Trình bày hiểu biết của em về tình hình thực hiện tăng trưởng xanh tại 26 quốc gia thuộc liên minh Châu Âu (EU) trong khối OECD (Kế hoạchchiến lược hành động, các hành động thực tế trong các lĩnh vực và kết quả đạt được). Từ đó đưa ra những bài học kinh n

Việc thực hiện đẩy mạnh phát triển kinh tế và đồng thời đảm bảo cân bằng những tác động đến môi trường là một vấn đề nan giải và đã được một số nước thuộc Liên minh Châu Âu EU quan tâm,

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA MÔI TRƯỜNG

_

KỲ THI KẾT THÚC HỌC PHẦN HỌC KỲ I NĂM HỌC 2021 - 2022

ĐỀ TÀI BÀI TẬP LỚN: Trình bày hiểu biết của em về tình hình thực hiện tăng trưởng xanh tại 26 quốc gia thuộc liên minh Châu Âu (EU) trong khối OECD (Kế hoạch/chiến lược hành động, các hành động thực

tế trong các lĩnh vực và kết quả đạt được) Từ đó đưa ra những bài học kinh nghiệm đối với việc thực hiện tăng trưởng xanh tại Việt Nam.

Họ và tên học viên/sinh viên: Nguyễn Thị Thu Trang

Mã học viên/sinh viên: 1811100575

Lớp: ĐH8QM1

Tên học phần: Tăng Trưởng Xanh

Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Mai Lan

Hà Nội – 2021

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

I CHIẾN LƯỢC VÀ KẾ HOẠCH HOẠT ĐỘNG 3

II HOẠT ĐỘNG TĂNG TRƯỞNG XANH 5

2.1 Năng lượng 5

2.2 Giao thông 6

2.3 Nông nghiệp 6

III KẾT QUẢ TRONG THỰC HIỆN TĂNG TRƯỞNG XANH 8

3.1 Năng lượng 8

3.2 Giao thông 9

3.3 Nông nghiệp 10

IV BÀI HỌC KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI VIỆT NAM 11

KẾT LUẬN 13

TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

ĐẶT VẤN ĐỀ

Tăng trưởng xanh là một nội dung quan trọng của phát triển bền vững và là quá trình phát triển có sự kết hợp chặt chẽ, hợp lý, hài hòa giữa phát triển kinh tế

- xã hội và bảo vệ môi trường

Những thập niên qua, những tiến bộ vượt bậc của khoa học, công nghệ, những đột phá của cách mạng 4.0 đã đem đến nhiều cơ hội cho tăng trưởng Xu hướng đầu tư cho các hoạt động sản xuất thông minh, xây dựng chính phủ điện

tử, đô thị thông minh, công nghiệp và nông nghiệp thông minh… đã và đang trở nên phổ biến Nhìn lại, tăng trưởng kinh tế, với sự phát triển của khoa học công nghệ đã tạo ra nhiều đột phá lớn nhưng chưa dẫn đến sự tiến bộ trên diện rộng

Mô hình khai thác tài nguyên thiên nhiên ở quy mô không bền vững gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường, suy giảm đa dạng sinh học, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu toàn cầu… đồng thời kéo theo nhiều vấn đề xã hội phức tạp khác cũng như ảnh hưởng đến cơ hội kinh tế cho các thế hệ tương lai

Để giải quyết bài toán này, xu thế tăng trưởng xanh trở thành một lựa chọn tất yếu và là mục tiêu mà mọi quốc gia đang hướng tới Đây là cách tiếp cận mới trong tăng trưởng kinh tế, hướng tới sự phát triển hài hòa kinh tế - xã hội với phục hồi và bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên Ở phạm vi quốc tế, Thỏa thuận Paris

và các mục tiêu phát triển bền vững đặt ra những kỳ vọng chung về tính bền vững toàn cầu trong tương lai với những thay đổi mang tính hiệu quả trong các lĩnh vực

