ĐẶC TRƯNG VÀ PHƯƠNG HƯỚNG XÂY DỰNG XÃ HỘI XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM

Độc lập dân tộc gắn liền với Chủ nghĩa xã hội là sự lựa chọn khách quan của lịch sử. 1. Những đặc trưng cơ bản của xã hội XHCN mà nhân dân ta xây dựng theo Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH năm 1991(Đại hội VII) 2. Trên cơ sở Cương lĩnh năm 1991, Đại hội X đã bổ sung và phát triển, nêu lên tám đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa ở nước ta như sau 3. Đặc trưng cơ bản của xã hội XHCN mà nhân dân ta đang xây dựng (Đại hội XI phát triển, bổ sung) là: Bài học kinh nghiệm

ĐẶC TRƯNG VÀ PHƯƠNG HƯỚNG XÂY DỰNG XÃ HỘI

XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM

Bố cục của bài có 3 phần lớn:

XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

II ĐẶC TRƯNG CỦA XÃ HỘI

XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM

III PHƯƠNG HƯỚNG XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

Các hình thái kinh tế - xã hội trong lịch

HTKT-XH cộng sản chủ nghĩa

Thời kỳ quá độ lên CNXH trong sự phân kỳ hình

thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa

Sơ đồ biểu diễn quan điểm phân kỳ của Mác – Ăngghen

Hình thái kinh tế - xã hội

Sơ đồ biểu diễn quan điểm phân kỳ của Lênin

Thời kỳ quá độ lên CNXH trong sự phân kỳ hình

thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa

Hình thái kinh tế - xã hội CSCN

Giai đoạn thấp (CNXH) Giai đoạn cao(CNCS)

Thời kỳ quá độ lên CNXH

Hình thái kinh tế xã

hội TBCN

Khái niệm và phân loại:

- Thời kỳ quá độ (TKQĐ): là thời kỳ chuyển biến cách mạng từ

xã hội này sang xã hội khác

- Khái niệm: TKQĐ lên CNXH là thời kỳ cải biến cách mạng sâu sắc toàn bộ các lĩnh vực của đời sống xã hội, bắt đầu từ khi GCCN và nhân dân lao động giành được chính quyền nhà nước cho đến khi CNXH tạo ra được những cơ sở của chính mình trên các lĩnh vực đời sống xã hội

- Phân loại: dựa vào điểm xuất phát của các nước khi đi lên CNXH

+ Quá độ trực tiếp

+ Quá độ gián tiếp

I THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI (CNXH) Ở VIỆT NAM

1 Tính tất yếu của thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam

2 Đặc điểm của thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam

1 Tính tất yếu của thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam

Xu thế tất yếu của sự ra đời hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa

HTKT-XH PHONG KIẾN HTKT-XH NÔ LỆ

HTKT-XH NGUYÊN THỦY

HTKT-XH CSCN

HTKT-XH TBCN

Tình hình thế giới:

- 1917 Cách mạng Tháng Mười Nga thành công, là sự kiện chính trị lớn nhất của thế kỉ XX, mở ra thời đại mới trong lịch sử loài người, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới

Tình hình Việt Nam

Sự lựa chọn khách quan của lịch sử:

Từ khi thực dân Pháp xâm lược Việt Nam đến trước năm

1930 có rất nhiều phong trào yêu nước nổ ra nhưng đều thất bại.

Nguyên nhân? Do không có đường lối cách mạng đúng đắn,

không có một chính Đảng lãnh đạo, không có một hệ tư tưởng tiên tiến, khoa học và cách mạng chỉ đường CHO NÊN:

Ngày 5/6/1911 người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành

ra đi tìm đường cứu nước.

Ngày 16,17/7/1920 Bác đọc được bản sơ thảo lần thứ nhất của Luận cương về những vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lê nin Bác khẳng định: “muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”.

Bác truyền bá CNXH vào nước ta, sáng lập và rèn luyện Đảng

ta để lãnh đạo nhân dân làm cách mạng giành thắng lợi.

Ngày 5/6/1911, t i b n c ng ại bến cảng ến cảng ảng Nhà R ng, ng ồng, người thanh niên ười thanh niên i thanh niên yêu n ước Nguyễn Tất Thành đã c Nguy n T t Thành đã ễn Tất Thành đã ất Thành đã lên chi c tàu buôn c a Pháp ến cảng ủa Pháp

(Latuts T rêvin) ơ Tơrêvin) ơ Tơrêvin)

sang ph ương Tây ng Tây

tìm đ ường cứu nước ng c u n ứu nước ước c.

