TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘIKHOA MÔI TRƯỜNG KỲ THI KẾT THÚC HỌC PHẦN HỌC KỲ I NĂM HỌC 2021 - 2022 ĐỀ TÀI BÀI TẬP LỚN: Trình bày hiểu biết của em về tình hình thực hiện
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA MÔI TRƯỜNG
KỲ THI KẾT THÚC HỌC PHẦN HỌC KỲ I NĂM HỌC 2021 - 2022
ĐỀ TÀI BÀI TẬP LỚN: Trình bày hiểu biết của em về tình hình thực hiện tăng trưởng xanh tại Hàn Quốc (Kế hoạch/ Chiến lược hành động, các hành động thực tế trong các lĩnh vực và kết quả đạt được) Từ đó đưa ra những bài học kinh nghiệm đối với việc thực hiện tăng trưởng xanh tại Việt Nam.
Họ và tên học viên/sinh viên: Nguyễn Phan Khải
Mã học viên/sinh viên: 1811100587
Lớp: ĐH8QM1
Tên học phần: Tăng Trưởng Xanh
Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Mai Lan
Hà Nội, 2021
Trang 2MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
CHƯƠNG I: KẾ HOẠCH VÀ CHIẾN LƯỢC 2
1.1 Kế hoạch 2
1.2 Chiến lược 2
1.3 Các văn bản pháp luật thể hiện được các lĩnh vực ưu tiên đầu tư, hành động để hoàn thiện kế hoạch tăng trưởng xanh ở Hàn Quốc 3
CHƯƠNG 2: NHỮNG LĨNH VỰC CHỦ YẾU TRONG CHIẾN LƯỢC QUỐC GIA VỀ TĂNG TRƯỞNG XANH 4
2.1 Xã hội carbon thấp 4
2.2 Hiệu quả năng lượng & năng lượng tái tạo 5
2.3 Công nghệ xanh và đổi mới công nghệ 6
2.4 Ngành công nghiệp xanh 7
CHƯƠNG 3: NHỮNG THÀNH CÔNG CỦA HÀN QUỐC VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM 8
3.1 Xã hội carbon thấp 8
3.2 Hiệu quả năng lượng & năng lượng tái tạo 8
3.3 Công nghệ xanh và đổi mới công nghệ 9
3.4 Ngành công nghiệp xanh 9
3.5 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam 10
KẾT LUẬN 12
TÀI LIỆU THAM KHẢO 13
Trang 3DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1 Các văn bản liên quan 3
Trang 4ĐẶT VẤN ĐỀ
Chỉ trong nửa thế kỷ, Hàn Quốc đã vượt qua cơn thịnh nộ của chiến tranh để trở thành một đất nước phát triển Hàn Quốc đã vượt qua các vấn đề đa dạng liên quan đến
sự phát triển đô thị đã phát triển thành một thành phố lấy người dân làm trung tâm với
sự an toàn và tiện lợi tối đa đứng thứ nhất trong cuộc khảo sát về quản trị toàn cầu 6 lần liên tiếp Đứng thứ 4 trong báo cáo thống kê các cuộc họp quốc tế hàng năm Xếp thứ 6 trên bảng xếp hạng thành phố quyền lực toàn cầu Hàn Quốc là thành phố nơi công dân hạnh phúc Để đạt được những thành tựu này có sự đóng ghóp của tăng trưởng xanh
Theo tài liệu “Chiến lược Tăng trưởng xanh, ít cacbon” được xuất bản tại Văn phòng Thủ tướng Chính phủ Hàn Quốc, Tăng trưởng xanh được hiểu là một chiến lược bắt đầu bằng sự từ bỏ qua quan niêm lạc hậu là phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường không thể song hành với nhau, từ đó, hướng tới tối đa hóa sự kết hợp giữa hai phạm trù này
Cho đến nay Hàn Quốc là quốc gia duy nhất cho đến nay thực hiện tăng trưởng xanh với quy mô và tốc độ chưa từng có, nên kinh nghiệm về tăng trưởng xanh của quốc gia này đáng để được phân tích chuyên sâu Chính quyền này đã coi tăng trưởng xanh như một tầm nhìn dài hạn, một mô hình phát triển và mục tiêu chính sách quan trọng phải được thực hiện không phải như một nỗ lực cải cách chậm chạp mà như một quyết định chính trị nhanh chóng và quyết đoán để phù hợp với sự tăng trưởng kinh tế
kỳ diệu của Hàn Quốc thời kỳ hậu chiến
Vì vậy thực hiện nghiên cứu tăng trưởng xanh tại Hàn Quốc Không chỉ góp phần củng cố cơ sở lý luận về tăng trưởng xanh cho Việt Nam mà còn đưa ra những bài học kinh nghiệm đối với việc thực hiện tăng trưởng xanh
Trang 5CHƯƠNG I: KẾ HOẠCH VÀ CHIẾN LƯỢC 1.1 Kế hoạch