Theo Tổ chứ Hợp tác và Phát triển Kinh tế OECD: tăng trưởng là thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế đồng thời đảm bảo rằng các nguồn tài sản tự nhiên tiếp tục cung cấp các tài nguyên và dịch vụ môi trường thiết yếu cho cuộc sống của chúng ta Để thực hiện điều này, tăng trưởng xanh phải là nhân tố xúc tác trong việc đầu tư và đổi mới, là cơ sở cho sự tăng trưởng bền vững và tăng cường tạo ra các cơ hội kinh tế mới

Mục tiêu tổng quát của Chiến lược là tăng trưởng xanh góp phần thúc đẩy

cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nhằm đạt được sự

thịnh vượng về kinh tế, bền vững về môi trường và công bằng về xã hội; hướng tới nền kinh tế xanh, trung hòa cacbon và đóng góp vào mục tiêu hạn chế sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu

Việc thực hiện đẩy mạnh phát triển kinh tế và đồng thời đảm bảo cân bằng những tác động đến môi trường là một vấn đề nan giải và đã được một số nước thuộc Liên minh Châu Âu (EU) quan tâm, nghiên cứu, xong thực tế đã có các chiến lược, kế hoạch nhằm mục đích thực hiện một nền tăng trưởng kinh tế vững mạnh đồng thời cải thiện chẩt lượng môi trường, giảm mức độ sử dụng năng lượng, ít tạo ra chất thải hơn

I CHIẾN LƯỢC VÀ KẾ HOẠCH HOẠT ĐỘNG

Ðể giải quyết nguy cơ cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, giảm ô nhiễm và suy thoái môi trường sống, các quốc gia trên thế giới, trong đó có các quốc gia thuộc liên minh châu Âu đang từng bước chuyển dịch mô hình sang "kinh tế tuần hoàn" với mục tiêu phát triển bền vững đất nước Ðây là mô hình kinh tế trong

đó đặc biệt chú trọng đến quản lý và tái tạo tài nguyên theo một vòng khép kín, nhằm tránh tạo ra phế thải và ô nhiễm môi trường

Mục tiêu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh hóa các ngành kinh tế, áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn thông qua khai thác và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên thiên nhiên và năng lượng dựa trên nền tảng khoa học

và công nghệ, ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi số, phát triển kết cấu hạ tầng bền vững để nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát huy lợi thế cạnh tranh

và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường

Chiến lược cũng đặt ra mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống và khả năng chống chịu của người dân với biến đổi khí hậu, bảo đảm bình đẳng về điều kiện, cơ hội phát huy năng lực và thụ hưởng thành quả của sự phát triển, không

để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi xanh

Định hướng chung của Chiến lược là tập trung nỗ lực cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, giảm cường độ phát thải khí nhà kính thông qua khai thác và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả năng lượng, tài nguyên dựa trên nền tảng khoa học và công nghệ, ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi số, phát triển kết cấu hạ tầng xanh, bền vững, xây dựng lối sống xanh, bảo đảm quá trình chuyển đổi xanh theo nguyên tắc bình đẳng, bao trùm, nâng cao năng lực chống chịu trong phạm vi toàn bộ nền kinh tế

Định hướng phát triển đối với các ngành, lĩnh vực chủ yếu, Chiến lược chỉ

rõ, nâng cao hiệu suất và hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm mức tiêu hao năng lượng trong hoạt động sản xuất, vận tải, thương mại và công nghiệp; đẩy mạnh khai thác có hiệu quả và tăng tỷ trọng các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới trong sản xuất và tiêu thụ năng lượng của quốc gia

Phát triển nông nghiệp hiện đại, nông nghiệp sạch, hữu cơ bền vững, nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của sản xuất nông nghiệp thông qua việc điều chỉnh, chuyển dịch cơ cấu vật nuôi, cây trồng, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản và áp dụng các quy trình, công nghệ sử dụng tiết kiệm, hiệu quả giống, thức ăn, vật tư nông nghiệp, tài nguyên thiên nhiên…

