RAU DẠI VIỆT NAM CÓ GIÁ CAO NGẤT NGƯỠNG

Nếu đã từng bất ngờ vì biết giá bán của một khay quả tầm bóp tại Nhật Bản - loại quả hoang dại ở Việt Nam là 700.000 đồng/kg, thì chắc chắn khi biết rằng một loại rau dại xuất khẩu nữa m

Nếu đã từng bất ngờ vì biết giá bán của một khay quả tầm bóp tại Nhật Bản - loại quả hoang dại ở Việt Nam là 700.000 đồng/kg, thì chắc chắn khi biết rằng một loại rau dại xuất khẩu nữa mà người Việt đang "lãng quên" được người dân ở rất nhiều nước săn lùng Nhiều người sẽ vô cùng bất ngờ khi những cây quả này mọc hoang dại ven đường ở Việt Nam, không hề được để ý đến, nhưng ở nước ngoài những loại cây này lại được coi như vị thuốc quý, bán với giá cực đắt đỏ Đó là những loại rau gì? Và công dụng như thế nào? Tại sao lại bán được giá cao như vậy? Và làm cách nào để chúng đủ tiêu chuẩn để được xuất khẩu sang các thị trường khó tính?

Nội dung bài viết

1 Cây tầm bóp 2

2 Cây càng cua 4

3 Cây tía tô 7

4 Rau sam 10

5 Bèo tây 12

6 Cây chuối 14

7 Tiêu chuẩn xuất khẩu nông sản sang các thị trường khó tính 18

7.1 Thị trường Nhật Bản 18

7.2 Thị trường Châu Âu 20

7.2 Thị trường Mỹ 22

Hình ảnh: rau dại Việt Nam bán có trên thế giới

1 Cây tầm bóp

Là quả dại Việt Nam, tầm bóp có giá 700 nghìn đồng/kg ở Nhật Bản

Hình ảnh: Cây tầm bóp

- Mô tả: Cây tầm bóp còn gọi là cây lồng đèn hay cây thù lù canh, tên khoa học là Physalis angulata L

thuộc họ Cà (Solanaceae) có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới châu Mỹ, sau trở thành liên nhiệt đới Chúng có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới châu Mỹ Tầm bóp mọc hoang khắp nơi, ở trên các bờ ruộng, bãi cỏ, đất hoang hay ven đường làng quê Tầm bóp là cây thân thảo, cao từ 50 - 90cm, có nhiều cành nhánh Lá tầm bóp mọc so le, hình bầu dục, chia thùy hoặc không Hoa tầm bóp mọc đơn độc, có cuống mảnh Quả tầm bóp mọng, tròn, nhẵn, lúc chưa chín có màu xanh, khi chín có màu đỏ Quả có đài bao quanh bên ngoài, nhiều hạt Tầm bóp ra hoa kết quả quanh năm, các bộ phận trên cây đều có thể sử dụng để làm thuốc

Hình ảnh: Quả tầm bóp

- Công dụng của cây tầm bóp:

Cây tầm bóp vị đắng, tính mát, không độc, tác dụng thanh nhiệt lợi thấp, khu đàm, chỉ khái, nhuyễn kiên tán kết Rau tầm bóp có thể chế biến thành nhiều món ăn và đều mang đến hương vị rất lạ, hơi đắng nhưng thanh và mát Tầm bóp luộc, nấu, xào với thịt đều rất hấp dẫn Trong các bữa tiệc chung vui gia đình, bạn bè, tầm bóp cũng xuất hiện cùng với món lẩu Tầm bóp không chỉ sạch mà còn rất tốt cho sức khỏe Vì tính mát của rau nên rau có hiệu quả rất tốt cho việc chữa trị các bệnh dạ dày, giải nhiệt và trị mụn nhọt

Giá trị nhất của cây tầm bóp là quả tầm bóp Quả có hình tròn nhỏ như quả cà, bên ngoài được bao bọc một lớp vỏ bọc mỏng, giống hình lồng đèn nên ở một vài nơi, tầm bóp còn được gọi là cây đèn lồng hay thù lù cạnh Kho bóp quả tầm bóp, vỏ bọc của quả bị thủng sẽ phát ra tiếng bốp nghe rất vui tai Theo Đông y, quả tầm bóp vị chua, tính bình tác dụng thanh nhiệt, tiêu đờm

