Tng hp autosaved

Do muốn có một ngoại hình tốt hơn hay do ámảnh về cân nặng của mình hoặc nhiều nguyên nhân khác mà nhiều người tìm đến việcgiảm cảm cân hoặc tăng cân quá độ bằng việc kiêng ăn, bỏ ăn dẫn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.HCM ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

MÔN: XÃ HỘI HỌC Y TẾ VÀ SỨC KHỎE

Chủ đề: RỐI LOẠN ĂN UỐNG

GVHD: ThS Mai Thị Kim Khánh Nhóm: Rối loạn ăn uống

TP HCM, 09/2018

MỤC LỤC

1 Đặt vấn đề 1

2 Thao tác hóa khái niệm 2

2.1 Một số định nghĩa về rối loạn ăn uống 2

2.2 Lịch sử rối loạn ăn uống 4

2.3 Phân loại rối loạn ăn uống 7

 Chán ăn tâm thần 7

 Ăn ói 8

 Chứng cuồng ăn (ăn vô độ) 9

2.4 Các tiêu chuẩn Chẩn đoán rối loạn ăn uống 9

3 Nguyên nhân gây rối loạn ăn uống 10

3.1 Cá nhân 10

3.2 Gia đình 11

3.3 Văn hoá – xã hội 12

3.4 Truyền thông 13

4 Tác động của chứng rối loạn ăn uống 15

4.1 Đối với cá nhân 15

4.2 Đối với gia đình 16

4.3 Đối với xã hội 17

5 Giải pháp giảm tình trạng người rối loạn ăn uống 17

6 Kết luận 18

TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

1 Đặt vấn đề

Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, bên cạnh việc “ăn để khỏe” thì “ăn để đẹp” làmột khía cạnh mà được nhiều người quan tâm, khi mà vấn đề ngoại hình được chú ý ngàycàng nhiều và trở thành chủ đề bàn tán của nhiều người Vì vậy mà không ít người luôncảm thấy không hài lòng về ngoại hình của mình, “các nghiên cứu chỉ ra rằng 80% họcsinh từ lớp 3 đến lớp 6 không hài lòng về ngoại hình và trọng lượng cơ thể và mới 9 tuổinhưng đã có từ 30% đến 40% trẻ em gái sẵn sàng cho việc ăn kiêng Giữa 10 và 16 tuổicon số này nhảy lên đến 80%”1, “ 89% phụ nữ được khảo sát muốn giảm cân và 56% thìkhông hài lòng với toàn vẻ ngoài của mình”2, “Trong một nghiên cứu với 26 sinh viên nữ

y khoa ở Singapore, 58% người được khảo sát cảm thấy thân hình của họ vừa hoặc rấtbéo, mặc dù kết quả trung bình chỉ số BMI (Body Mass Index – tỷ lệ giữa cơ thể và cânnặng) là 18,7 Một điều đáng báo động là 4/10 người có chỉ số BMI dưới 18 được báocáo là họ đã cảm thấy rất mập Trong một nghiên cứu về những nữ sinh người Hoa ởSingapore với tuổi trung bình là 16.5 tuổi, 56% trong số đó cảm thấy thừa cân, mặc dùchỉ số BMI trung bình của họ là 18.89”3 Do muốn có một ngoại hình tốt hơn hay do ámảnh về cân nặng của mình hoặc nhiều nguyên nhân khác mà nhiều người tìm đến việcgiảm cảm cân hoặc tăng cân quá độ bằng việc kiêng ăn, bỏ ăn dẫn đến sợ ăn hoặc ăn quánhiều trong một thời gian ngắn, tất cả điều này dẫn đến chứng “ Rối loạn ăn uống” Hậuquả của chứng rối loạn ăn uống vô cùng nghiêm trọng nó để lại nhiều tổn hại cho sứckhỏe cả về thể chất và tinh thần, nghiêm trọng nhất là tử vong Đối tượng dễ mắc chứngrối loạn ăn uống đa phần là phụ nữ trẻ tuổi từ 12 đến 35, tuy nhiên vẫn có nam giới mắcchứng bệnh này “Người ta ước tính rằng 1-3% những người phụ nữ trẻ ở phương Tây

mắc chứng rối loạn ăn uống như chứng nhịn ăn [hay còn gọi là chán ăn tâm thần

-anorexia nervosa], chứng ăn – ói [bulimia – người mắc chứng này ăn vào rồi tìm cách

