BẢO vệ QUYỀN sở hữu BẰNG PHƯƠNG THỨC đòi lại tài sản THEO QUY ĐỊNH của PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Quy định của pháp về bảo vệ quyền sở hữu tài sản bằng phương thức đòi lại tài sản Đòi tài sản là phương thức bảo vệ quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản, theo đó, chủ sở hữu, chủ thể

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN BẢO VỆ QUYỀN SỞ HỮU BẰNG PHƯƠNG THỨC ĐÒI LẠI TÀI SẢN

THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Chuyên ngành: Luật Kinh Tế

Học phần:

THỪA THIÊN HUẾ, năm 2021

Số phách

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN BẢO VỆ QUYỀN SỞ HỮU BẰNG PHƯƠNG THỨC ĐÒI LẠI TÀI SẢN

THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Chuyên ngành: Luật Kinh Tế

Học phần: Luật Dân sự 1

Ý 1

Ý 2

Ý 3

Ý 4

Ý 5

TỔNG

Giảng viên chấm 1 Giảng viên chấm 2

(Ký và ghi rõ họ tên) (Ký và ghi rõ họ tên)

THỪA THIÊN HUẾ, năm 2021

Số phách

MỤC LỤC

I, PHẦN MỞ ĐẦU 1

II, PHẦN NỘI DUNG 1

1 Quy định của pháp về bảo vệ quyền sở hữu tài sản bằng phương thức đòi lại tài sản 1

1.1 Tự đòi tài sản 2

1.2 Kiện đòi tài sản 3

1.3 Các trường hợp đòi lại tài sản 4

2 Thực tiễn áp dụng và một số kiến nghị về bảo vệ quyền sở hữu bằng phương thức đòi lại tài sản 6

2.1 Thực tiễn áp dụng pháp luật về đòi tài sản tại Việt Nam 7

2.2, Mội số kiến nghị về bảo vệ quyền sở hữu bằng phương thức đòi lại tài sản 8

KẾT LUẬN 8

I, PHẦN MỞ ĐẦU

Trong đời sống xã hội, pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng Nó là phương tiện không thể thiếu bảo đảm cho sự tồn tại, vận hành bình thường của xã hội nói chung và của nền đạo đức nói riêng Trong đó, quyền sở hữu là một trong các quyền dân sự cơ bản của công dân được pháp luật bảo hộ Ngày nay, vấn đề Bảo vệ quyền sở hữu luôn nhận được sự quan tâm của nhiều tổ chức, cá nhân trong xã hội Đặc biệt đối với "Bảo vệ quyền sở hữu bằng phương thức đòi lại tài sản" Tuy nhiên, khi xã hội ngày một phát triển - song hành cùng sự hội nhập của nền kinh tế và sự thay đổi của đời sống nông dân, càng nhiều vụ kiện tranh chấp liên quan đến quyền sở hữu

Xuất phát từ những lí do trên, sinh viên lựa chọn nghiên cứu đề tài Tiểu luận:

“Bảo vệ quyền sở hữu bằng phương thức đòi lại tài sản theo quy định của pháp luật Việt Nam”

II, PHẦN NỘI DUNG

1 Quy định của pháp về bảo vệ quyền sở hữu tài sản bằng phương thức đòi lại tài sản

Đòi tài sản là phương thức bảo vệ quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản, theo

đó, chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản có quyền yêu cầu người có hành

vi xâm phạm những quyền trên phải trả lại tài sản1, đây một trong những phương thức giúp chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản khôi phục lại toàn bộ quyền của mình đối với tài sản như trước khi xảy ra hành vi xâm phạm Quyền đòi lại tài sản được bộ luật dân sự 2015 quy định tại Điều 166 và những trường hợp đòi được tài sản được quy định ở Điều 167, Điều 168

Điều 166 Quyền đòi lại tài sản

1 Chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản có quyền đòi lại tài sản từ người chiếm hữu, người sử dụng tài sản, người được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật.

