Ngày dạy: 19/2/2019 Tiết 93 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ Minh Huệ A/ Mục tiêu bài học: 1/ Kiến thức: - Giúp học sinh cảm nhận được hình tượng của Bác Hồ trong bài thơ với tấm lòng yêu thương mê[r]
Trang 1Ngày dạy: 19/2/2019
Tiết 93
ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ
A/ Mục tiêu bài học:
1/ Kiến thức:
- Giúp học sinh cảm nhận được hình tượng của Bác Hồ trong bài thơ với tấm lòng yêu thương mênh mông, sự chăm sóc ân cần đối với các chiến sĩ và đồng bào, thấy được tình cảm yêu quý , kính trọng của người chiến sĩ đối với Bác Hồ
- Nắm đặc sắc nghệ thuật của bài thơ: Kết hợp miêu tả, kể chuyện, biểu hiện cảm xúc, tâm trạng, những chi tiết giản dị tự nhiên, giàu sức truyền cảm, thể thơ năm chữ thích hợp với bài thơ
2/ Kỹ năng:
- Tìm hiểu sự kết hợp giữa các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm trong bài thơ Trình bày được những suy nghĩ của bản thân sau khi đọc xong bài thơ
- Luyện kĩ năng đọc thơ năm chữ
3/ Tư tưởng:
- Giáo dục học sinh lòng biết ơn kính yêu Bác Hồ
B/ Đồ dùng - phương tiện:
- Giáo viên: Giáo án, ảnh chân dung Minh Huệ
- Học sinh: Soạn bài, SGK
C/ Tiến trình tổ chức hoạt động:
1/ Ổn định tổ chức
2/ Kiểm tra bài cũ
- Phát biểu cảm nghĩ của em về nhân vật thầy giáo Ha Men
- Nêu nội dung, nghệ thuật của văn bản “Buổi học cuối cùng”?
3/ Bài mới Giới thiệu bài: Bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ” của minh Huệ là 1 bài thơ viết thành công nhất về Bác hồ Đây là bài thơ hay và rất quen thuộc với đông đảo công chúng qua nhiều thế hệ, là một bài thơ trữ tình tự sự Bài thơ thể hiện hình tượng Bác Hồ thật giản dị mà cảm động trong hình thức một câu chuyện
về Bác ở 1 đêm không ngủ trên đường đi chiến dịch Vậy hình tượng Bác Hồ được xây dựng ntn trong cách nhìn nhận của nhân vật người chiến sỹ, bài học hôm nay ta
sẽ tìm hiểu…
Hoạt động của thầy Hoạt động
của trò
Nội dung cần đạt
*HĐ1: Giao nhiệm vụ đọc,
tìm hiểu chung
- GV treo ảnh chân dung Minh
Huệ
- Em hãy nêu những nét chính
về nhà thơ Minh Huệ ?
- Bài thơ được ra đời trong
hoàn cảnh nào?
GV: Bài thơ dựa trên sự kiện có
thật Chiến dịch Biên Giới 1950,
HS đọc chú thích *
Học sinh trả lời
I/ Tìm hiểu chung:
1/Tác giả và tác phẩm:
* Tác giả: Minh Huệ
- Tên khai sinh: Nguyễn Đức Thái
- Sinh năm: 1927-2003
- Quê: Tỉnh nghệ An làm thơ
từ kháng chiến chống pháp
* Tác phẩm:
Trang 2Bác Hồ trực tiếp ra mặt trận theo
dõi và chỉ huy cuộc chiến đấu của
bộ đội, nhân dân năm 1951 Minh
Huệ đã gặp một người lính mới từ
Việt Bắc về, kể cho nghe kỉ niệm
được gặp Bác trong 1 đêm đi
chiến dịch Biên Giới Câu chuyện
gây xúc động cho tác giả, ông đã
dựa vào đó để sáng tác bài thơ
Bài thơ được sáng tác năm 1951
- Bài thơ được sáng tác theo
thể thơ nào?
- HD đọc hiểu chú thích, bố
cục
GV nêu yêu cầu đọc Đọc mẫu,
- Thổn thức? Cao lồng lộng?