Chính phủ Hàn Quốc đã lý giải tăng trưởng xanh như là 1 cách tiếp cận phát triển đầy sáng tạo, đòi hỏi sự thay đổi căn bản trong mô hình tăng trưởng của đất nước, từ
“tăng trưởng thiên về số lượng” sang “tăng trưởng hướng đến chất lượng”
Theo mô hình mới về “tăng trưởng hướng đến chất lượng”, các yếu tố thiêt yếu trong sản xuất là những ý mới, những tiến bộ các tính bước ngoặt và công nghệ tân tiến nhất Tăng trưởng kinh tế dựa vào những định hướng này được kỳ vọng sẽ tạo ra
sự tăng trưởng ‘thiên về số lượng, theo bề rộng” Cách tiếp cận này tạo điều kiện cho một mối quan hệ đôi bên cùng có lợi giữa tăng trưởng kinh tế và môi trường
Tầm nhìn ới này dựa trên một Chiến lược quốc gia về Tăng trưởng xanh, ít các-bon kéo dài đến năm 2050 và được thực hiện thông qua các kế hoạch 05 năm về Tăng trưởng xanh Chiến lược này đã đề ra 3 mục tiếu chính với 10 định hướng chính sách
cụ thể
Mục tiêu thứ nhất là ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu và đạt tới sự độc lập
về năng lượng Mục tiêu này kêu gọi các hành động như đặt ra những mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính từ trung hạn đến dài hạn, tăng cường sử dụng các nguồn năng lượng mới, năng lượng tái tạo và củng cố năng lực ứng phó của quốc gia nhằm chống lại những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu
Mục tiêu thứ hai là tạo ra các động cơ tăng trưởng mới trên nhiều mặt trận Trọng
tâm của nó là tăng cường những đầu tư chiến lược trong nghiên cuws và phát triển công nghệ xanh, thiết lập câu trúc cho tài chính xanh và đưa ra các ưu đãi về thuế cho những hoạt động thân thiện với môi trường
Mục tiêu thứ ba là nâng cao tổng thể chất lượng cuộc sống cho người dân và gia
tăng đóng góp cho cộng đồng quốc tế bằng cách vận động mạnh mẽ cho Tăng trưởng xanh Xét tầm quan trọng của việc thay đổi hành vi, Chính phủ đã thi hành các chiến dịch cộng đồng được thiết kế để tăng cường sự hiểu biết và tham gia của công dân, ví
dụ như Phong tào Khởi động xanh
1.2 Chiến lược
Chiến lược tăng trưởng xanh của hàn quốc bao gồm 10 điểm chính, đó là:
1) Giảm thiểu phát thải nhà kính, tăng trưởng với lượng cacbon thấp
2
Trang 62) Tái cơ cấu kinh tế với đọng lực tăng trưởng mới là ngành công nghiệp xanh và công nghệ thân thiện với môi trường
3) Phát triển công nghệ xanh tổng hợp trên cơ sở tận dụng các lợi thế của các ngành công nghiệp mũi nhọn Hàn quốc như công nghệ thông tin, sinh học, công nghệ tinh xảo … nhằm sản xuất và xuất khẩu các sản phẩm xanh
4) Giải quyết vấn đề “tăng trưởng không có việc làm” hiện nay thông qua việc phát triển ngành công nghệ xanh
5) Nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế
về môi trường bằng kỹ thuật xanh
6) Tái cơ cấu lãnh thổ quốc gia thành lãnh thổ tăng trưởng xanh, ít cacbon
7) Thực hiện cuộc cách mạng xanh thay đổi phương thức sinh hoạt và tiêu dùng 8) Không chỉ trên góc độ sản xuất và công nghệ, tăng trưởng xanh cần thay đổi nhận thức trên góc độ đạo đức, văn hóa – xã hội
9) Giữ tính công bằng trong thu thuế thông qua việc tăng thuế phát thải nhà kính
và ô nhiễm môi trường cũng như hỗ trợ, khuyến khích đề thu hút sự tham gia tự nguyện của nhân dân
10) Tăng trưởng xanh là chiến lược marketing quốc gia Thông qua việc tuyên truyền về chiến lược tăng trưởng xanh, nâng cao vị thế quốc tế của Hàn Quốc với tư cách là một quốc gia đi đầu trong lĩnh vực môi trường quốc tế
1.3 Các văn bản pháp luật thể hiện được các lĩnh vực ưu tiên đầu tư, hành động để hoàn thiện kế hoạch tăng trưởng xanh ở Hàn Quốc.
