Vậy khi nói và viết nếu ta sử dụng câu thiếu đi một trong hai thành phần chính chủ ngữ và vị ngữ thì câu sẽ trở nên khó hiểu hoặc không hiểu .Vậy để chữa lỗi về thiếu chủ ngữ hoặc vị ngữ[r]
Trang 1- Trường THCS Thạnh Đông
- Ngày soạn: 27/ 03 / 2012 TUẦN : 31
A / MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
01 Kiến thức
- Hiểu được thế nào là câu sai chủ ngữ, vị ngữ
- Tự phát hiện ra các câu sai về chủ ngữ, vị ngữ
- Biết tránh các lỗi trên
- Chữa lại câu do đặt sai , thiếu chủ ngữ, vị ngữ
- Phát hiện ra các lỗi
- Ra quyết định: Nhận ra và lựa chọn cách chữa lỗi chủ ngữ, vị ngữ
- Giao tiếp: Trình bày suy nghĩ, ý tưởng, thảo luận và chia sẽ nhóm
03 Thái độ: - Có ý thức nói, viết câu đúng
B / CHUẨN BỊ:
01 Giáo viên
- SGK, SGV, chuẩn kiến thức, giáo dục kĩ năng sống
- Soạn giáo án
- Tìm thêm ví dụ minh họa
02 Học sinh - SGK , tìm thêm các tư liệu có liên quan
- Soạn bài ( Trả lời các câu hỏi trong SGK)
03 Phương
pháp
- Gợi tìm, nêu vấn đề, vấn đáp, thảo luận nhóm……
- Thực hành có hướng dẫn
- Phân tích tình huống:
- Kĩ thuật đặt câu hỏi
- Kĩ thuật động não
- Kĩ thuật gia nhiệm vụ
- Kĩ thuật chia nhóm
- Phương pháp lập BĐTD
C / TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
KHỞI ĐỘNG ( Khám phá)
01 Ổn định lớp
-Ổn định nề nếp của học sinh
-Lớp trưởng báo cáo sĩ số lớp
- Kiển tra tác phong của H/S
- Kiểm tra vệ sinh lớp học
1 phút
CHỮA LỖI VỀ CHỦ NGỮ, VỊ NGỮ
TIẾNG VIỆT
N
g
÷
v
¨
n
6
/
9
Tiết 120
Trang 202 Kiểm tra bài củ
Thế nào là câu trần
thuật đơn không có từ
là?
- Vị ngữ thường do động
từ hoặc cụm động từ, tính
từ hoặc do cụm tính từ tạo thành
- Khi vị ngữ biểu thị ý phủ định , nó kết hợp với
các từ không , chưa
ĐT
Ví dụ: Em / đi học.
CN VN( CĐT)
- Xác định chủ ngữ, vị ngữ câu trên?
- Học sinh phân tích
- Em hãy nhận xét đây có phải là câu trần thuật đơn không có là là không?
- Đây là câu trần thuật đơn không có từ là?
- Vậy vị ngữ Trong câu này được cấu tạo là gì?
- cụm động từ.
Giả sử thầy bỏ chủ ngữ , em có biết hoạt động “ đi học” này ai thực hiện không ? ( Không)
5 phút
Vậy khi nói và viết nếu ta sử dụng câu thiếu đi một trong hai thành phần chính chủ ngữ và vị ngữ thì câu sẽ trở nên khó hiểu hoặc không hiểu Vậy để chữa lỗi về thiếu chủ ngữ hoặc vị ngữ như thế nào ta vào bài học hôm nay
30 phút
CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC ( Kết nối )
THẦY
KIẾN THỨC CŨ:
Thế nào là câu viết đúng
ngữ pháp?
Muốn kiểm tra câu có chủ
ngữ không , ta kiểm tra
bằng cách nào?
