Đề cương được biên soạn dựa trên đề thi các năm và giới hạn của giáo viên. Tài liệu đặc biệt dành cho sinh viên trường ĐH Công Nghiệp Hà Nội trong kì thi và các bài kiểm tra thường xuyên. Và là tài liệu tham khảo cho các sinh viên trường khác trong hệ thống trường Đại học tại Việt Nam.
Trang 1+ Cái chân: Mỗi người cần biết định hướng bản thân tới những giá trị như cái đúng, cái chân thực, chân thật, lẽ phải, chân lý, để biết nhận diện với những cái đối lập như cái giả, cái sai trái… từ đó góp phần hình thành nhân cách, định hướng hành vi đúng chuẩn mực
+ Cái thiện: Sinh viên cần học hỏi, trân trọng và tự giáo dục bản thân hướng tới cái thiện, cái tốt đẹp, có tấm lòng nhân ái, biết yêu thương, đoàn kết, quý trọng con người, biết giúp đỡ, đùm bọc những người có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt là hiếu thảo với ông bà, cha mẹ
+ Cái mỹ: Mỗi sinh viên cần tự phát triển năng lực thẩm mỹ, năng lực cảm thụ cái đẹp Sinh viên không chỉ biết nâng niu, trân trọng, bảo vệ, sáng tạo cái đẹp, mà còn biết yêu, ghét, biết sống nhân ái, cảm thông, chia sẻ, biết khẳng định lẽ phải, cái đúng, cái thiện, biết căm ghét và lên án cái xấu, cái ác, cái giả dối, biết sống có
lý tưởng và khát vọng cống hiến,… Đó là những rung cảm thẩm mĩ, những giá trị thẩm mĩ cần được trau dồi, học hỏi
- Đồng thời, sinh viên nên tuyên truyền, giáo dục mọi người, đem sức mình đóng góp cho xã hội qua những hành động thiết thực Biết yêu quê hương, yêu Tổ quốc mình.
2 Câu 1 Theo quan điểm đại hội III (9/1960) của Đảng, cách mạng xhcn ở miền Bắc thực hiện cuộc cách mạng dân tộc dân chủ, có vai trò quyết định trực tiếp đối với sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà Đúng hay sai? Giair thích?
- Theo em, ý kiến trên là sai Vì :
Theo quan điểm đại hội III (9/1960) của Đảng, trên cơ sở phân tích tình hình đất nước ta tạm thời bị chia làm 2 miền, có hai chế độ khác nhau, Báo cáo xác định : Để giải quyết mâu thuẫn chung (mâu thuẫn giữa nhân dân ta với đế quốc Mỹ và tay sai của chúng), mỗi miền Nam, Bắc, có nhiệm vụ chiến lược riêng và giữ những vị trí khác nhau:
Trang 2+ Cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc có nhiệm vụ xây dựng tiềm lực, bảo vệ căn
cứ địa cả nước, hậu thuẫn cho miền Nam, chuẩn bị cho cả nước đi lên CNXH
=> Miền Bắc có nhiệm vụ quyết định nhất đối với sự phát triển của toàn bộ cách mạng nước ta, đối với sự nghiệp thống nhất nước nhà của nhân dân ta.
+ Do Pháp không thực hiện Tổng tuyển cử theo Hiệp định Giơnevơ 1954 và việc vận động thực hiện hiệp định bị chính quyền Diệm đàn áp, do sợ thất bại, nên Việt Nam chưa thể thống nhất được.
=> Do đó, Đại hội đã quyết định sẽ tiến hành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam và nhận định cuộc cách mạng này sẽ có vai trò quyết định trực tiếp với sự nghiệp giải phóng miền Nam khỏi ách thống trị của đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai, thực hiện hoà bình thống nhất nước nhà, hoàn thành nhiệm vụ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước
3 Câu 2 Anh(chị) hãy phân tích tư duy của Đảng về KTTT từ Đại hội IX đến đại hôi XIII? Làm rõ tính định hướng XHCN của nền KTTR ở VN
1, Phân tích tư duy của Đảng về KTTT từ Đại hội IX đến đại hôi XIII?