Bảng 1.1 Các văn bản liên quan
Tổng quan về Luật Xanh
Đạo luật số 16646 Luật cơ bản về tăng trưởng xanh các-bon thấp
Đạo luật số 17857 Đạo luật khung về Chính sách Môi trường
Đạo luật số 17847 Hành động khuyến khích tiết kiệm
và tái chế Ứng phó với biến đổi khí
hậu
Đạo luật số 18205 Đạo luật đối phó với thiên tai Đạo luật số 18028 Đạo luật bảo tồn môi trường không khí
Giảm khí nhà kính Đạo luật số 18028 Đạo luật bảo tồn môi trường không
khí
Trang 7Đạo luật số 16306 Đạo luật khuyến khích phát triển
và phân phối các phương tiện thân thiện với môi trường
Năng lượng xanh
Đạo luật số 18075 luật năng lượng Đạo luật số 18078 Đạo luật xúc tiến hạt nhân Đạo luật số 18128 Đạo luật Kinh doanh Phát triển Nguồn lực Nước ngoài
Nền kinh tế xanh Đạo luật số 18405 Đạo luật xúc tiến phát minhĐạo luật số 16172 Đạo luật khuyến khích chuyển đổi
sang cơ cấu công nghiệp thân thiện với môi trường
Cuộc sống xanh
Đạo luật số 17869 Đạo luật Khuyến khích và Thúc đẩy Giao thông Công cộng
Đạo luật số 18026 Đạo luật khuyến khích nông nghiệp và ngư nghiệp thân thiện với môi trường và quản lý và hỗ trợ thực phẩm hữu cơ
CHƯƠNG 2: NHỮNG LĨNH VỰC CHỦ YẾU TRONG CHIẾN LƯỢC
QUỐC GIA VỀ TĂNG TRƯỞNG XANH 2.1 Xã hội carbon thấp
Mặc dù được xếp hạng vào các nước đang phát triển không phải chịu trách nhiệm nhiều về giảm khí phát thải trong các cuộc đàm phán quốc tế về khí hậu, nhưng thực tế Hàn Quốc là một trong những nước phát thải nhiều nhất trong các quốc gia thuộc OECD Vì vậy, chính phủ Hàn Quốc đã đặt ra một mục tiêu đầy tham vọng giảm phát thải 30% so với mức BAU vào năm 2020 dựa trên những đánh giá khoa học và tham vấn với nhiều bên liên quan Để thực hiện cam kết này, chính phủ đã đưa ra một khung thể chế và pháp lý toàn diện để tạo điều kiện cho việc thực hiện các chiến lược giảm nhẹ Một loạt các sáng kiến đã được thực hiện thành công như thành lập Trung tâm Thống kê và Nghiên cứu Khí nhà kính và đưa ra một vài chương trình giảm phát thải nhắm đến khu vực nhà nước và tư nhân Những sáng kiến này là cơ sở thí điểm cho hành động giảm nhẹ mạnh mẽ nhất của Hàn Quốc tính đến nay – Kế hoạch mua bán tín chỉ phát thải Hàn Quốc (K-ETS) – hiện vẫn đang được thúc đẩy, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ của các ngành công nghiệp bị ảnh hưởng, và dự kiến nó sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc khiến các ngành phát thải nhiều phải khai thác các biện pháp giảm nhẹ có hiệu quả kinh tế và đầu tư vào công nghệ carbon thấp Hiện nay, Hàn Quốc chưa đạt được kết quả đáng kể nào trong việc tách rời tăng trưởng xanh khỏi phát thải khí nhà kính Tuy nhiên, chính phủ hy vọng sẽ đạt được những kết quả tốt
4
Trang 8hơn khi thực hiện nhiều nỗ lực mạnh mẽ, thậm chí đặc biệt hơn để đạt được mục tiêu này
2.2 Hiệu quả năng lượng & năng lượng tái tạo
Trong bối cảnh Hàn Quốc phải phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu mỏ, thì thách thức về an ninh năng lượng là nhân tố chính thúc đẩy chuyển sang tăng trưởng xanh trên quy mô quốc gia Nhưng các giải pháp năng lượng xanh, gồm – giảm nhu cầu năng lượng, nâng cao hiệu quả năng lượng, và sử dụng năng lượng tái tạo – không chỉ giải quyết vấn đề ảnh hưởng của giá dầu mà còn cải thiện chất lượng môi trường và tiến đến một cơ cấu kinh tế sử dụng năng lượng ít hơn, sạch hơn được xây dựng trên những động lực tăng trưởng mới