Muốn kiểm tra câu có vị
- Là câu viết đủ thành phần ( chủ ngữ và vị ngữ)
- Kiểm tra bằng cách đặt
câu hỏi ( Ai? Cái gì? Con gì? )
- Kiểm tra bằng cách đặc
câu hỏi( Làm gì? Làm
1 Ví dụ : SGK / trang 129
2 Nhận xét :
Trang 3ngữ không? Ta kiểm tra
bằng cách nào?
sao ? Như thế nào? )
Câu ( b) Qua truyện “ Dế Mèn phiêu lưu kí” , em / thấy Dế Mèn biết phục thiện
TN CN VN
Xác định chủ ngữ vị ngữ
câu (b) trong SGK?
- Học sinh phân tích
- Kết luận câu đủ thành
phần chủ ngữ và vị ngữ
a) Câu b: Câu đủ thành phần
chủ - vị
Ví dụ a: Qua truyện “ Dế Mèn phiêu lưu kí”/ cho thấy Dế Mèn biết phục thiện.
TN VN
So với câu ( b) thì câu
( a) này có đầy đủ thành
phần chủ ngữ , vị ngữ
không?
Làm sao, em biết câu này
thiếu chủ ngữ ?
- Thiếu chủ ngữ
- Học sinh phân tích
b) Câu a: Câu thiếu chủ ngữ
Cách chữa :
- Cách 1: Thêm chủ ngữ
- Cách 2: Biến trạng ngữ
thành chủ ngữ
- Cách 3: Biến vị ngữ thành
cụm chủ vị
Lời giảng:
- Câu này thiếu chủ ngữ, vậy chúng ta chữa lại bằng cách nào?
- Có 3 cách biến đổi sau đây.
Cách 1 : Qua truyện “ Dế Mèn phiêu lưu kí ”, / tác giả / cho em thấy Dế Mèn biết phục thiện.
TN CN VN
Xác định chủ ngữ và vị
ngữ và trạng ngữ ?
Em hãy so sánh câu thứ
hai với câu thứ nhất khác
nhau ở thành phần nào?
Trước vị ngữ có từ gì?
Thuộc từ loại nào?
- Học sinh phân tích chủ ngữ, vị ngữ
- Chủ ngữ
- Từ “ Cho”
- Thuộc Động từ
Vậy ta được trường hợp thứ nhất cách sửa là thên chủ ngữ vào trước vị ngữ
Cách 2 : Truyện “ Dế Mèn phiêu lưu kí” / cho em thấy Dế Mèn biết phục thiện.
CN VN
Xác định chủ ngữ và vị
ngữ ?
So sánh giữa câu thứ ba
với câu thứ nhất khác
nhau từ nào?
Khi còn từ “qua” trong
câu thì cụm từ: “Qua
truyện: “ Dế Mèn phiêu
lưu kí” thuộc thành phần
- Học sinh phân tích
- Khác nhau là không có từ
“ Qua” và thêm từ “Em”
- Thành phần trạng ngữ
Vậy bỏ từ “ Qua” trong câu thì trạng ngữ biến thành chủ ngữ
Trang 4gì trong câu?
Còn hiện tại thì cụm từ
trên thuộc thành phần gì
trong câu?
Trước vị ngữ có từ gì?
Thuộc từ loại nào?
- Chủ ngữ
- Từ “ Cho”
- Thuộc Động từ
Cách 3 : Qua truyện “ Dế Mèn phiêu lưu kí”, em / thấy Dế Mèn biết phục thiện
TN CN VN
Xác định chủ ngữ và vị
ngữ trong trong?
Cụm chủ - vị thuộc thành
phần nào trong câu trước?
Trước vị ngữ có từ gì?
Thuộc từ loại nào?
- Học sinh phân tích
- Thuộc vị ngữ
- Từ “ Thấy”
- Thuộc động từ
- Cho 1 học sinh đọc 4 ví
dụ trong SGK
- Học sinh đọc bài 1 ví dụ: SGK/ trang 129
2 Nhận xét:
- Xác định chủ ngữ, vị ngữ
câu ( a) và câu ( d) ?