ói ra để khỏi lên cân] và chứng ăn uống vô độ (binge)”, “Số liệu thống kê cho thấy ở Mỹ,

1 https://vi.wikipedia.org/wiki/Roiloananuong

2 va-dac-diem-lam-sang/

3 va-dac-diem-lam-sang/

https://beautifulmindvn.com/2015/07/19/roi-loan-an-uong-ky-1-ho-so-benh-an-nguyen-nhan-chứng rối loạn ăn uống ảnh hưởng tới 20 triệu phụ nữ và 10 triệu nam giới Ở Anh, theo

số liệu mới nhất của BEAT từ năm 2015, khoảng 361.000 phụ nữ mắc chứng ăn ói.358.000 người khác bị rối loạn ăn uống dạng cuồng ăn và gần 7.000 người bị chán ăn tâmthần.”4 Chúng ta có thể thấy rối oạn ăn uống tác động đến tất cả mọi người không phânbiệt giới tính, sắc tộc và ranh giới quốc gia…Người mắc chứng rối loạn ăn uống ngàycàng tăng và để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu không được can thiệp kịp thời Vậythực chất rối loạn ăn uống là gì? Nguyên nhân dẫn đến nó bao gồm những gì? Tác động

và giải pháp điều trị nó như thế nào?

Với mong muốn tìm hiểu sâu hơn về các khía cạnh của rối loạn ăn uống và đưa raphương pháp điều trị, nhóm chúng tôi thực hiện bài báo cáo này nhằm phân tích rõ hơncác nguyên nhân, đồng thời lý giải các vấn đề liên quan đến đang diễn ra dưới góc nhìncủa một người đang nghiên cứu về chuyên ngành xã hội học, từ đó đưa ra các phươngthức điều trị hiệu quả

2 Thao tác hóa khái niệm

2.1 Một số định nghĩa về rối loạn ăn uống

Theo cách hiểu thông thường thì rối loạn ăn uống là những hành vi bất thường,xáo trộn trong việc ăn uống, hay hiểu một cách nôm na và đơn giản là “biếng ăn” Cáchhiểu này đồng nghĩa với việc nhìn nhận rối loạn ăn uống như một biểu hiện đơn lẻ, khôngphải là một cách hiểu toàn diện và có giá trị nghiên cứu Khái niệm rối loạn ăn uống thực

sự là một khái niệm hết sức phức tạp

Rối loạn ăn uống (Eating Disorders – EDs) được nhìn nhận là một dạng rối loạntâm thần, hoặc chí ít là một dạng rối loạn tâm lí, hành vi thể nhẹ Theo bộ tiêu chuẩnChẩn đoán rối loạn tâm thần chuyên sâu DSM-5 do APA phát triển (The NationalInstitute of Mental Health, 2013): Rối loạn ăn uống (EDs) được xếp vào nhóm các rốiloạn nuôi dưỡng và ăn uống (Feeding and Eating Disorders) Bên cạnh đó, theo bộ tiêu

4 kip-thoi-chung-benh-dang-so-nay-20171019115703136.chn

http://afamily.vn/tu-chung-roi-loan-an-uong-cua-demi-lovato-chi-em-hay-kiem-tra-va-dieu-tri-chuẩn phân loại các rối loạn tâm thần và hành vi (The ICD-10) do Tổ chức Y tế Thế giới(WHO) công bố thì rối loạn ăn uống (EDs) được phân nhóm vào Các rối loạn hành vi vàtâm thần (Classification of Mental and Behavioural Disorders) có liên quan đến các rắcrối về sinh học.