Tư duy của Đảng về kinh tế thị trường từ Đại hội IX đến đại hội XIII:
- Đại hội IX của Đảng (2001) lần đầu tiên xác định nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa chính là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và đó là mô hình kinh tế tổng quát của nước ta trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
- Đại hội X của Đảng (2006) nêu rõ phát triển nền kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa nhằm thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
- Đại hội XI của Đảng (2011) xác định hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một trong ba đột phá chiến lược để phát triển đất nước Đại hội chỉ rõ nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một hình thức kinh tế thị trường vừa tuân theo những quy luật của kinh tế thị trường, vừa dựa trên cơ sở và được dẫn dắt, chi phối bởi các nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa
xã hội và yêu cầu hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường đồng bộ và hiện đại.
Trang 3- Thống nhất nhận thức về nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Đại hội XII (2016) của Đảng xác định: Nền KTTT định hướng XHCN Việt Nam là nền kinh tế vận hành đầy đủ, đồng bộ theo các quy luật của KTTT, đồng thời bảo đảm định hướng XHCN phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước Đó là nền KTTT hiện đại và hội nhập quốc tế; có sự quản lý của nhà nước pháp quyền XHCN, do Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo, nhằm mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
- Đại hội Đảng XIII (2021) khẳng đình nền KTTT định hướng XHCN ở nước ta là nền kinh tế thị trường hiện đại, hội nhập quốc tế, vận hành đầy đủ, đồng bộ theo các quy luật của kinh tế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo; bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam có nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó: Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo; kinh tế tập thể, kinh tế hợp tác không ngừng được củng cố, phát triển; kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng; kinh
tế có vốn đầu tư nước ngoài ngày càng được khuyến khích phát triển phù hợp với chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
Kết quả:
Từ đại hội IX đến đại hội XIII, Đảng ta đã từng bước thừa nhận sự tồn tại khách quan, tất yếu, cần thiết của kinh tế thị trường trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta Đồng thời, nhận thức, quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước
ta về nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã từng bước hình thành, được bổ sung, phát triển ngày càng hoàn thiện, phù hợp với quy luật khách quan, thực tiễn của đất nước và xu hướng chung của thế giới, của thời đại + Nhận thức về vai trò và chủ trương phát triển đa dạng các hình thức sở hữu, các thành phần kinh tế trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Từ chỗ thừa nhận, cho phép tồn tại, phát triển hai hình thức sở hữu toàn dân (nhà nước) và tập thể về tư liệu sản xuất, hai thành phần kinh tế là kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể, Đảng đã thừa nhận sự tồn tại, khuyến khích phát triển nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Trang 4+ Nhận thức về phát triển đồng bộ các yếu tố thị trường và các loại thị trường Từ chỗ tất cả giá cả sản phẩm hàng hóa mua bán, lưu thông đều do Nhà nước quyết định, khi chuyển sang phát triển kinh tế hàng hóa, ban đầu, Đảng chủ trương thực hiện cơ chế hai giá, một giá vẫn do Nhà nước quyết định (đối với một số hàng hóa
có ảnh hưởng, tác động lớn đến sản xuất và đời sống nhân dân) và một giá do người sản xuất, kinh doanh quyết định (đối với các hàng hóa do họ sản xuất kinh doanh).
