoài trong tất cả các ngành kỹ nghệ của mình

b Nước Việt Nam sẵn sàng mở rộng các cảng, sân bay và đường sá giao thông cho việc buôn bán và quá cảnh quốc tế

c Nước Việt Nam chấp nhận tham gia mọi tổ chức hợp tác kinh tế quốc tế dưới sự lãnh đạo của Liên hiệp quốc"

Trong quan hệ kinh tế đối ngoại phục vụ cho sư nghiệp CNH, HĐH theo tư tưởng

Hồ Chí Minh đã nêu trên đây, phải chủ động hội nhập vào nền kinh tế thế giới nhưng kiên quyết giữ vững độc lập, tự chủ Phải hợp tác trên tinh thần bình đẳng, cùng có lợi không can thiệp công việc nội bộ của nhau Như vậy, chúng ta không hợp tác quốc tế, tạo

ra nguồn lực bên ngoài bằng bất cứ giá nào

Trong tất cả các nguồn lực để phát triển đất nước nói chung và đối với sự nghiệp công nghiệp hóa XHCN nói riêng, Hồ Chí Minh luôn luôn nhấn mạnh vai trò quyết định của nhân tố nguồn lực con người Trước hết, phải phát huy nguồn lực con người, động viên toàn dân xây dựng đất nước, không ngừng tăng đầu tư cho phát triển

Nói đến nguồn lực con người, trong thời kỳ hiện nay, đất nước ta đang có thuận lợi

và đồng thời lại có những khó khăn lớn Cái khó khăn nhiều khi lại nằm trong cái thuận lợi Chẳng hạn lực lượng lao động của nước ta đông, trẻ so với tỷ lệ dân cư Đây là lợi thế của nước ta so với nhiều nước khác trên thế giới Có thể coi đây là "tài nguyên" quan trọng bậc nhất của nước ta

Nhưng vấn đề đó sẽ trở thành "con dao hai lưỡi", sẽ trở thành một khó khăn lớn khi nguồn lực con người này có một chất lượng không bảo đảm yêu cầu cho sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH Nói đến chất lượng nguồn lực này, phải kể đến các yếu tố sau đây: thể lực; sự giác ngộ chính trị; có tri thức cần thiết cho công việc của mình Ba yếu tố trên đây

là những yếu tố cơ bản trong việc xây dựng nguồn lực con người của CNH, HĐH đất nước

Điều này liên quan đến tất cả các ngành, các cấp trong việc đào tạo, bồi dưỡng, giáo dục cũng như chăm 1o sức khỏe cho con người Hồ Chí Minh coi trọng yếu tố con người

mà cơ bản là đòi hỏi phải vừa có đức, vừa có tài, trên cơ sở đó có lúc Người cho rằng đức

là gốc

- Trong sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH, một vấn đề cơ bản được đặt ra theo tư tưởng Hồ Chí Minh, là cơ cấu công - nông nghiệp Hồ Chí Minh xác định nền kinh tế nước ta đi bằng hai chân: công nghiệp và nông nghiệp Do vậy, trong CNH, HĐH, trước hết phải chú trong tới CNH, HĐH nông nghiệp và nông thôn

Từ một nước nông nghiệp lạc hậu đi lên CNXH, Hồ Chí Minh coi nông nghiệp là một cơ sở cho phát triển công nghiệp, đồng thời công nghiệp phải thúc đẩy nông nghiệp phát triển Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế diễn ra ở các vùng khác nhau tùy theo điều kiện của từng vùng nhưng nhìn một cách tổng thể của cả nước vẫn là cơ cấu công - nông nghiệp

Thực hiện các Nghị quyết Đại hội VIII, IX trên vấn đề CNH, HĐH nông nghiệp và nông thôn là phải chú trọng phát triển nông nghiệp một cách toàn diện (hiểu nông nghiệp bao gồm cả nông - lâm - ngư nghiệp), hình thành các vùng chuyên canh tập trung để tạo

ra nhiều hàng hóa có chất lượng cao, số lượng bảo đảm để cung ứng tốt cho nhu cầu thị trường trong nước và thị trường ngoài nước đồng thời đáp ứng tốt cho công nghiệp chế biến Phát triển nông nghiệp toàn diện với chất lượng tốt cũng là để bảo đảm an toàn lương thực cho toàn xã hội, nhân tố bảo đảm cho chính sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước

CNH, HĐH nông nghiệp và nông thôn còn yêu cầu phải thực hiện thủy lợi hóa, điện khí hóa, cơ giới hóa sinh học hóa, v.v Coi trọng việc đưa tiến bộ khoa học vào nông nghiệp, trước hết là tạo giống, nguồn nguyên liệu lớn, chất lượng cao cho công nghiệp chế biến Phát triển mạnh cơ sở chế biến nông - lâm - thủy sản và các cơ sở nông nghiệp

vệ tinh cho công nghiệp ở thành thị Phát triển các ngành, các làng nghề truyền thống