Thuật ngữ chỉ chứng rối loạn ăn uống hiện nay được dùng rộng rãi là EDs (EatingDisorders) hoặc có thể dùng từ cổ hơn là AN (Anorexia Nervosa) Thử điểm qua một sốđịnh nghĩa về chứng rối loạn ăn uống như sau:

Theo Viện Sức khỏe tâm thần Hoa Kì: “Có một quan điểm phổ biến cho rằng rốiloạn ăn uống là một sự lựa chọn lối sống Rối loạn ăn uống là một căn bệnh nghiêm trọng

và có thể gây tử vong mà nguyên nhân là từ những rối loạn nghiêm trọng về hành vi ănuống của người bệnh Sự ám ảnh với thức ăn, trọng lượng và hình dáng cơ thể, có thể báohiệu triệu chứng của rối loạn ăn uống Rối loạn ăn uống thường gặp bao gồm chứngbiếng ăn, cuồng ăn, và cuồng ăn cưỡng bức.” (The National Institute of Mental Health,2013)

Theo Hướng dẫn chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần (tái bản lần thứ 5của Hội Thần kinh học Hoa Kì) thì rối loạn ăn uống được xếp vào nhóm các rối loạn cho

ăn và ăn, được định nghĩa khái quát: “Rối loạn ăn uống đặc trưng bởi thay đổi cách ănhoặc hành vi ăn qua cách điều chỉnh lượng thức ăn dung nạp vào cơ thể gây ra nhữngảnh hưởng rõ rệt tới sức khoẻ và tinh thần của người bệnh” (APA, 2013)

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đưa ra góc nhìn thiên về sức khỏe thể chất hơn vàphân định riêng hai khái niệm đối nghịch về rối loạn ăn uống: chứng biếng ăn và chứng

cuồng ăn Trong Hướng dẫn phân loại và thống kê quốc tế về các rối loạn sức khỏe và

bệnh tật (tái bản lần thứ 10), mục Các rối loạn hành vi và tâm thần, WHO định nghĩa như

sau: “Biếng ăn tinh thần là dạng rối loạn đặc trưng bởi hành vi giảm cân cố ý, do chínhngười bệnh tạo ra và duy trì nó”; “Chứng cuồng ăn là một hội chứng đặc trưng bởi nhữngcơn lặp đi lặp lại của việc ăn quá nhiều và một mối bận tâm quá mức với sự kiểm soáttrọng lượng cơ thể, khiến bệnh nhân có các biện pháp cực đoan để giảm thiểu những tác

động “vỗ béo” các thực phẩm ăn vào” (WHO, 2010) Tuy hai định nghĩa khá khác nhau,nhưng WHO nhận định rằng hai thể rối loạn này đều có nhiều điểm chung về các đặcđiểm bệnh lí học về tâm lí.

Các định nghĩa này tuy không đồng nhất nhưng đều cố gắng khái quát một cáchchi tiết và thận trọng các dạng và dấu hiệu có thể nhận thấy sơ khởi ở người bệnh Điểmchung nhất là sự đề cập hành vi, trong đó thể hiện thái độ rất tiêu cực của người bệnh vớithức ăn, thức uống Bên cạnh đó, là sự ám ảnh tiêu cực về tinh thần, hình dáng cơ thểxuất hiện chung ở người mắc chứng rối loạn ăn uống Từ đó dẫn đến tình trạng biếnghoặc cuồng ăn một cách quá mức Đây đều là nguồn gốc từ các vấn đề tâm lí hoặc thầnkinh

2.2 Lịch sử rối loạn ăn uống

Thuật ngữ rối loạn ăn uống (EDs) là tên gọi chung dành cho 2 nhóm rối loạn khácnhau:

Biếng ăn còn gọi là anorexia nervosa (AN) Thuật ngữ AN có gốc từ Hy Lạp cổ

gồm: anorexia gồm tiền tố an- biểu thị sự “phủ định” và hậu tố orexis thể hiện sự “ngon miệng” hay “thèm ăn”; nervosa giải thích các vấn đề thuộc thần kinh Vì vậy, từ gốc từ

cổ, thuật ngữ này đã có nghĩa là “sự mất cảm giác ngon miệng do vấn đề thần kinh” hayhiểu đơn giản là biếng ăn (Barlow and Durand, 2015)