+ Nhận thức về mối quan hệ giữa Nhà nước, thị trường và xã hội trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Từ chỗ không được thừa nhận, rồi được xem chỉ là yếu tố hỗ trợ cho kế hoạch, vai trò, chức năng của thị trường được nhận thức ngày càng đầy đủ; thị trường được xác định đóng vai trò chủ yếu trong huy động và phân bổ các nguồn lực, xác định giá cả, điều tiết hoạt động của doanh nghiệp, lưu thông của hàng hóa, là động lực chủ yếu để giải phóng sức sản xuất + Nhận thức về hội nhập kinh tế quốc tế Nhận thức của Đảng đã phát triển từ mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế tới chủ động, tích cực hội nhập kinh tế quốc tế; từ đẩy mạnh các hoạt động xuất nhập khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài tới ký kết các hiệp định thương mại, đầu tư song phương, đa phương, tham gia vào các tổ chức kinh tế quốc tế; đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ kinh tế quốc tế.
+ Nhận thức về định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế thị trường Định hướng xã hội chủ nghĩa là yêu cầu được Đảng đặt ra ngay từ khi xác định nền kinh
tế nước ta là nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần (Đại hội VII) và nền kinh tế thị trường (Đại hội IX) Tuy nhiên, nhận thức về những yếu tố bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa cũng chỉ được hoàn thiện từng bước.
+ Nhận thức về yêu cầu nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Đảng cần phải nâng cao năng lực hoạch định đường lối, chủ trương phát triển kinh
tế - xã hội; đẩy mạnh, nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận trong Đảng và trong xã hội để thực hiện thắng lợi chủ trương, đường lối của Đảng.
4 2, Làm rõ tính định hướng XHCN của nền KTTR ở VN
- "Định hướng xã hội chủ nghĩa" mang ý nghĩa là Việt Nam chưa đạt đến chủ nghĩa
xã hội mà đang trong giai đoạn xây dựng nền tảng cho một hệ thống xã hội chủ nghĩa trong tương lai.
Trang 5- Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta là nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản; vừa vận động theo những quy luật của kinh tế thị trường, vừa được dẫn dắt, chi phối bởi các nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội
- Tính định hướng XHCN trong phát triển kinh tế - xã hội quy định phát triển kinh
tế thị trường ở nước ta nhằm “xây dựng một xã hội: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu”
- Định hướng xã hội chủ nghĩa là yêu cầu được Đảng đặt ra ngay từ khi xác định nền kinh tế nước ta là nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần (Đại hội VII) và nền kinh tế thị trường (Đại hội IX)
- Qua đó, Đảng thể hiện cần phát triển nền kinh kế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Tức là:
Luôn đảm bảo công bằng, tiến bộ xã hội, thực hiện thống nhất và gắn liền hữu cơ giữa tăng trưởng kinh tế với công bằng và tiến bộ ở tất cả các giai đoạn của sự phát triển kinh tế thị trường ở nước ta
Tăng trưởng kinh tế đồng thời với phát triển xã hội, văn hóa, giáo dục, vì mục tiêu phát triển con người và mang đậm bản sắc của đất nước và con người Việt Nam là những nội dung cấu thành của phát triển nhanh, hiệu quả, hiện đại và bền vững trong quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta.
- Mô hình tập thể, nhà nước, tư nhân cùng tồn tại Trong đó, kinh tế nhà nước nắm giữ vai trò chủ đạo ở một số lĩnh vực then chốt Đó là những "đài chỉ huy", là huyết mạch chính của nền kinh tế Đây là điều kiện có tính nguyên tắc bảo đảm tính định hướng XHCN
- Bản chất của CNXH là công bằng Không thể có CNXH và định hướng XHCN trong tình trạng đói nghèo và chậm phát triển Vì thế, Đảng ta luôn quan tâm, chỉ đạo, đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ, nhằm tạo điều kiện, giúp đỡ người dân.
- Tuy nhiên, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta vẫn còn 1 số hạn chế và cần có sự điều chỉnh hợp lý hơn.
