TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THỦY NGUYÊN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌCLUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Thực tế trên đòi hỏi phải tăng cường các biện pháp tổ chức thiết thực, hiệuquả của Hiệu trưởng nhà trường trong tổ chức sinh hoạt TCM theo hướng NCBH.Đây cũng được coi là một nhiệm vụ tr

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐỖ THỊ HƯƠNG

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THỦY NGUYÊN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 8.0140114

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS TRỊNH VĂN MINH

Trong những năm gần đây, GD Việt Nam đã có sự chuyển mình nhanh chóng và là mối quan tâm chung của toàn XH Chưa bao giờ câu hỏi: “Làm thế nào để nâng caochất lượng GD?” lại trở thành vấn đề “nóng” và cấp thiết như hiện nay

Để trả lời câu hỏi trên đòi hỏi phải có sự chung tay của toàn XH, của ngành

GD trong đó đóng vai trò quan trọng là các CBQL giáo dục

Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị Trung Ương 8 khóa

XI về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT đã đưa ra mục tiêu định hướng “ Đối với

GD phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho HS Nâng cao chất lượng GD toàn diện, chú trọng GD lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời ” [1] và quan điểm tổ chức: “…Trong quá trình đổi mới, cần kế thừa, phát huy những thành tựu, phát triển những nhân tố mới, tiếp thu có chọn lọc những kinh nghiệm của thế giới; kiên quyết chấn chỉnh những nhận thức, việc làm lệch lạc Đổi mới phải đảm bảo tính

hệ thống, tầm nhìn dài hạn, phù hợp với từng loại đối tượng và cấp học; các giải pháp phải đồng bộ, thực tiễn, có trọng tâm, trọng điểm, lộ trình, bước đi phù hợp…”

[8]

Thực tế việc tổ chức sinh hoạt TCM của các trường phổ thông hiện nay vẫn

còn nhiều bất cập chưa mang lại hiệu quả cao cũng như đáp ứng nhu cầu của đổimới GD SHCM chưa được thường xuyên, chỉ tập trung vào các đợt hội thảo, hộigiảng, hội thi GVG các cấp Nội dung sinh hoạt chưa đi vào thực chất còn nặng vềquản lí hành chính hơn là SHCM và nhiều khi mang tính hình thức, đối phó Đó lànguyên nhân khiến cho các GV trong cùng chuyên môn chưa thực sự gắn kết đượcvới nhau một cách chặt chẽ để tạo ra sự thống nhất trong hoạt động đổi mới PPDH,đồng thời qua đó nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ

Để đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện nền GD Việt Nam, hoạt động sinhhoạt TCM cũng cần có sự “phá bỏ khuôn thước” Từ yêu cầu bức thiết đó, mô hìnhNCBH đã ra đời NCBH trong sinh hoạt TCM nhằm nâng cao năng lực nghề nghiệpcủa GV, thông qua nghiên cứu để cải tiến hoạt động dạy học vào các bài học cụ thể

và nâng cao chất lượng học tập của HS

Vì vậy, tổ chức có hiệu quả sinh hoạt TCM theo hướng NCBH là một trongnhững nhiệm vụ của Hiệu trưởng để nâng cao chất lượng đội ngũ GV, từ đó nângcao chất lượng dạy học và GD, đáp ứng yêu cầu của Bộ GD&ĐT, yêu cầu đổi mớicăn bản và toàn diện GDPT hiện nay

Thủy Nguyên là một huyện lớn nằm nằm ở phía Bắc thành phố Hải Phòng,bên dòng sông Bạch Đằng lịch sử Với địa hình khá đa dạng, bao gồm núi đất, núi

đá vôi, đồng bằng và hệ thống sông hồ dày đặc, đã tạo thuận lợi cho Thuỷ Nguyênphát triển một nền kinh tế đa dạng nhiều ngành nghề bao gồm cả nông nghiệp, CN-TTCN, thuỷ sản và du lịch Thuỷ Nguyên đã khai thác tối đa những tiềm năng sẵn

có nhờ nắm bắt thời cơ và biết rõ các thế mạnh của một vùng đất giàu tiềm năngkinh tế, đa dạng nhiều ngành nghề

Thủy Nguyên cũng sớm xác định các ngành kinh tế mũi nhọn để đầu tư pháttriển, chuyển dịch cơ cấu kinh tế một cách tích cực, thúc đẩy nhanh tiến trình CNH,HĐH nông thôn Chủ trương chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐHbước đầu đã thu được những kết quả tốt đẹp Nhiều tuyến đường liên thôn đượcnâng cấp, mở rộng; Các công trình công nghiệp, dân dụng mọc lên san sát đời sốngnhân dân ngày một cải thiện

Cùng với sự phát triển KTXH, truyền thống hiếu học của Trạng Nguyên LêÍch Mộc (sinh ra và lớn lên tại làng Ráng xã Quảng Thanh, huyện Thủy Nguyên,

thành phố Hải Phòng) luôn được các thế hệ người Thủy Nguyên phát huy Các cấplãnh đạo và nhân dân huyện luôn coi GD là một nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu.Ngân sách đầu tư cho GD năm sau cao hơn năm trước Các trường đã và đang đượcđầu tư xây dựng ngày một khang trang, hiện đại hơn Bên cạnh đầu tư CSVC, cácnhà trường thực hiện tốt hoạt động nghiệp vụ chuyên môn về dạy và học, quản lí tốtmọi hoạt động của các thành viên trong tổ Phòng GD&ĐT huyện Thủy Nguyên luônsát sao, tổ chức cụ thể; xây dựng các TCM ở từng bộ môn, điều hành hoạt động trongtoàn huyện Đặc biệt, tổ chức hoạt động TCM theo hướng NCBH được quan tâm và có

kế hoạch thực hiện chi tiết rõ ràng Tuy nhiên trong quá trình thực hiện còn mangtính hình thức, chưa có chiều sâu nên tính thực tiễn chưa cao

Thực tế trên đòi hỏi phải tăng cường các biện pháp tổ chức thiết thực, hiệuquả của Hiệu trưởng nhà trường trong tổ chức sinh hoạt TCM theo hướng NCBH.Đây cũng được coi là một nhiệm vụ trong công tác chuyên môn của các nhà trườngnhằm nâng cao chất lượng dạy học, GD, đáp ứng yêu cầu của Bộ GD&ĐT về đổimới căn bản và toàn diện GDPT

Vấn đề này tuy đã được triển khai ở nhiều nơi nhưng việc nghiên cứu côngtác tổ chức hoạt động NCBH tại TCM của Hiệu trưởng trường THCS còn chưađược đề cập

Xuất phát từ những lý do trên, đề tài:“Tổ chức hoạt động Tổ chuyên môn trường Trung học cơ sở huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng theo hướng Nghiên cứu bài học” cần được đặt ra và nghiên cứu có hệ thống.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng, đề tài tổ chức hoạt động TCMtheo hướng NCBH, đề xuất hệ thống các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng độingũ của GV trong TCM góp phần nâng cao chất lượng dạy học trường THCS huyệnThủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động TCM trong trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp tổ chức hoạt động TCM trường THCS huyện Thủy Nguyên, thànhphố Hải Phòng theo hướng NCBH

4 Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học

4.1 Câu hỏi nghiên cứu

Tại sao hoạt động TCM trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố HảiPhòng mặc dù đã có những đổi mới nhất định song hiệu quả chưa cao?

Để hoạt động TCM trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố HảiPhòng đạt được hiệu quả mong muốn cần có những những biện pháp tổ chức theohướng nào?

4.2 Giả thuyết khoa học

Trên thực tế, sinh hoạt TCM trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phốHải Phòng đã có những đổi mới nhất định nhưng vẫn còn mang nhiều tính hànhchính Nếu đề xuất những biện pháp tổ chức hoạt động TCM theo hướng NCBHmột cách phù hợp với thực tế thực hiện đổi mới sinh hoạt TCM hiện nay thì sẽ nângcao chất lượng đội ngũ GV và góp phần nâng cao chất lượng dạy học các trườngTHCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng, đáp ứng yêu cầu đổi mới GDPT

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về tổ chức hoạt động TCM theo hướng

NCBH ở trường THCS

5.2 Đánh giá thực trạng tổ chức hoạt động TCM trường THCS huyện Thủy

Nguyên, thành phố Hải Phòng theo hướng NCBH và yếu tố ảnh hưởng đến thực trạng

5.3 Đề xuất biện pháp tổ chức hoạt động TCM trường THCS huyện Thủy

Nguyên, thành phố Hải Phòng theo hướng NCBH

6. Phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn về đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Tổ chức hoạt động TCM trường THCS huyện Thủy

Nguyên, thành phố Hải Phòng theo hướng NCBH

- Chủ thể quản lý: Đề tài tập trung nghiên cứu biện pháp tổ chức hoạt độngTCM của Hiệu trưởng trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòngtheo hướng NCBH

6.2 Giới hạn về khách thể điều tra

- 20 CBQL và chuyên viên Phòng GD&ĐT huyện Thủy Nguyên, thành phố

Hải Phòng

- 12 CBQL trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

- 145 GV của 6 trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

6.3 Giới hạn về địa bàn khảo sát

6 trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng (3 trường nhómtốt, 3 trường nhóm trung bình)

6.4 Thời gian nghiên cứu: Từ năm học: 2013-2014 đến năm học 2017-2018.

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Bao gồm các phương pháp phân tích, phân loại, tổng hợp, hệ thống hoá, kháiquát hoá các tài liệu lý luận, các công trình nghiên cứu có liên quan để xây dựng

cơ sở lý luận tổ chức sinh hoạt TCM trong trường THCS và tổ chức sinh hoạt TCMtheo hướng NCBH

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Gồm các phương pháp:

- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Phát phiếu trưng cầu ý kiến về

những vấn đề liên quan đến tổ chức sinh hoạt TCM theo hướng NCBH ở một sốtrường THCS thuộc huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

- Phương pháp chuyên gia: Hỏi ý kiến chuyên gia về nội dung, yếu tố ảnh

hưởng, biện pháp tổ chức, đề xuất

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Trao đổi, toạ đàm, tổ chức các hội thảo,

hội nghị tổng kết rút kinh nghiệm về tổ chức sinh hoạt TCM theo hướng NCBH củacác trường phổ thông trong nước và nghiên cứu quốc tế

- Phương pháp thống kê toán học: Để xử lý số liệu thu được cần sử dụng

một số công thức thống kê toán học

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, khuyến nghị, cấu trư cuả luận vănđược trình bày trong 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về tổ chức hoạt động TCM tại trường THCS theo

hướng NCBH

Chương 2 Thực trạng tổ chức hoạt động TCM trường THCS huyện Thủy

Nguyên, thành phố Hải Phòng theo hướng NCBH

Chương 3 Biện pháp tổ chức hoạt động TCM của Hiệu trưởng các trường

THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng theo hướng NCBH

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN

TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƯỚNG

NGHIÊN CỨU BÀI HỌC

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Thuật ngữ “NCBH” (tiếng Anh là Lesson Study hoặc Lesson Research) được chuyển từ nguyên nghĩa tiếng Nhật (jugyou kenkyuu) Thuật ngữ NCBH có nguồn

gốc trong lịch sử GD Nhật Bản, từ thời Meiji (1868 -1912) NCBH như một biệnpháp để nâng cao năng lực nghề nghiệp của GV thông qua nghiên cứu cải tiến cáchoạt động dạy học các bài học cụ thể, qua đó cải tiến chất lượng học của HS