Thuật ngữ AN xuất hiện từ những năm đầu thế kỉ XIII-XIV từ các nhà thờ Cônggiáo (Catholic), dùng nghi lễ mà các nữ tu dùng để thanh tẩy cơ thể và tinh thần, đó chính

là nhịn ăn Các nữ tu có niềm tin rằng việc nhịn ăn giúp cơ thể trong sạch và thể hiện sựthuận hiếu của họ Đã có nhiều nữ tu sau khi hoàn thành nghi lễ này được phong thánh,nhưng họ gần như không thể ăn uống lại bình thường Y văn khoảng năm 1556 cũng mô

tả Nữ hoàng Mary của xứ Scottland với các triệu chứng của AN như người xanh xao, gầy

gò, biếng ăn, thường nôn mửa sau khi ăn, hay tiêu chảy Nhưng bà lại là người rất hayvận động, có thể cưỡi ngựa hay khiêu vũ nhiều giờ liền mà không thấy mệt mỏi (Pamela,2006)

Tuy nhiên, người chính thức đặc nền móng và xuất bản các bài viết nghiên cứu ykhoa trong đó đề cập thuật ngữ anorexia nervosa với đầy đủ các dấu hiệu của chứng biến

ăn là Sir William Gull (Pamela, 2006) Ông làm việc tại Đại học Oxford, Hội Y học Anhquốc và là Bác sĩ riêng của Nữ hoàng Victoria Ông thực hiện nhiều nghiên cứu quan sátbệnh chứng trên nhóm các nữ bệnh nhân tuổi từ 16 đến 20 có nhiều biểu hiện của chứng

biếng ăn Năm 1873, ông xuất bản ấn phẩm y học có tên “Anorexia Nervosa (Apepsia

Hysterica, Anorexia Hysterica)” Trong đó, ông mô tả nữ bệnh nhân A cao khoảng 1,6m,

nặng chỉ 42kg trông vẻ ngoài khỏe bình thường, nhịp tim, hơi thở, màu sắc nước tiểukhông có gì khác thường, ngoại trừ việc bệnh nhân này từ chối thức ăn từ động vật, và vềsau là từ chối không ăn bất kì thứ gì Ông cố gắng thực hiện nhiều thủ thuật để điều trịcho nữ bệnh nhân này nhưng đều không thàng công (Pamela, 2006) Tuy nhiên điều lạlùng là bệnh nhân này trông thư thái, hoạt bát và sinh hoạt hoàn toàn bình thường, khôngthấy dấu hiệu gì của mệt mỏi, bệnh tật Ông viết 1 đoạn ghi chú trong đó có đề cập: “Có

lẽ đây là một trạng thái tinh thần khác lạ, vì cơ thể dường như vẫn có thể thậm chí là tậpthể dục bình thường” Kết luận cho các trường hợp rối loạn ăn uống mà ông đã điều trị,Gull cho rằng các dấu hiệu bệnh lí nhìn thấy ở cả nam và nữ này thuộc về các vấn đề thầnkinh trung ương, đó là các rối loạn tâm thần Việc xác định nguyên nhân bệnh chứng này

sẽ hạn chế chọn sai hướng tiếp cận điều trị

Cũng trong năm 1873, bác sĩ Lasègue công bố các nghiên cứu của mình về hộichứng AN Ông quan tâm đến các biểu hiện bệnh lí về mặt thực thể, xem xét quan hệ của

di truyền với rối loạn ăn uống Tuy các công bố của ông có phần trái ngược quan điểmcủa William Gull, nhưng nhìn chung đó là sự bổ sung thú vị cho các dữ liệu quan sátđược hoàn chỉnh hơn về AN (Barlow and Durand, 2015)

Mặc dù y văn đã ghi nhận khá nhiều thông tin về chứng biếng ăn từ cuối thế kỉXVIII, nhưng mãi đến cả trăm năm sau, công chúng mới bắt đầu quan tâm đến hội chứngnày Khái niệm về vẻ đẹp hình thể với sự ám ảnh về một cơ thể gầy gò bắt đầu được nhắcđến trong giai đoạn 1960-1980 Cái chết của nghệ sĩ nổi tiếng Karen Carpenter vào ngày

3 tháng 2 năm 1983, mà nguyên nhân được xác định là suy tim do liên quan đến chứng

biếng ăn (AN), khiến công chúng bắt đầu chú ý đến chứng AN (Pamela, 2006) Liên tụcsau đó là các nhân vật nổi tiếng như Jane Fonda và Lynn Redgrave, họ thú nhận bị mắcchứng biếng ăn và thực hiện các chia sẻ về tình trạng của bản thân với công chúng(Barlow and Durand, 2015) Đến giữa những năm 80, Hội Thần kinh học Hoa Kì chínhthức công bố các mô tả về chứng biếng ăn trong Hướng dẫn chẩn đoán và thống kê cácrối loạn tâm thần (APA, 2013) Đây được xem là sự khẳng định về gốc bệnh của chứngbiếng ăn là do các rối loạn về tâm lí hơn là nguyên nhân sinh học.