- học sinh phân tích a) Câu (a), (d) -> Câu đủ thành
phần chủ - vị.
ngữ c)Cách chữa:
Câu (b) Hình ảnh/ Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt, vung roi sắt, xông thẳng vào quân thù.
DT PHỤ NGỮ SAU ( CỤM DANH TỪ)
_ Em thử so sánh câu( b)
với câu ( a) xem câu ( b)
có tìm được chủ ngữ - vị
ngữ không?
Từ “ Hình ảnh” thuộc từ
loại gì? Em nhớ lại sơ đồ
cụm danh từ
- Những cụm từ: ‘Thánh
Gióng cưỡi ngựa sắt,
vung roi sắt, xông thẳng
vào quân thù” là thành
phần nào trong cụm danh
từ?
Như vậy, em kết luận đây
là cụm từ gì?
- Danh từ và cụm danh từ
- Có (Em thử phân tích)
- Không ( Em thử phân tích)
- Thuộc Danh từ
- Là phần phụ sau của cụm danh từ
- Cụm danh từ
- Chủ ngữ
Cách 1: Thêm vị ngữ
Cách 2: Biến cụm từ đã cho thành một bộ phận
vị ngữ.
Cách 3: Biến cụm từ đã cho thành cụm chủ - vị.
Trang 5trong câu thường giữ chức
vụ ngữ pháp gì trong câu?
- Vậy câu này thiếu thành
phần nào?
- Vị ngữ
Chuyển ý Vậy câu này thiếu vị ngữ, giờ ta chữa lại bằng cách nào?
- Cách 1: Hình ảnh Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt, vung roi sắt, xông thẳng vào quân thù/ đã để lại trong em niềm kính phục
CN VN
- Xác định chủ ngữ và ngị
ngữ trong câu?
Thành phần được thêm
vào câu thuộc thành phần
nào trong câu?
- Học sinh phân tích
- Vị ngữ
Vậy ta được cách 1 là “Thêm
vị ngữ”.
- Em rất thích hình ảnh Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt, vung roi sắt, xông thẳng vào quân thù/ đã để lại trong em niềm kính phục.
CN VN
Xác định chủ ngữ, vị
ngữ ?
Cụm từ đã cho thuộc
thành phần nào của câu?
- Học sinh phân tích
- Bộ phận vị ngữ.
Vậy ta được cách thứ 2 đó là
“biến cụm từ đã cho thành một bộ phận của vị ngữ”.
Cách 3: Thánh Gióng /cưỡi ngựa sắt, vung roi sắt, xông thẳng vào quân thù.
CN VN
-Xác định chủ ngữ , vị
ngữ? ?
- Cụm từ đã cho ban đầu
bỏ từ này?
- Cụm từ đã cho , bây giờ
bỏ từ “ Hình ảnh” , Vậy
bây giờ là một cụm từ hay
là một câu
- Học sinh phân tích
- Bỏ từ “ hình ảnh”
- Cụm chủ vị
Vậy ta được cách thức 3 là: “ Biến cụm từ đã cho thành cụm chủ - vị”
Chuyển ý: Tương tự ta chữa tiếp câu ( c)
Câu ( c) Bạn Lan, người học giỏi nhất lớp 6A
- Xác định chủ ngữ , vị
ngữ trong câu ?
- Từ “ Bạn Lan” thuộc từ
loại từ?
- Danh từ thường giữ chức
vụ ngữ pháp gì trong câu?
- Không phân tích được
- Danh từ
- Chủ ngữ
- Còn cụm từ: “ người học giỏi nhất lớp 6A “ là phần phụ chú giải thích cho chủ ngữ.
- Vậy câu này, thiếu vị ngữ.
Cách 1: Bạn Lan, người học giỏi nhất lớp 6A, là bạn thân của tôi.
CN VN
Xác định chủ ngữ , vị ngữ - Học sinh phân tích
Trang 6?