Ngày 5/6/1911, t i b n c ng ại bến cảng ến cảng ảng Nhà R ng, ng ồng, người thanh niên ười thanh niên i thanh niên yêu n ước Nguyễn Tất Thành đã c Nguy n T t Thành đã ễn Tất Thành đã ất Thành đã lên chi c tàu buôn c a Pháp ến cảng ủa Pháp

(Latuts T rêvin) ơ Tơrêvin) ơ Tơrêvin)

sang ph ương Tây ng Tây

tìm đ ường cứu nước ng c u n ứu nước ước c.

Bản sơ thảo lần thứ nhất

NHỮNG LUẬN CƯƠNG

NHỮNG LUẬN CƯƠNG

Lênin và tác ph m thông qua t i đ i h i II c a Qu c t ẩm thông qua tại đại hội II của Quốc tế ại đại hội II của Quốc tế ại đại hội II của Quốc tế ội II của Quốc tế ủa Quốc tế ốc tế ế

c ng s n (1920) đã tác đ ng m nh m đ n t t ội II của Quốc tế ản (1920) đã tác động mạnh mẽ đến tư tưởng của ội II của Quốc tế ại đại hội II của Quốc tế ẽ đến tư tưởng của ế ư ưởng của ng c a ủa Quốc tế

Nguy n Aí Qu c ễn Aí Quốc ốc tế

- Chủ nghĩa Mác - Lênin

“Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mạng nhất là chủ nghĩa Lênin”

(Hồ Chí Minh toàn tập, NXB CTQG 2000, T2, Trg.257)

Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, thành lập Đảng cộng sản Việt Nam

Con tàu Latutsơ Tơrêvin

HỒ CHÍ MINH

BẾN CẢNG NHÀ RỒNG

Hội nghị thành lập Đảng 2/1930 tại Cửu Long

Hương Cảng, Trung Quốc.

Thảm sát Sơn Mỹ - 1968.Ngày 16 tháng 3 năm 1968 một nhóm quân nhân Mỹ (đại đội Charlie thuộc lữ đoàn bộ binh 11) dưới sự chỉ huy của người thiếu úy 24 tuổi William Calley nhận nhiệm vụ

chiếm đóng làng Sơn Mỹ và tìm du kích Việt Cộng.

Ngày 2/9/1945

Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Bản tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt

Nam Dân chủ Cộng hoà

Quân ta xung phong lên chiếm cột cờ một lô cốt

của địch ở Đồi C1 năm 1954

Ngày 6/12/1953, Bộ Chính trị tổ chức cuộc họp kế

hoạch tác chiến Đông - Xuân 1953 - 1954, Chiến

dịch Điện Biên phủ Chiều 7/5/1954, lá cờ "Quyết chiến - Quyết thắng" của

Quân đội nhân dân Việt Nam tung bay trên nóc hầm tướng De Castries Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ

đã toàn thắng

Quân ủy Trung Ương theo dõi diễn biến, chỉ

đạo chiến dịch Hồ Chí Minh tháng 4/1975

11h30' ngày 30/4/1975

Nhân dân mừng chiến thắng

Quá độ lên CNXH ở VN bắt đầu từ 1954 (miền Bắc),

1975 (cả nước) vừa phù hợp lý luận chung, vừa phù hợp điều kiện Việt Nam.

- Phù hợp với quy luật phát triển của lịch sử, lý luận phát triển bỏ qua (rút ngắn)

- Phù hợp xu thế thời đại: quá độ từ CNTB lên CNXH

- Phù hợp với lý luận chung về cách mạng Việt Nam, khi chính quyền đã thuộc về GCCN và NDLĐ dưới

sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam

- Phù hợp lý luận cách mạng không ngừng: cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân -> cách mạng xã hội chủ nghĩa

Bản chất của CNTB không thay đổi

Nagasaki – 1945.Đám mây hình nấm trên bầu trời Nakasaki vào ngày 9

tháng 8 năm 1945 này đã giết chết hơn 80 ngàn người và đã trở thành nỗi ám ảnh đe dọa cho hòa bình nhân loại.

Bản chất của CNTB không thay đổi

Tình trạng vô gia cư gia tăng

Người vô gia cư ngủ ở cảng cũ Marseill, Pháp

nhằm lôi kéo sự chú ý của chính quyền đối với tình trạng vô gia cư

đang tăng một cách báo động

Thành phố lều ở Cleverland, bang Ohio của Mỹ, nơi cư ngụ của những người vô gia cư

• chỉ 1% người giàu tại Mỹ nhưng đã chiếm tới 21% thu nhập và 35% tài sản của nước này.