- Với những ưu thế trong lĩnh vực quản lý, xử lý nước và rác thải, tái chế rác thải, vệ sinh môi trường, công nghiệp, nông nghiệp, hàng không… đồng thời

có nhiều tiềm năng trong phát triển năng lượng tái tạo, Pháp là một trong những nước xếp vị trí hàng đầu thế giới về tăng trưởng xanh

- CHLB Đức là trung tâm công nghiệp của châu Âu và là nền kinh tế lớn thứ ba trong khối các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) Trong những năm qua, nước Đức luôn là quốc gia đi đầu trên thế giới về phát triển kinh tế xanh (KTX), đạt được nhiều thành tựu về BVMT và phát triển bền vững (PTBV)

Kế hoạch hành động một nước Đức không phát thải khí nhà kính vào năm 2050

- Trước đây, trong những năm thập kỷ 60 Thụy Điển cũng từng là nước có môi trường ô nhiễm Nhờ theo đuổi thực hiện chiến lược tăng trưởng xanh, Thụy Điển hiện được đánh giá là nước công nghiệp phát triển có môi trường sống trong lành Đặc biệt trong bối cảnh kinh tế suy thoái, kinh tế Thụy Điển vẫn tăng trưởng khá khi so sánh với các nước trong khu vực Đó là minh chứng về hiệu quả và giá trị của TTX, đặc biệt là trong lĩnh vực Thụy Điển có thế mạnh như công nghệ môi trường, thông tin, viễn thông, năng lượng là một trong những quốc gia đi đầu trong phát triển năng lượng xanh, ít chất thải

Ngay từ 2010, Stockholm Thụy Điển đã được vinh danh là Thủ đô Xanh của Châu Âu đầu tiên nhờ cắt giảm khí carbon và nhiều mục tiêu khí hậu khác Năm 2016, thành phố thông qua kế hoạch đến năm 2040 không sử dụng nhiên liệu hóa thạch Còn kể từ năm 1990 đến nay, thành phố đã cắt giảm 50% lượng carbon trên đầu người Vào đầu tháng 10 năm 2019, Stockholm đã đưa ra sáng

kiến mang tên Thỏa thuận xanh toàn cầu mới nhằm hưởng ứng Thỏa thuận Paris, trong đó có mục tiêu giữ cho Trái đất không tăng thêm 1,5 độ C mà các nước đã cam kết

II HOẠT ĐỘNG TĂNG TRƯỞNG XANH

2.1 Năng lượng

Sự gia tăng về nhu cầu năng lượng thường nhanh hơn sự gia tăng về sản xuất trong các giai đoạn đầu của quá trình công nghiệp hóa; tính co giãn của nguồn năng lượng chỉ giảm khi nền kinh tế đạt đến giai đoạn mà thị phần của các ngành công nghiệp dịch vụ tăng lên và có sự xuất hiện của các ngành công nghiệp có hàm lượng công nghệ cao Ngoài ra tiêu thụ năng lượng tiêu dùng cũng tăng liên tục cho đến khi đạt tới mức thu nhập nhất định Cùng với việc tăng thu nhập, nhu cầu năng lượng cũng tăng về chất lượng, hướng tới những nguồn năng lượng tiên tiến hoặc hiệu quả hơn

Tính đến hết năm 2018, các nguồn năng lượng tái tạo chiếm xấp xỉ 24% tổng lượng tiêu thụ năng lượng toàn cầu Không chỉ có khả năng đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng, đảm bảo an ninh năng lượng đối với các quốc gia, việc sử dụng năng lượng tái tạo còn giúp giảm thiểu biến đổi khí hậu, bảo

vệ môi trường và mang lại lợi ích kinh tế bền vững Nhằm thực hiện Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu, cộng đồng quốc tế đặt mục tiêu giảm sự phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch và nâng tỷ trọng của năng lượng tái tạo trong tổng lượng

tiêu thụ năng lượng toàn cầu lên khoảng 40% vào năm 2040

EU đặt ra một mục tiêu mới cần phải thực hiện, đó là từ nay tới năm 2030, 32% năng lượng sản xuất tại châu Âu là từ nguồn năng lượng tái tạo Các chế độ

hỗ trợ đối với năng lượng tái tạo sẽ được cải thiện và các thủ tục hành chính liên quan tới lĩnh vực năng lượng này cũng được đơn giản hóa