2 Chủ sở hữu không có quyền đòi lại tài sản từ sự chiếm hữu của chủ thể đang có quyền khác đối với tài sản đó

Theo sinh viên phương thức đòi tài sản được chia thành hai dạng: tự đòi tài sản và kiện đòi tài sản

1.1 Tự đòi tài sản

Tự đòi tài sản là việc bên có quyền sở hữu,quyền khác đối với tài sản bị xâm phạm tự mình, bằng biện pháp ôn hòa yêu cầu đang thực tế chiếm giữ tài sản không có căn cứ pháp luật phải hoàn trả cho mình

Điều kiện áp dụng biện pháp tự đòi lại tài sản: bên đòi phải là người có quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản và người bị đòi đang thực tế chiếm giữ, sử dụng, được lợi về tài sản mà không có căn cứ pháp luật, tài sản bị người khác chiếm giữ vẫn phải còn.Khi thực hiện biện pháp tự đòi tài sản bên đòi chỉ được sử dụng những phương thức yêu cầu hoàn trả một cách ôn hòa, trên cơ sở ưng thuận, chấp nhận hòa nhã của bên kia Ví dụ: gà nhà Hoàng chạy qua vườn nhà Kiều Hoàng có thể đến nhà gặp Kiều

Nhà xuất bản Hồng Đức – Hội Luật gia Việt Nam; trang 360

và xin lại con gà và hứa sẽ trả những thiệt hại nếu con gà gây ra Kiều vui vẻ đồng ý trả lại gà cho Hoàng và không cần thêm phí gì cả

Trái ngược với điều này bên đòi không được dùng những biện pháp cưỡng chế, bạo lực, làm tê liệt ý chí của bên bị đòi hoặc những cách làm khác nhằm “đoạt lại” tài sản trừ khi dùng sự tấn công hợp lí để lấy lại tài sản và tuyệt đối không được dùng những hành vi trái pháp luật quá mức để lấy lại tài sản Ví dụ: Hoàng dùng vũ lực uy hiếp để lấy gà từ Kiều hoặc khi trộm vào nhà để trộm tài sản thì chủ nhà không được tấn công hay đánh đập giết họ để lấy lại tài sản bị trộm chỉ được phép khống chế họ trừ trường hợp được pháp luật cho phép gia chủ có quyền tự vệ Do vậy dù trong bất cứ hoàn cảnh nào, không ai có quyền tước đi mạng sống của người khác

1.2 Kiện đòi tài sản

Kiện đòi lại tài sản là việc chủ sở hữu, người chiếm hữu hợp pháp yêu cầu Tòa án hoặc các cơ quan có thẩm quyền buộc người có hành vi chiếm hữu bất hợp phải trả lại tài sản Lúc này, chủ sở hữu, người chiếm hữu hợp pháp tài sản sẽ làm theo các quy định của pháp luật để đảm bảo Tòa án hoặc các cơ quan có quyền sẽ thụ lí và giải quyết một cách nhanh chóng và chính xác Điều kiện để áp dụng biện pháp kiện đòi tài sản gồm:

Một là, bên kiện đòi lại tài sản phải là chủ sở hữu hoặc là chủ thể có quyền khác

đối với tài sản.Với chủ sở hữu đây là chủ thể có quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt đối với tài sản nhưng khi tài sản bị xâm phạm thì có thể yêu cầu các các cơ quan nhà nước có thẩm quyền buộc bên xâm phạm phải trả lại tài sản nhưng quyền khác đối với tài sản là chủ thể trực tiếp nắm giữ và chi phối tài sản trong phạm

vi quyền cho phép do đó chủ thể này cũng có quyền đòi lại tài sản khi bị xâm hại

Hai là, đối tượng là tài sản trong yêu cầu kiện đòi tài sản phải là bất động sản

hoặc động sản phải đăng ký quyền sở hữu và hiện đang còn tồn tại trên thực tế.Trên

thực tế, nhiều trường hợp có hành vi xâm phạm quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản của các chủ thể nhưng tài sản đó không còn trên thực tế nữa như tài sản bị dịch chuyển, bị người khác xác lập quyền sở hữu, bị tiêu hủy hoặc bị rời khỏi người chiếm hữu mà không tìm lại được, thì sẽ không thể áp dụng phương thứ này