Xã hội tiêu thụ ít năng lượng Để đối phó tốt hơn với sự biến đổi của giá dầu và những rủi ro ngày càng tăng của biến đổi khí hậu, Hàn Quốc sẽ phải áp dụng những chính sách nghiêm khắc để kiểm soát tiêu thụ năng lượng và cải thiện hiệu quả năng lượng, để cuối cùng giảm được nhu cầu năng lượng khoảng 7,6% và 12,4% so với dự báo BAU vào năm 2020 và 2030 Trên cơ sở mục tiêu này, cường độ năng lượng (TOE trên triệu won) dự kiến sẽ cải thiện, giảm từ 0,341 năm 2006 xuống còn 0,185 vào năm 2030
Sự độc lập về năng lượng Là biện pháp để cải thiện an ninh năng lượng, quốc gia này sẽ tích cực phát triển ngồn năng lượng hải ngoại để mở rộng nguồn năng lượng
và tận dụng tối đa nguồn năng lượng tái tạo bản địa Ngoài ra, quốc gia này sẽ tìm cách thúc đẩy sử dụng các sản phẩm phi dầu mỏ như khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), than, và năng lượng hạt nhân để có được sự kết hợp năng lượng tối ưu Mục tiêu giảm
sự phụ thuộc của năng lượng vào dầu mỏ từ 43,4% (2007) xuống 33% (2030), mục tiêu gia tăng về thị phần năng lượng tái tạo để đáp ứng được tổng tiêu thụ năng lượng quốc gia từ 2,4% (2007) lên 11% (2030)
Công nghiệp năng lượng xanh là động lực mới cho tăng trưởng kinh tế Hàn Quốc cũng hướng tới việc hỗ trợ các hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) để thúc đẩy sự phát triển của công nghệ và các ngành công nghiệp liên quan đến các hệ thống hiệu quả năng lượng và năng lượng tái tạo Cụ thể là, chính phủ sẽ tăng gấp đôi ngân sách cho R&D về công nghệ xanh, để không chỉ đẩy nhanh tốc độ thương mại hóa công nghệ xanh mà còn tạo ra nhiều việc làm mới trong các ngành liên quan đến tăng trưởng xanh Mục tiêu về mức độ nội địa hóa công nghệ trong ngành năng lượng
Trang 9xanh so với các quốc gia hàng đầu thế giới là 100% vào năm 2030 (tính đến năm 2007 mức độ này ở vào khoảng 60%) Việc đạt được các mục tiêu này sẽ giúp nâng cao được thị phần của Hàn Quốc trên thị trường năng lượng tái tạo toàn cầu
Phúc lợi năng lượng Để đạt được sự hòa nhập xã hội, chính phủ sẽ đưa ra nhiều biện pháp khác nhau (ví dụ như mở rộng nguồn cung năng lượng chi phí thấp cho các cộng đồng nghèo, điều chỉnh cơ cấu giá năng lượng, v.v.) để đảm bảo rằng tất cả mọi công dân đều có thể được đáp ứng các nhu cầu năng lượng cơ bản bất kể thu nhập như thế nào Chính phủ cũng tìm cách giảm tỷ lệ các hộ gia đình có mức tiêu thụ năng lượng vượt quá 10% tổng thu nhập của họ từ 7,8% năm 2007 xuống 0% vào năm 2030
Các thiết bị điện tử chiếm một tỉ lệ lớn năng lượng tiêu thụ ở các hộ gia đình, các doanh nghiệp và ngành công nghiệp Với sự quan tâm ngày càng tăng của công chúng
và sự xiết chặt quy định tiêu chuẩn của chính phủ, việc áp dụng phẩm cấp và chứng nhận hiệu quả năng lượng đã làm cho người tiêu dùng thấy dễ dàng hơn trong việc lựa chọn các sản phẩm thân thiện với môi trường Tuy nhiên, có một thực tế là các hàng hóa hiệu quả năng lượng trên thị trường thường có giá thành cao hơn, và khiến người tiêu dùng có xu hướng mua các hàng hóa rẻ hơn và ít hiệu quả hơn Điều đó có thể dẫn đến giảm nhu cầu đối với các hàng hóa hiệu quả năng lượng, từ đó càng làm tăng thêm giá cả của những mặt hàng đó Để tạo điều kiện cho khu vực nhà nước dẫn dắt các nỗ lực bảo tồn năng lượng, chính sách về “Bắt buộc mua sắm các hàng hóa hiệu quả năng lượng” đòi hỏi các cơ quan nhà nước phải ưu tiên mua sắm các hàng hóa hiệu quả năng lượng Cụ thể là, các cơ quan phải xác định và lựa chọn hàng hóa có “chứng nhận hiệu quả năng lượng cao” hoặc “phẩm cấp hiệu quả năng lượng cao nhất” khi mua sắm các thiết bị điện tử mới