Trong Khái niệm năng lượng quốc gia, Đức đã xây dựng hướng dẫn nguồn tiếp tục mở rộng hướng dẫn cho sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo và tăng hiệu quả sử dụng năng lượng Trong sản xuất điện, Đức đặt mục tiêu nâng tỷ lệ năng lượng tái tạo từ 17% lên hơn 80% vào năm 2050, trong khi từng bước loại

bỏ hoàn sản xuất điện từ các nhà máy điện hạt nhân vào năm 2022 Cắt giảm khí nhà kính (GHG) xuống 40% vào năm 2020 và ít nhất 80% vào năm 2050 Trong lĩnh vực năng lượng hiệu quả, Đức dự định để giảm tiêu thụ năng lượng sơ cấp bằng 20% năm 2020 và 50% vào năm 2050 so với mức tiêu thụ năm 2008 Nhìn chung, “khái niệm năng lượng” bao gồm hơn 100 biện pháp cụ thể trong lĩnh vực điện, nhiệt và vận chuyển

Khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo được coi như là một lĩnh vực điển hình của Đức trong triển khai kinh tế xanh Giống như nhiều nước trên thế giới, Đức đã thực hiện chiến lược chuyển đổi hệ thống năng lượng thành “Nền kinh tế năng lượng xanh” Mục tiêu tổng quát của việc chuyển đổi này là để giảm phát thải khí nhà kính và giảm sự phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng

2.2 Giao thông

IPCC đã chỉ ra rằng cần phải tiết kiệm thêm 50% nhiên liệu cho toàn bộ xe

cộ trên thế giới vào năm 2050 thì mới có thể ổn định khí thải từ giao thông đường bộ Sáng kiến Tiết kiệm nhiên liệu toàn cầu (Global Fuel Economy Initiative) được đưa ra bởi UNEP, cùng IEA, Quỹ FIA (Liên đoàn Internationale

de l'Automobile) và Diễn đàn Giao thông vận tải quốc tế (International Transport Forum), đã tìm cách tăng gấp đôi khả năng tiết kiệm nhiên liệu, điều này là phù hợp với khuyến nghị của IPCC và G8

Trong lĩnh vực giao thông, EU sẽ áp dụng định mức sử dụng tối thiểu 14% nhiên liệu từ nguồn năng lượng tái tạo (nhiên liệu sinh học thế hệ thứ hai, vì nhiên liệu sinh học thế hệ thứ nhất được sản xuất từ lương thực sẽ đạt trần ở mức 7% tổng lượng tiêu thụ nhiên liệu của lĩnh vực giao thông EU) Nhiên liệu sinh học chiết xuất từ lương thực, như dầu cọ, sẽ từng bước hạn chế từ nay tới năm 2030

2.3 Nông nghiệp

Châu Âu đẩy mạnh nông nghiệp “xanh”

Ủy ban Nông nghiệp của Nghị viện châu Âu (EP) vừa thông qua các quy định về điều chỉnh các khoản trợ cấp nông nghiệp trị giá hàng trăm tỷ euro của Liên hiệp châu Âu (EU) Các quy định này nhằm khuyến khích nông dân châu

Âu áp dụng các mô hình sản xuất thân thiện với môi trường, giúp nông nghiệp

EU trở nên “xanh” hơn

Ba điều luật mà Ủy ban Nông nghiệp của EP vừa thông qua nhằm cơ cấu lại các khoản chi tiêu trong một chương trình mang tên Chính sách nông nghiệp chung (CAP) của EU, trong đó nông dân là đối tượng được hưởng lợi CAP dành 387 tỷ euro, chiếm hơn 30% ngân sách của EU, để hỗ trợ trực tiếp cho nông dân và phát triển nông thôn giai đoạn 2021 - 2027 Đây là một trong các nỗ lực của EU nhằm cắt giảm phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính - một trong những tác nhân chính của tình trạng biến đổi khí hậu Trong đó, riêng ngành nông nghiệp đã tạo ra 10% lượng khí thải của EU CAP dành các khoản trợ cấp (còn gọi là “tiền thưởng”) để khuyến khích nông dân chuyển đổi mô hình sản xuất có hại cho môi trường sang mô hình canh tác thân thiện với thiên nhiên Trong đó, chính phủ các nước thành viên EU có nghĩa vụ chi trả 20% khoản

