Giáo trình Triết học Mác-Lênin - PGS.TS. Nguyễn Anh Tuấn

Giáo trình Triết học Mác-Lênin cung cấp cho người học những kiến thức như: Triết học và vai trò của triết học trong đời sống xã hội; Chủ nghĩa duy vật biện chứng. Mời các bạn cùng tham khảo để nắm chi tiết nội dung giáo trình!

GIÁO TRÌNH TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN

TRÌNH ĐỘ ĐẠI HỌC

ĐỐI TƯỢNG: KHỐI CÁC NGÀNH NGOÀI LÝ LuẬN CHÍNH TRỊ

Chương 1 Triết học và vai trò của triết học trong đời sống

xã hôi

Chương 2 Chủ nghĩa duy vật biện chứng

PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn

Chương 1: KHÁI LUẬN VỀ TRIẾT HỌC

1. Khái l ượ c v  tri t h c ề ế ọ

2. V n đ  c  b n c a tri t h c  ấ ề ơ ả ủ ế ọ

3. Bi n ch ng và siêu hình ệ ứ

1. Khái l ượ c v  Tri t h c  ề ế ọ

12/15/21

• Tri t h c ra đ i vào khoang t  thê  ky VIII đê n thê  ky  ế ọ ờ ̉ ư ̀ ́ ̉ ́ ́ ̉

VI tr.CN tai các trung tâm văn minh l n cua nhân loai th i  ̣ ớ ̉ ̣ ờ

Cô đai (ph ̉ ̣ ươ ng Đông:  n đ  và Trung hoa, ph Ấ ộ ươ ng Tây: 

Hy l p) ạ

12/15/21

a. Ngu n g c c a tri t h c ồ ố ủ ế ọ

• Tri t h c là m t hình thái ý th c xã h i, là m t b  ph n  ế ọ ộ ứ ộ ộ ộ ậ

c a ki n trúc th ủ ế ượ ng t ng ầ

12/15/21

ü Tri t h c là hình th c t  duy lý lu n đ u tiên và ế ọ ứ ư ậ ầ th   ể

hi n kh  năng t  duy tr u t ệ ả ư ừ ượ ng, năng l c khái quát  ự

c a  con  ng ủ ườ i  đ ể giai  quyê t  t t  c   ca c  vâ n  đê   ̉ ́ ấ ả ́ ́ ̀

nh n th c chung vê  t  nhiên, xa  hôi, t  duy ậ ứ ̀ ự ̃ ̣ ư

ü Tr ướ c  khi  tri t  h c  xu t  hi n  th   gi i  quan  th n  ế ọ ấ ệ ế ớ ầ tho i  đã  chi  ph i  ho t  đ ng  nh n  th c  c a  con  ạ ố ạ ộ ậ ứ ủ

ng ườ i

• Ngu n g c nh n th c ồ ố ậ ứ :

a. Ngu n g c c a tri t h c ồ ố ủ ế ọ

ü Khi xã h i có s  phân chia giai c p, tri t h c ra đ i  ộ ự ấ ế ọ ờ

b n thân nó đã mang “tính đ ng” (nhi m v  c a nó  ả ả ệ ụ ủ

là lu n ch ng và b o v  l i ích c a m t giai c p  ậ ứ ả ệ ợ ủ ộ ấ xác đ nh).  ị

Ấ ộ  Tri t = “darshana”ế , có nghĩa là 

“chiêm ngưỡng” là con đường suy ng m đ  ẫ ể

d n d t con ngẫ ắ ườ ếi đ n v i l  ph i, th u đ t ớ ẽ ả ấ ạ

được chân lý v  vũ tr  và nhân sinhề ụ

Ph ươ ng Tây:

  Philosophia  v a  mang  nghĩa  là  gi i  ư ̀ ả thích vũ tr , đinh h ụ ̣ ươ ́ ng nh n th c và  ậ ứ hành  vi,  v a  nhâ n  manh  đê n  khát  ư ̀ ́ ̣ ́ vong tìm kiê m chân lý cua con ng ̣ ́ ̉ ươ ̀ i.