• Những tấm biểu ngữ trên đường phố như: “Ngân hàng được cứu trợ Chúng tôi bị móc túi” hay "99% dân nghèo chống lại 1% người giàu có“

Trại tập trung Buchenwald- 1945.Trại tập trung Buchenwald của Đức Quốc xã sau khi được giải phóng năm 1945 Hơn 43 ngàn người Do Thái đã

bị hành hình tại đây Trong ảnh là những người dân Đức bị buộc phải đi xuyên qua Buchenwald để tận mắt chứng kiến những gì mà quốc gia của họ

đã gây ra cho thế giới.

Nạn đói ở châu phi.

Thực tiễn cách mạng Việt Nam từ khi có Đảng

đã khẳng định: ĐLDT gắn liền với CNXH là sự lựa chọn duy nhất đúng đắn.

- Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945;

- Thắng lợi của 2 cuộc kháng chiến thần kỳ;

- Thắng lợi của sự nghiệp đổi mới hơn 30 năm qua;

- Thắng lợi khi đối đầu với sự khủng hoảng của kinh tế thế giới;

Tất cả những thắng lợi đó đã mang lại cho Đảng

ta bài học lớn, đặt ở vị trí hàng đầu đó là: “kiên định mục tiêu ĐLDT và CNXH trên nền tảng Chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh”.

2 Đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Đặc điểm to lớn nhất của nước ta trong thời kỳ quá độ là từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội không trải qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa

2 Đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Về khó khăn:

Về thuận lợi:

2 Đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội ở Việt Nam.

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH năm 1991 xác định:

- Nước ta quá độ tiến lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN.

- Từ một xã hội vốn là thuộc địa nửa phong kiến đi lên CNXH, lực lượng sản xuất rất thấp.

- Đất nước trải qua chiến tranh lâu dài, hậu quả chiến tranh để lại nặng nề.

- Các thế lực thù địch luôn tìm mọi cách phá hoại.

* Về khó khăn:

Những khó khăn khách quan đó cho thấy thời kỳ quá

độ lên CNXH của chúng ta là 1 thời kỳ lịch sử lâu dài, phải giải quyết hàng loạt nhiệm vụ mới mẻ, phức tạp, chưa có trong tiền lệ.

* Về thuận lợi:

- Đất nước hòa bình, thống nhất; Dân tộc Việt Nam có truyền thống anh hùng, bất khuất, nhân dân có lòng yêu nước và cần cù lao động.

- Thời cơ phát triển do cách mạng khoa học và công nghệ và xu thế quốc tế hóa đời sống kinh tế thế giới tạo ra.

Cương lĩnh bổ sung năm 2011 chỉ rõ những thuận lợi cơ bản:

- Có sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng CSVN, do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, rèn luyện, có bản lĩnh chính trị vững vàng, dày dạn kinh nghiệm lãnh đạo (bổ sung so với cương lĩnh 1991).

- Dân tộc ta là một dân tộc anh hùng; nhân dân ta có lòng yêu nước nồng nàn, có truyền thống đoàn kết, nhân ái, cần cù lao động, sáng tạo, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng.

- Chúng ta từng bước xây dựng được những cơ sở vật chất-

kỹ thuật quan trọng (kế thừa).

- Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, sự hình thành và phát triển kinh tế tri thức cùng với quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế là một thời cơ để phát triển

Phim tư liệu

• Chiến thắng Điện Biên Phủ 1954 - 56 ngày đêm lừng lẫy 5 châu, chấn động địa cầu

https://www.youtube.com/watch?v=5WkIYto4xMA

Chiến Dịch Hồ Chí Minh

https://www.youtube.com/watch?v=LAk8r84FgM4

II ĐẶC TRƯNG CỦA XÃ HỘI

XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Bắt đầu từ Đại hội VII ( tháng 6/1991), Đảng ta đã khái quát các đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa xã hội Đại hội X và Đại hội

XI của Đảng đã bổ sung và phát triển các đặc trưng đó.