1.1.1 Các công trình nghiên cứu ngoài nước

Những kết quả nghiên cứu cho thấy rằng: để thúc đẩy việc học tập của HS nhằmnâng cao chất lượng GD&ĐT đòi hỏi người GV phải dạy học một cách bài bản,chuyên nghiệp Hằng ngày, GV cần phải đầu tư nghiên cứu tài liệu, kiểm tra thườngxuyên chất lượng học sinh để đổi mới PPDH phù hợp với đối tượng Để làm được điều

đó, cần thiết GV phải cùng nhau quan sát và đánh giá những bài giảng trên lớp

Từ thế kỷ thứ 19, NCBH được phát triển tại Nhật Bản như một định hướngcủa phương pháp giảng dạy nâng cao Cuối thế kỷ 19, Sato và các đồng nghiệp củamình phát triển NCBH cho cộng đồng, một phương pháp để NCBH là thu hútnhững nhà nghiên cứu, những học viên ở Nhật (Ose và Sato 2000, 2003, Sato 1996,

2006, 2007; Sato và Sato 2003) Với mong muốn GD tốt hơn sẽ mang đến nhữngngười lao động nhiều điều tốt hơn Song những nhân tố đó đã làm gián đoạn các lớphọc là thời điểm cuối thời kì bùng nổ kinh tế và bắt đầu sự suy thoái kinh tế: khi nềnkinh tế suy thoái đã dẫn đến nhiều nhân viên bị đào thải, từ đó rất nhiều trẻ em mất

đi niềm yêu thích với việc đi học Nhiều vấn nạn xảy ra: HS nói chuyện riêng hoặcngủ gật thường xuyên diễn ra trong lớp học của những GV độc đoán, những bàigiảng của họ dựa trên những bài giảng truyền thống, một chiều (Sato, 2000) TheoSato vấn đề nghiêm trọng ở đây là đa số HS Nhật Bản đánh mất đi niềm yêu thíchtrong học tập khắc phục tình trạng trên, Ông và đồng nghiệp đã giới thiệu NCBHcho các nhóm học Trong NCBH cho nhóm học không chỉ tất cả các bộ môn mà tất

cả các GV cần tham gia và họ cần tập trung nhiều hơn việc quan sát và phản hồi

Theo ước tính của Sato (2009), có 2000 trường tiểu học và gần 1000 trường cấp haiđang làm việc với phương pháp NCBH.

Ở Hoa Kỳ, khi xem xét điểm số thấp của HS đối với các môn Toán và Khoahọc so sánh với những điểm số cao của HS Đông Á, Hiebert and Stigler (2000) đã

đề cập tới vấn đề liên quan tới sự rèn luyện sư phạm ở Hoa Kì Tác giả khẳng địnhrằng, mặc dù đã có những hoạt động nhóm và GV đều tin tưởng vào xu hướng XHcủa GD, nhưng thực tế không có nhiều thay đổi trong cách học của những đứa trẻ.Tác giả chỉ ra được rất ít thay đổi trong việc hướng HS đến những kiến thức toánhọc sâu rộng hơn

Các nhà nghiên cứu, nhà khoa học đã quan tâm đến NCBH và cho rằng nódần dần sẽ giúp thay đổi thực tiễn giảng dạy của GV, học tập của trẻ em, và văn hóatrường học Thí dụ, để GV có thể nâng cao kiến thức và cách dạy học của một vấn

đề (Lewis và all, 2004; Stigler và Hiebert,1999; White và Southwell, 2003), trẻ em

có thể nâng cao kết quả học tập của mình (Dudley, 2007; White và Southwell,2003) và hỗ trợ tổ chức và đoàn thể được phát triển vững mạnh (Fernandez vàYoshida, 2004; White và Southwell, 2003)

Nhiều nước châu Á NCBH đã được giới thiệu như Brunei (Wood và MohdTuah, 2008), In-đô-nê-xi-a (Saito 2006a, b, 2007), Malaysia (Lim et al, 2005.), Thái Lan(Inprasitha, 2008), và Việt Nam (Saito, 2010; Saito và Tsukui, 2008; Wheeler 2007,2011) Sự cần thiết của đổi mới nhà trường dưới góc nhìn của GV Okinawan (Kotoe,Kishimoto, 2014); Thúc đẩy học tập cộng tác ở Việt Nam (Masaaki Sato, 2014)

1.1.2 Các công trình nghiên cứu trong nước

Ban đầu dự án được lên kế hoạch và thực hiện với mục tiêu thúc đẩy việc lấytrẻ em làm trung tâm giáo dục trong các trường học Bộ GD&ĐT Việt Nam và Cơquan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) thực hiện dự án này từ tháng 10 năm 2004

và tháng 8 năm 2007 với 5 trường Trong nghiên cứu này, các trường đóng vai tròthí điểm Sở GD&ĐT tỉnh Bắc Giang tương tác với với Đội ngũ tư vấn tư cách là tổchức đối tác Nhóm đối tác trong các Sở GD&ĐT được gọi là "nhóm công tác”, baogồm lãnh đạo Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT, BGH, GV giàu kinh nghiệm của cáctrường trong toàn tỉnh

Từ tháng 6 năm 2006 Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT và JICA quyết định giới

thiệu các hoạt động đổi mới trường học bao gồm một trường thí điểm trong mỗihuyện: Thành phố Bắc Giang, Việt Yên, Yên Dũng (nay thuộc Bắc Giang), LụcNam, Hiệp Hòa, Yên Dũng, Lục Nam, Bắc Giang Tiếp đó Sở GD & ĐT Bắc Giang

đã giới thiệu các trường có thể tiến hành thí điểm, các thành viên trong nhóm tư vấnJICA đã đến thăm các trường này, và cả hai cùng nhau thảo luận để quyết định chọncác trường thí điểm Báo cáo với Bộ GD&ĐT Kết quả lựa chọn đã được Để thựchiện đổi mới và dễ dàng truy cập từ các trường Các tiêu chí lựa chọn dựa trên mức

độ sẵn sàng của các trường Tất cả các trường thí điểm đều là các trường hàng đầu

của huyện và là nơi thường xuyên diễn ra các đợt tập huấn GV của huyện [20, tr 5].

Ban đầu các trường được lựa chọn, hầu hết GV từ chối một cách quyết liệt hoặctham gia thì cũng tham gia một cách miễn cưỡng Đối với các nhà quản lí ở cáctrường có trên thì có 3/8 trường là không tham gia Nhưng sau khi kết thúc dự án thì

ở các trường nói trên kể cả GV ở những trường khi dự án được triển khai mà họ từchối không tham gia thì nay họ đã chủ động và tham gia một cách tích cực mặc dùCBQL không mấy quan tâm Điều này nói lên ý nghĩa, tầm quan trọng của NCBH ởTCM là một sự lựa chọn đúng đắn, là sơ sở cho việc đổi mới PPDH và KTĐG

Vụ Giáo dục Trung học - Bộ GD&ĐT đã mời các chuyên gia của tổ chứcJICA Nhật Bản, các giảng viên của một số trường đại học, các chuyên viên của Vụtham dự hội nghị về đổi mới SHCM theo NCBH vào tháng 3 năm 2013

Các trường tham gia SHCM theo NCBH bao gồm:

Ở bậc THCS: THCS ở tỉnh Bắc Giang, THCS Trưng Vương - Hà Nội, THCSQuốc Oai - Hà Nội

- Bậc THCS chỉ có Ở bậc Tiểu học: Tiểu học Đồi Ngô, Lục Nam, Bắc Giang

1 trường thí điểm

Ở bậc Tiểu học: Tiểu học Đồi Ngô, Lục Nam, Bắc Giang

Năm 2012, Bộ GD&ĐT tiến hành tập huấn cho CBQL, trong đó có đề cập

đến vấn đề đổi mới sinh hoạt TCM thông qua NCBH:“Quản lí hoạt động đổi mới PPDH và KTĐG kết quả học tập của HS trong trường THCS”

Bộ GD&ĐT tiến hành tập huấn cho các CBQL và các tổ trưởng, nhómtrưởng chuyên môn của các Sở GD&ĐT vào tháng 8 năm 2013, về hướng dẫnSHCM theo NCBH Trong nhiệm vụ năm học 2013-2014 Bộ GD&ĐT tiếp tụctriển khai NCBH

Một số các tác giả đã có những công trình NCBH như Vũ Thị Sơn, Nguyễn

Duân, 2010, “NCBH”- một cách tiếp cận năng lực nghề nghiệp của GV (Tạp chí Khoa

học giáo dục số 52, tháng 1-2010), Nguyễn Mậu Đức, Lê Huy Hoàng, ĐHSP ĐH Thái

Nguyên, 2012, Phương pháp Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho GV, SV Sư phạm thông qua mô hình NCBH (Tạp chí GD, 2012); Hội nghị tập huấn Đổi mới phương pháp sinh hoạt TCM theo hướng NCBH (12/9/2013 của Sở GD&ĐT Hải Phòng); Bài viết SHTCM theo NCBH (03/12/2014 Website của Sở GD&ĐT Lạng Sơn); TS Bùi

Phương Nga - Viện KHGD Việt Nam, TS Vũ Thị Sơn-Viện NCSP, ĐHSP Hải Phòng,

Hải Phòng, 12-13.8.2014, Chương trình bồi dưỡng TTCM “Đổi mới PPDH, KTĐG và

tổ chức các hoạt động chuyên môn THCS”.

Ngoài ra còn kể đến một số đề tài nghiên cứu về vấn đề công tác quản líSHTCM trong các trường phổ thông:

Nguyễn Minh Đăng (2012) Biện pháp quản lí TCM của Hiệu trưởng trường THPT huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc Luận văn thạc sỹ KHGD.

Bùi Tuấn Đức (2011) Quản lí TCM của Hiệu trưởng trường THPT thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai Luận văn thạc sỹ KHGD.

Phạm Khánh Tường (2003) Một số biện pháp Quản lí chuyên môn của Hiệu trưởng đối với GV mới vào nghề của một số trường THPT thành phố Hải Phòng.

Đến thời điểm này, trên địa bàn huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòngmới có các tổng kết về triển khai NCBH ở cả ba bậc học nhưng chưa có công trình

nào nghiên cứu về tổ chức hoạt động TCM theo hướng NCBH đặc biệt trong bối

cảnh GD Việt Nam đang triển khai đề án đổi mới căn bản và toàn diện GDPT

Do vậy, đề tài trên cần được đi sâu hơn nghiên cứu cơ sở lý luận, khảo sátthực trạng và triển khai góp phần đề xuất biện pháp tổ chức hoạt động TCM trongnhà trường THCS, đáp ứng mong muốn của Bộ GD&ĐT trong việc phát triển nghềnghiệp cho GV THCS, qua đó nâng cao chất lượng dạy và học của các nhà trường.