Ba là, bên bị kiện đòi tài sản là người đang chiếm hữu tài sản trên thực tế không

có căn cứ pháp luật không ngay tình Điều này rất quan trọng vì nhiều trường hợp chủ

sở hữu, người chiếm hữu hợp pháp phát hiện ra người chiêm hữu tài sản của mình lúc trước nhưng lúc này người chiếm hữu tài sản đó đã trở thành chủ sở hữu của tài sản do xác lập quyền sở hữu theo thời hiệu hoặc xác lập quyền sở hữu theo các quy định khác của pháp luật

Thứ tư, phải thuộc các trường hợp được phép đòi lại tài sản theo quy định của

pháp luật

Do vậy chỉ cần đáp ứng điều kiện trên vật đang tồn tại thuộc nắm giữ, quản lý của một người không có căn cứ pháp luật thì chủ sở hữu, người chiếm hữu hợp pháp, người chiếm hữu trên cơ sở quyền sử dụng đất có thể lựa chọn phương thức kiện đòi tài sản 1.3 Các trường hợp đòi lại tài sản

1.3.1 Đòi lại tài sản từ người chiếm hữu không có căn cứ pháp luật

Tại khoản 1 Điều 166 Luật dân sự 2015: “Chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối

với tài sản có quyền đòi lại tài sản từ người chiếm hữu, người sử dụng tài sản, người

hữu, người sử dụng tài sản, người được lợi về tài sản không có căn cứ pháp lý và không ngay tình đều phải hoàn trả tài sản cho chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối

với tài sản Điều này thể hiện “sự bảo vệ tuyệt đối của Nhà nước đối với quyền sở hữu”2

1.3.2 Đòi lại tài sản động sản không phải đăng ký quyền sở hữu từ người chiếm hữu ngay tình

Điều 167 Luật dân sự 2015 quy định : “Chủ sở hữu có quyền đòi lại động sản không phải đăng ký quyền sở hữu từ người chiếm hữu ngay tình trong trường hợp người chiếm hữu ngay tình có được động sản này thông qua hợp đồng không có đền bù với người không có quyền định đoạt tài sản; trường hợp hợp đồng này là hợp đồng có đền bù thì chủ sở hữu có quyền đòi lại động sản nếu động sản đó bị lấy cắp, bị mất hoặc trường hợp khác bị chiếm hữu ngoài ý chí của chủ sở hữu.” Do đó có hai trường

hợp người chiếm hữu ngay tình phải trả lại tài sản cụ thể:

Thứ nhất, khi tài sản rời khỏi chủ sở hữu theo ý chí của họ và người không có

quyền định đoạt tài sản đã chuyển giao tài sản đó cho người chiếm hữu ngay tình thông qua hợp đồng không có đền bù thì chủ sở hữu được quyền đòi lại tài sản và người chiếm hữu ngay tình buộc phải trả lại tài sản cho chủ sở hữu

Thứ hai, khi tài sản rời khỏi chủ sỡ hữu, người có quyền khác đối với tài sản

ngoài ý chí của họ và đang do người thực tế chiếm quyền sở hữu tài sản, nhưng ngay tình thì chủ sở hữu được quyền đòi lại tài sản và chiếm hữu ngay tình phải trả lại tài sản cho chủ hữu trừ trường hợp tài sản bị đánh rơi, bỏ quên,…

1.3.3 Đòi lại tài sản bất động sản hoặc động sản phải đăng ký quyền sỡ hữu từ người chiếm hữu ngay tình

Điều 168 Luật dân sự 2015 : “Chủ sở hữu được đòi lại động sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc bất động sản từ người chiếm hữu ngay tình, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 133 của Bộ luật này.” Việc quy định như thế này dù cho người

Nhà xuất bản Hồng Đức – Hội Luật gia Việt Nam; trang 367

chiếm hữu ngay tình đã đăng kí quyền sở hữu thì chủ sở hữu vẫn được đòi lại Và ngoại lệ của nguyên tắc trên được quy định tại khoản 2 Điều 133: “ Trường hợp giao dịch dân sự vô hiệu nhưng tài sản đã được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền, sau đó được chuyển giao bằng định… của cơ quan nhà nước có thẩm quyền là chủ sở hữu tài sản nhưng sau đó chủ thể này không phải là chủ sở hữu tài sản do bản