“tiền thưởng” này cho nông dân trong giai đoạn 2023 - 2024 và tăng lên 25% trong giai đoạn 2025 - 2027

EU cũng quy định nâng diện tích đất canh tác dành cho nông nghiệp hữu

cơ lên 25% vào năm 2030, so với 8,5% hiện nay Ủy viên phụ trách Nông nghiệp của EU Janusz Wojciechowski nhấn mạnh, CAP khuyến khích thưởng tiền cho những nông dân tuân thủ nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường như chuyển đổi sang nông nghiệp hữu cơ, giảm lượng nước thải ra môi trường

và không để đất hoang hóa Ủy ban châu Âu (EC) đưa ra kế hoạch “Từ trang trại đến bàn ăn” nhằm cải thiện nguồn lương thực, đặc biệt bằng cách tăng tỷ trọng của nông nghiệp hữu cơ và tuân thủ đa dạng sinh học Kế hoạch cũng đẩy mạnh quảng bá các sản phẩm hữu cơ mang biểu tượng của EU bằng cách tăng cường

sự hiện diện của chúng trong các nhà hàng, bếp ăn trường học và thị trường Theo số liệu thống kê của EC, doanh số bán các sản phẩm hữu cơ tại châu Âu đã

tăng gấp đôi trong vòng 10 năm, có nghĩa mỗi người tiêu dùng châu Âu chi 84 euro hằng năm cho các sản phẩm hữu cơ

EU sẽ áp dụng lộ trình truy nguồn gốc xuất xứ của các sản phẩm nông nghiệp theo hướng khuyến khích và tạo điều kiện cho các sản phẩm hữu cơ được dễ dàng tiêu thụ tại chợ và siêu thị Ngược lại, sản phẩm của các doanh nghiệp hoặc trang trại chưa đáp ứng được tiêu chuẩn về bảo vệ môi trường sẽ bị hạn chế đưa ra thị trường Các nỗ lực của EU là nhằm mục tiêu đưa châu Âu trở nên xanh hơn

III KẾT QUẢ TRONG THỰC HIỆN TĂNG TRƯỞNG XANH

3.1 Năng lượng

- Qua nghiên cứu điển hình tại địa phương ở Áo, sáng kiến xây dựng một

hệ thống sưởi sử dụng năng lượng mặt trời ở quy mô hộ gia đình dùng cho cuối tuần (vào những năm 1990 tại một thị trấn nhỏ vùng nông thôn ở Gleisdorf) đã hình thành và được nhân rộng sang các khu vực xung quanh bởi một viện nghiên cứu hàng đầu

- Tiến sĩ Christian Holter, cùng với công ty của ông ấy là S.O.L.I.D đã xây dựng hệ thống sưởi bằng năng lượng mặt trời lớn nhất thế giới trên mái của một sân vận động ở Trung Quốc và hiện họ đang xây dựng một hệ thống trữ nhiệt có thể duy trì nhiệt trong suốt mùa đông cho thành phố Graz với dân số là 300.000 người

- Xe điện được trợ giá

- Hệ thống làm mát dùng năng lượng mặt trời của Viện nghiên cứu AEE Intec

- Đức được xem như là một điển hình về việc mở rộng khai thác và sử dụng hiệu quả năng lượng tái tạo Thị phần năng lượng tái tạo trong tổng sơ đồ sản xuất điện năng đã tăng từ 6% năm 2000 lên 16% năm 2009 Năm 2010, chỉ riêng ngành năng lượng tái tạo đã tạo ra khoảng 340.000 việc làm, hầu hết từ năng lượng sinh khối, năng lượng gió và năng lượng mặt trời so với ngành công