b. Khái ni m tri t h c ệ ế ọ

gi i và khái quát th  gi i quan b ng lý lu n.ớ ế ớ ằ ậ

Tri t  h c  khác  v i  các  khoa  h c  khác   ế ọ ớ ọ ở tính  đ c  thù  c a  h   ặ ủ ệ

th ng tri th c khoa h c và ph ố ứ ọ ươ ng pháp nghiên c u ứ

Tri t  h c  là  h   th ng  quan  đi m  lí  lu n  chung  nh t  v   th  ế ọ ệ ố ể ậ ấ ề ế

gi i và v  trí con ngớ ị ười trong th  gi i đó, là khoa h c v  nh ng ế ớ ọ ề ữquy lu t v n đ ng, phát tri n chung nh t c a t  nhiên, xã h i ậ ậ ộ ể ấ ủ ự ộ

và t  duy.ư

Các nhà kinh đi n CN Mác – Lênin v  tri t h c ể ề ế ọ :

c. V n đ  đ i t ấ ề ố ượ ng c a tri t h c trong l ch  ủ ế ọ ị

s   ử

12/15/21

Triê t  hoc  t   nhiên  bao  g m  t t  c   nh ng  tri ́ ̣ ự ồ ấ ả ữ

th c mà con ngứ ười có được, trước h t là các tri ế

th c thu c khoa h c t  nhiên sau này nh  toán ứ ộ ọ ự ư

h c, v t lý h c, thiên văn h c ọ ậ ọ ọ

Triê t hoc kinh vi n, tri t h c mang tính tôn ́ ̣ ệ ế ọ

giáo

Tri t h c tách ra thành các môn khoa h c nh  ế ọ ọ ư

c  h c, toán h c, v t lý h c, thiên văn h c, hóa ơ ọ ọ ậ ọ ọ

h c, sinh h c, xã h i h c, tâm lý h c, văn hóa ọ ọ ộ ọ ọ

h c ọ

Đ nh cao c a quan ni m “Tri t h c là khoa h c ỉ ủ ệ ế ọ ọ

c a m i khoa h c”   Hêghenủ ọ ọ ởTrên  l p  trậ ường  DVBC  đ   nghiên  c u  nh ng ể ứ ữquy lu t chung nh t c a t  nhiên, xã h i và t  ậ ấ ủ ự ộ ưduy

d. Tri t h c ­ h t nhân lý lu n c a th  gi i quan ế ọ ạ ậ ủ ế ớ

12/15/21

Là khái ni m tri t h c ch  h  th ng các tri th c, quan  ệ ế ọ ỉ ệ ố ứ

đi m, tình c m, ni m tin, lý t ể ả ề ưở ng xác đ nh v  th   ị ề ế

gi i và v  v  trí c a con ng ớ ề ị ủ ườ i (bao g m cá nhân, xã  ồ

h i và c  nhân lo i) trong th  gi i đó. Th  gi i quan  ộ ả ạ ế ớ ế ớ quy đ nh các nguyên t c, thái đ , giá tr  trong đ nh  ị ắ ộ ị ị

h ướ ng nh n th c và ho t đ ng th c ti n c a con  ậ ứ ạ ộ ự ễ ủ

ng ườ i.

Ø  Quan h  gi a th  gi i quan và nhân sinh quan ệ ữ ế ớ

Ø  Các lo i hình th  gi i quan ạ ế ớ

Ø  Th  gi i quan:  ế ớ

d. Tri t h c, h t nhân lý lu n c a th  gi i quan ế ọ ạ ậ ủ ế ớ

12/15/21

B n thân tri t h c chính là th  gi i quanả ế ọ ế ớ

Th   ứ

nh t ấ

Trong s  các lo i th  gi i quan phân chia theo các ố ạ ế ớ

c  s  khác nhau thì th  gi i quan tri t h c bao gi  ơ ở ế ớ ế ọ ờcũng là thành ph n quan tr ng, đóng vai trò là nhân ầ ọ

d. Tri t h c, h t nhân lý lu n c a th  gi i  ế ọ ạ ậ ủ ế ớ

quan

Ø  Vai trò c a th  gi i quan: ủ ế ớ  TGQ có vai trò đ c bi t quan  ặ ệ

tr ng trong cu c s ng c a con ng ọ ộ ố ủ ườ i và xã h i: ộ

12/15/21

Th  nh t ứ ấ

T t  c   nh ng  v n  đ  ấ ả ữ ấ ề

được tri t h c đ t ra và ế ọ ặ

tìm  l i  gi i  đáp  trờ ả ước 

c c;  là  tiêu  chí  quan  tr ng  đánh ự ọgiá  s   trự ưởng  thành  c a  m i  cá ủ ỗnhân  cũng  nh   c a  t ng  c ng ư ủ ừ ộ