Hình ảnh: Vỏ bọc bên ngoài quả bị thủng phát ra tiếng kêu rất vui tai

Khi chín quả sẽ có màu đỏ rất đẹp, vị hơi chua, có thể chế biến làm mứt, thậm chí làm thuốc chữa bệnh Những quả tầm bóp này có tác dụng rất tốt trong việc giải nhiệt, chữa các bệnh về thận, bài tiết, chữa

ho, tiêu đờm,…

Tầm bóp còn được dùng trị cảm sốt, yết hầu sưng đau, ho nhiều đờm, phiền nhiệt nôn nấc Dùng 20-40g khô sắc uống Dùng ngoài trị nhọt vú, đinh độc: Dùng 40-80g cây tươi giã vắt lấy nước cốt uống, bã thì dùng đắp; hoặc nấu nước rửa Quả Tầm bóp ăn được và dùng chữa đờm nhiệt sinh ho, thủy thũng và đắp ngoài chữa đinh sang, rễ tươi nấu với tim lợn, chu sa dùng ăn chữa được chứng đái đường

Ở Ấn Độ, toàn cây được sử dụng làm thuốc lợi tiểu; lá được dùng trị các rối loạn của dạ dày

Tầm bóp được người Nhật mua về làm thuốc hoặc dành cho những người ăn kiêng

Hình ảnh: Tại Nhật Bản, quả tầm bóp được đóng khay bán trong các siêu thị, cửa hàng với giá vào

khoảng 700 nghìn đồng/kg

2 Cây càng cua

Rau càng cua có thể sống ở nhiều địa hình, thường mọc thành bụi ở ven ao, hồ, bờ ruộng, các dốc đá… Tại Việt Nam, loại cây này chủ yếu được lấy về làm thức ăn gia súc Thế nhưng ở các nước Châu Âu, rau càng cua lại rất được ưa chuộng, thường được dùng để chế biến thành nhiều món ăn vì những lợi ích y học kỳ diệu của nó Theo Đông y, rau càng cua có tác dụng bổ âm huyết, thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, là món ăn bài thuốc rất thích hợp chữa trị chứng nhiệt miệng, viêm họng, táo bón, đau nhức cơ khớp, tiểu đường…Ở Philippines, người ta dùng lá càng cua đắp để điều trị ung nhọt và vết loét Người dân Trung Quốc và Brazil dùng nước ép rau càng cua để trị bệnh viêm kết mạc Còn người Java lại dùng loại rau này

để trị sốt rét, đau đầu…

Hình ảnh: Rau càng cua tại Việt Nam

- Mô tả:Cây càng cua (tên khoa học: Peperomia pellucida, thuộc họ Piperaceae) còn có các tên gọi khác

như rau tiêu, đơn kim, đơn buốt, cúc áo, quỷ châm thảo, cương hoa thảo, tiểu quỷ châm, thích châm thảo

Cây càng cua là loài thân thảo, bò lan khi trưởng thành với độ cao khoảng 20 – 30 cm, thân và lá (hình trái tim) chứa nhiều nước, nhẵn bóng, hơi có nhớt và có màu xanh trong mơn mởn, nhìn rất bắt mắt Hoa càng cua mọc thành chùm, nhìn như những tua nhỏ (giống tua quả mồng tơi nhưng nhỏ hơn rất nhiều), quả tròn mọng Loại rau này thường mọc hoang ở những nơi ẩm ướt như khu vực gần sàng nước,

bờ ao, chân tường…

- Công dụng của cây càng cua:

Thông thường, rau càng cua được dùng để ăn sống hoặc làm gỏi, bóp giấm, nấu canh, chấm cá kho, ăn cùng sốt cà chua hay xào tỏi… với vị chua tự nhiên và công dụng thanh mát Không chỉ là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng nhưng ít năng lượng (chứa nhiều vitamin C, sắt, ka li, ma giê, can xi… nên tốt cho máu và tim mạch, đồng thời giúp giảm cân), cây càng cua còn được dùng như một thảo dược với nhiều công dụng quý