án, quyết định bị hủy, sửa.3” Trong hai trường hợp được đòi lại tài sản nêu ở Điều 133

sẽ là:

Một là, giao dịch dân sự vô hiệu nhưng tài sản đã được đăng kí tại cơ quan nhà

nước có thẩm quyền và sau đó được giao dịch dân sự cho bên thứ ba ngay tình thì giao dịch này không bị vô hiệu do đó người thứ ba ngay tình không phải trả lại tài sản nếu chủ sở hữu ban đầu đòi

Hai là, giao dịch dân sự mà tài sản chưa được đăng kí tại cơ quan nhà nước có

thẩm quyền thì việc giao dịch dân sự với người thứ ba ngay tình là vô hiệu và người thứ ba ngay tình sẽ phải trả lại tài sản nếu chủ sở hữu ban đầu đòi

Trường hợp sẽ không đòi được tài sản là : khi người thứ ba ngay tình mua tài sản thông qua bán đấu giá tại tổ chức có thẩm quyền; hoặc khi người thứ ba ngay tình giao dịch với người mà theo bản án, quyết định của các cơ quan có thẩm quyền là chủ

sỡ hữu nhưng sau đó chủ thể không là chủ sỡ hữu do bản án, quyết định bị hủy, sửa chữa

Ở điều 133 có thuật ngữ “chuyển giao” điều này gây khó hiểu cho người sử dụng luật bởi lẽ thuật ngữ này có rất nhiều cách hiểu khác nhau và khái niệm về “người thứ ba ngay tính” chưa có luật nào định nghĩa khái niệm này do đó cần phải có văn bản hướng dẫn về cách hai hiểu này Tóm lại việc đòi tài sản từ người chiếm hữu không có căn cứ pháp luật không ngay tình thì dù có tài sản đó là động sản hay bất động sản thì

phải trả lại tài sản đó trừ những trường hợp mà luật quy định nhằm bảo vệ người chiếm hữu ngay tình

2 Thực tiễn áp dụng và một số kiến nghị về bảo vệ quyền sở hữu bằng

phương thức đòi lại tài sản

2.1 Thực tiễn áp dụng pháp luật về đòi tài sản tại Việt Nam

Trong cuộc sống thì việc đòi tài sản trên thực tế là một điều hiển nhiên Và việc

tự đòi tài sản là một phương thức đòi lại tài sản phổ biến trong đời sống xã hội nhưng khi mọi chuyện đã diễn ra quá xa thì việc không giải quyết được bằng phương thức tự đòi tài sản mà phải buộc nhờ đến các cơ quan có thẩm quyền để giải quyết đó gọi là phương thức kiện đòi tài sản đa số các vụ án là kiện đòi nhà và đất Năm 2019 là một trong các năm ghi nhận rất nhiều các vụ việc tranh chấp về quyền sử dụng đất (16.812vụ), tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất (10.235 vụ), tranh chấp đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm (4.966 vụ)4 Ví dụ như:

Đòi lại tài sản tại bản án 06/2019/DS-ST, ngày 04/04/2019 Tóm tắt bản án như sau anh Th có giấy quyền sử dụng đất đã được cấp và đã chuyển cho chị Th2 một mảnh đất trong phần của anh Th Nhưng khi đo đạc phát hiện anh Th1 làm mái che đã lấn chiếm phần đất Và yêu cầu anh Th1 trả lại phần đất đã lấn chiếm Do đó việc anh Th1 lấn chiếm đất là điều không có căn cứ pháp luật và đất bị lấn chiếm đã được anh Th đăng kí trước đó vì vậy việc kiện đòi tài sản của Anh là hoàn toàn đúng pháp luật và được Tòa án thụ lí giải quyết

Bản án số 64/2019/DS-PT ngày 26/4/2019 về việc Đòi tài sản của Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai nội dung bản án: Ông T và bà L là chủ sở hữu thửa đất số V và được cấp giấy CNQSDĐ ngày 6/12/2011 và được chỉnh lý ngày 12/1/2017 Diện tích đất này trước đây thuộc quyền sở hữu của bà T1 Ngày 10/7/2012, bà T1 cùng chồng là