- Dân công nghĩa là gì?
- Bài thơ kể lại câu chuyện gì?
Hãy kể lại tóm tắt câu chuyện đó?
GV: Trên đường đi chiến dịch,
trời lạnh mưa lâm thâm Một đêm
khuya từ lúc anh đội viên thức
dậy lần đầu cho đến lần thứ ba, rồi
anh thức luôn cùng Bác Câu
chuyện xảy ra trong một mái lều
tranh xơ xác, nơi trú tạm của bộ
đội trong đêm
- Bài thơ có bố cục mấy phần?
- Trong bài thơ có những nhân
vật nào? Nhân vật trung tâm là ai?
Được hiện lên trong cái nhìn, tâm
trạng của ai?
GV; Bài thơ đã được tác gải
sáng tạo hình tượng anh đội viên
vừa là người kháng chiến, tham
gia vào câu chuyện Hình tượng
Bác Hồ hiện ra một cách tự nhiên,
có tính khẳng định lại được đặt
trong mối quan hệ gần gũi, ấp ấp
với người chiến sỹ
- Tác giả đã sử dụng ngôi kể
nào?
- Tác dụng của ngôi kể đó?
GV: Như vậy rõ ràng đây là bài
thơ trữ tình, nhưng lại có yếu tố tự
sự vì có truyện, có nhân vật, có lời
Thể thơ 5 chữ
- Gọi h/s đọc
- Cho h/s giải nghĩa một
số từ khó
HS thảo luận nhóm
Đại diện nhóm trả lời
HS nhận xét
2 phần Anh đội viên
và Bác (là nhân vật trung tâm)
Thể hiện qua cái nhìn, tâm trạng của anh đội viên
- Bài thơ sáng tác 1951 dựa trên sự kiện có thật trong chiến dịch biên giới cuối năm 1950 Bác Hồ trực tiếp ra mặt trận chỉ huy theo dõi cuộc chiến đấu của
Bộ Đội và nhân dân ta
- Thể thơ: 5 chữ 2/ Đọc, hiểu chú thích, bố cục:
*Đọc, hiểu chú thích
*Bố cục: 2 phần
Trang 3đối thoại Trong chương trình văn
6 các em đã được làm quen với
kiểu dạng này, trữ tình – tự sự đan
xen nhau trong một bài thơ như
bài “ Lượm Mưa”
GV: định hướng cách phân
tích: Câu chuyện giữa Bác Hồ và
anh đội viên diễn ra trong một lán
trại trên đường hành quân Trước
hết chúng ta sẽ phân tích tâm
trạng, tình cảm của Bác Hồ dành
cho bộ đội và dân công
Ngôi kể thứ 3
Học sinh nghe giảng
*HĐ2: Giao nhiệm vụ đọc,
tìm hiểu VB
- Hình ảnh Bác Hồ được miêu
tả thông qua nhân vật nào?
- Không gian và thời gian được
miêu tả trong bài thơ ntn?
- Giải thích cụm từ mưa lâm
thâm
- Cụm từ này gợi cho ta cảm
giác gì?
- Cảm nhận của em về hình ảnh
Bác Hồ?
- Lần thứ ba thức dậy anh đội
viên thấy Bác ntn?
- Trầm ngâm là từ loại gì?
- Người cha chỉ ai?
- Hình ảnh người cha mái tóc
bạc gợi trong em suy nghĩ gì?
- Cao lồng lộng nghĩa là gì?
- Câu thơ t/g có sử dụng nghệ
thuật gì?
Đây thuộc kiểu so sánh gì với
cách so sánh ấy em hiểu gì về
hình ảnh Bác hồ?
- Đinh linh nghĩa là gì? Xét về
mặt cấu tạo từ láy này có nguồn
gốc từ đâu.?