Hình ảnh: Gỏi càng cua

Toàn cây càng cua đều được dùng làm thuốc Theo đông y, cây càng cua có công dụng tán ứ, chỉ thống, điều trị bầm tím, đau tức, chấn thương do đòn ngã Dân gian còn dùng rau càng cua để thanh nhiệt, giảm mụn nhọt, viêm họng (giã nát khoảng 100 g rau tươi rồi vắt lấy nước uống) và điều trị tiểu buốt (sắc lấy nước uống) Tuy nhiên, thường thì người ta sử dụng cây càng cua để làm thành các món ăn kết hợp điều trị bệnh Dân gian cũng dùng lá càng cua tươi, giã nát rồi đắp để điều trị đau đầu, ghẻ lở, giúp giảm mụn trứng cá và mụn nhọt

Những kết quả nghiên cứu đáng chú ý về rau càng cua:

 Kháng khuẩn, chống oxy hóa: Theo Tạp chí Dược điển (Pharmacognosy magazine), chiết xuất

tinh dầu từ thân và lá càng cua có đặc tính kháng khuẩn E coli, họ vi khuẩn đường ruột, Tụ cầu vàng và kiểm soát stress oxy hóa

 Điều trị tiểu đường, cải thiện khả năng sinh sản ở nam giới: Theo Tạp chí Nghiên cứu y sinh

quốc tế (International Journal of Biomedical Research), kết quả nghiên cứu trên chuột cho thấy chiết xuất từ cây càng cua làm giảm đáng kể lượng đường trong máu và cải thiện số lượng cũng như chất lượng tinh trùng Do đó, rau càng cua được xem là có tiềm năng điều chế thành thuốc điều trị tiểu đường và cải thiện khả năng sinh sản của nam giới (7)

 Điều trị ung thư vú: Theo tạp chí Khoa Y, Đại học Y tế Tehran, Iran (Acta Medica Iranica), chiết

xuất từ lá rau càng cua không chỉ kháng khuẩn, chống oxy hóa mà còn có khả năng chống ung thư biểu mô tuyến vú ở người

 Điều trị hồng cầu lưỡi liềm: Theo Tạp chí Dược lý và dược phẩm châu Phi (African journal of

Pharmacy and Pharmacology), chiết xuất lá càng cua còn có vai trò và tiềm năng trong điều trị bệnh hồng cầu lưỡi liềm

 Tái tạo xương: Theo Tạp chí dân tộc học (Journal of Ethnopharmacology), kết quả thí nghiệm

trên chuột bị tổn thương xương đùi cho thấy chiết xuất etanolic của cây càng cua có khả năng tái tạo xương sau chấn thương Điều này giải thích cho việc một số vùng cùa nước Cameroon (Trung Phi) đã dùng cây càng cua để điều trị gãy xương

 Điều trị loét dạ dày: Kết quả nghiên cứu trên chuột thí nghiệm cũng cho thấy Dillapiole (có trong

rau càng cua) là hợp chất hoạt động mạnh nhất trong vai trò bảo vệ dạ dày của cây càng cua

Hình ảnh: Cây càng cua

3 Cây tía tô

Tía tô là loại rau được trồng phổ biến ở Việt Nam và có giá rất rẻ, bán với giá từ 1- 2 nghìn một bó Nhiều người ngỡ ngàng khi biết tía tô xuất khẩu sang Nhật với giá cao ngất ngưởng, từ 500-700 đồng/lá

Hình ảnh: Rau tía tô

- Mô tả: Tên khoa học là Perilla frutescens, tên khác là tô ngạnh (cành), tử tô (hạt) và tô diệp (lá) Là

loại cây thân thảo có chiều cao tầm 0,5 – 1 m Toàn thân có lông Lá tía tô có lông nhám, mép khía răng, mọc đối xứng Mặt dưới thường có màu tím, đôi khi cả hai mặt đều có màu tím, xanh lục hoặc nâu Hoa

có màu trắng hoặc tím mọc thành xim co ở đầu cành Quả hình cầu

- Công dụng của rau tía tô:

Trong lá tía tô có chứa rất nhiều thành phần dinh dưỡng có lợi như: canxi, kali, sắt, riboflavin, vitamin A, vitamin C và chất xơ Sau đây là một vài tác dụng điều trị bệnh tuyệt vời mà lá tía tô mang đến:

 Bệnh đường hô hấp – hen suyễn: Theo các nghiên cứu, dầu hạt tía tô có lợi cho người bệnh hen

suyễn, ngăn chặn sự sản xuất leukotriene, chất chống viêm có liên quan đến giảm chức năng hô hấp

 Chống viêm – chống dị ứng: Nhiều nghiên cứu cũng đã chứng minh hiệu quả của lá tía tô trong

điều trị chứng nhạy cảm, dị ứng theo mùa và hen suyễn Tất cả nhờ các thành phần tuyệt vời của

nó bao gồm quercetin, acid alpha-lineolic, luteolin và rosmarinic acid, perilla có thể ức chế trực tiếp sự phóng thích histamine từ tế bào, giảm cytokine gây viêm và viêm da tiếp xúc

 Chống oxy hóa: Tinh dầu lá tía tô dễ bay hơi, chứa chất chống oxy hóa aldehyde, giúp ngăn ngừa

tổn thương do các gốc tự do gây ra đối với tế bào và DNA

 Ngộ độc thực phẩm: Ở châu Á, lá tía tô được dùng làm rau thơm ăn kèm giúp tăng hương vị

món ăn và đồng thời cũng là thuốc giải độc đối với thức ăn

 Trị viêm khớp dạng thấp: Tía tô có tác dụng giảm đau kinh nguyệt, giảm nguy cơ, ngăn ngừa ung

thư vú và điều trị các bệnh tự miễn dịch như lupus và viêm khớp dạng thấp

 Giảm đau dạ dày – khó chịu dạ dày ruột: Lá tía tô có tác dụng giúp giảm bớt sự khó chịu trong

dạ dày và ruột Nhờ vào thành phần trong lá tía tô như flavonoid, axit rosmarinic và acid caffeic

 Nghiên cứu cho thấy tía tô có thể giúp cải thiện tình trạng đầy bụng, bụng sôi…giúp tăng cường

cơ vòng thực quản dưới, do đó ngăn ngừa trào ngược acid và chống co thắt hiệu quả

Tác dụng làm đẹp của lá tía tô:

Hình ảnh: Công thức làm đẹp của tía tô

 Điều trị mụn: Lá tía tô chứa lượng chất kháng khuẩn, chống viêm dồi dào Do đó, nó có tác dụng

điều trị, chữa lành và ngăn ngừa mụn, viêm da hay mẩn ngứa hiệu quả Ngoài ra, nhờ vào khả năng thanh lọc, giải độc vượt trội, bổ sung lá tía tô hoặc nước uống từ loại lá này hàng ngày sẽ làm sạch cơ thể, giảm thiểu tối đa tình trạng da xỉn màu, sần sùi và nổi mụn

 Xóa mờ thâm nám: Uống nước lá tía tô mỗi ngày sẽ bổ sung cho cơ thể lượng dưỡng chất lớn có

vai trò ngăn chặn sự hình thành sắc tố melamin – nguyên nhân gây nám, tàn nhang, đốm nâu trên da hữu hiệu Bên cạnh đó, nguồn kháng chất phong phú trong loại nguyên liệu tự nhiên này còn giúp cải thiện sắc tố, tẩy tế bào chết, từ đó xóa mờ nám, dưỡng trắng da cực kỳ nhanh chóng

 Đốt cháy mỡ thừa, giảm cân: Tía tô giàu protein thực vật, chất xơ cùng nhiều vitamin, khoáng

chất thiết yếu có khả năng thúc đẩy dạ dày, tăng cường chuyển hóa, trao đổi chất Từ đó, đốt cháy, đào thải chất béo ra ngoài nhanh chóng Uống nước lá tía tô thay thế nước lọc hàng ngày

là phương pháp giảm cân cực kỳ hiệu quả Đặc biệt, lượng chất xơ trong loại lá này còn có tác dụng tạo dựng cơ giúp vóc dáng săn chắc, thon gọn tương tự việc tập luyện thể dục, thể thao

 Ngăn ngừa lão hóa: Ngoài giàu vitamin, khoáng chất, tía tô còn chứa lượng chất oxy hóa dồi dào

có khả năng làm chậm lão hóa, ngăn ngừa các dấu hiệu của tuổi tác như nám, sạm, tàn nhang, nếp nhăn, vết chân chim…cực kỳ hiệu quả