Coi trọng việc giải quyết nước sạch, phát triển các công trình điện, đường, trường, trạm ở nông thôn, tạo ra bộ mặt nông thôn mới khang trang, sạch đẹp, văn minh

Đồng thời với những nhiệm vụ trên đây, phải hoàn thành cơ bản việc giao đất khoán rừng cho hộ nông dân, điều chỉnh việc phân bổ vốn và huy động thêm nguồn vốn cho phát triển nông - lâm - ngư nghiệp và kinh tế nông thôn Có chính sách khuyến khích và trợ giúp nông dân trong xây dựng kết cấu hạ tầng, chuyển giao công nghệ, giải quyết khó khăn về vốn, về giá cả vật tư nông nghiệp và hàng nông sản, về thị trường tiêu thụ nông sản v.v

- Thực hiện CNH, HĐH theo tư tưởng Hồ Chí Minh đòi hỏi phải đẩy mạnh việc xây dựng giai cấp công nhân

Hồ Chí Minh luôn luôn trăn trở đối với việc xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam Một yêu cầu đặt ra hiện nay là phải nhanh chóng xây dựng giai cấp công nhân đông về số lượng, mạnh về chất lượng

Để thực hiện mục tiêu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp, tức là lực lượng sản xuất sẽ đạt trình dộ tương đối hiện đại, lao động sử dụng bằng máy móc sẽ thay thế phần lớn lao động thủ công, cơ bản thực hiện được điện khí hóa toàn quốc, năng suất lao động xã hội cao, GDP tăng từ 8 đến 10 lần so với năm 1990, công nghiệp và dịch vụ sẽ chiếm tỷ trọng rất lớn trong GDP và trong lao động xã hội thì

số lượng giai cấp công nhân Việt Nam sẽ phải phát triển vượt bậc

Trong số lượng ngày càng tăng của giai cấp công nhân, cơ cấu sẽ rất da dạng, nằm trong tất cả các khu vực kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, liên doanh, kể cả trong nhưng công ty có vốn 100% của nước ngoài Trước đây, trong các nước tư bản chủ nghĩa, CNH phải trải qua thời gian dài hàng trăm năm; vì thế cơ cấu giai cấp - xã hội cũng biến đổi một cách lâu dài Còn với thời gian khoảng hơn 20 năm, ở nước ta, sự chuyển biến cơ cấu

ấy là rất nhanh, vì vậy còn phải chú ý đến cả sự ổn định xã hội, nghĩa là nó phải được diễn ra theo tính tất yếu sự phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta

Nhưng thời kỳ CNH, HĐH ở nước ta không chỉ làm cho giai cấp công nhân có sự tăng cường về số lượng và biến đổi về coư cấu giai cấp đó trong các khu vực kinh tế mà còn và chủ yếu là sự tăng cường chất lượng Nói đến giai cấp công nhân để đảm nhận vai

trò lãnh đạo cách mạng là nói đến giai cấp công nhân tiên tiến, nghĩa là công nhân của nền đại công nghiệp, hiểu theo nghĩa công nhân đã được giác ngộ sâu sắc về chính trị, về

ý thức tổ chức kỷ luật, tác phong đại công nghiệp và trình độ học vấn, trình độ tay nghề cao v.v Vì vậy, đây là một nhiệm vụ quan trọng, một yêu cầu nghiêm khắc đối với quá trình xây dựng giai cấp công nhân trong thời kỳ CNH, HĐH

Trong việc xây dựng giai cấp công nhân, cần chú ý ở vấn đề nhận thức coi đó là một điều kiện rất cơ bản để xây dựng đảng, xây dựng chế độ XHCN và bảo đảm cho thắng lợi của sự nghiệp CNH, HĐH Phải chú trọng nâng cao giác ngộ giai cấp, tinh thần yêu nước, tự lực tự cường và đặc biệt là nâng cao trình độ học vấn, nghề nghiệp cho công nhân Chú trọng chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho công nhân Phải tăng cường

sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, vai trò của các tập thể chính trị - xã hội, đặc biệt là vai trò của Công đoàn trong việc tập hợp, vận động công nhân xây dựng đất nước

KẾT LUẬN

Tóm lại, tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam đã thể

hiện những nội dung đặc sắc, trên cơ sở kế thừa và phát triển sáng tạo những giá trị của chủ nghĩa Mác - Lênin vào đặc điểm, tình hình xã hội Việt Nam Thực tiễn luôn vận động biến đổi và đang đặt ra nhiều vấn đề mới, những nội dung tư tưởng về thời kỳ quá độ của Người vẫn giữ nguyên giá trị, cần tiếp tục bổ sung, phát triển trong điều kiện mới

TÀI LIỆU THAM KHẢO

(1) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H, 2011, t.12, tr 411.

(2) (3) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H, 2000, t.10, tr 324, 329 (4) (6) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H, 2000, t.8, tr 174, tr.

267

(5) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H, 2000, t.13, tr 13.

(7) (8) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI,

Nxb Chính trị quốc gia, H 2011, tr 76, 70

(9) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, H, 2011, t.6, tr 13.