Trình bày hiểu biết của em về tình hình thực hiện tăng trưởng xanh tại Trung Quốc (Kế hoạchchiến lược hành động, các hành động thực tế trong các lĩnh vực và kết quả đạt được). Từ đó đưa ra những bài học kinh nghiệm đối với việc thực hiện tăng trưởng xanh

Theo tổ chức sáng kiến tăng trưởng xanh của Liên Hợp Quốc GEI, Tăng trưởng xanh hay xây dựng nền kinh tế xanh là quá trình tái cơ cấu lại hoạt động kinh tế và cơ sở hạ tầng để thu được k

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA MÔI TRƯỜNG

KỲ THI KẾT THÚC HỌC PHẦN HỌC KỲ I NĂM HỌC 2021 - 2022

ĐỀ TÀI BÀI TẬP LỚN: Trình bày hiểu biết của em về tình hình thực hiện tăng trưởng xanh tại Trung Quốc (Kế hoạch/chiến lược hành động, các hành động thực tế trong các lĩnh vực và kết quả đạt được) Từ đó đưa ra những bài học kinh nghiệm đối với việc thực hiện tăng trưởng xanh tại Việt Nam.

Họ và tên học viên/sinh viên: Vũ Văn Long

Mã học viên/sinh viên: 1811100463

Lớp: ĐH8QM1

Tên học phần: Tăng Trưởng Xanh

Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Mai Lan

Hà Nội - 2021

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 Kế hoạch, chiến lược tăng trưởng xanh tại Trung Quốc 2

2 Hoạt động của Trung Quốc trong việc thực hiện tăng trưởng xanh 4

3 Kết quả thực hiện tăng trưởng xanh tại Trung Quốc 7

4 Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam 10

KẾT LUẬN 12

TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

ĐẶT VẤN ĐỀ

Ngày nay, việc các quốc gia chủ động trong việc hướng tới nền kinh tế các bon thấp là một hướng đi, góp phần giảm thiểu các nguy cơ do biến đổi khí hậu Hơn nữa, người tiêu dùng đang ngày càng yêu cầu cao về việc được sử dụng các sản phẩm an toàn với khí hậu, các doanh nghiệp ngày càng có trách nhiệm đối với việc phát thải khí nhà kính đã mở ra những hướng đi mới cho ngành công nghiệp hàng hóa các bon thấp Theo tổ chức sáng kiến tăng trưởng xanh của Liên Hợp Quốc GEI, Tăng trưởng xanh hay xây dựng nền kinh tế xanh là quá trình tái cơ cấu lại hoạt động kinh tế và cơ

sở hạ tầng để thu được kết quả tốt hơn từ các khoản đầu tư cho tài nguyên, nhân lực và tài chính, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính, khai thác và sử dụng ít tài nguyên thiên nhiên hơn, tạo ra ít chất thải hơn và giảm sự bất công trong xã hội.[1]

Trung Quốc, mới đây, chính thức vượt qua Mỹ để trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới Đi kèm với điều đó, Trung Quốc cũng là quốc gia có lượng phát thải cao nhất trên thế giới, hiện Trung Quốc đang phải đối mặt với áp lực trong nước và quốc tế về yêu cầu giảm mức khí thải Việc khai thác, tận dụng các nguồn lực tối đa nhằm phục

vụ phát triển kinh tế, làm cho nguy cơ cạn kiệt về tài nguyên thiên nhiên, ô nhiễm, suy thoái luôn thường trực nếu như không có một cách nhìn, một sự quan tâm đáng kể nào Việc thực hiện đẩy mạnh phát triển kinh tế và đồng thời đảm bảo cân bằng những tác động đến môi trường là một vấn đề nan giải và đã được Trung Quốc quan tâm, nghiên cứu, trong thực tế Trung Quốc đã có các chiến lược, kế hoạch nhằm mục đích thực hiện một nền tăng trưởng kinh tế vững mạnh đồng thời cải thiện chẩt lượng môi trường, giảm mức độ sử dụng năng lượng, ít tạo ra chất thải hơn