- Lá tía tô ở Nhật ngoài việc bán lá tươi trong siêu thị và chợ, thì nó còn được sấy khô đóng gói, bán trong nước hoặc xuất đi nước ngoài Một gói lá tía tô sấy như trên được bán giá 16 USD, tương đương 363 nghìn đồng

Hình ảnh: Lá tía tô sấy khô bán ở siêu thị Nhật

- Người Nhật coi tía tô là 1 trong 7 loại gia vị thiết yếu, rất được coi trọng Tía tô là nguyên liệu quan trọng nhất của món dưa mận umeboshi (một món dưa muối rất phổ biến trong ẩm thực người Nhật) hoặc được dùng gói xung quanh sushi…

Hình ảnh: Món ăn tại Nhật dùng lá tía tô

4 Rau sam

Dù được gọi là rau, nhưng ở Việt Nam, người ta thường chỉ coi cây sam như là rau dại , mọc đầy ở trong vườn, ven đường, bờ ruộng và chỉ dùng như một loại rau ăn lá rất hạn chế, thậm chí ở nhiều nơi còn dùng làm thức ăn cho bò Tuy nhiên, ở nhiều nước trên thế giới, người ta đang 'săn lùng' loại rau nhỏ bé này bởi những công dụng kỳ diệu đến không ngờ Ở nhiều nước châu Âu, rau sam được dùng trong các món ăn khá phổ biến, người Hà Lan dùng rau sam làm dưa chua, người Pháp cũng rất thích rau sam và chế biến thành nhiều món ăn đặc biệt Hoặc ở Mỹ có món rau sam trộn dầu giấm Người Trung Hoa xưa gọi rau sam là ‘'rau trường thọ’’ Theo nghiên cứu của các nhà khoa học Mỹ và Úc, trong rau sam có chứa nhiều axít béo omega-3 hơn các loại rau ăn lá khác Đây cũng là loại rau chứa nhiều loại vitamin cũng như các chất khoáng dinh dưỡng như magiê, canxi, kali và sắt

Hình ảnh: Cây rau sam

- Mô tả: Lá rau sam thông thường hình ovan và mượt, dày thịt và có màu như màu ngọc bích, mọc bò với

cành phân nhánh nếu cây mọc đơn độc, nhưng nếu mọc tụ từng đám thì thân lại cố vươn lên thẳng đứng Lá dày hình thuôn, dài khoảng 1-2,5cm, hoa rất nhỏ, màu vàng lưỡng tính, mọc ở ngọn cành Hạt nhỏ, màu đen, có thể giữ được khả năng nẩy mầm đến 7 năm (khi tồn trữ) Hoa sam thường nở vào mùa xuân hay thu Cây thích hợp với những vùng đất xốp và nhiệt độ ấm áp, mưa nhiều

Có hai loại rau sam, loại mọc hoang và loại được trồng Loại mọc hoang thường mọc bò và chỉ cao dưới 50cm, lá xanh, cọng đỏ tím Loại nuôi trồng lá có kích thước lớn hơn và thường màu vàng xanh Những loại thường gặp nhất là:

 Rau sam xanh (Green Purslane): đây là giống nguyên thủy mọc hoang, có khuynh hướng mọc thẳng đứng hơn bò lan

 Rau sam vàng (Golden Purslane): có lá màu vàng nhạt, khi nấu chín thì mùi vị giống loại trên

 Rau sam vàng lá to (Portulaca Grandiflora): Lá dày và to gần như gấp đôi hai giống trước

- Công dụng:

 Tác dụng diệt khuẩn: Rau sam có tác dụng diệt được các loại vi khuẩn như Shigella (gây bệnh lỵ),

Salmonella typhi (gây bệnh thương hàn), Staphylococcus aureus (tụ cầu vàng thường gây mụn nhọt) Ngoài ra cũng diệt được một số nấm gây bệnh

 Chữa sỏi thận: Uống nước nấu lá sam và cố nhịn tiểu đến khi không nhịn được nữa hãy đi Khi