1.2 Hoạt động TCM theo hướng NCBH

1.2.1. TCM và hoạt động TCM ở trường THCS

1.2.1.1 Khái niệm TCM

Theo Điều lệ trường THCS và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành,Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 3 năm 2011 của Bộ GD&ĐT:TCM là một bộ phận cấu thành trong trong bộ máy tổ chức của trường THCS Các

tổ, nhóm chuyên môn trong trường có mối quan hệ hợp tác, phối hợp các các bộphận nghiệp vụ khác và các tổ chức Đảng, đoàn thể trong nhà trường nhằm thựchiện chiến lược phát triển của nhà trường, chương trình GD, hoạt động giáo dục vàcác hoạt động khác hướng tới mục tiêu giáo dục [4]

- TTCM phải là người có khả năng XDKH; điều hành tổ chức, hoạt động của

tổ theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ GD&ĐT và kếhoạch năm học của nhà trường; tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho GV trong tổ;đánh giá, xếp loại và đề xuất khen thưởng, kỉ luật GV thuộc tổ mình quản lý

Vì vậy, TTCM phải là người vừa có phẩm chất đạo đức tốt vừa có năng lực,trình độ, kinh nghiệm chuyên môn; có uy tín đối với đồng nghiệp, HS TTCM làngười phải có khả năng tập hợp GV trong tổ, lắng nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ,gương mẫu, công bằng, kiên trì, khéo léo trong giao tiếp, ứng xử

1.2.1.3 Nhiệm vụ của TCM

Điều lệ trường THCS, ban hành theo Thông tư số 12/2011/TT- BGDĐTngày 28 tháng 3 năm 2011 của Bộ GD&ĐT quy định nhiệm vụ của TCM như sau:

“Điều 16 của Điều lệ trường THCS nêu rõ:

1 Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và tổ

chức kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trìnhmôn học của Bộ GD&ĐT và kế hoạch năm học của nhà trường;

2 Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp loạicác thành viên của tổ theo các quy định của Bộ GD&ĐT;

3 Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó;

4 Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với GV” [4]

1.2.1.4 Hoạt động TCM ở trường THCS

Hoạt động chuyên môn trong nhà trường là nhiệm vụ quan trọng và chủ yếu,

sự tham gia, đóng góp của mỗi thành viên trong nhà trường góp phần tạo nên môitrường học tập giảng dạy trong HS và GV Hoạt động TCM đúng hướng, đúng quytrình, kỹ thuật tạo nên môi trường GD hiểu biết, tin tưởng, hiệu quả TCM thực hiệntheo Quyết định số 07/2007/QĐ-kBGD&ĐT ngày 02/4/2007 của Bộ GD&ĐT vớicác hoạt động sau:

- Lập kế hoạch hoạt động giảng dạy của từng GV và của tổ Kế hoạch thựchiện công tác đổi mới GDPT, đổi mới nội dung, PPDH;

- Xây dựng phân phối chương trình môn học theo khung PPCT của Bộ GD&ĐT

và hướng dẫn của Sở GD&ĐT; lập kế hoạch và tổ chức triển khai thực hiện qua hoạtđộng giảng dạy của GV trên lớp theo PPCT môn học đã được phê duyệt Tổ chức cáchoạt động học tập cho HS: Bồi dưỡng, phụ đạo, phát huy năng lực,…

- Lập kế hoạch, tổ chức bồi dưỡng và tự bồi dưỡng cho GV nhằm nắm vững

và hiểu rõ mục đích, yêu cầu nội dung môn học mà mình phụ trách theo chuẩn kiếnthức kỹ năng môn học quy định, từng bước đáp ứng các yêu cầu đổi mới giáo dục

- Tổ chức các chuyên đề, nâng cao năng lực chuyên môn, năng lực sưphạm cho các thành viên trong tổ; tổ chức thao giảng, thi GV giỏi, thi triển lãmTBDH và ĐDDH tự làm, công trình NCKH,… nhằm nâng cao trình độ nghiệp vụcho GV trong tổ

- Các thành viên trong tổ thực hiện kiểm tra, giám sát lẫn nhau trong việcthực hiện nhiệm vụ chuyên môn như: việc quản lí và sử dụng TBDH, việc soạngiảng, chuẩn bị bài dạy, ra đề KTĐG HS theo quy định

- Tham gia nghiên cứu khoa học, viết sáng kiến kinh nghiệm, triển khai ápdụng kết quả nghiên cứu khoa học và sáng kiến kinh nghiệm trong GD và dạy họcnhằm đẩy mạnh phong trào thi đua hai tốt trong nhà trường

- Tham gia vào các hoạt động chung của nhà trường: công tác tổ chức, côngtác xây dựng và lập kế hoạch, công tác chủ nhiệm lớp, công tác lao động hướngnghiệp, giáo dục ngoài giờ lên lớp, công tác XHHGD công tác đoàn thể,… và cácphong trào thi đua khác.

1.2.2 Hoạt động NCBH

1.2.2.1 Khái niệm NCBH

Thuật ngữ NCBH (tiếng Anh là Lesson Study hoặc Lesson Research) để chỉ

một quá trình nghiên cứu, học hỏi từ thực tế của một nhóm hay nhiều GV của mộtnhà trường nhằm đáp ứng tốt nhất việc học tập có chất lượng của HS Trọng tâmNCBH là nghiên cứu việc học NCVH của HS thông qua từng chủ đề, bài học, môn

học, lớp học cụ thể Thuật ngữ NCVH (tiếng Anh là Learning study) để chỉ những

hoạt động trọng tâm, cụ thể của của GV trong quá trình NCBH gồm: thiết kế và tiếnhành bài học-quan sát- suy ngẫm và chia sẻ về thực tế việc học của HS trong bàihọc đó để tìm hiểu HS học như thế nào? GV cần phải làm gì để HS học tập thực sự

và có hiệu quả?

Theo E Saito (2009), NCBH có nguồn gốc từ Nhật Bản, là một cách tiếp cậnviệc học tập chuyên môn nhấn mạnh đến việc GV cùng nhau thiết kế bài học, dựgiờ, suy ngẫm, phân tích, chia sẻ thực tế việc học của HS [14]

Theo Fernandez and Yoshida (2004), NCBH là một quá trình bao gồm 6bước sau: 1 cùng nhau lập kế hoạch; 2 quan sát việc tiến hành bài học; 3 thảoluận về bài học; 4 sửa lại kế hoạch bài học (không bắt buộc); 5 tiến hành bài dạysau khi đã sửa (không bắt buộc); 6 chia sẻ ý kiến và quan điểm về bài dạy sau khi

đã sửa [23]

Theo Vũ Thị Sơn & Nguyễn Duân (2009): "NCBH là một biện pháp để nângcao năng lực nghề nghiệp của GV thông qua nghiên cứu cải tiến các hoạt động dạyhọc các bài học cụ thể" [20]

NCBH “cộng đồng học tập” hiện nay đang được coi là có ưu thế, phù hợp

và hiệu quả hơn ở các nhà trường phổ thông Bởi vì, để GV phát triển chuyên môn c

có hiệu quả bền vững và lý tưởng nhất là được đặt trong một cộng đồng ủng hộ việchọc tập (Webster-Wright, 2009) Darling-Hammond (1998) cũng chỉ ra rằng cần

phải làm cho việc phát triển chuyên môn của GV gắn với việc học tập của HS và

đổi mới chương trình, nó phải được gắn chặt vào cuộc sống hàng ngày của trường học [24] Do vậy, NCBH hướng đến cả việc học của GV và HS, thông qua nghiên

cứu việc học của HS, GV cùng học hỏi , chia sẻ và phát triển chuyên môn của mình

1.2.2.2 Sự khác nhau giữa SHCM truyền thống và SHCM theo hướng NCBH [5]

Nội dung SHCM truyền thống SHCM theo NCBH

Mục đích

- Đánh giá, xếp loại giờ dạy

-Tập trung vào hoạt động dạy của GV

-Thống nhất cách dạy để các GVcùng thực hiện

- Tìm giải pháp để nângcao kết quả học tập của HS

- Tập trung vào hoạt độnghọc của HS

- Mỗi GV tự rút ra bàihọc để áp dụng

Thiết kế

bài dạy

- Thiết kế và dạy minh họa là 1 GV

- Thực hiện theo đúng quy trình, nộidung, các bước thiết kế theo quy định

- Thiết kế của 1 nhóm

GV Một GV dạy minhhọa

- Lựa chọn nội dung,phương pháp, quy trình dạyhọc cho phù hợp với trình

độ HS

Dạy minh

hoạ - Dự giờ

Người dạy minh họa

- Dạy nội dung kiến thức có trongSGK

- Thực hiện theo đúng quy trình, nộidung, các bước thiết kế theo quy định

Người dạy minh họa

- Điều chỉnh các nội dung

dạy học phù hợp

- Tiến trình giờ học linhhoạt, sáng tạo dựa trên khảnăng của HS

Người dự

- Ngồi hai bên, phía trước

lớp học quan sát, vẽ sơ đồchỗ ngồi của HS

- Tập trung quan sát HShọc thế nào?

- Phải suy nghĩ, phát hiệnkhó khăn trong học tập của

HS đưa ra các biện phápkhắc phục

- Người dự cùng phát hiệnvấn đề học của HS, tìmnguyên nhân khó khăn đưa

ra các giải pháp khắc phục

- Chủ trì tóm tắt vấn đề,tìm nguyên nhân và giảipháp Mỗi GV tự rút ra bàihọc

Như vậy, NCBH là quá trình GV cùng nhau học hỏi, nghiên cứu từ thực tế.Hoạt động đó có kế hoạch, thực hiện thường xuyên, thông qua bài học, môn học tạitrường, lớp mình nhằm nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ của GV gắn vớiđảm bảo cơ hội học tập và nâng cao chất lượng, hiệu quả việc học của từng HS

1.2.3 Hoạt động TCM theo hướng NCBH ở trường THCS

1.2.3.1 Khái niệm hoạt động TCM theo hướng NCBH ở trường THCS

Hoạt động TCM theo hướng NCBH là hoạt động SHCM nhưng ở đó GV tậptrung phân tích các vấn đề liên quan đến người học như: HS học như thế nào? HSđang gặp khó khăn gì trong học tập? nội dung kiến thức và PPDH có có gây hứngthú cho HS không, kết quả học tập của HS có tiến bộ không? cần điều chỉnh điều gì

và điều chỉnh như thế nào? Thông qua hoạt động này, mỗi GV tự rút ra kinhnghiệm, trau dồi chuyên môn, tự hoàn thiện kỹ năng, năng lực giảng dạy của bảnthân để phù hợp với các đối tượng HS

Vì vậy, tổ chức TCM của Hiệu trưởng, của TTCM tốt sẽ nâng cao chất lượngdạy và học của bộ môn, góp phần nâng cao chất lượng GD toàn diện nhà trường

1.2.3.2 Nguyên tắc hoạt động TCM theo hướng NCBH ở trường THCS

Nguyên tắc 1 Từ bỏ phương pháp truyền thụ kiến thức kiểu thuyết trình

truyền thống, áp đặt một chiều

Chuyển đổi phương pháp truyền thụ một chiều thành PPDH có sự tham giatích cực của người học, phát triển năng lực người học Cần đưa cac yếu tố sau vàobài học:

- Các hoạt động tìm tòi, khám phá dựa trên kiến thức đã biết, nội dung kiếnthức và các đồ dùng dạy học trực quan.