1 Kế hoạch, chiến lược tăng trưởng xanh tại Trung Quốc.

Kể từ khi cải cách và mở cửa vào cuối những năm 1970, nền kinh tế của Trung Quốc đã phát triển với tỉ lệ trung bình hàng năm là 9% Bảo vệ môi trường cũng là một tiến trình quan trọng: từ năm 2005 đến 2010, mức tiêu thụ năng lượng trên mỗi đơn vị GDP giảm 19.1%, nhu cầu oxi hoá học giảm 12.5% và khí thải lưu huỳnh giảm 14.3% Tuy nhiên tốc độ phát triển kinh tế nhanh chóng khiến Trung Quốc phải trả giá đắt về môi trường, với ô nhiễm không khí, suy thoái đất và tổn thất đa dạng sinh học tăng lên đáng kể Từ đó, Trung Quốc đã nhận thấy rằng chuyển đổi xanh nền kinh tế sẽ là lựa chọn chiến lược tốt nhất để hạn chế các tác động xấu đến tài nguyên, suy thoái sinh thái và nâng cao hiệu quả kinh tế

Luật Xây dựng của Công hoà nhân dân Trung Hoa năm 1998

Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn Cộng hoà nhân dân Trung Hoa năm 2008 Luật tiết kiệm năng lượng của Cộng hoà nhân dân Trung Hoa năm 2008

Quy định về tiết kiệm năng lượng xây dựng dân dụng 2008

Quy định tiết kiệm năng lượng cho các tổ chức công cộng 2008 [5]

Tháng 7 năm 2007, Đề xuất hướng dẫn để cải thiện và củng cố dịch vụ tài chính cho lĩnh vực tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường do Ngân hàng nhân dân Trung Quốc ban hành

Tháng 11 năm 2007, Đề xuất hướng dẫn về Cấp tín dụng để tiết kiệm năng lượng

và giảm thiểu phát thải do CBRC ban hành

Tháng 04 năm 2012, Hướng dẫn cho tín dụng xanh do CBRC ban hành

Kế hoạch 5 năm lần thứ 11 (2006 -2010) của Trung Quốc đặt mục tiêu là giảm 20% cường độ năng lượng chung của nền kinh tế

Kế hoạch 5 năm về Phát triển kinh tế và xã hội Quốc Gia lần thứ 12 của Trung Quốc đặt ra khuôn khổ chiến lược để đạt được tăng trưởng xanh và phát triển bền vững

Kế hoạch phát triển xanh này đưa ra định hướng cho cả giai đoạn 5 năm trong kế hoạch (2011 – 2015), cũng như giai đoạn trung và dài hạn Mục tiêu chiến lược tổng thể của nó là phát triển kinh tế bao trùm, xanh và cạnh tranh

Các mục tiêu chính bao gồm:

- Giảm 16% cường độ năng lượng (tiêu thụ năng lượng trên một đơn vị GDP)

- Tăng năng lượng không hoá thạch lên 11.4% tổng năng lượng sử dụng.ư

- Giảm 17% cường độ Carbon (lượng khí thải carbon trên một đơn vị GDP) [6]

Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 (2021 – 2025): mục tiêu về lượng khí thải carbon vào năm 2030 và trở thành quốc gia "trung tính với carbon" vào năm 2060 Cơ quan chuyên trách nhắc lại các mục tiêu của quốc gia này là cắt giảm 18% lượng khí thải carbon dioxide và 13,5% cường độ năng lượng vào năm 2025, theo kế hoạch bao gồm giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2025

Luật thúc đẩy sản xuất sạch hơn và các biện pháp tạm thời đánh giá sạch hơn năm 2002 bởi nDrC và Mep Đồng thời chính phủ phát hành thêm hai thư mục hướng tới công nghệ sản xuất sạch hơn, liên quan đến chín ngành công nghiệp chủ chốt và

113 tiêu chuẩn sản xuất sạch

Các chính sách về tiêu dùng:

- Luật tiêu thụ bền vững và Luật mua sắm xanh được ban hành

- Ngắn hạn: Hỗ trợ tài chính cho người tiêu dùng các hàng hoá xanh

- Trợ cấp cho hàng hoá sử dụng điện hiệu quả, xe oto năng lượng mới

- Trung và dài hạn: Thuế thải cácbon và thuế môi trường được thiết kế và thực hiện

Các chính sách tài chính: Xây dựng một hệ thống thuế xanh và tăng chi tiêu ngân sách phát triển của nền kinh tế cacbon thấp

- Kết hợp chi phí môi trường và suy thoái tài nguyên trong việc định giá năng lượng

- Hỗ trợ tài chính cho tiết kiệm năng lượng, năng lượng tái tạo và đổi mới công nghệ cacbon thấp