đ ng xã h i nh t đ nh. ồ ộ ấ ị

Ø   Tri t  h c  v i  tính  cách  là  h t  nhân  lý  lu n  chi  ế ọ ớ ạ ậ

ph i m i th  gi i quan ố ọ ế ớ

2. V n đ  c  b n c a tri t h c  ấ ề ơ ả ủ ế ọ

12/15/21

b. Chu nghi a duy v t và chu nghi a duy tâm ̉ ̃ ậ ̉ ̃

h n  ch   c a  CNDV ạ ế ủ

trước  đó  =>  Đ t  t i ạ ớtrình đ : DV tri t đ  ộ ệ ểtrong  c   TN  &  XH; ả

CNDVBC

Hình th c cao nh t  ứ ấ

c a CNDV ủ

b. Chu nghi a duy v t và chu nghi a duy tâm ̉ ̃ ậ ̉ ̃

12/15/21

Duy tâm 

ch  quan ủ

Duy tâm  khách quan

b. Chu nghi a duy v t và chu nghi a duy tâm ̉ ̃ ậ ̉ ̃

CNDT  cho  r ng  tinh  th n  có  trằ ầ ước,  v t  ch t  có  sau, ậ ấ

th a  nh n  s   sáng  t o  th   gi i  c a  các  l c  lừ ậ ự ạ ế ớ ủ ự ượng siêu nhiên

­ Là th  gi i quan c a giai c p th ng tr  và các ế ớ ủ ấ ố ị

c. Thuy t có th  bi t (Kh  tri lu n) và thuy t  ế ể ế ả ậ ế không th  bi t (B t kh  tri lu n) ể ế ấ ả ậ