đó, các hạt sỏi sẽ bị tống hết ra ngoài

 Trẻ em chốc đầu: Giã nát rau sam tươi, thêm nước sắc đặc bôi lên hoặc đốt ra than, hoà với dầu

dừa rồi bôi

 Hỗ trợ trong điều trị bệnh gout: Rau sam có tác dụng chống viêm và thải acid uric ra khỏi cơ thể

theo đường tiểu (acid uric đọng lại ở các khớp ngón chân gây ra bệnh gout)

 Trị trướng bụng: 300g rau sam, rửa sạch, chia làm 2 lần, mỗi lần 150g, thái nhỏ, nấu lẫn với nước

vo gạo nếp lần 2 tạo thành một thứ canh hơi sệt Loại canh này có tác dụng kích thích vận động của đường ruột, lưu chuyển tiêu hóa, tình trạng trướng bụng, phù thũng sẽ được giảm Để có công hiệu, bạn có thể tăng lượng rau sam lên đến 400 – 500g

 Trị tiểu rát, tiểu máu: 300g rau sam chia ra làm 3 lần, mỗi lần 100g Rửa sạch, để ráo nước, thái

nhỏ, nấu canh lẫn với rau dền cơm với lượng 50g mỗi lần Ăn trong ngày Ăn liền 5 – 7 ngày tình trạng tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu máu sẽ được cải thiện

 Phòng ngừa bệnh tim mạch: Theo Đông y, rau sam có vị chua, hơi đắng, tính mát, có tác dụng

thanh nhiệt giải độc Hàm lượng kali và acid omega-3 trong rau sam tương đối cao, rất cần cho việc điều hòa cholesterol trong máu, đồng thời làm tăng sức bền của thành mạch, giúp huyết áp

ổn định

 Chữa xơ vữa động mạch, làm hạ độ cholesterol trong máu: Gần đây, các nhà khoa học còn cho

biết, trong rau sam có nhiều acid béo Omega-3 có tác dụng rất tốt trong việc ngăn ngừa bệnh tim mạch và tăng cường sức miễn dịch của cơ thể Rau sam tươi và gừng sống 3 lát Luộc hoặc nấu canh ăn hàng ngày Ăn cả nước lẫn cái Nên mỗi đợt từ 5 đến 7 ngày

 Chữa khí hư, bạch đới ở phụ nữ: Rau sam tươi giã nát vắt lấy nước, hoà với 2 lòng trắng trứng

gà, khuấy đều, hấp chín Mỗi ngày ăn 2 lần, ăn từ 3-5 ngày

 Trị giun: Lấy 50g rau sam tươi, rửa sạch, giã nát vắt lấy nước Dùng ngày nào thì đi hái rau sam

ngày đó Nếu bạn hái rau sam để sẵn trong tủ lạnh, hoạt chất sẽ bị giảm và ít có giá trị với giun Hãy uống nước ép rau sam vào buổi tối trước khi đi ngủ hoặc uống vào buổi sáng, lúc chưa ăn gì, sau 4 giờ mới được ăn nhẹ Uống liền trong 3 – 4 ngày bạn sẽ thấy giun ra ngoài theo phân Phương cách này hữu hiệu với giun kim và giun đũa

 Trị kiết lỵ: Lấy rau sam 100g, cỏ sữa 100g Hai loại này rửa sạch, đem đun lẫn với 400ml nước

Khi nào cạn còn chừng 100ml thì gạn nước ra để uống, chia uống 2 lần trong ngày Nếu có thêm

đi ngoài ra máu thì thêm cỏ nhọ nồi 20g đun lẫn

Trong trường hợp thấy khó uống có thể ép rau sam lấy nước với lượng rau sam như trên Hòa lượng nước cốt này của rau sam hòa với 100nl nước, đun sôi, sau đó cho thêm 1 thìa mật, chừng 10g, hòa vào nước rau sam đã đun chín cho dễ uống

 Trị mụn nhọt: Lấy 30g rau sam, rửa sạch, sau đó giã nát Bọc toàn bộ thứ rau đã nát này vào một

gạc sạch, sau đó đắp lên phần da bị mụn nhọt Mỗi ngày thay 2 lần Đắp chừng 3 ngày thì mụn nhọt chín và vỡ

- Lưu ý: Vì rau sam rất mát nên những người có tính hàn, bị tiêu chảy, hay người mang thai

không nên ăn rau sam