Chính sách về năng lượng công nghệ: Ưu tiên tiết kiệm tài nguyên và phát triển

đa dạng các nguồn năng lượng

Chính sách quản lý, giáo dục: Nâng cao nhận thức quốc gia và các hoạt động giáo dục, thiết lập các hệ thống thông tin công khai liên quan đến pháp luật, tiêu chuẩn, thủ tục, công nghệ, hàng hoá

Chính sách đổi mới công nghệ: tăng cường đầu tư nghiên cứu và phát triển các bon thấp [8]

2 Hoạt động của Trung Quốc trong việc thực hiện tăng trưởng xanh

 Năng lượng

Từ 2002 – 2005: Để đảo ngược sự gia tăng bất ngờ về cường độ năng lượng, chính phủ đã huy động chiến dịch quốc gia thúc đẩy sử dụng năng lượng hiệu quả, đặc biệt là nhắm vào các doanh nghiệp tiêu thụ năng lượng lớn nhất và kém hiệu quả nhất Chương trình “Top 1.000” nhắm mục tiêu vào khoảng 1.000 công ty (tiêu thụ khoảng một phần ba năng lượng của cả nước) để cải thiện hiệu quả

Đóng cửa các cơ sở công nghiệp và năng lượng kém hiệu quả Thống kê cho thấy

số nhà máy đóng cửa tương đường khoảng 16% quy mô công suất được thêm vào cùng một khoảng thời gian

Sau khi Kế hoạch 5 năm lần thứ 12 được thông qua, một chương trình “Top 10.000” mới, được mô phỏng theo Chương trình “Top 1.000” nhưng bổ sung thêm thứ

tự quy mô của các công ty vào hỗn hợp được xây dựng và triển khai [6]

Thành lập các quỹ công nghiệp chuyên dụng của nhà nước, tăng cường khả năng tiếp cận vốn tư nhân hoặc hỗ trỡ chính sách công nghiệp thông qua tiếp cận các khoản vay ưu đãi hoặc quy R&D

Chính quyền Trung Quốc mới đây đã khởi động hệ thống mua bán điện “xanh” thí điểm để định hướng xã hội tiêu thụ năng lượng “xanh” và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang công nghệ carbon thấp, cụ thể là người tiêu dùng năng lượng sẽ tích cực giao dịch trực tiếp với các công ty sản xuất năng lượng gió và năng lượng mặt trời [2]

 Tài chính xanh

Năm 2009, ngân hàng phát triển trung quốc đã cho vay 139 tỷ NDT cho dự án tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường

Ngân hàng nông nghiệp đã phủ quyết 83 dự án cho vay do rủi ro môi trường và

hỗ trợ 1803 các dự án giảm phát thải Theo nDrC, các khoản đầu tư tích luỹ vào các dự

án tiết kiệm năng lượng đạt hơn 600 tỷ NDT từ 2006 – 2010 trong đó khoảng 50% đến

từ các khoản vay ngân hàng

Năm 2007, thí điểm chương trình bảo hiểm môi trường lần đầu tiên được triển khai do Cục Bảo vệ Môi trường Nhà nước và Uỷ ban Quản lý Bảo hiểm Trung Quốc cùng ban hành “Đề xuất hướng dẫn về Bảo hiểm Trách nhiệm Môi trường” để kêu gọi các ngành có rủi ro môi trường cao như các ngành công nghiệp kim loại nặng thực hiện đăng ký bảo hiểm trách nhiệm môi trường [6]

 Công nghiệp

Trung Quốc phấn đấu đến 2020 đạt 15% lượng điện sản xuất từ năng lượng tái tạo, giảm 45% lượng carbon khí thải Xu hướng phát triển xanh tại Trung Quốc bắt đầu bằng kế hoạch 5 năm từ năm 2011 Chính phủ Trung Quốc đã đóng cửa hơn 2.000 doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường

Đầu tiên là Chương trình Khu công nghiệp sinh thái, được khởi xướng vào năm

2003 nhằm thúc đẩy chuyển đổi các khu công nghiệp truyền thống sang mô hình "tiết kiệm tài nguyên" và "sản xuất sạch", hay xây dựng các khu công nghiệp mới dựa trên

sự "cộng sinh công nghiệp" và nguyên tắc sản xuất sạch

Trên nền tảng đó, mô hình Khu công nghiệp "kinh tế tuần hoàn" (CEDIP) được Chính phủ giới thiệu vào năm 2005, dựa trên nguyên tắc giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế (3R) và giảm phát thải Theo đó, mô hình "kinh tế tuần hoàn" chú trọng việc quản

lý và tái tạo tài nguyên theo một vòng khép kín nhằm tránh tạo ra phế thải Đây là cơ

sở để Trung Quốc tiếp cận nền "kinh tế tuần hoàn" song song với việc thúc đẩy phát triển bền vững đô thị xung quanh các SEZ; đồng thời, cũng là nội dung chính trong Chiến lược phát triển trung hạn của Trung Quốc giai đoạn 2006 - 2010 (Kế hoạch 5 năm lần thứ 11).[4]