án, số 01/BC-TA, ngày 09/01/2020

ông H ký hợp đồng thế chấp tài sản cho khoản vay của của Công ty X vay ngân hàng

K Do bên vay vi phạm nghĩa vụ thanh toán nên Ngân hàng K đã tiến hành bán đấu giá tài sản trên và vợ chồng ông T bà L mua với giá 1.620.000.000đ Tuy nhiên bà T1 không giao lại nhà trên cho vợ chồng ông bà nên ông bà khởi kiện Ta có thể thấy tại bản án này ông bà T và L là người ngay tình vì đã mua đấu giá từ Ngân hàng nên căn theo quy định Điều 133 và Điều 168 Luật dân sự 2015 thì ông bà T1, H sẽ không được pháp luật bảo vệ trong trường này mà pháp luật sẽ bảo vệ bên ngay tình do đó thì buộc ông bà T1, H phải có nghĩa vụ bàn giao lại tài sản

2.2, Mội số kiến nghị về bảo vệ quyền sở hữu bằng phương thức đòi lại tài sản

Thứ nhất, Hiện nay xã hội đang ngày càng phát triển và có thêm nhiều loại chủ

thể mới có quyền với tài sản Cho nên để hoàn thiện pháp luật dân sự về các chế định bảo vệ quyền sở hữu nhất là đối với các quy định liên quan đến vấn đề bảo vệ quyền sở hữu bằng phương thức đòi tài sản Bộ luật Dân sự cần bổ sung thêm chủ thể có quyền khác đối với tài sản cũng được đòi lại tài sản từ người chiếm hữu ngay tình tại quy định Điều 167 và Điều 168 Luật dân sự 2015 để đảm bảo có sự đồng bộ giữa pháp luật và thực tiễn

Thứ hai, về quy định các thuật ngữ thì cần phải ban hành văn bản hướng dẫn hoặc

quy định pháp luật riêng về cách hiểu của thuật ngữ để tránh gây nhầm lẫn, hiểu sai nghĩa dẫn tới việc giải quyết các tranh chấp trong đời sống trở nên khó khăn

KẾT LUẬN

Đòi tài sản là phương thức bảo vệ các quyền của mình đối với tài sản và buộc người có hành vi xâm phạm phải hoàn trả lại tài sản Có hai phương thức là tự đòi tài sản và kiện đòi tài sản các phương thức này là để đảm bảo lợi ích của bản thân mình tránh bị người khác xâm phạm và lấy lại được tài sản trong các trường hợp mà pháp luật quy định Việc hoàn thiện các chế định này rất quan trọng, cần thiết trong việc giải quyết các vụ tranh chấp được hiệu quả và đúng đắn

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ Luật dân sự 2015

2 Trường Đại học luật Thành phố Hồ Chí Minh (2019), Gíao trình pháp luật về

tài sản, quyền sở hữu và thừa kế; Nhà xuất bản Hồng Đức – Hội Luật gia Việt

Nam

3 Tống Thị Hương, Luận văn thạc sĩ luật học, Bảo vệ quyền sở hữu theo pháp luật

dân sự Việt Nam, Đại học quốc gia Hà Nội

4 https://www.toaan.gov.vn/webcenter/portal/tatc/chi-tiet-chi-dao-dieuhanh? dDocName=TAND098091

5 http://fdvn.vn/tong-hop-20-ban-an-bao-ve-nguoi-thu-ba-ngay-tinh

6 https://thuvienphapluat.vn/banan/ban-an/ban-an-062019dsst-ngay-04042019-ve-doi-lai-tai-san-84669

7 http://luatsuquangthai.vn/kien-doi-tai-san-theo-luat-dan-su-82-a8id

8 https://sti.vista.gov.vn/file_DuLieu/dataTLKHCN//CVv225/2017/

CVv225S32017029.pdf

9 https://laodong.vn/phap-luat/khi-trom-dot-nhap-tu-gia-chu-nha-khong-duoc-phep-tan-cong-580091.ldo