Liên hệ:
- Hình ảnh Bác Hồ đề tài nhiếp
ảnh cho Võ An Ninh cả cuộc đời
HS suy nghĩ trả lời cá nhân
HS nhận xét
HS trao đổi nhóm
Đại diện nhóm trả lời
HS nhận xét
HS suy nghĩ trả lời cá nhân
HS nhận xét
II/ Tìm hiểu VB:
1/ Hình ảnh Bác Hồ
*Hoàn cảnh không gian:
- Trời khuya
- Mưa lâm thâm
- Mái lều tranh xơ xác
=> Nỗi gian nan vất vả của Bác với các chiến sĩ trên đường chiến dịch
* Hình dáng:
- Ngồi trầm ngâm
- Mái tóc bạc
- Bóng Bác cao lồng lộng
- Ngồi đinh ninh - chòm râu
im phăng phắc
=> Một loạt từ láy gợi hình khắc hoạ đậm tư thế và dáng điệu yên lặng, trầm ngâm, suy
tư, lo lắng của Bác
=> Bức chân dung của Bác vừa vĩ đại vừa gần gũi
Trang 4mình chụp ảnh Bác.
- Trong đêm mưa rét Bác Hồ đã
có cử chỉ gì với anh bộ đội?
- Từng thuộc từ loại gì? (lượng
từ)
- Nhón chân là thế nào?
- Ba lần anh đội viên thức giấc?
Bác đã nói gì với anh đội viên?
- Phân tích câu : Càng thương
càng cấu tạo dòng thơ có gì đặc
biệt? Càng càng lặp lại có dụng
ý nghệ thuật gì? (tăng tiến)
- Bác lo lắng cho ai? Theo em
vì sao Bác không ngủ?
- Bác thương mọi người, duy
nhất Bác quên một người là ai
(quên mình)
LH: Ôi lòng Bác vậy chỉ quên
mình
- Theo em đây có phải là một
đêm Bác thức không?
- Tìm những bài thơ nói về Bác
Hồ không ngủ
Nhận xét về nghệ thuật của nhà
thơ đã sử dụng khi xây dựng hình
ảnh Bác Hồ
Vậy bác Hồ hiện lên là người
ntn?
GV: Qua các chi tiết miêu tả ở
trên, hình tượng BH hiện lên
trong bài thơ thật giản dị, gần gũi,
chân thực, mà hết sức lớn lao Bài
thơ đã thể hiện một cách cảm
động tự nhiên và sâu sắc tấm lòng
yêu thương mênh mông, sâu
nặng, sự chăm lo ân cần, chu đáo
của Bác Hồ với chiến sỹ, đồng
bào Đúng như nhà thơ Tố Hữu
viết về tình thương của Bác
“Bác ơi tim Bác mênh mông
thế
Ôm cả non sông, mọi kiếp
người
Nâng niu tất cả chỉ quên
mình”
HS suy nghĩ trả lời cá nhân
HS nhận xét
Chú cứ việc ngủ ngon
Bác lo lắng cho bộ đội và dân công
Không, Bác còn nhiều đêm không ngủ
(Cảnh khuya Không ngủ được)
Người có tấm lòng yêu thương sâu nặng với mọi người
* Cử chỉ hành động lời nói của Bác Hồ:
- Đốt lửa
- Dém chăn
- Nhón chân nhẹ nhàng
- Chú cứ việc ngủ ngon
- Bác thương đoàn dân công
=> Thương yêu, quan tâm đến
bộ đội, dân công
* Thể thơ 5 chữ
Lời thơ giàu chất chữ tình + các từ láy gợi hình, gợi cảm, cử chỉ tiết giản dị, chân thật, tác giả cho ta thấy Bác Hồ là vị lãnh tụ
vĩ đại có tình thương yêu sâu sắc, rộng lớn với nhân dân
Trang 54 / Giao nhiệm vụ về nhà:
*Bài vừa học
Tích hợp giáo dục dục quốc phòng an ninh.
- Bật bài hát ca ngợi Bác
- Khắc sâu kiến thức trọng tâm
- Cảm nhận của em về hình ảnh Bác Hồ
*Bài tiết sau.
- Học bài
- Soạn bài: Đêm nay Bác không ngủ (tiếp)
************************************