Đến năm 2012, CEDIP đã được áp dụng đồng loạt trên hầu hết các khu công nghiệp theo Chương trình Chuyển đổi tuần hoàn các khu công nghiệp (CTIP), nhằm hướng tới Kế hoạch 5 năm lần thứ 12 và thực hiện các cam kết về biến đổi khí hậu toàn cầu Trong đó, Trung Quốc không chỉ chú trọng vào phát triển khu công nghiệp bền vững mà còn thúc đẩy các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao như năng lượng mới, công nghệ sạch và công nghệ thông tin.[4]

Cùng với CTIP, vào năm 2013, Chính phủ đã phát động Chương trình Khu công nghiệp phát thải các bon thấp (LCIP) nhằm hướng tới mục tiêu Hiến pháp mới của

Trung Quốc là "nền văn minh sinh thái" Chương trình nhấn mạnh việc kiểm soát và định lượng phát thải các bon và phát triển cơ sở hạ tầng tại các Khu công nghiệp [4] Ban hành các chính sách công nghiệp mới nhằm hỗ trợ các ngành năng lượng sạch và các công nghệ liên quan

Các ngành được nhằm mục tiêu bao gồm các ngành công nghệ năng lượng hạt nhân, năng lượng mặt trời, gió, năng lượng sinh khối

Năm 2015, Chính phủ Trung Quốc đưa ra Kế hoạch “Made in China 2025” là kế hoạch 10 năm của Trung Quốc nhằm nâng cấp nền tảng sản xuất của Trung Quốc bằng cách phát triển nhanh 10 ngành công nghệ cao Đứng đầu trong các ngành này là ô tô điện, các phương tiện sử dụng năng lượng mới khác, công nghệ thông tin và viễn thông thế hệ mới, công nghệ rô bốt và trí tuệ nhân tạo tiên tiến

Năm 2002, nDrC và Mep ban hành luật khuyến khích sản xuất sạch hơn và các biện pháp tạm thời kiểm toán sản xuất sạch hơn và chính phủ ban hành 9 ngành công nghiệp chủ chốt và 113 tiêu chuẩn sản xuất sạch và “luật khuyến khích sản xuất sạch hơn” mới [8]

 Thành phố xanh

MEP thúc đẩy “Mô hình bảo vệ môi trường thành phố” trong 1997

Bắc Kinh, Thượng Hải và các thành phố lớn khác đều thực hiện tiêu chuẩn

“Trung Quốc 5” năm 2013

Tỉnh Sơn Đông bắt đầu loại bỏ những chiếc xe rẻ tiền từ 2013, tỉnh cũng cung cấp các ưu đãi khuyến khích việc thay thế các xe tải nặng

NDrC công bố một chính sách mua sắm mới: Từ năm 2014 – 2016, ít nhất 30%

xe mới được mua bởi các tổ chức chính phủ nên là “ Xe sử dụng năng lượng mới” [6]

 Nông nghiệp

Cải tạo các sa mạc lớn thành các cánh đồng nông nghiệp Trồng cây để hạn chế những trận bão cát Phủ xanh được tiến hành từ sa mạc Mu Us, tiếp theo tiến đến sa mạc Ta Kli Ma Kan

Vào năm 2015, Trung Quốc đã bắt đầu thực thi chính sách “3 trợ cấp”, trong đó

có hỗ trợ thực phẩm, hỗ trợ nông nghiệp toàn diện và hỗ trợ giống Kết hợp các yếu tố này lại thành chính sách nhất quán: hỗ trợ và bảo trợ nông nghiệp