-Phần được thêm vào
thuộc thành phần nào của
câu?
- Vị ngữ
- Thêm vị ngữ.
Cách 2: Tôi / rất quý bạn Lan, người học giỏi nhất lớp 6 A.
CN VN
Xác định chủ ngữ, vị ngữ
?
- Cụm từ đã cho thuộc
thành phần nào của câu?
- Học sinh phân tích
- Một bộ phận vị ngữ
- Biến cụm từ đã cho “bạn Lan, người / học giỏi nhất lớp 6 A.” thành một bộ phận của vị ngữ
Cách 3: Bạn Lan/ là người học giỏi nhất lớp 6ª
CN VN
- Xác định chủ ngữ, vị ngữ
trong câu?
- Cụm từ đã cho thuộc
thành phần gì của câu?
- Học sinh phân tích
- Cụm chủ vị
- biến cụm từ đã cho thành cụm chủ vị
IV/ LUYỆN TẬP : HDHS LUYỆN TẬP ( PHÚT ) THỰC HÀNH
Đặc câu hỏi để kiểm tra chủ
ngữ và vị ngữ
- Học sinh hoạt động nhóm
1 Đặc câu hỏi để kiểm tra chủ ngữ và vị ngữ:
a) - Ai ( xác định chủ ngữ)
- Như thế nào? ( Xác định vị ngữ)
b) - Con gì? ( xác định chủ ngữ)
- Làm gì? ( Xác định vị ngữ) c) - Ai? ( xác định chủ ngữ)
- Làm sao? ( Xác định vị ngữ)
Nhận câu viết sai ? Nguyên
nhân?
- Học sinh hoạt động nhóm
2 Nhận câu viết sai? Nguyên nhân?
a) Đúng ( đủ thành phần câu) b) Thiếu ( chủ ngữ)
c) Thiếu ( chủ ngữ) d) Đúng ( đủ thành phần)
Điền chủ ngữ thích hợp
- Học sinh hoạt động nhóm
3 Điền chủ ngữ thích hợp: a) Chúng em bắt đầu hát b) Chim họa mi hót líu lo c) Những bông hoa đua nhau
nở rộ
d) Cả lớp cười đùa vui vẻ.
4 Điền vị ngữ thích hợp: a) Khi học lớp 5, Hải rất hồn
Trang 7Điền vị ngữ thích hợp: - Học sinh hoạt động nhóm nhiên.
b) Lúc Dế Choắt chết, Dế Mèn vô cùng ân hận.
c) Buổi sáng, mặt trời bừng
lên thật là đẹp
d) Trong thời gian nghĩ hè, chúng tôi đi du lịch ở Miền
Nam
Chuyển đổi câu ghép thành
hai câu đơn:
_ Thay riêng từng vế câu của
câu ghép
- Thay dấu phẩy và các quan hệ
từ bằng dấu chấm, viết hoa các
chữ đầu câu.
- Học sinh hoạt động nhóm
5 Chuyển đổi câu ghép thành hai câu đơn:
a) con (.) b) Lớn ( ) c) Thước (.)
Liên hệ thực tế giáo dục.
Tình huống :
- Ngoài sân, đá bóng.
- Câu này thiếu thành gì của
câu? ( chủ ngữ)
- Vậy , em chữa lại bằng cách
nào?
- Trong khi nói hoặc viết , mấy em phải sử dụng câu cho đầy đủ chủ ngữ , vị ngữ.
4
4 CỦNG CỐ ( 4 PHÚT)
- Muốn sửa câu thiếu chủ ngữ ta làm bằng cách nào?
-uốn sửa câu thiếu vị ngữ ta làm bằng cách nào?
5 DẶN DÒ ( 5 PHÚT)
Học nội dung bài học
Soạn bài : “ Viết đơn”
-Đọc trước SGK trả lời các câu hỏi trong SGK
D/ RÚT KINH NGHIỆM