- Các hoạt động của nhóm nhỏ chỉ gồm 3 đến 4 HS

- Đối thoại, thảo luận, chia sẻ ý kiến giữa GV với HS, giữa HS với HS

- Bằng việc học qua giao tiếp, HS không những chiếm lĩnh được kiến thức khoahọc mà còn xây dựng mối quan hệ bình đẳng, hợp tác và phát triển kỹ năng sống

Nguyên tắc 2 Sử dụng thiết bị dạy học thực tế Bài học là của HS, bài học

cần được gắn liền với thực tiễn cuộc sống của các em

Nguyên tắc 3 Hoạt độn hiệu quả các nhóm nhỏ, chống lại các hiện tượng ỷ

lại, hiện tượng tách nhóm

Trong thực tiễn dạy học hiện nay có những trường hợp tổ chức nhóm thảoluận không hiệu quả Các thành viên khác của nhóm bị bỏ rơi, lâu dần sẽ bị rỗngkiến thức và lọt xuống nhóm HS yếu, kém GV chỉ đối thoại với nhóm trưởng và thư

ký Vì vậy cần sử dụng các kỹ thuật hoạt động nhóm tích cực như khăn phủ bàn,các mảnh ghép, động não, …

Nguyên tắc 4 Giao nhiệm vụ học tập không quá dễ, nhưng không quá khsó

phải vừa sưc

Các em ở nhóm khá, giỏi giao nhiệm vụ quá đơn giản, dễ dàng cho HS dẫnđến các e mkhông phát triển được năng lực ở mức cao hơn Do vậy trong thực tiễndạy học cần giao những nhiệm vụ cao hơn, có tính thách thức hơn cho các HS nhómkhá giỏi Mặt khác, cũng có những nhiệm vụ riêng có tính phân hóa đối với các HS

ở nhóm yếu, kém Các nhiệm vụ này không quá khó với HS yếu kém có khả năngvươn tới Cần có những nhiệm vụ học tập riêng cho HS trung bình, đòi hỏi phải nỗ

lực để chiến lĩnh Nguyên tắc này, nếu không thực hiện đầy đủ thì dẫn đến hiệu quảbài học không cao [16, tr 37-39].

1.2.3.3 Các bước tổ chức hoạt động TCM theo hướng NCBH ở trường THCS

Trong phạm vi nghiên cứu này, luận văn xác định tổ chức hoạt động TCMtheo NCBH được tiến hành theo các bước như sau:

Bước 1 TCM xây dựng kế hoạch NCBH

- XDKH dạy học và triển khai kế hoạch;

- Phân công GV cốt cán lựa chọn, nghiên cứu bài dạy

Bước 2 TCM thảo luận về mục tiêu, nội dung bài dạy

- Xác định mục tiêu bài dạy, nội dung trọng tâm bài dạy; phương pháp đổimới áp dụng cho từng nội dung, từng bài; hình thức KTĐG;

- Phân công dạy minh hoạ

Bước 3 TCM yêu cầu GV soạn, tiến hành dạy thể hiện sự sáng tạo của cá nhân

Yêu cầu của TCM đối với một tiết dạy theo hướng NCBH tốt là một bài học

có sự sáng tạo, thể hiện một hay các khía cạnh sau:

- Tiết dạy đặt ra các mục tiêu mới có ý nghĩa hơn đối với HS, có thể khác vớicác sách hướng dẫn chung hiện nay;

- Tiết dạy có điều chỉnh nội dung dạy trong sách giáo khoa cho phù hợp và

có ý nghĩa đối với HS;

- Có ý định sáng tạo về hình thức và kỹ thuật tổ chức hoạt động học tập đểnâng cao chất lượng bài học

Bước 4 Dự giờ tiết dạy minh họa

Người dạy minh họa

Các ý tưởng đã thiết kế trong bài học được Người dạy minh họa thay mặtcho nhóm thiết kế thể hiện Song, người dạy minh họa vẫn có thể linh hoạt thay đổingữ liệu, phương pháp cho phù hợp nếu trong quá trình dạy minh họa có tình huốngmới xảy ra không đúng với dự kiến đã thiết kế nhưng vẫn phải đảm bảo mục tiêu vàkiến thức của bài học Những khó khăn của HS, GV cần quan tâm, lựa chọn, sửdụng ngôn ngữ đơn giản, gần gũi, dễ hiểu phù hợp với khả năng nhận thức của HS

* Yêu cầu của TCM đối với người dạy minh họa

- Kết quả giờ học là kết quả chung của cả nhóm thiết kế, GV dạy minh họa

nhằm kiểm định những giả thiết về nội dung, PPDH của nhóm thiết kế có phù hợpvới HS không;

- GV dạy minh họa không cần dạy trước, luyện tập trước cho HS

Người dự giờ: TCM đặt ra yêu cầu đối với người dự giờ như sau:

- Quan sát: Chuyển đối tượng quan sát từ GV sang HS và quan sát kỹ xemcác em cảm nghĩ thế nào trong giờ học, không chú trọng vào ghi chép hay nhữnghành động của GV dạy; đặt trọng tâm quan sát vào các biểu hiện tâm lí, thái độ,hành vi trong các tình huống, hoạt động học tập cụ thể của HS; bao quát toàn thểlớp học và chọn tìm những HS tiêu biểu nhất, điển hình nhất để tập trung chú ý vàthu thập thông tin Cố gắng lắng nghe các các câu trả lời, các ý kiến của HS hoặcxem bài làm của HS Kết hợp các thông tin thu thập được xét tình hình số đông hay

số ít HS? Nguyên nhân?

- Vị trí: Để có thể quan sát, ghi chép, quay phim, vẽ sơ đồ chỗ ngồi của HSmột cách dễ dàng nhất (có thể đứng (ngồi) hai bên, phía trước, phía sau lớp học)Người dự giờ phải tìm vị trí thuận lợi

- Sử dụng phương tiện: Người dự giờ kết hợp sử dụng các kĩ thuật: nghe,nhìn, suy nghĩ, ghi chép, quay phim, chụp ảnh để có dữ liệu phân tích nhằm trả lờicác câu hỏi: HS học như thế nào? HS gặp khó khăn gì?

- Rút kinh nghiệm cá nhân: từ các dữ liệu thu thập, GV dự trả lời các câu hỏi:

Vì sao? để kết quả học tập của HS tốt hơn cần thay đổi như thế nào?

Bước 5 TCM thảo luận về giờ dạy minh họa

Sau khi dự giờ minh họa, TCM xác định thời gian thảo luận: có thể thực hiệnngay sau giờ dạy hoặc sau đó nhưng không quá 1 tuần TCM thực hiện các bước saukhi thảo luận:

- Mục tiêu bài học, những ý tưởng mới, những điều chỉnh về nội dung,phương pháp dạy học, những cảm nhận của mình qua giờ học, những điều hài lòng vàchưa hài lòng GV dạy minh họa chia sẻ trước

- Tiếp theo là các ý kiến nhận xét góp ý của người dự về giờ học trên tinhthần trao đổi, chia sẻ, lắng nghe và mang tính xây dựng

- Để buổi thảo luận nội dung được trọng tâm, Người chủ trì dẫn dắt luôn linhhoạt, khéo léo, tạo không khí thân thiện, cởi mở xử lí các tình huống xảy ra

Không áp đặt ý kiến của mình hoặc của một ai đó mà phải tôn trọng, lắng nghe tất

cả ý kiến của GV

- Người chủ trì tóm tắt lại vấn đề thảo luận, đưa ra các biện pháp hỗ trợ việchọc của HS vào uối buổi thảo luận GV tham dự suy nghĩ, rút kinh nghiệm và lựachọn các biện pháp áp dụng cho giờ dạy của mình Không đánh giá xếp loại giờhọc

Bước 6 Áp dụng cho thực tế dạy học hàng ngày

Áp dụng cho thực tế dạy học hàng ngày là khâu cuối cùng trong NCBH, vìsau khi TCM đã triển khai đầy đủ 5 bước trên, GV sẽ nghiên cứu vận dụng, kiểmnghiệm những gì đã học tự đúc rút thêm những vấn đề thắc mắc, băn khoăn GVtiếp tục NCBH hoặc áp dụng các giờ dạy hàng ngày của mình Những việc làm đógiúp cho GV trở thành những “nhà nghiên cứu thực hành” Việc NCBH, suy chocùng là để GV có năng lực mới, vận dụng trong công việc hàng ngày Ý nghĩa đíchthực của NCBH là giúp GV không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn để đảmbảo tốt việc nâng cao chất lượng từng bài học của HS và tiến dần đến mục tiêu đềra

1.2.3.4 Các quan niệm sai lầm về NCBH

- NCBH là một kịch bản cứng nhắc

Kế hoạch NCBH không phải là một kịch bản cứng nhắc vì tất cả các vấn đề hoặccâu hỏi lựa chọn rất cần thiết để thúc đẩy HS tư duy Từng hoạt động phải linh hoạt vàkhi cần thiết có thể sự thay đổi Ngay cả với các GV khác nhau cùng dạy một bài học haycùng một GV ở các lớp khác nhau, ở những trường khác nhau thì cũng phải có sự thayđổi chỉnh sửa cho phù hợp Do đó các lớp học khác nhau không có giáo án chung

- NCBH được thực hiện riêng lẻ, đơn độc bởi từng GV

NCBH là một quá trình hoạt động của nhóm, các GV cùng nhau phối hợp để pháttriển bài học, sau đó một hoặc hai GV tiến hành dạy học, các GV khác cùng tham gia dựgiờ, nhận xét, góp ý, bổ sung… NCBH là cải tiến và phát triển bài học liên tục, khôngphải là việc thực hiện xong một bài học; thông qua NCBH phát triển năng lực nghềnghiệp của GV, cải thiện chất lượng học của HS Như vậy về bản chất, NCBH tạo

ra một cộng đồng học tập bao gồm không chỉ HS mà còn của các GV, CBQL giáodục và cha mẹ HS [16, tr 54-55]

1.3 Tổ chức hoạt động TCM theo hướng NCBH của Hiệu trưởng trường THCS

1.3.1. Khái niệm tổ chức hoạt động TCM

Tổ chức là quá trình triển khai các kế hoạch (động từ tổ chức theo nghĩa rộng), làhoạt động của chủ thể quản lý nhằm thiết lập một cơ cấu, hệ thống các vị trí cho mỗi cá

nhân và các bộ phận sao cho các cá nhân và bộ phận có thể phối hợp với nhau một cách

tốt nhất để thực hiện mục tiêu của tổ chức Bản chất tổ chức, chính là việc phân công laođộng một cách cụ thể, khoa học Có nhiều hình thức của tổ chức như tổ chức KTXH, tổchức đoàn thể…phân loại tùy theo chức năng của tổ chức

Tổ chức hoạt động TCM trong trường phổ thông chính là tổ chức các hoạt

động trước, trong và sau giảng dạy các môn học của các thành viên của tổ Nó là hoạt

động quan trọng để nâng cao chất lượng GD của các nhà trường Vì thế đòi hỏi sựtuân thủ nội dung chương trình của Bộ GD&ĐT; sự vận dụng năng động, sáng tạophù hợp với điều kiện hoàn cảnh của từng địa phương, nhà trường

1.3.2 Nhiệm vụ, chức năng của Hiệu trưởng trường THCS

1.3.2.1 Nhiệm vụ, quyền hạn của Hiệu trưởng trường THCS

Theo Điều 19, Điều lệ trường phổ thông, trường THCS và trường phổ thông

có nhiều cấp học quy định rõ nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng trường THCS

và phổ thông có nhiều cấp học cụ thể như sau:

- Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường;

- Thực hiện các quyết nghị của Hội đồng trường được quy định tại khoản 3Điều 20 của Điều lệ này;

- Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; xây dựng và tổ chức thực hiện

kế hoạch nhiệm vụ năm học; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước Hội đồngtrường và các cấp có thẩm quyền;

- Thành lập các TCM, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấn trong nhà trường;

bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó; đề xuất các thành viên của Hội đồng trường trình cấp cóthẩm quyền quyết định;

- Quản lí GV, nhân viên; tổ chuyên môn; phân công công tác, KTĐG xếploại GV, nhân viên; thực hiện công tác khen thưởng, kỉ luật đối với GV, nhân viên;thực hiện việc tuyển dụng GV, nhân viên; ký hợp đồng lao động; tiếp nhận, điềuđộng GV, nhân viên theo quy định của Nhà nước;

- Quản lí HS và các hoạt động của HS do nhà trường tổ chức; xét duyệt kếtquả đánh giá, xếp loại HS, ký xác nhận học bạ, ký xác nhận hoàn thành chươngtrình tiểu học cho HS tiểu học của trường phổ thông có nhiều cấp học và quyết địnhkhen thưởng, kỷ luật HS;

- Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với GV, nhân viên, HS;

tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường; thực hiện côngtác XHHGD của nhà trường;

- Quản lí tài chính, tài sản của nhà trường;

- Tổ chức thực hiện các phong trào thi đua, các cuộc vận động của ngành;thực hiện công khai đối với nhà trường;

- Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ vàhưởng các chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật [5]

1.3.2.2 Chức năng quản lí của Hiệu trưởng trường THCS

Chức năng quản lí là hình thức tồn tại của những tác động quản lí Chứcnăng quản lí là một hoạt động quản lí thông qua đó khách thể quản lí được chủ thểquản lí tác động vào nhằm thực hiện những mục tiêu nhất định Có nhiều cách phânloại chức năng quản lí của Hiệu trưởng trưởng trường THCS, tuy nhiên hầu hếtthường tập trung vào 4 chức năng quản lí chính sau:

Chức năng kế hoạch hóa hoạt động nhà trường

Đây là chức năng quan trọng, là căn cứ mang tính pháp lí quy định hànhđộng của cả nhà trường Kế hoạch hoá là một bản ghi nhận những mục tiêu cơ bản,chương trình hành động cụ thể được hoạch định trước với những nội dung côngviệc, thời gian, cách thức tiến hành công việc

Chức năng tổ chức hoạt động

Bao gồm năm bước sau:

+ Lên danh sách các công việc cần phải thực hiện để hoàn thành đạt đượcmục tiêu.

+ Phân công lao động: Toàn bộ công việc phân chia thành các nhóm nhiệm

vụ để các thành viên hay bộ phận thực hiện

+ Kết hợp nhiệm vụ một cách logic, hiệu quả

+ Thiết lập cơ chế phối hợp, tạo thành sự liên kết các hoạt động, thành viênhay bộ phận tạo điều kiện thuận lợi đạt mục tiêu một cách dễ dàng Theo dõi đánhgiá, tính hiệu nghiệm của cơ cấu tổ chức, tiến hành điều tra nếu cần thiết

Chức năng chỉ đạo hoạt động

Đây là chức năng thể hiện năng lực của người Hiệu trưởng Sau khi hoạchđịnh và sắp xếp tổ chức, người Hiệu trưởng phải tổ chức cho quá trình hoạt độngnhằm đạt mục tiêu đề ra Chức năng tổ chức là phương thức tác động của ngườiHiệu trưởng đến CBGV, HS trong trường nhằm đưa nhà trường vận hành theo kếhoạch Hiệu trưởng phải là người có kĩ năng ra quyết định, tổ chức thực hiện quyếtđịnh Trong quá trình tổ chức đồng thời phải linh hoạt, sáng tạo, không quá rậpkhuôn, cứng nhắc theo kế hoạch, có thể thay đổi kế hoạch kịp thời cho phù hợp vớitình hình thực tiễn (điều chỉnh) Điều này đòi hỏi người Hiệu trưởng phải có tínhchủ động, sáng tạo hay tóm lại phải có năng lực quản lí tốt

Chức năng kiểm tra hoạt động

Đây là một chức năng quan trọng nhất, xuyên suốt quá trình quản lí Kiểmtra để đánh giá trạng thái của hệ thống, đối chiếu với mục tiêu dự kiến, phát hiện kịpthời các sai sót trong quá trình thực hiện để đưa ra biện pháp điều chỉnh kịp thời.Kiểm tra còn giữ vai trò là một kênh thông tin ngược về hiệu quả các quyết định củaquản lí

Các chức năng trên có mối quan hệ mật thiết, lập thành chu trình quản lí.Trong quá trình vận hành, tất cả các chức năng trên đều cần đến yếu tố thông tin.Thông tin là căn cứ để hoạch định kế hoạch, thông tin là chất liệu tạo mối quan hệgiữa các bộ phận trong nhà trường, thông tin chuyển tải mệnh lệnh tổ chức (thôngtin xuôi) và phản hồi (thông tin ngược) diễn biến hoạt động của nhà trường; thôngtin từ kết quả hoạt động của tổ chức giúp Hiệu trưởng xem xét mức độ đạt mục tiêu

của nhà trường.

1.3.3 Hiệu trưởng trường THCS và tổ chức hoạt động TCM theo hướng NCBH

Căn cứ nhiệm vụ, nội dung hoạt động của TCM, Hiệu trưởng tổ chức, chỉđạo TTCM tập trung thực hiện một số vấn đề chủ yếu sau:

1 Tổ chức XDKH hoạt động của TCM, của GV nhằm triển khai cụ thể hóa

kế hoạch nhà trường Đây là một trong những nhiệm vụ và nội dung quản lí quan

trọng của TTCM, có ý nghĩa nền tảng đảm bảo toàn bộ quá trình quản lý, tổ chức và

tổ chức của TTCM đạt yêu cầu: đúng - trúng - hiệu quả Từ kế hoạch năm học,TTCM và GV xây dựng kế hoạch tổ và cá nhân, cụ thể hóa kế hoạch nhà trườngphù hợp với đặc trưng của tổ và cá nhân; Hiệu trưởng tổ chức, hướng dẫn TTCMcần phân tích theo mô hình SWOT trong thực hiện nhiệm vụ, tổ chức sinh hoạt tổ,trao đổi, thảo luận, bàn bạc, thống nhất tìm biện pháp hiệu quả nhất trong XDKH tổ:chi tiết hóa, cụ thể hóa về công việc cụ thể, mục đích, kết quả đạt được, thời gianthực hiện, đối tượng phân công, nguồn lực, cách thức,

2 TTCM thực hiện kế hoạch hoạt động của TCM: Sau khi phê duyệt kế

hoạch TCM của Hiệu trưởng, TTCM tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động của tổ.Việc tổ chức TCM thực hiện kế hoạch của tổ đồng nghĩa với việc giám sát, hướngdẫn TTCM thực hiện tốt nhiệm vụ và kế hoạch của nhà trường

3 Tổ chức đội ngũ GV thực hiện quy chế chuyên môn: Hiệu trưởng chỉ đạo

TTCM có trách nhiệm trong tổ chức xây dựng và quản lí quá trình thực hiện kếhoạch cá nhân của các thành viên; TTCM theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, động viên

GV trong quá trình làm việc, báo cáo với HT và giải quyết các vấn đề nảy sinh đồngthời KTĐG, xếp loại GV theo quy định

4 Tổ chức hoạt động tổ và bồi dưỡng chuyên môn cho GV: TTCM phải tổ

chức hoạt động TCM theo đúng định kỳ theo kế hoạch đã duyệt của Hiệu trưởng.Thông qua hoạt động TCM, đẩy mạnh công tác bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụtrọng tâm, trọng điểm, học hỏi kinh nghiệm của nhau và nhân tố điển hình, triểnkhai đề tài nghiên cứu khoa học, sáng kiến kinh nghiệm,

5 Sinh hoạt tổ, lấy ý kiến dự kiến phân công chuyên môn, chủ nhiệm: Để

chuẩn bị năm học mới, Hiệu trưởng tổ chức TCM căn cứ tình hình thực tế dự kiếnphân công giảng dạy môn học, công tác chủ nhiệm, thông báo trước cuộc họp, GV

bàn bạc, phân tích, thảo luận, thống nhất đảm bảo nguyên tắc về ngày công laođộng, đảm bảo việc luân chuyển và bồi dưỡng GV, đảm bảo nguyên tắc tập trungdân chủ TTCM lập danh sách dự kiến theo sự thống nhất chung của tổ báo cáoHiệu trưởng.

6 Hướng dẫn GV soạn bài, dự giờ thăm lớp: TTCM thống nhất yêu cầu về

giáo án, dự giờ: xác định mục tiêu bài dạy, nội dung cần chú trọng, tài liệu thamkhảo, sử dụng ĐDDH, trong bài dạy, trong chương và trong khối lớp, đặc biệtquan tâm đến những nội dung khó khi dạy TTCM kiểm tra thường xuyên giáo án,

hồ sơ sổ sách của GV (định kỳ, đột xuất), có nhận xét, đánh giá cụ thể giúp GV rútkinh nghiệm; đôn đốc nhắc nhở GV trong tổ thực hiện tốt

7 Tổ chức KTĐG xếp loại HS của GV theo quy định: Thông qua hoạt động

TCM, TTCM tổ chức cho GV nghiên cứu kỹ văn bản cấp trên, ra đề sát, đảm bảođúng chuẩn kiến thức kỹ năng môn học, phù hợp đối tượng, công tác chấm chữa bàicho HS, việc cập nhật điểm và hồ sơ cần đúng quy định và thời gian

8 Quản lí GV sử dụng, khai thác, bảo quản CSVC, thiết bị dạy học: Đây là

công việc không thể thiếu đối với TCM và GV, nhằm tích cực thực hiện nhiệm vụđổi mới phương pháp, tránh dạy chay, học chay, đảm bảo “học đi đôi với hành”

9 KTĐG năng lực chuyên môn các thành viên của tổ: Hiệu trưởng chỉ đạo

TTCM, Thanh tra nhân dân xây dựng kế hoạch KTĐG xếp loại năng lực chuyênmôn các thành viên ngay từ đầu năm học và mỗi học kỳ Công tác kiểm tra có thể làtoàn diện hoặc từng phần; có thể theo kế hoạch hoặc đột xuất theo yêu cầu của hiệutrưởng Việc đánh giá thực hiện theo quy trình: XDKH, chuẩn bị lực lượng, tiếnhành KTĐG, rút kinh nghiệm, xếp loại sau kiểm tra

Hàng năm vào cuối năm học, Hiệu trưởng chỉ đạo TTCM tổ chức cho GV họctập Thông tư số 30/2009/TT-BDGĐT ngày 22/10/2009 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐTban hành Quy định Chuẩn nghề nghiệp GV trung học cơ sở, GV trung học phổ thông

và văn bản số 660/BGD&ĐT-NGCBQLGD ngày 09/2/2010 của Bộ GD&ĐT về việchướng dẫn, đánh giá, xếp loại GV theo thông tư 30/2009/TT-BGDĐT