s   c a  đô i  t ự ủ ́ ượ ng;  Các 

hi u  bi t  c a  con  ng ể ế ủ ườ i 

v  tính ch t, đ c đi m…  ề ấ ặ ể

c a đô i t ủ ́ ượ ng mà, dù có  tính xác th c, cũng không  ự

cho phép con ng ườ ồ i đ ng 

nh t chúng v i đ i t ấ ớ ố ượ ng 

vì nó không đáng tin c y ậ

Nghi  ng  ờtrong  vi c ệđánh  giá  tri 

th c  đã  đat ứ ̣

được  và  cho 

ră ng ̀ con 

người không thê  đat  đê n ̉ ̣ ́chân lý khách quan

3. Bi n ch ng và siêu hình ệ ứ

12/15/21

a.  Khái ni m bi n ch ng và siêu hình trong l ch s   ệ ệ ứ ị ử

Ph ươ ng pháp siêu hình Ph ươ ng pháp bi n ch ng ệ ư ́

ü   Nh n  th c  đô i  tậ ứ ́ ượng  trong 

ü   Có  vai  trò  to  l n  trong  vi c ớ ệ

gi i  quy t  các  v n  đ   c a  c  ả ế ấ ề ủ ơ

ü   Là  phương  pháp  giúp  con 

người  không  ch   th y  s   t n ỉ ấ ự ồ

t i c a các s  v t mà còn th y ạ ủ ự ậ ấ

c   s   sinh  thành,  phát  tri n  và ả ự ểtiêu vong c a chúngủ

ü   Phương  pháp  t   duy  bi n ư ệ

ch ng  tr   thành  công  cu  h u ứ ở ̣ ữ

hi u  giúp  con  ngệ ười  nh n ậ

th c và cai tao thê  gi i ứ ̉ ̣ ́ ớ12/15/21

b. Các hình th c c  b n c a PBC  ứ ơ ả ủ

PBC c  đ i ổ ạ

Tr c quan, t  phát ự ự

PBCDT PPL: BC­ TGQ: DT

PBCDV TGQ: DV ­ PPL: BC

II. TRI T H C MÁC ­ LÊNIN VÀ VAI TRÒ C A TRI T  Ế Ọ Ủ Ế

H C MÁC ­ LÊNIN TRONG Đ I S NG XàH I Ọ Ờ Ố Ộ

12/15/21

1. S  ra đ i và phát tri n c a tri t h c Mác – Lênin ự ờ ể ủ ế ọ

12/15/21

Nguồn gốc lý luận

K  TH A TOÀN B  GIÁ TR  T  T Ế Ừ Ộ Ị Ư ƯỞ NG NHÂN LO I Ạ

TR C TI P NH T LÀ T  TRI T H C c  đi n Đ c, KTCT h c Anh và CNXH không t Ự Ế Ấ Ừ Ế Ọ ổ ể ứ ọ ưở ng Pháp

CNXH KHÔNG T ƯỞ NG PHÁP KTCT H C TS CĐ ANH Ọ

TRI T H C CĐ Đ C Ế Ọ Ứ

TƯ TƯỞNG NHÂN LOẠI

CN LÊNIN

• Sự phát triển của KHTN cuối TK 18 -

đầu TK 19, đặc biệt là 3 phát minh:

H c thuy t ti n  ọ ế ế hóa c a Đac­Uyn ủ

Nhân t  ch  quan trong s  ra đ i tri t h c  ố ủ ự ờ ế ọ Mác

c c 

tham  gia

c tin

ộ

ựễ

Hi

u sâu 

s

c cu

n kh c

a 

ố

ố

ổủ

GCCN  trong  n

n 

SX ề

TBCN nê

n đ

ã đ

ng trên ứ

b. Ba th i k  ch  y u trong s  hình thành và  ờ ỳ ủ ế ự phát tri n c a Tri t h c Mác  ể ủ ế ọ

12/15/21

c. Th c ch t và ý nghĩa cu c cách m ng trong  ự ấ ộ ạ tri t h c do C.Mác và Ph.Ăngghen th c hi nØ C.Mác và Ph.Ăngghen đã kh c ph c tính ch t tr c quan,  ế ọ ắ ụ ấ ự ự ệ

siêu hình c a ch  nghĩa duy v t cũ và kh c ph c tính ch t  ủ ủ ậ ắ ụ ấ duy tâm, th n bí c a phép bi n ch ng duy tâm, Đ c sáng  ầ ủ ệ ứ ứ

t o  ra  m t  ch   nghĩa  duy  v t  tri t  h c  hoàn  b   là  ch   ạ ộ ủ ậ ế ọ ị ủ nghĩa duy v t bi n ch ng ậ ệ ứ

Ø C.Mác  và  Ph.  Ăngghen  đã  v n  d ng  và  m   r ng  quan  ậ ụ ở ộ

đi m duy v t bi n ch ng vào nghiên c u l ch s  xã h i,  ể ậ ệ ứ ứ ị ử ộ sáng t o ra ch  nghĩa duy v t l ch s  ­ n i dung ch  y u  ạ ủ ậ ị ử ộ ủ ế

c a b ủ ướ c ngo t cách m ng  trong tri t h c ặ ạ ế ọ

Ø C.Mác và Ph. Ăngghen đã sáng t o ra m t tri t h c chân  ạ ộ ế ọ chính khoa h c, v i nh ng đ c tính m i c a tri t h c duy  ọ ớ ữ ặ ớ ủ ế ọ

v t bi n ch ng ậ ệ ứ

12/15/21

d. Giai đo n Lênin trong s  phát tri n Tri t h c Mác ạ ự ể ế ọ

Hoàn c nh l ch s  V.I.Lênin phát tri n Tri t h c Mác ả ị ử ể ế ọ

Ø  Cu i XIX, đ u XX: CNTB phát tri n cao sinh ra       ố ầ ể

CNĐQ, xu t hi n nh ng mâu thu n m i đ c bi t GCTS  ấ ệ ữ ẫ ớ ặ ệ

>< GCVS 

Ø Trung tâm cách m ng th  gi i chuy n sang n ạ ế ớ ể ướ c Nga và 

xu t  hi n  phong  trào  gi i  phóng  dân  t c  t i  các  n ấ ệ ả ộ ạ ướ c  thu c đ a c n h  th ng lý lu n m i soi đ ộ ị ầ ệ ố ậ ớ ườ ng