Ngược lại với biếng ăn, chứng cuồng ăn với hai thể khác nhau gọi là binge nervosa(BiN) và bulimia nervosa (BuN) Ở cả hai thể cuồng ăn này, đều có chung biểu hiện làngười bệnh cố gắng ăn thật nhiều một lượng thức ăn lớn trong thời gian ngắn Nhưng ởthể BuN còn có thêm các biểu hiện như nôn mửa, đi ngoài liên tục sau khi ăn Ngườibệnh thể BuN còn có xu hướng cuồng vận động, tập thể dục thể thao quá sức, cơ thể mấtnước, điện giải, dễ kích động Thuật ngữ bulimia có gốc từ Hy Lạp cổ đại ngụ ý đến “cơnđói cồn cào” và khi ghép với gốc từ nervosa có thể hiểu là “hoảng loạn trong cơn đói cồncào” (Barlow and Durand, 2015)

Các văn tự cổ trước công nguyên đã ghi nhận tầng lớp tinh túy, hay binh lính thời

Hy Lạp, Ai Cập cổ đại xem việc thanh tẩy cơ thể bằng cách nôn hết thức ăn có trongngười trong vài ngày là rất tốt Nó giúp cơ thể sạch sẽ và cũng đồng thời làm cho cơ thểsẵn sằng trong cơn đói để tham gia các buổi dạ tiệc linh đình, nơi mà thức ăn thừa mứa

Vì vậy, họ có thể tha hồ ăn trong cơn đói điên cuồng đó Bằng chứng là các ghi chép,hình ảnh thời cổ cho thấy các vị hoàng đế, quan lại đa phần trong hình dạng phốp pháp,thậm chí là béo phì Đó là biểu hiện của giàu sang và quyền lực

Đến đầu thế kỉ XIX, các biểu hiện của chứng cuồng ăn bắt đầu được chú ý ghinhận trong y văn nhiều hơn Năm 1939, Rahman và Richardson viết trong báo cáo quansát 6 bệnh nhân đang điều trị rối loạn ăn uống, thì có một người xuất hiện biểu hiệncuồng ăn và một người vừa cuồng ăn vừa cố gắng ói để tiếp tục ăn được Đến năm 1958,Ludwig Binswanger miêu tả một nữ bệnh nhân giảm cân bằng cách nôn mửa và dùng cácloại thuốc nhuận trường Sau đó thì dùng liên tục thuốc điều trị cường giáp cũng để giảm

cân Cuối cùng, bệnh nhân này khi đã phải đến điều trị tại một đơn vị trị liệu tâm thần.Tuy nhiên việc điều trị hết sức khó khăn vì các biểu hiện bệnh chưa hề được ghi nhậntrong Hướng dẫn chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần của Hội Thần kinh họcHoa Kì (Barlow and Durand, 2015).

Vào năm 1979, nhà thần kinh học người Anh, Gerald Russell xuất bản công trìnhnghiên cứu của ông với tựa đề “Cuồng ăn: một biến thể đáng ngại của chứng rối loạn ănuống” (Bulimia nervosa: an ominous variant of anorexia nervosa) trên tập san Y họcThần kinh Trong đó, ông có miêu tả tình trạng của một bệnh nhân với nỗi ám ảnh sẽ trởnên tròn trịa về ngoại hình Rồi cũng chính bệnh nhân này bằng mọi cách cố gắng thanhlọc cơ thể để rồi sau đó ăn uống một cách cuồng loạn Gerald đánh giá tình trạng củabệnh nhân khá gần với chứng trầm cảm, có nguy cơ tự tử cao, đây là dạng bệnh lí nghiêmtrọng (Barlow and Durand, 2015) Chỉ sau đó một năm, tức năm 1980, chứng cuồng ăn

(bulimia nervosa) được cập nhật trong Hướng dẫn chẩn đoán và thống kê các rối loạn

tâm thần - tái bản lần 3.