Kết quả được lưu trữ trong hồ sơ của GV và là căn cứ XDKH công tác, phâncông công tác và bồi dưỡng GV

10 Hướng dẫn TTCM lập hồ sơ chuyên môn và lưu trữ thông tin Hồ sơ

TCM là hồ sơ bắt buộc của nhà trường: TTCM hướng dẫn GV thực hiện tốt các hồ

sơ chuyên môn của tổ [25]

1.3.4 Nội dung tổ chức hoạt động TCM theo hướng NCBH của Hiệu trưởng trường THCS

1.3.4.1 Xây dựng kế hoạch hoạt động NCBH của nhà trường

XDKH là giai đoạn quan trọng nhất của quá trình quản lí hoạt động NCBH

Kế hoạch là nền tảng của quản lí, là sự quyết định lựa chọn lộ trình cho hoạt độngNCBH của nhà trường và các TCM, từng GV phải tuân theo nhằm hoàn thành cácmục tiêu của hoạt động NCBH

Quy trình XDKH gồm:

- Phân tích thực trạng hoạt động TCM theo hướng NCBH

- Xác định mục tiêu của hoạt động TCM theo hướng NCBH;

- Xác định các hoạt động của TCM theo hướng NCBH của nhà trường tươngứng với các mục tiêu

- Xác định các nguồn lực hỗ trợ của nhà trường cho hoạt động TCM theohướng NCBH;

- Xác định chỉ số theo dõi, KTĐG hoạt động TCM theo hướng NCBH củanhà trường

- Thảo luận, thống nhất thực hiện kế hoạch NCBH của các TCM trước Hộiđồng sư phạm nhà trường

1.3.4.2 Tổ chức cho các TCM triển khai hoạt động NCBH

TCM phải được duy trì họp ít nhất 2 lần/tháng theo qui định của Điều lệ nhàtrường phổ thông Ngoài việc triển khai công văn, chỉ thị của cấp trên, phục vụ dạyhọc, quản lí HS, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ nói chung, phần lớn thời giancòn lại là hoạt động SHCM dựa trên NCBH Cụ thể như sau:

- Thay đổi nhận thức của GV về SHCM

Để đảm bảo hoạt động TCM theo hướng NCBH hiệu quả, trước hết Hiệutrưởng trường phổ thông cần coi SHCM là trụ cột, là chính sách quan trọng nhất đểđổi mới nhà trường, nâng cao chất lượng việc học của HS Qua đó giúp GV hiểu rõ

ý nghĩa, tầm quan trọng của việc SHCM, cùng nhau nhất trí quyết tâm thực hiệnSHCM theo hướng NCBH Hiểu rõ SHCM theo hướng tiếp cận mới là trụ cột, làchính sách quan trọng nhất để đổi mới nhà trường, CBQL và GV phải có quyết

tâm cao trong việc đổi mới nhà trường thông qua kiên trì thực hiện SHCM mới.Nên tránh để GV có suy nghĩ việc SHCM chỉ là hoạt động thông thường mà họ đã

và đang thực hiện từ trước đến nay và không học tập được nhiều và tạo cho GV cóđộng lực tham gia SHCM theo hướng tiếp cận mới để họ học tập lẫn nhau, nâng caonăng lực chuyên môn Cần cho GV thấy rõ được SHCM theo hướng tiếp cận mới và

có mục đích chính là nâng cao chất lượng bài dạy của mình, các bài học của HS

- Tổ chức thí điểm: Lựa chọn một TCM và một GV cốt cán của tổ thực hiện

hoạt động TCM theo hướng NCBH của một bài học cụ thể: TCM xây dựng kếhoạch; Lựa chọn GV; Triển khai các bước; Hoạt động dự giờ GV và rút kinhnghiệm; Thảo luận trong HĐSP

1.3.4.3 Chỉ đạo các TCM triển khai hoạt động NCBH tại TCM

- Chỉ đạo TCM xây dựng kế hoạch NCBH theo định hướng chung củanhà trường

NCBH trong trường phổ thông là một quá trình thường xuyên, lâu dài Do vậyHiệu trưởng cần hướng dẫn cụ thể cho TTCM, xây dựng kế hoạch mang tính ổn định,lâu dài Kế hoạch NCBH của tổ phải được xây dựng rất cụ thể, chi tiết, có ưu tiên vấn

đề quan trọng trong mỗi năm học; phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng GV, thời gianthực hiện và dự kiến kết quả đạt được trong từng giai đoạn Hiệu trưởng cần qua tâmkiểm tra các khâu từ XDKH đến tổ chức, việc thực hiện kế hoạch và tự KTĐG, để kịpthời tổ chức cho tổ điều chỉnh và bổ sung những điều kiện cần thiết cho hoạt độngNCBH thực hiện được thuận lợi hơn

- Phát huy vai trò của đội ngũ GV cốt cán trong hoạt động NCBH của nhà trường và TCM

Đội ngũ GV cốt cán trong mỗi TCM có vai trò đầu tàu, dẫn dắt cả TCM trongviệc thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn nói chung, hoạt động NCBH nói riêng

TCM trên cơ sở thực tiễn giảng dạy, nghiên cứu khoa học của từng GVkhẳng định năng lực, phẩm chất nghề nghiệp của người học, từ đó phát hiện, xemxét, đề nghị Hiệu trưởng bồi dưỡng bố trí nhiệm vụ để những GV nổi trội về phẩmchất, năng lực tiếp cận với công tác quản lí; tổ chức cho tập thể GV trong TCM đẩymạnh các hoạt động chuyên môn nói chung và hoạt động NCBH nói riêng Cần lưu

ý, GV cốt cán không phải tự nhiên là có, cũng không phải chỉ giỏi chuyên môn là

đủ Đội ngũ GV cốt cán là sự phát hiện, bồi dưỡng phải được thừa nhận, tôn vinhcủa cả tập thể GV trong trường; đồng thời phải có một số kiến thức kĩ năng quản línhất định thì người GV đầu đàn mới thực sự phát huy vai trò đầu tàu của mình.Việc phát hiện GV cốt cán chủ yếu được thực hiện thông qua tổ chức thoạt độngSHCM dựa trên NCBH.

(1) Giám sát việc thực hiện đúng quy trình NCBH trong hoạt động TCM

(2) Đưa ra các biện pháp điều chỉnh khi cần thiết

(3) Tổ chức TCM chú trọng nâng cao chất lượng các buổi thảo luận cho từng bài học được nghiên cứu.

(4) Phát triển mỗi TCM theo tinh thần “Tổ chức biết học hỏi”.

Việc xây dựng mỗi nhà trường, mỗi TCM theo tinh thần “Tổ chức biết họchỏi” sẽ tạo môi trường thuận lợi để khuyến khích đổi mới PPDH dựa trên NCBH.Trong việc xây dựng “Tổ chức biết học hỏi”, học hỏi có tinh thần đồng đội, cầngiúp cho GV rèn luyện kỹ năng hướng dẫn đồng nghiệp, mỗi GV phải làm việchăng hái để giúp cho tổ, nhóm GV đồng thuận và làm việc một cách tập thể để đạtđược tầm nhìn chung, mục tiêu chung chứ không chỉ theo đuổi những mục đích cánhân của mỗi GV Ở đây rất cần thiết hình thành cho mỗi GV những kỹ năng hướngdẫn đồng nghiệp Nó là phương pháp phát triển chuyên nghiệp, hiệu quả để cải tiếnviệc dạy học và tăng cường cộng tác quan hệ giữa các đồng nghiệp Đó là quá trìnhtrao đổi thông tin, qua đó GV chia sẻ kiến thức chuyên môn, đổi mới PPDH củamình với đồng nghiệp, trao đổi ý kiến hỗ trợ và trợ giúp nhau để hoàn thành các kĩnăng hiện có, bổ sung những kĩ năng mới và giải quyết các vấn đề liên qua tới lớphọc “Tổ chức biết học hỏi” là một tổ chức trong đó thực hiện hiệu quả các hoạtđộng SHCM dựa trên NCBH

1.3.4.4 Đánh giá kết quả hoạt động TCM theo hướng NCBH

KTĐG là chức năng quan trọng trong quá trình quản lí và cũng là điểm khởiđầu làm tiền đề cho việc ra quyết định, lập kế hoạch…Đó là công việc đo lường vàđiều chỉnh các hoạt động của các bộ phận trong tổ chức, là việc đánh giá kết quảthực hiện các mục tiêu của tổ chức nhằm tìm ra những mặt ưu điểm, những mặt hạnchế để điều chỉnh kế hoạch, tổ chức lãnh đạo

Khi KTĐG việc thực hiện hoạt động NCBH trong trường trung học phổ

thông cần trả lời các câu hỏi sau:

- Đánh giá việc thực hiện quy trình NCBH ở TCM

- Đánh giá sự chia sẻ kiến thức chuyên môn, đổi mới PPDH của GV trong TCM

- Đánh giá kỹ năng và phương pháp hiện có của GV, trau dồi, bổ sung các kỹnăng mới phù hợp với GV trong TCM

- Đánh giá việc đáp ứng tiêu chuẩn thực hiện NCBH của nhà trường đề ra

1.3.4.5 Tạo động lực cho đội ngũ GV và HS

Động lực là nhân tố thúc đẩy, phát triển hoạt động của con người, để tạo độnglực cho hoạt động NCBH Hiệu trưởng cần hình thành, kích thích động cơ dạy họccủa người thầy, động cơ học tập của HS

Để tạo nên động lực cho GV trong việc NCBH, Hiệu trưởng cần tác độngđến nhu cầu được tôn trọng, tự khẳng định mình, đồng thời sẽ có sự động viên vềmặt tinh thần và bồi dưỡng vật chất thích đáng, tương xứng với khả năng và sựcống hiến của mỗi người

Để xây dựng động cơ học tập đúng đắn cho HS, trước hết cần xây dựng nhucầu, hứng thú học tập và xa hơn là hoài bão, ước mơ, Hứng thú học tập có được

do hình thành từ nội dung, phương pháp, phương tiện và hình thức tổ chức dạy học;

do truyền thống hiếu học của gia đình dòng họ và phong trào học tập của địaphương Cụ thể:

- Có chính sách động viên, khen thưởng, phê bình kịp thời, công bằng vàkhách quan đối với TCM;

- Tạo môi trường làm việc phát huy tính chủ động, sáng tạo, tôn trọng TCM;

- Thông qua các hình thức trao đổi chuyên môn giữa các TCM trong vàngoài nhà trường sẽ tạo động lực, cơ chế cho các TCM

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức hoạt động TCM theo hướng NCBH ở trường THCS

1.4.1 Nhóm yếu tố thuộc về chủ thể quản lý

Các yếu tố thuộc về chủ thể quản lí bao gồm: nhận thức, tri thức, năng lực tổchứ choạt động TCM theo hướng NCBH của Hiệu trưởng trường THCS Sự đổimới PPDH có thực hiện tốt hay không, đầu tiên phụ thuộc vào nhận thức, trình

độ tổ chức và năng lực triển khai trong thực tiễn của hiệu trưởng

Hiệu trưởng phải là người có hiểu biết sâu sắc về đổi mới PPDH nói chung

và kiến thức NCBH nói riêng để có thể làm mẫu, hướng dẫn người dưới quyền thựchiện Ngoài ra, uy tín của người Hiệu trưởng trong tập thể sư phạm có tác dụng nhưchất xúc tác thúc đẩy sự phát triển của nhà trường