Trang 65 Câu 3 ĐCS VN ra đời chấm dứt sự khủng hoảng về đường lối cứu nước ở Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX đúng hay sai? Giai thích
- Theo em, ý kiến trên đúng Vì:
+ Vào những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, với truyền thống yêu nước, bất khuất kiên cường chống ngoại xâm, các phong trào chống thực dân Pháp theo ngọn cờ phong kiến, ngọn cờ dân chủ tư sản của nhân dân Việt Nam đã diễn ra quyết liệt, liên tục và rộng khắp Dù với nhiều cách thức tiến hành khác nhau, song đều hướng tới mục tiêu đánh đổ chế độ thuộc địa, giành độc lập cho dân tộc
Tuy nhiên, các phong trào cứu nước từ lập trường Cần Vương đến lập trường tư sản, tiểu
tư sản qua khảo nghiệm lịch sử đều lần lượt thất bại
+ Giữa lúc dân tộc ta đứng trước cuộc khủng hoảng về đường lối cứu nước, ngày
5/6/1911, người thanh niên Nguyễn Tất Thành (Nguyễn Ái Quốc, Hồ Chí Minh sau này)
ra đi tìm đường cứu nước theo phương hướng mới Người đã đi qua nhiều nước của châu
Âu, châu Phi, châu Mỹ và phát hiện ra chân lý: Chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa đế quốc thực dân là cội nguồn mọi đau khổ của công nhân và nhân dân lao động ở chính quốc cũng
như ở các nước thuộc địa Tháng 7/1920, Nguyễn Ái Quốc được đọc bản “Sơ thảo lần
thứ nhất những Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa" của Lênin đăng trên
báo Nhân đạo và cũng chính từ đây đã giải đáp cho Người con đường đấu tranh giành độc lập tự do thực sự cho dân tộc, cho đồng bào mình
Sau đó, dưới sự chủ trì của Người, Đảng cộng sản Việt Nam từng bước ra đời + Đảng đã xác định được những nội dung cơ bản nhất của con đường cách mạng Việt Nam; đáp ứng được những nhu cầu bức thiết của lịch sử và trở thành ngọn cờ tập hợp, đoàn kết thống nhất các tổ chức cộng sản, các lực lượng cách mạng và toàn thể dân tộc
Sự kiện thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam là một bước ngoặt vô cùng quan trọng của lịch sử cách mạng Việt Nam, quyết định sự phát triển của dân tộc
Đó là kết quả của sự vận động, phát triển và thống nhất phong trào cách mạng trong cả nước; sự chuẩn bị công phu về mọi mặt của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và
sự đoàn kết nhất trí của những chiến sỹ tiên phong vì lợi ích của giai cấp, của dân tộc
+ Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là thành quả của sự kết hợp chủ nghĩa Mác-Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam; chứng tỏ giai cấp công nhân Việt Nam đã trưởng thành, đủ sức lãnh đạo cách mạng
+ Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và việc Đảng chủ trương cách mạng Việt Nam là một
bộ phận của phong trào cách mạng thế giới, đã tranh thủ được sự ủng hộ to lớn của cách mạng thế giới, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại làm nên những thắng
Trang 7lợi vẻ vang; đồng thời đóng góp tích cực vào sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc và tiến bộ của nhân loại trên thế giới./.
II/ PHẦN TỰ LUẬN (4 điểm)