Có thể nói, dù là chứng biếng ăn hay chứng cuồng ăn thì các ghi chép trong y văn

từ cổ đến hiện nay đều nhận định rằng chúng là các rối loạn về tâm lí hoặc thần kinh ởmột mức độ nào đó Biểu hiện tinh thần của những người mắc chứng rối loạn ăn uốngthường là dạng ám ảnh về tiêu chuẩn ngoại hình hoặc một đức tin tôn giáo; từ đó, họ hìnhthành các hành vi tiêu cực đối với việc ăn uống như bỏ ăn hay cuồng ăn

2.3 Phân loại rối loạn ăn uống

Rối loạn ăn uống gồm: chán ăn tâm thần, ăn ói và chứng cuồng ăn (ăn uống vôđộ)

Chán ăn tâm thần

Chán ăn tâm thần là một hành động có chủ tâm nhằm duy trì trọng lượng thấp cónguyên do từ sự sợ hãi bị thừa cân và sự méo mó trong việc tự cảm nhận ngoại hình cơthể Nó không được nhầm lẫn với bệnh chán ăn, cái có triệu chứng chung là giảm sựthèm ăn DSM-IV mô tả các đặc điểm của chứng chán ăn tâm thần như sau:

 Có trọng lượng thấp một cách bất thường (có trọng lượng ít hơn 85% so vớituổi và chiều cao hoặc có BMI <= 17.5)

 Mất kinh (mất kinh được định nghĩa là không có kinh trong ba chu kỳ kinhnguyệt liên tiếp) đối với phái nữ

 Có nỗi sợ hãi lớn để lấy lại trọng lượng cơ thể bình thường hoặc trở lên béo và

có mối bận tâm quá mức đến trọng lượng cơ thể và ngoại hình

Phần lớn bệnh nhân mắc chứng chán ăn tâm thần rơi vào lứa tuổi thanh niên, báocáo cho thấy 76% bắt đầu ở độ tuổi từ 11 đến 20 Tỉ lệ tử vong của chứng chán ăn tâmthần là xấp xỉ 6%, tỉ lệ cao nhất so với bất cứ loại bệnh tâm lý nào, với khoảng một nửa

số tử vong có nguyên nhân từ hành vi tự tử

Người mắc chứng chán ăn thường là những người cầu toàn (perfectionist), luôn

mong muốn thành công, tuy vậy họ thường đặt ra các tiêu chuẩn không thể đạt được chobản thân mình Khi họ không đạt được những tiêu chuẩn đó, họ tìm kiếm những cái mà

họ cảm thấy mình điều khiển được và thức ăn, trọng lượng trở thành đối tượng bị điềukhiển Lòng tự trọng thấp cùng với sự tự phê bình cứng nhắc là nguyên nhân làm chongười mắc chứng chán ăn luôn luôn sợ hãi sự mất tự chủ, thậm chí chỉ cần ăn một lượngthức ăn nhỏ cũng làm cho họ cảm thấy mình bị mất tự chủ

 Ăn ói

Người mắc bệnh ăn ói không có thói quen ăn uống có lợi cho sức khỏe Họ hay cónhững cuộc chè chén say sưa và ăn nhiều trong một bữa Nó làm họ cảm thấy có tội vàkhông làm chủ được bản thân vì thế họ sợ hãi và muốn trừng phạt thói ăn nhiều bằngcách nhịn đói, làm bản thân trở lên ốm yếu, uống thuốc nhuận tràng hoặc tập thể dục quámức Điều này dẫn đến các rắc rối về thể chất trong đó có sâu răng (do dịch vị từ dạ dàychứa nhiều axít tiếp xúc với răng trong quá trình nôn mửa), táo bón và gây nguy hiểmcho ruột, nó cũng gây ảnh hưởng đến tim và thận Không giống như chứng chán ăn tâmthần, chứng ăn ói có thể rơi vào tất cả mọi người bất kể trọng lượng và tuổi tác Nhưngcũng giống như người mắc chứng chán ăn họ có những lo lắng về trọng lượng cơ thể, có