1.4.2 Nhóm yếu tố thuộc về đối tượng quản lý

TTCM: Nhận thức, sự am hiểu về kiến thức NCBH, năng lực chuyên môn,

năng lực quản lí hoạt động TCM theo hướng NCBH của TTCM

GV: Có nhận thức, hiểu biết về NCBH, kỹ năng nghiệp vụ sư phạm, làm

HS: Có thái độ học tập, trình độ nhận thức, kỹ năng làm việc nhóm Thái độ

học tập và năng lực của HS có ảnh hưởng quan trọng đến việc quản lí hoạt độngTCM theo NCBH Nếu HS chăm, ngoan, có động cơ và ý thức học tập tốt, lại thôngminh, sắc sảo và được lựa chọn cẩn thận về trình độ học vấn như các trườngchuyên, lớp chọn thì cách tổ chức quản lí hoạt động TCM theo NCBH của Hiệutrưởng phải khác hẳn các trường bình thường

Việc đánh giá phẩm chất, năng lực của HS là một công việc phức tạp vì nó phụthuộc rất nhiều yếu tố: mặt HS, mặt XH cũng như thành phần dân cư, bản sắc văn hoáđịa phương Do vậy, Hiệu trưởng và GV cần điều tra khảo sát cẩn thận để nắm vữngđối tượng các lớp đầu cấp học, đầu năm học nhằm xây dựng các lớp học được sát vàđúng

1.4.3. Nhóm yếu tố thuộc về môi trường tổ chức

Văn bản pháp quy của Bộ GD&ĐT, Sở về triển khai NCBH; Nghị quyết của cácđại hội Đảng toàn quốc đã định hướng cho việc đổi mới PPDH; Các văn bản, chỉ thị củangành GD&ĐT đã được các cấp quản lí cụ thể hoá và hướng dẫn thực hiện Đó là môitrường pháp lí thuận lợi cho việc đổi mới PPDH ở các trường phổ thông hiện nay

- Tổ chức tập huấn cho CBQL, GV về triển khai NCBH;

- Điều kiện về CSVC của nhà trường;

- Chế độ đãi ngộ GV của nhà trường;

- Văn hoá tổ chức của nhà trường

Tiểu kết chương 1

Tổ chức hoạt động TCM theo hướng NCBH là quá trình tác động từ Hiệutrưởng đến các TCM và GV, giúp GV có năng lực hợp tác, kỹ năng thực hiện cácnội dung về NCBH Qua các hoạt động về NCBH, GV hiểu NCBH là cơ hội để pháttriển năng lực bản thân khi tham gia sinh hoạt TCM theo hướng NCBH với bản chấthướng đến cá nhân nhưng lại thay đổi đến các thành phần tham gia

Tổ chức hoạt động TCM theo hướng NCBH còn giúp GV tìm ra các giảipháp trong quá trình dạy học nhằm nâng cao kết quả học tập của HS GV tập trungphân tích hoạt động, phát hiện những khó khăn mà HS gặp phải, tìm các giải phápnhằm nâng cao kết quả học tập GV mạnh dạn đưa ra những thay đổi, điều chỉnh nộidung cách dạy phù hợp

Nội dung tổ chức hoạt động TCM theo hướng NCBH của Hiệu trưởngtrường THCS gồm:

- Xây dựng kế hoạch hoạt động TCM theo hướng NCBH của nhà trường

- Tổ chức cho các TCM triển khai hoạt động NCBH;

- Chỉ đạo các TCM triển khai hoạt động TCM theo hướng NCBH tại TCM;

- Đánh giá kết quả hoạt động TCM theo hướng NCBH của các TCM;

- Tạo động lực cho đội ngũ GV và HS

Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức hoạt động TCM theo hướng NCBH củaHiệu trưởng trường phổ thông gồm:

- Chủ thể quản lý

- Đối tượng quản lý

- Môi trường quản lý

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THỦY NGUYÊN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC

2.1 Khái quát tình hình phát triển KTXH và GD của huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

2.1.1 Tình hình phát triển KTXH

Thủy Nguyên là một huyện lớn nằm bên dòng sông Bạch Đằng lịch sử, ở cửangõ phía Bắc thành phố Hải Phòng Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh Quảng Ninh;phía Đông Nam là cửa biển Nam Triệu phía Tây Nam giáp huyện An Dương và nộithành Hải Phòng Diện tích tự nhiên 242 km2; Dân số trên 30 vạn người; Có 35 xã

Trên địa bàn huyện hiện nay, có hơn 20 xí nghiệp, nhà máy, hàng trăm cơ sởsản xuất - kinh doanh, công ty trách nhiệm hữu hạn hoạt động đã tạo môi trườngkinh doanh sôi động, cạnh tranh lành mạnh, góp phần giải quyết công ăn, việc làmcho hàng nghìn người lao động, giá trị sản xuất công nghiệp, xây dựng tăng nhanh.Thủy Nguyên còn nhận được rất nhiều dự án lớn đang được đầu tư như: tuyến Quốc

lộ 10 từ Bến Kiền đến cầu Đá Bạc sang Quảng Ninh; xã Tam Hưng có nhà máy nhiệtđiện 600 MW; Nhà máy Xi măng Hải Phòng, xi măng chinfon tại thị trấn Minh Đức;Công ty Công nghiệp Tàu thủy Nam Triệu được mở rộng Đây sẽ là những điềukiện là nền tảng cơ bản cho sự phát triển trong tương lai của Thủy Nguyên Khôngnhững thế Thủy Nguyên còn phát huy lợi thế vùng ven đô giáp hải cảng, phát triểnngành dịch vụ với nhiều thắng cảnh đẹp như: hang Vua, Sông Giá, hang Lương,Tuyệt Tình Cốc, đền Tràng Kênh và còn rất nhiều công trình, kiến trúc độc đáo, đềnthờ, miếu mạo được Nhà nước công nhận, xếp hạng Thủy Nguyên có những lễ hộitruyền thống độc đáo như Hát đúm của xã Phục Lễ mang đậm bản sắc dân tộc

Có thể nói, trong những năm gần đây bức tranh kinh tế Thủy Nguyên cónhiều gam màu sáng Hoạt động kinh tế sôi động đã mang đến hơi thở mới cho cuộcsống của con người nơi đây Nhờ các biện pháp chăm lo đầu tư cơ sở hạ tầng vàphát triển văn hóa giáo dục mà đời sống vật chất, tinh thần của người dân ThủyNguyên được cải thiện rõ rệt.

2.1.2 Tình hình phát triển giáo dục

Thủy nguyên là một trong những đơn vị cấp huyện có quy mô hệ thống GDphát triển đồng đều và chất lượng GD khá cao, ổn định Mạng lưới trường lớp pháttriển đều khắp, thỏa mãn nhu cầu học tập của con em nhân dân trong huyện

Cụ thể số trường của các cấp như sau: Mầm non: 41; Tiểu học: 38; THCS:36; THPT: 08; TTGDTX: 01

Bảng 2.1 Số lớp, HS và GV trong 5 năm học gần đây (2013-2014 -> 2017-2018)

Các chỉ số

Năm học 2013-2014

Năm học 2014- 2015

Năm học 2015- 2016

Năm học 2016- 2017

Năm học 2017- 2018

2.010

56874045622521

2.016

56673745723422

2.039

59074645322921

2.130

62978746223022

64.827

17.31522.16115.7807.736835

65.128

17.26422.04015.8229.043959

67.313

18.88722.82815.7139.127758

70.313

20.14324.42615.8229.112815

2.979

85877291440134

2.971

84976691240935

2.962

85777590838933

3.080

91281892439135

(Nguồn: Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thủy Nguyên)

Huyện đã ưu tiên đầu tư CSVC và đội ngũ GV cho những trường ở khu vựckhó khăn để tạo điều kiện cho các em HS nơi này được tiếp cận với điều kiện GDtốt nhất Thực hiện chủ trương XHHGD, các cấp ủy, chính quyền địa phương, hộicha mẹ HS, tổ chức, đoàn thể trên địa bàn đã quan tâm, ủng hộ tích cực cho GD.Một số xã, thị trấn làm tốt công tác XHHGD như: Dương Quan, Núi Đèo, MinhTân, An Lư, Minh Đức, Mỹ Đồng

Mối quan hệ hợp tác trong công tác GD giữa gia đình - nhà trường - xã hộingày càng được củng cố và gắn bó hơn CSVC được tập trung xây dựng theo hướngHĐH, xanh- sạch- đẹp Vì vậy, chất lượng GD đã có những chuyển biến tích cựcqua từng năm, góp phần quan trọng trong việc nâng cao dân trí và đào tạo nhân lựcphục vụ cho nhu cầu phát triển KT- XH của địa phương

Thủy Nguyên cũng là một trong những huyện có nhiều trường đạt chuẩnQuốc gia và được công nhận đạt mức độ 3 về công tác KĐCLGD nhất thành phốHải Phòng

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng

2.2.1 Mục đích khảo sát

Nhận định đánh giá thực trạng hoạt động TCM theo hướng NCBH và tổ chứchoạt động TCM theo hướng NCBH của Hiệu trưởng trường THCS huyện ThủyNguyên, thành phố Hải Phòng

2.2.2 Nội dung khảo sát

2.2.2.1 Thực trạng hoạt động TCM theo hướng NCBH của trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

- Nhận thức của CBQL, GV về hoạt động NCBH của TCM đối với công tácdạy và học

- Xây dựng kế hoạch NCBH của TCM

- Thảo luận về mục tiêu, nội dung bài học tại TCM theo hướng NCBH

- Cá nhân nghiên cứu bài dạy; soạn bài theo nhiệm vụ phân công ở TCM

- Việc thực hiện giờ dạy minh họa

- Áp dụng bài học cho thực tế hàng ngày của GV

- Đánh giá của CBQL, GV về kết quả thực hiện hoạt động NCBH

2.2.2.2 Thực trạng tổ chức hoạt động NCBH tại TCM của Hiệu trưởng trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

- Nhận thức của CBQL, GV về tầm quan trọng của tổ chức hoạt động NCBHđối với phát triển nghề nghiệp của GV

- Xây dựng kế hoạch NCBH tại TCM của Hiệu trưởng

- Tổ chức cho các TCM triển khai hoạt động NCBH của Hiệu trưởng

- Chỉ đạo TCM triển khai hoạt động NCBH tại TCM của Hiệu trưởng

- Đánh giá kết quả tổ chức hoạt động TCM theo hướng NCBH của Hiệu trưởng

- Tạo động lực cho đội ngũ tổ trưởng TCM, cho GV và HS, phát huy tính sángtạo, tư duy của các thành viên của Hiệu trưởng

2.2.3 Đối tượng khảo sát

- Phòng GD&ĐT; 6 trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải

Phòng (Lại Xuân, Kiền Bái, Lâm Động, An Lư, Kênh Giang, Tam Hưng)

+ Nhóm tốt: 3 trường (Lại Xuân, An Lư, Kênh Giang)

+ Nhóm trung bình: 3 trường (Kiền Bái, Lâm Động, Tam Hưng)

- Số lượng cụ thể như sau: 20 CBQL và chuyên viên Phòng GD&ĐT, 12CBQL trường THCS, 12 TTCM trường THCS, 145 GV của 6 trường THCS huyệnThủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

2.2.4 Hình thức khảo sát

- Khảo sát bằng phiếu hỏi: Phát phiếu trưng cầu ý kiến về những vấn đề liên

quan đến tổ chức hoạt động TCM theo hướng NCBH

- Xin ý kiến của các chuyên gia về nội dung, các yếu tố ảnh hưởng, biện

pháp, đề xuất

- Trao đổi, toạ đàm; tổ chức hội thảo, hội nghị tổng kết rút kinh nghiệm về tổ

chức sinh hoạt TCM theo hướng NCBH …

2.3 Hoạt động TCM theo hướng NCBH các trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

2.3.1 TCM của các trường THCS huyện Thủy Nguyên thành phố Hải Phòng

Phòng GD&ĐT huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng có 36 trườngTHCS đều xây dựng quy mô 2 TCM trên cơ sở đặc trưng của các môn học đó là:

- Tổ Khoa học Tự nhiên gồm các môn học: Toán, Vật lý, Hóa học, Côngnghệ, Sinh học, Tin học, Thể dục.