1 CÂU HỎI ĐÚNG/SAI, GIẢI THÍCH (2 điểm)
1 Vấn đề 1: Sự ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam?
2.1 Hoàn cảnh lịch sử
2.1.1 Hoàn cảnh thế giới
- Chủ nghĩa đế quốc ra đời làm xuất hiện mâu thuẫn của thời đại mâu thuẫn giữatoàn thể nhân dân các nước thuộc địa với chủ nghĩa đế quốc Phong trào giải phóngdân tộc ở các nước thuộc địa đầu thế kỷ XX phát triển rộng khắp
- Chiến tranh thế giới lần thứ 1 (1914 - 1918) để lại hậu quả nặng nề trên toàn thếgiới
- Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 đã làm biến đổi sâu sắctình hình thế giới
- Tháng 3/1919, Quốc tế Cộng sản, do V.I.Lênin đứng đầu, được thành lập đã vạchđường hướng chiến lược cho cách mạng vô sản và chỉ đạo phong trào giải phóngdân tộc
2.1.2 Hoàn cảnh trong nước
- Ngày 1/9/1858, thực dân Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam
- Pháp thi hành chính sách khai thác thuộc địa rất toàn diện trên tất cả các lĩnh vực
từ kinh tế, chính trị đến văn hóa xã hội
+ Về kinh tế, Thực dân Pháp thực hiện chính sách độc quyền, thuế khóa nặng nề
Du nhập một cách hạn chế phương thức sản xuất TBCN, duy trì quan hệ kinh tếphong kiến lạc hậu Thực dân Pháp kết hợp hai phương thức bóc lột TBCN vàphong kiến để thu lợi nhuận siêu ngạch Vậy nên, nền kinh tế Việt Nam phát triểnquè quặt, lạc hậu và phụ thuộc chặt chẽ vào nền kinh tế Pháp
+ Về chính trị, Thực dân Pháp tiếp tục thi hành chính sách chuyên chế với bộ máyđàn áp nặng nề Mọi quyền hành đều thâu tóm trong tay các viên quan cai trị ngườiPháp, biến vua quan Nam triều thành bù nhìn, tay sai; bóp nghẹt tự do, dân chủ,thẳng tay đàn áp, khủng bố, dìm các cuộc đấu tranh của dân ta trong biển máu
Trang 8Thực dân Pháp tiếp tục thi hành chính sách chia để trị rất thâm độc, chia nước talàm ba kỳ, mỗi kỳ đặt một chế độ cai trị riêng và nhập ba kỳ đó với nước Lào vànước Campuchia để lập ra liên bang Đông Dương thuộc Pháp, xóa tên nước ta trênbản đồ thế giới, gây chia rẽ và thù hận giữa Bắc, Trung, Nam, giữa các tôn giáo,các dân tộc, các địa phương, thậm chí là giữa các dòng họ; giữa dân tộc Việt Namvới các dân tộc trên bán đảo Đông Dương.
+ Về văn hóa, Thực dân Pháp thi hành triệt để chính sách văn hóa nô dịch, gây tâm
lý tự ti, vong bản, khuyến khích các hoạt động mê tín dị đoan, đồi phong bại tục.Mọi hoạt động yêu nước của nhân dân ta đều bị cấm đoán, tìm mọi cách bưng bít
và ngăn chặn ảnh hưởng của nền văn hóa tiến bộ trên thế giới vào Việt Nam và thihành chính sách ngu dân để dễ bề thống trị
=> Các chính sách khai thác thuộc địa về chính trị, bóc lột về kinh tế, nô dịch vềvăn hóa của thực dân Pháp đã làm biến đổi tình hình chính trị, kinh tế, xã hội ViệtNam Các giai cấp cũ phân hóa, giai cấp, tầng lớp mới xuất hiện với địa vị kinh tếkhác nhau và do đó cũng có thái độ chính trị khác nhau đối với vận mệnh của dântộc
Tình hình các giai cấp và mâu thuẫn xã hội có sự biến đổi sâu sắc:
+ Giai cấp địa chủ bị phân hóa Một bộ phận địa chủ câu kết với thực dân Pháp vàlàm tay sai đắc lực cho Pháp một bộ phận khác nêu cao tinh thần dân tộc khởixướng và lãnh đạo các phong trào chống Pháp và bảo vệ chế độ phong kiến Một
bộ phận nhỏ chuyển sang kinh doanh theo lối tư bản
+ Giai cấp nông dânchiếm số lượng đông đảo nhất (khoảng hơn 90% dân số), đồngthời là một giai cấp bị phong kiến, thực dân bóc lột nặng nề nhất Tuy là lực lượngcòn nhỏ bé1, nhưng giai cấp công nhân Việt Nam sớm vươn lên tiếp nhận tư tưởngtiên tiến của thời đại, nhanh chóng phát triển từ “tự phát” đến “tự giác”, thể hiện làgiai cấp có năng lực lãnh đạo cách mạng
+ Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời ngay trong cuộc khai thác thuộc địa lần thứnhất của Thực dân Pháp Mặc dù số lượng còn nhỏ bé nhưng giai cấp công nhânViệt Nam vẫn hội tụ đầy đủ những đặc điểm của giai cấp công nhân thế giới Bêncạnh đó công nhân Việt Nam còn có những đặc điểm riêng có Thể hiện là giai cấp
có năng lực lãnh đạo cách mạng
+ Giai cấp tư sản Việt Nam xuất hiện muộn hơn giai cấp công nhân Một bộ phậngắn liền lợi ích với tư bản Pháp, trở thành tầng lớp tư sản mại bản Một bộ phận là
Trang 9giai cấp tư sản dân tộc, có tinh thần dân tộc, yêu nước nhưng không có khả năngtập hợp các giai tầng để tiến hành cách mạng.