Ø Nh ng phát minh m i trong KHTN (v t lý h c) d n đ n  ữ ớ ậ ọ ẫ ế

s   kh ng  ho ng  v   TGQ…  CNDT  l i  d ngh ng  phát  ự ủ ả ề ợ ụ ữ minh  này  gây  nh  h ả ưở ng  tr c  ti p  đ n  nh n  th c  và  ự ế ế ậ ứ

ho t đ ng CM, n  r  các lo i CNDT khoa h c t  nhiên ạ ộ ở ộ ạ ọ ự

Ø Các  nhà  t   t ư ưở ng  t   s n  t n  công  nh m  xuyên  t c  và  ư ả ấ ằ ạ

ph  nh n ch  nghĩa Mác  ủ ậ ủ

V.I.Lênin  tr   thành  ng ở ườ ế ụ i  k   t c  trung  thành  và  phát  tri n  ể sáng t o ch  nghĩa Mác và tri t h c Mác trong th i đ i m i  ạ ủ ế ọ ờ ạ ớ

­  th i  đ i  đ   qu c  ch   nghĩa  và  cách  m ng  xã  h i  ch   ờ ạ ế ố ủ ạ ộ ủ nghĩa

ü Th i k  1893 ­ 1907, V.I.Lênin b o v  và phát tri n tri t  ờ ỳ ả ệ ể ế

h c Mác và chu n b  thành l p đ ng mácxít   Nga h ọ ẩ ị ậ ả ở ướ ng 

ü T  1917 ­ 1924 là th i k  Lênin t ng k t kinh nghi m th c  ừ ờ ỳ ổ ế ệ ự

ti n  cách  m ng,  b   sung,  hoàn  thi n  tri t  h c  Mác,  g n  ễ ạ ổ ệ ế ọ ắ

li n v i vi c nghiên c u các v n đ  xây d ng ch  nghĩa  ề ớ ệ ứ ấ ề ự ủ

xã h i ộ

ü Th i k  t  1924 đ n nay, tri t h c Mác ­ Lênin ti p t c  ờ ỳ ừ ế ế ọ ế ụ

đ ượ12/15/21c các Đ ng C ng s n và công nhân b  sung, phát tri n ả ộ ả ổ ể

h ng phát minh ữ

2. Đ i t ố ượ ng và ch c năng c a tri t h c  ứ ủ ế ọ Mác ­ Lênin

12/15/21

a. Khái ni m tri t h c Mác ­ Lênin ệ ế ọ

nh n  th c  đúng  đ n  và  c i ậ ứ ắ ả

t o hi u qu  th  gi i.ạ ệ ả ế ớ

a. Khái ni m tri t h c Mác ­ Lênin ệ ế ọ

12/15/21

Tri t  h c  Mác  ­  Lênin  là  tri t  h c  duy ế ọ ế ọ

v t bi n ch ng c  v  t  nhiên và xã h iậ ệ ứ ả ề ự ộ

Tri t h c Mác ­ Lênin tr  thành th  gi i ế ọ ở ế ớ

quan,  phương  pháp  lu n  khoa  h c  c a ậ ọ ủ

giai c p công nhân và các l c lấ ự ượng ti n ế

b  trên th  gi iộ ế ớ

Ngày  nay,  tri t  h c  Mác  ­  Lênin  đang ế ọ

đ ng    đ nh  cao  c a  t   duy  tri t  h c ứ ở ỉ ủ ư ế ọ

nhân  lo i,  là  hình  th c  phát  tri n  cao ạ ứ ể

nh t  trong  s   các  hình  th c  tri t  h c ấ ố ứ ế ọ

t ng có l ch sừ ị ử

b. Đ i t ố ượ ng c a tri t h c Mác ­ Lênin ủ ế ọ

rõ ràng đ i tố ượng 

c a  tri t  h c  và ủ ế ọ

đ i  tố ượng  c a ủcác  khoa  h c  c  ọ ụthể

Tri t  h c  Mác  ­ ế ọLênin  có  m i ốquan  h   g n  bó ệ ắ

ch t ch  v i các ặ ẽ ớkhoa h c c  thọ ụ ể

c. Ch c năng c a tri t h c Mác ­ Lênin ứ ủ ế ọ

ch ng ứ nâng cao vai trò tích 