- Tổ Khoa học Xã hội gồm các môn học: Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Ngoạingữ, GDCD, Âm nhạc, Mỹ thuật

Khối các trường THCS trên địa bàn huyện Thủy Nguyên, thành phố HảiPhòng chia thành 6 cụm chuyên môn Đề tài lựa chọn mỗi mỗi cụm chuyên môn 01trường THCS để khảo sát thực trạng hoạt động chuyên môn

Bảng 2.2 Số lượng, chất lượng BGH, TTCM, GV 6 trường THCS huyện Thủy

Nguyên, thành phố Hải Phòng, năm học 2017-2018

TTC

Đản g viên

Trình độ Danh hiệu thi đua

CSTĐ GVG

Thạ

c sĩ

Đại học

Cao đẳn g

CST ĐC S

CSTĐT P

GV giỏ i cấ p cơ sở

GV giỏi cấp thàn h phố

(Nguồn: Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thủy Nguyên)

Qua bảng 2.2 cho thấy, đội ngũ CBQL, GV của 6 trường có những điểmmạnh và những điểm hạn chế sau:

- Có phẩm chất, lập trường tư tưởng vững vàng, nhiệt tình yêu nghề, có ýthức xây dựng tập thể sư phạm đoàn kết 100% CBQL và GV đều đạt trình độchuẩn, 93% đạt trình độ trên chuẩn

- Một số GV có tâm huyết, nhiệt tình, tận tụy với nghề, gương mẫu trongcông tác song một bộ phận nhỏ chưa thực sự tâm huyết với nghề, ngại đổi mớiPPDH, không chịu khó tự bồi dưỡng nâng cao trình độ, hạn chế đọc tài liệu thamkhảo, sách, tạp chí nên chất lượng dạy học chưa cao

2.3.2 Thực trạng hoạt động TCM theo hướng NCBH ở các trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

Hoạt động TCM trên địa bàn huyện Thủy Nguyên thực hiện tốt các hoạt độngnghiệp vụ chuyên môn về dạy và học, tổ chức tốt mọi hoạt động của các thành viêntrong tổ Phòng GD&ĐT luôn sát sao, tổ chức cụ thể; xây dựng các TCM ở từng bộmôn, điều hành các hoạt động trong toàn huyện, đặc biệt hoạt động TCM theo hướngNCBH được quan tâm và có kế hoạch thực hiện chi tiết rõ ràng

Hoạt động TCM theo hướng NCBH được triển khai ở các nhà trường trongđịa bàn huyện tuy nhiên trong quá trình thực hiện còn mang tính hình thức, chưa cóchiều sâu nên tính thực tiễn chưa cao

Một trong những hoạt động đặc thù của nhà trường, giữ vị trí trung tâm vàmang tính quyết định đó là hoạt động dạy và học Uy tín của nhà trường quyết địnhbởi chất lượng dạy và học Do vậy để hoạt động dạy và học có tính ổn định, đảmbảo chất lượng thì điều đầu tiên người CBQL phải thực hiện tốt việc tổ chức cáchoạt động chuyên môn của nhà trường

Như vậy, hoạt động TCM theo hướng NCBH chính là nhiệm vụ quan trọng

để phát triển GD qua công tác chuyên môn Việc bồi dưỡng chuyên môn cho GVthông qua hoạt động này mang tính cấp thiết

công tác dạy và học

Bảng 2.3 Nhận thức của CBQL, Chuyên viên, TTCM, GV về hoạt động NCBH

của TCM đối với công tác dạy và học

Stt Nội dung

Mức độ nhận thức

Điểm TB

Thứ bậc

Rất quan trọng Quan trọng

Không quan trọng

và CBQL các trường THCS trên địa bàn huyện có các kiến thức về NCBH nên100% người được hỏi đồng ý NCBH rất quan trọng đối với công tác dạy và họctrong nhà trường GV 6 trường THCS được khảo sát có 62% cho rằng NCBH ởTCM là rất quan trọng, số còn lại cho rằng quan trọng đối với công tác dạy và học.

Qua phỏng vấn GV, có thể thấy một số vẫn chưa hiểu rõ, nhận thấy rõ tầmquan trọng của NCBH đối với công tác dạy của GV vì học chưa hiểu hết ý nghĩa,tầm quan trọng của hoạt động này

CBQL nhà trường cần nhận thức sâu sắc các nội dung này và phân tích đặcđiểm, tình hình cụ thể để có chiến lược rõ ràng, chi tiết, ứng dụng cao:

Thứ nhất, cần xây dựng kế hoạch NCBH trong nhà trường căn cứ tình hìnhthực tế của nhà trường

Thứ hai, tập huấn cho tập thể GV nhà trường, phổ biến tất cả các nội dung vềNCBH ở TCM Qua đó, GV hiểu, biết, thực hiện một cách hiệu quả

Thứ ba, BGH nhà trường sát thực với GV nhà trường, phù hợp với tất cả cácđối tượng GV đặc biệt là đối tượng GV cao tuổi và GV trẻ, khích lệ sự tham gia củatất cả thành viên trong nhà trường

Thứ tư, BGH nhà trường tạo môi trường giao lưu trong cụm trường, liêntrường và toàn huyện

2.3.2.2 Xây dựng kế hoạch NCBH của TCM trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

Bảng 2.4 Thực trạng xây dựng kế hạch NCBH của TCM theo hướng NCBH tại

trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

Kết quả thực hiện

Điểm TB

Rất quan Qua n Khôn g Tốt Kh á Trun g

trọng trọn g trọng quan bình

1 Lập kế hoạch dạy học và

2 Phân công GV cốt cán

(hoặc GV tự nguyện) lựa

chọn, nghiên cứu bài dạy 70 66 9 2,42 73 65 7 2,46

GV tự đánh giá việc lập kế hoạch hoạt động NCBH ở TCM được thực hiện ởmức độ khá tốt, nội dung được đánh giá thể hiện rõ thực trạng nhận thức về côngviệc chuẩn bị cho hoạt động NCBH

TCM lập kế hoạch NCBH và triển khai kế hoạch được đánh giá mức độ caonhất cho cả việc nhận thức (2.56 điểm) và mức độ thực hiện (2.52 điểm) Trong quátrình thực hiện, TCM đã nhận thức rất rõ về tầm quan trọng của việc lập kế hoạch

và triển khai kế hoạch NCBH là một giải pháp đặc biệt quan trọng để phát triểnnăng lực nghề nghiệp cho đội ngũ GV Bên cạnh đó, cũng thấy rõ mức độ nhận thức

về tầm quan trọng của việc phân công cá nhân trong việc NCBH, nhưng đồng thờiTCM luôn tôn trọng và khích lệ các cá nhân GV tự nguyện NCBH

Trong quá trình điều tra, đề tài tiến hành phỏng vấn một số GV cho biết vềthực trạng xây dựng kế hoạch NCBH của Hiệu trưởng thì đa số những người đượchỏi họ đều đánh giá cao việc xây dựng kế hoạch NCBH của Hiệu trưởng, tuy nhiênviệc xác định nguồn lực thực hiện và tạo nhân tố chủ chốt trong hoạt động này Hiệutrưởng chưa xác định tốt

2.3.2.3 Thảo luận về mục tiêu, nội dung bài dạy tại TCM theo hướng NCBH

ở trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

Bảng 2.5 Thực trạng thảo luận về mục tiêu, nội dung bài dạy tại TCM theo hướng NCBH ở trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

T

T Nội dung

Mức độ nhận thức Điểm

trun g bình

Th ứ bậc

Mức độ thực hiện Điểm

trun g bình

Thứ bậc

Rất quan trọn g

Qua n trọn g

Khôn g quan trrọn g

Tố t

Kh á

Trun g bình

1 Thảo luận và thống nhất

về mục tiêu bài dạy 113 29 3 2,76 1 75 50 20 2,38 4

2 Thảo luận về nội dung

3

Thảo luận về lựa chọn

PPDH đổi mới phù hợp

cho từng nội dung, từng bài 92 45 8 2,58 4 90 55 2,62 1

4 Thảo luận về nội dung,

5 Phân công GV dạy bài

Điểm trung bình chung 2,65 2,44

Căn cứ kết quả bảng 2.5 cho thấy GV nhận thức, đánh giá việc thảo luận vềmục tiêu, nội dung bài dạy ở tổ chuyên được thực hiện ở mức độ khá tốt, các nộidung được đánh giá theo thứ bậc thể hiện rõ thực trạng nhận thức và mức độ thựchiện việc thảo luận về mục tiêu, nội dung bài dạy ở tổ chuyên

Kết quả xếp hạng thứ bậc về mức độ nhận thức cũng như mức độ thực hiện ởbảng 2.5 cho thấy có một sự chưa đồng đều về thứ bậc giữa các mức độ nhận thức

và mức độ thực hiện Ví dụ: Thảo luận và thống nhất về mục tiêu bài dạy trongnhận thức (2.76 điểm - thứ bậc 1) nhưng thực tế thực hiện (2.38 - thứ bậc 4) Cácnội dung khác có sự chênh lệch nhưng không nhiều, nội dung thảo luận về nội dung,hình thức KTĐG., mức độ nhận thức (2.54 điểm -thứ bậc 5) thì mức độ thực hiện(2.22 điểm - thứ bậc 5) Điều đó cho thấy vai trò của người TTCM là hết sức quantrọng trong việc XDKH và điều hành hoạt động của TCM Mặt khác, nó cũng giúp

ta thấy được việc chuẩn bị cho BHMH ở các TCM nói chung ở GV nói riêng là rấttốt, rất nghiêm túc, họ làm việc với tinh thần trách nhiệm cao trong công việc

2.3.2.4 GV nghiên cứu bài dạy và soạn bài theo phân công ở TCM của trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

Bảng 2.6 Thực trạng GV nghiên cứu bài dạy và soạn bài theo phân công ở TCM của trường THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

T

T Nội dung

Mức độ nhận thức Điểm

trun g bình

Th ứ bậc

Mức độ thực hiện Điểm

trun g bình

Thứ bậc

Rất quan trọn g

Qua n trọn g

Khôn g quan trọng

Tố t

Kh á

Trun g bình

1 Tìm đọc các tài liệu liên

quan nội dung bài dạy 64 64 17 2,32 4 59 76 10 2,34 5