+ Tầng lớp tiểu tư sản(tiểu thương, tiểu chủ, sinh viên,…) bị đế quốc, tư bản chèn
ép, khinh miệt, do đó có tinh thần dân tộc, yêu nước và rất nhạy cảm về chính trị
và thời cuộc
Mâu thuẫn xã hội: Bên cạnh mâu thuẫn cũ giữa giai cấp nông dân với địa chủ
phong kiến, xuất hiện mâu thuẫn mới giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với Thực dânPháp Hai mâu thuẫn song song tồn tại nhưng mâu thuẫn cơ bản nhất, cần kíp phảigiải quyết trước tiên là mâu thuẫn dân tộc
6 Vấn đề 2 Đại hội III (9/1960) của Đảng?
- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng (9/1960):
+ Về đường lối chungcủa cách mạng Việt Nam, Đại hội xác định nhiệm vụ
thực hiện đồng thời hai chiến lược cách mạng khác nhau ở hai miền: Một là,đẩy mạnh cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc Hai là, tiến hành cáchmạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam, thực hiện thống nhất nước nhà,hoàn thành độc lập và dân chủ trong cả nước
+ Về mục tiêu chiến lược chung, Đại hội cho rằng, cách mạng ở miền Bắc và
cách mạng ở miền Nam thuộc hai chiến lược khác nhau, có mục tiêu cụ thểriêng, song trước mắt đều hướng vào mục tiêu chung là giải phóng miềnNam, hòa bình, thống nhất đất nước
+ Mối quan hệ của cách mạng hai miền: Do cùng thực hiện một mục tiêu
chung nên "Hai nhiệm vụ chiến lược ấy có quan hệ mật thiết với nhau và cótác dụng thúc đẩy lẫn nhau"
Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam giữ vai trò quyết địnhtrực tiếp đối với sự nghiệp giải phóng miền Nam khỏi ách thống trị của đế
Trang 10quốc Mỹ và bè lũ tay sai, thực hiện hoà bình thống nhất nước nhà, hoànthành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước.