2.3 Công nghệ xanh và đổi mới công nghệ
Ngày nay đổi mới công nghệ vẫn giữ vai trò tối quan trọng trong thực tế thực hiện chiến lược tăng trưởng xanh carbon thấp quốc gia vì Hàn quốc coi tăng trưởng xanh là động lực tăng trưởng mới – là chiến lược mấu chốt tạo ra một chu trình khép kín giữa các lợi ích môi trường, kinh tế và xã hội Những thay đổi về chính sách đối
với công nghệ xanh của Hàn Quốc: Đề xuất tầm nhìn “Tăng trưởng xanh, ít các bon”
là mô hình phát triển quốc gia, xúc tiến kết hợp công nghệ xanh, mở rộng nghiên cứu
cơ bản, xanh hóa các ngành công nghiệp hiện có, khai thác động cơ tăng trưởng tương
6
Trang 10lai, xây dựng cơ sở hạ tầng cho công nghệ xanh (lựa chọn 27 công nghệ xanh cốt lõi), Công nghệ nguồn năng lượng, nâng cao hiệu suất, xanh hóa nền công nghiệp – không gian, BVMT – tuần hoàn tài nguyên (phân loại 27 công nghệ xanh cốt lõi theo kỳ hạn
và độ tập trung), Thích ứng với biến đổi khí hậu, độc lập năng lượng, tạo động cơ tăng trưởng mới, cải thiện chất lượng cuộc sống và tăng cường hình ảnh quốc gia, Pin thứ cấp thế hệ mới, PC xanh, LED, pin mặt trời hiệu quả cao, ô tô xanh, lưới điện thông minh, lò phản ứng nước nhẹ mô hình mới, pin nhiên liệu, thu thập các bon, xử lý nước tiên tiến, Tăng cường tính bền vững của TN&MT, thích ứng và thiết lập hệ thống ứng phó với biến đổi khí hậu, nâng cao công bằng xã hội và sức khỏe của nhân dân, nâng cao tính bền vững của cấu trúc nền kinh tế và công nghiệp, Chiến lược phát triển công nghệ môi trường, chiến lược nuôi dưỡng công nghiệp môi trường, chiến lược phát triển liên kết công nghệ và công nghiệp môi trường (5 mục tiêu, 16 công nghệ cốt lõi),
Đề xuất tầm nhìn “Kỷ nguyên mới của hy vọng và hạnh phúc” là mô hình phát triển quốc gia, Tăng cường vai trò của nền kinh tế sáng tạo, tạo ra động lực tăng trưởng, khai thác công nghệ mới – thị trường mới, tăng cường năng lực đổi mới công nghệ thông tin và truyền thông…
2.4 Ngành công nghiệp xanh
Khu công nghiệp xanh thông minh là dự án xây dựng khu công nghiệp đổi mới
mô hình tương lai thông qua quy tụ các ngành công nghiệp xanh, vượt ra khỏi phạm vi thông minh hóa khu công nghiệp Đây chính là khu phức hợp công nghiệp công nghệ cao, thân thiện với môi trường được thiết kế để nâng cao năng suất, đồng thời giảm phát thải các vật liệu độc hại
Trước đó, Chính phủ Hàn Quốc công bố sẽ dành 3.200 tỷ won (2,7 tỷ USD) từ ngân sách quốc gia để xúc tiến các dự án trọng tâm tới năm 2025, như chuyển đổi số các cơ sở hạ tầng khu công nghiệp, đổi mới năng lượng có khí thải thấp và hiệu suất cao và các dự án thân thiện với môi trường
Chính phủ Hàn Quốc đặt mục tiêu nâng cao hiệu suất năng lượng lên 15,7% tới năm 2025, và kỳ vọng sẽ tạo được 33.000 việc làm chất lượng Ngoài ra, có tới 66% doanh nghiệp trên cả nước hoạt động trong 7 khu công nghiệp trên, nên được kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa trong nỗ lực đổi mới ngành chế tạo cũng như thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương Kỹ thuật số và xanh là hai từ khóa trong sáng kiến "Chiến lược