SV tìm hiểu nội dung sau:

(SV làm trong 30 phút nộp bài qua zalo cho giáo viên)

1 Những đặc trưng cơ bản của xã hội XHCN mà nhân dân ta xây

dựng theo Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ

lên CNXH năm 1991(Đại hội VII)

2 Trên cơ sở Cương lĩnh năm 1991, Đại hội X đã bổ sung và phát

triển, nêu lên tám đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa ở nước

ta như sau

3 Đặc trưng cơ bản của xã hội XHCN mà nhân dân ta đang xây

dựng (Đại hội XI phát triển, bổ sung) là:

1 Những đặc trưng cơ bản của xã hội XHCN mà nhân dân

ta xây dựng theo Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH năm 1991:

- Do nhân dân lao động làm chủ

- Có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên LLSX hiện đại và chế

độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu

- Có nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc

- Con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làm theo năng lực, hưởng theo lao động Có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện

- Các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ

- Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân tất cả các nước trên thế giới

2 Trên cơ sở Cương lĩnh năm 1991, Đại hội X đã bổ sung và phát triển, nêu lên tám đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa ở nước ta như sau:

giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh (đây là đặc trưng mới mà cương lĩnh năm 1991 chưa đề cập).

Hai là: Do nhân dân làm chủ (so với cương lĩnh năm 1991 bỏ cụm từ “lao động” cho đúng với thực tế khi đã xây dựng cơ bản CNXH).

Ba là: Có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất (so với cương lĩnh năm 1991 đã bỏ cụm từ “dựa trên chế độ công hữu tư liệu sản xuất” và thay bằng cụm từ mới

“quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng”).

Bốn là: Có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Năm là: Con người được giải phóng khỏi áp bức, bất công, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, phát triển toàn diện ( so với cương lĩnh năm 1991 đã bỏ cụm từ “bóc lột” vì thực tế khi kết thúc thời kỳ quá độ, cũng như do khái niệm “bóc lột” còn có nhiều ý kiến khác nhau).

Sáu là: Các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ (bổ sung cụm từ “tương trợ”).

dân, vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

(đặc trưng này mới được bổ sung).

Tám là: Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân các nước trên thế giới

3 Đặc trưng cơ bản của xã hội XHCN mà nhân dân ta đang xây

dựng (Đại hội XI phát triển, bổ sung) là:

1 Là một xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh;

2 Do nhân dân lao động làm chủ;

3 Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp;

4 Có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc;

8 Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân các nước trên thế giới

7 Có Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân,

vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo;

5 Con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện;

6 Các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp đỡ lẫn nhau cùng phát triển;

III PHƯƠNG HƯỚNG ĐI LÊN CHỦ

NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

1 Đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa gắn với phát triển tri thức, bảo vệ tài nguyên môi trường:

- Tại sao phải CNH- HĐH? Vì nước ta có 1 nền sản xuất nhỏ nông nghiệp lạc hậu đi lên CNXH, tất yếu phải tiến hành CNH - HĐH

2 Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa:

Mục tiêu phát triển kinh tế là: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”, giải phóng mạnh mẽ và không ngừng phát triển sức sản xuất, nâng cao đời sống của nhân dân; đẩy mạnh xóa đói giảm nghèo, khuyến khích mọi người vươn lên làm giàu chính đáng

Phát triển kinh tế nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh

tế, trong đó kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo; kinh tế Nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân

Thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước, từng chính sách phát triển; tăng trưởng kinh tế đi đôi với phát triển văn hóa, y tế, giáo dục , giải quyết tốt các vấn đề xã hội.

Thực hiện chế độ phân phối chủ yếu theo kết quả lao động, hiệu quả kinh tế, đồng thời theo mức đóng góp vốn cùng các nguồn lực khác và thông qua phúc lợi xã hội

Phát huy quyền làm chủ xã hội của nhân dân, bảo đảm vai trò quản lý, điều tiết nền kinh tế của Nhà nước pháp quyền XHCN dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản

3 Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc làm nền tảng tinh thần của xã hội; xây

dựng con người, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội

“Tiếp tục phát triển sâu rộng và nâng cao chất lượng nền văn hóa Việt

Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, gắn kết chặt chẽ và đồng bộ hơn với phát triển kinh tế-xã hội, làm cho văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội”.

4 Đảm bảo vững chắc quốc phòng và an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội:

Xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN là 2 nhiệm vụ chiến lược có mối quan hệ chặt chẽ với nhau

Đảm bảo an ninh quốc gia ngày nay bao gồm: an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an ninh văn hóa, an ninh tư tưởng, an ninh xã hội

Bảo vệ Tổ quốc ngày nay không chỉ bảo vệ lãnh thổ, biên giới, hải đảo, vùng trời, vùng biển, mà còn là bảo vệ chế độ XHCN, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân, bảo vệ kinh tế, văn hóa dân tộc, bảo vệ sự nghiệp đổi mới