c c,  sáng  t o ự ạ

c a con ngủ ười

Th  ế gi i ớ quan DVBC  có  vai  trò  là 

c   s   khoa  h c  đ  ơ ở ọ ể

đ u  tranh  v i  các ấ ớ

lo i  th   gi i  quan ạ ế ớduy  tâm,  tôn  giáo, 

ph n khoa h c.ả ọ

3.  Vai  trò  c a  tri t  h c  Mác  ­  Lênin  trong  đ i  ủ ế ọ ờ

s ng  xã  h i  và  trong  s   nghi p  đ i  m i    Vi t  ố ộ ự ệ ổ ớ ở ệ Nam hi n nay ( ệ GT chuyên không có ti t này, do  ế

đã có h n ch ẳ ươ ng 4 )

12/15/21

Tri t  h c  Mác  ­  Lênin  là  th   gi i  quan,  phế ọ ế ớ ương pháp lu n khoa h c và cách m ng cho con ngậ ọ ạ ười trong nh n th c và th c ti n ậ ứ ự ễ

Tri t h c Mác ­ Lênin là c  s  th  gi i quan và phế ọ ơ ở ế ớ ương pháp  lu n  khoa  h c  và  cách  m ng  đ   phân  tích  xu ậ ọ ạ ể

hướng phát tri n c a xã h i trong đi u ki n cu c cách ể ủ ộ ề ệ ộ

m ng khoa h c và công ngh  hi n đ i phát tri n m nh ạ ọ ệ ệ ạ ể ạ

m  ẽ

Tri t h c Mác ­ Lênin là c  s  lý lu n khoa h c c a công ế ọ ơ ở ậ ọ ủ

cu c xây d ng ch  nghĩa xã h i trên th  gi i và s  nghi p ộ ự ủ ộ ế ớ ự ệ

đ i m i theo đ nh hổ ớ ị ướng xã h i ch  nghĩa   Vi t Nam.ộ ủ ở ệ

K t thúc ch ế ươ ng 1 !

Xin cảm ơn!

CH ƯƠ NG 2

CH  NGHĨA DUY V T BI N CH NG Ủ Ậ Ệ Ứ

39

I. V T CH T VÀ Ý TH C Ậ Ấ Ứ

40

q Quan ni m c a ch  nghĩa duy tâm: ệ ủ ủ

Th a nh n s  t n t i c a s  v t, hi n từ ậ ự ồ ạ ủ ự ậ ệ ượng v t ch t nh ng ph  ậ ấ ư ủ

đ nh đ c tính t n t i khách quan c a chúngị ặ ồ ạ ủ

q Quan ni m c a ch  nghĩa duy v t trệ ủ ủ ậ ước Mác v  v t ch tề ậ ấ

Quan ni m c a CNDV th i c  đ iệ ủ ờ ổ ạ

Thuy t Ngũ Hành coi năm y u t : Kim, ế ế ố

M c, Th y, H a, Th  là nh ng y u t  ộ ủ ỏ ổ ữ ế ố

kh i nguyên c u t o nên m i v t. ở ấ ạ ọ ậ

Thuy t  Âm  ­  Dế ương  cho  r ng  có  hai  l c ằ ự

lượng  âm  ­  dương  đ i  l p  nhau  nh ng  l i ố ậ ư ạ

g n  bó,  c   k t  v i  nhau  trong  m i  v t,  là ắ ố ế ớ ọ ậ

kh i nguyên c a m i s  sinh thành, bi n hóa. ở ủ ọ ự ế

Quan ni m c a ch  nghĩa duy v t th i c  đ i v   ệ ủ ủ ậ ờ ổ ạ ề

v t ch t ậ ấ

Quan ni m c a ch  nghĩa duy ệ ủ ủ

s  đ u tiên c a m i s  v t ở ầ ủ ọ ự ậ

hi n  tệ ượng  trong  th   gi i ế ớ

ấ

Nh ng y u t  kh i nguyên mà các ữ ế ố ởnhà  t   tư ưởng  nêu  ra  đ u  m i  ch   là ề ớ ỉcác gi  đ nh, còn mang tính ch t tr c ả ị ấ ựquan  c m  tính,  ch a  đả ư ược  ch ng ứminh v  m t khoa h c.ề ặ ọ