Bên cạnh đó, mục tiêu của chính sách cũng được điều chỉnh nhằm bảo vệ năng suất đất và quy mô canh tác Các giải pháp chính trong quá trình điều chỉnh bao gồm: 80% quỹ hỗ trợ dành cho trợ cấp nông nghiệp toàn diện, hỗ trợ trực tiếp cho nông dân trồng ngũ cốc, và hỗ trợ mua giống mới để tăng năng suất trên diện tích canh tác Nông dân ký hợp đồng để sở hữu đất canh tác và được hưởng trợ cấp Nông dân cũng không được phép bỏ đất hoang hay giảm năng suất trên diện tích canh tác 20% quỹ dùng để hỗ trợ nông dân có diện tích canh tác lớn, đặc biệt là những hộ dân trồng ngũ cốc với quy mô canh tác lớn, họ có hệ thống tín dụng để đảm bảo [2]

 Xây dựng

Trung Quốc đã thiết lập các tiêu chuẩn các công trình xanh từ đầu những năm

2000 Các luật và quy định khác nhau như: Luật xây dựng, Luật quy hoạch đô thị và nông thôn, luật bảo tồn năng lượng đã đặt ra các tiêu chuẩn cho các công trình xanh Năm 2013, Bộ TNMT đã ban hành kế hoạch hành động công trình xanh quy định các yêu cầu nghiêm ngặt hơn đối với các công trình dân cư xanh [2]

3 Kết quả thực hiện tăng trưởng xanh tại Trung Quốc

Trong giai đoạn thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ 11, cường độ năng lượng của nền kinh tế đạt khoảng 19.1%, xấp xỉ với con số 20% đề ra

Ước tính có khoảng 15.3% nguồn tài trợ kích thích của chính phủ hướng đến đổi mới, bảo tồn năng lượng, cải thiện sinh thái và tái cơ cấu công nghiệp

Sau thời gian thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ 12, Trung Quốc thu được các kết quả như:

Mục tiêu 2010 2015

Thay đổi sau 5 năm (%)

Giảm tiêu thụ nước trên một đơn vị sản lượng công nghiệp

Tăng hệ số hiệu quả sử dụng nước trong tưới tiêu nông

Tăng sử dụng nhiên liệu không hoá thạch trong tiêu thụ

Mục tiêu 2010 2015

Thay đổi sau 5 năm (%)

Tổng giảm phát

thải các chất ô

nhiễm chính (%)

Tăng diện tích rừng Tỉ lệ che phủ rừng (%) 20.36 21.66 1.3

 Lĩnh vực năng lượng tái tạo

Các công ty của Trung Quốc đã sản xuất 31 triệu mét vuông máy nước nóng năng lượng mặt trời, chiếm 76% sản lượng toàn cầu

Năm 2009, sản lượng của Trung Quốc chiếm 80% của thế giới và Trung Quốc trở thành nhà sản xuất máy nước nóng mặt trời hàng đầu thế giới

Năm 2008, Trung Quốc là nhà sản xuất năng lượng mặt trời quang điện lớn nhất thế giới vượt qua Nhật Bản và Châu Âu với 98% sản phẩm xuất khẩu ra nước ngoài Chính phủ đã hỗ trợ thông qua MoST như: Quỹ đổi mới công nghệ cho các công

ty công nghệ nhỏ, hoàn thuế hoặc miễn phí và thuế (thuế thu nhập doanh nghiệp, VAT

và lãi suất cho vay), phí tiêu thụ điện, bảo lãnh vay vốn của chính phủ, các khoản cho vay và tín dụng do chính phủ hoặc ngân hàng nhà nước Trung Quốc cung cấp

Trong những năm thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ 11 (2006 – 2010), ngành công nghiệp sản xuất năng lượng mặt trời đã tạo ra 2700 việc làm trực tiếp và 6500 việc làm gián tiếp hàng năm [5]

 Nông nghiệp

3.4 triệu người tham gia trồng cây và hơn 130 triệu cây xanh được trồng.[2]

Hệ thống tổ hợp nông nghiệp – lâm nghiệp – chăn nuôi Zhagana: Trải dài vùng đất mà Cao nguyên Tây Tạng, Cao nguyên Loess và lòng chảo Chengdu hội tụ, hệ thống sản xuất nông nghiệp độc đáo này bao gồm một tổ hợp tự cung tự cấp về nông nghiệp, lâm nghiệp và chăn nuôi kết hợp cả đa dạng cảnh quan ngang và dọc Hệ thống này không những duy trì sinh kế và an ninh lương thực cho người dân địa phương, mà còn phục vụ các chức năng sinh thái quan trọng, hỗ trợ bảo tồn đất và nước cũng như gìn giữ đa dạng sinh học

 Công nghiệp