CH ƯƠ NG I. CH  NGHĨA DUY V T BI N CH NG Ủ Ậ Ệ Ứ

CH ƯƠ NG I. CH  NGHĨA DUY V T BI N  Ủ Ậ Ệ

R n­ghen ơ

phát  hi n ệ

ra tia X

Béc­c ­ren ơphát hi n ệ

lượng bi n đ i ế ổtheo v n t c ậ ố

c a đi n tủ ệ ử

A.Anhxtanh:Thuy t tế ương 

đ i h p và ố ẹthuy t tế ương 

b. Cu c cách m ng trong khoa h c t  nhiên cu i  ộ ạ ọ ự ố

th  k  XIX, đ u th  k  XX , và s  phá s n c a các  ế ỷ ầ ế ỷ ự ả ủ quan đi m duy v t siêu hình v  v t ch t ể ậ ề ậ ấ

48

ü Các  nhà  khoa  h c,  tri t  h c  duy  v t  t   phát  hoài  ọ ế ọ ậ ự

nghi quan ni m v  v t ch t c a Ch  nghĩa duy v t  ệ ề ậ ấ ủ ủ ậ

tr ướ c

ü Ch  nghĩa duy tâm trong m t s  khoa h c t n công  ủ ộ ố ọ ấ

và ph  nh n quan ni m v  v t ch t c a ch  nghĩa  ủ ậ ệ ề ậ ấ ủ ủ duy v t ậ

ü M t s  nhà khoa h c t  nhiên tr ộ ố ọ ự ượ ừ t t  ch  nghĩa  ủ duy v t máy móc, siêu hình sang ch  nghĩa t ậ ủ ươ ng 

đ i, r i r i vào ch  nghĩa duy tâm ố ồ ơ ủ

v V.I.Lênin đã phân tích tình hình ph c t p đó và ch  rõ: ứ ạ ỉ

V t lý h c không b  kh ng ho ng, mà đó ậ ọ ị ủ ảchính là d u hi u c a m t cu c cách m ng ấ ệ ủ ộ ộ ạ

trong khoa h c t  nhiênọ ựCái b  tiêu tan không ph i là nguyên t , ị ả ửkhông  ph i  “v t  ch t  tiêu  tan”  mà  ch   có ả ậ ấ ỉ

gi i  h n  hi u  bi t  c a  con  ngớ ạ ể ế ủ ười  v   v t ề ậ

a. Quan ni m c a tri t h c Mác ­ Lênin v  v t ch t ệ ủ ế ọ ề ậ ấ

ch  quan c a t  duyủ ủ ư

Các s  v t, hi n tự ậ ệ ượng c a ủ

th   gi i,  dù  r t  phong  phú, ế ớ ấmuôn  v   nh ng  chúng  v n ẻ ư ẫ

có  m t  đ c  tính  chung, ộ ặ

th ng  nh t  đó  là ố ấ tính  v t  ậ

ch t  ­  ấ tính  t n  t i,  đ c  l p ồ ạ ộ ậkhông l  thu c vào ý th c ệ ộ ứ

a. Quan ni m c a tri t h c Mác ­ Lênin v  v t ch t ệ ủ ế ọ ề ậ ấ

m i  ớ cho ph m trù ạ

v t  ch t  thông ậ ấqua  đ i  l p  v i ố ậ ớ

ph m trù ý th cạ ứ

Đ nh nghĩa v t ch t c a  ị ậ ấ ủ

V.I.Lênin

“V t  ch t  là  m t  ph m  ậ ấ ộ ạ

trù  tri t  h c  dùng  đ   ch   ế ọ ể ỉ

th c  t i  khách  quan  đ ự ạ ượ c 

đem l i cho con ng ạ ườ i trong 

c m  giác,  đ ả ượ c  c m  giác  ả

c a chúng ta chép l i, ch p  ủ ạ ụ

l i,  ph n  ánh,  và  t n  t i  ạ ả ồ ạ

không  l   thu c  vào  c m  ệ ộ ả

giác”.