+ Con đường thống nhất đất nước: Trong khi tiến hành đồng thời hai chiến
lược cách mạng, Đảng kiên trì con đường hoà bình thống nhất theo tinh thầnHiệp nghị Giơnevơ, sẵn sàng thực hiện hiệp thương tổng tuyển cử hoà bìnhthống nhất Việt Nam, vì đó là con đường tránh được sự hao tổn xương máucho dân tộc ta và phù hợp với xu hướng chung của thế giới Nhưng chúng taphải luôn luôn nâng cao cảnh giác, sẵn sàng đối phó với mọi tình thế Nếu đếquốc Mỹ và bọn tay sai của chúng liều lĩnh gây ra chiến tranh hòng xâmlược miền Bắc, thì nhân dân cả nước ta sẽ kiên quyết đứng dậy đánh bạichúng, hoàn thành độc lập và thống nhất Tổ quốc
+ Triển vọng của cách mạng Việt Nam: Cuộc đấu tranh nhằm thực hiện
thống nhất nước nhà là một quá trình đấu tranh cách mạng gay go, gian khổ,phức tạp và lâu dài chống đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai của chúng ở miềnNam Thắng lợi cuối cùng nhất định thuộc về nhân dân ta, Nam Bắc nhấtđịnh sum họp một nhà, cả nước sẽ đi lên chủ nghĩa xã hội
Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961-1965):
Nhiệm vụ: Thực hiện một bước công nghiệp hóa XHCN Xây dựng bướcđầu cơ sở vật chất và kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội Hoàn thành cải tạo xãhội chủ nghĩa, làm cho nền kinh tế miền Bắc trở thành nền kinh tế xã hội chủnghĩa
Quá trình thực hiện:
- Năm 1963, Bộ Chính Trị đề ra 3 cuộc vận động lớn: Cuộc vận động cảitiến quản lý HTX, cải tiến kĩ thuật trong nông nghiệp Cuộc vận động nângcao tinh thần trách nhiệm, quản lý kinh tế - tài chính, cải tiến kỹ thuật, chốngtham ô, lãng phí, quan liêu (ba xây, ba chống) Cuộc vận động xây dựng vàphát triển kinh tế văn hóa miền núi
- Tổ chức nhiều phong trào thi đua sôi nổi ở các cấp, các ngành: Trong nông
nghiệp có: Đại Phong Trong công nghiệp: Duyên Hải Tiểu thủ CN: Thành
Công Giáo dục: Hai Tốt Quân đội: Ba Nhất Phong trào “Mỗi người làm việc bằng hai để đền đáp lại cho đồng bào miền Nam ruột thịt”.
Thành tựu đạt được: Các mục tiêu của kế hoạch căn bản hoàn thành Tốc độ
phát triển công nghiệp 1961-1965 đạt 13,6%/năm Đến năm 1965, xây dựng
Trang 11được 1.132 xí nghiệp quốc doanh, hàng chục ngàn cơ sở tiểu thủ CN đảmbảo cung ứng 90% hàng tiêu dùng cho nhân dân Miền Bắc có 2.165 người
có trình độ đại học và trên đại học, 11.600 cán bộ có trình độ trung cấp.Tổng sản lượng nông nghiệp hàng năm tăng 4,1%, CS VC_KT trong nôngnghiệp được tăng cường Văn hóa - xã hội - giáo dục: Năm 1965 so với1960: số trường phổ thông các cấp tăng từ 7.066 lên 10.294 trường, số họcsinh tăng từ 1.899.600 lên 2.934.900 Toàn miền Bắc có hơn 4,5 triệu người
đi học trên tổng số 16 triệu dân Công tác chăm sóc sức khỏe người dân, y tếđược chú trọng và mở rộng hơn
=> Trong 10 năm qua miền Bắc đã tiến những bước dài chưa từng thấy
trong lịch sử dân tộc Đất nước, xã hội và con người đều đổi mới.
7 Vấn đề 3: Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII (1998) của Đảng về xây dựng
và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc?
Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII về xây dựng và phát triển văn hóa Việt Namtiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc ra đời trong bối cảnh Đảng ta chủ động đổi mới tưduy, lãnh đạo toàn dân thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, trong đó cóvăn hóa
Nghị quyết này thể hiện bước chuyển quan trọng về tư duy lý luận, năng lực đúckết thực tiễn những năm đầu đổi mới; chứa đựng nhiều giá trị tư tưởng, nhân văn
Trang 125- Văn hoá là một mặt trân; xây dựng, phát triển văn hoá là một sự nghiệp cáchmạng lâu dài, đòi hỏi phải có ý chí cách mạng và sự kiên trì, thận trọng
Trong đó, quan điểm văn hóa là mục tiêu và động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế
- xã hội thể hiện sự đổi mới mạnh mẽ, khẳng định mối quan hệ giữa văn hóa vớichính trị và kinh tế
Nghị quyết khẳng định: “Xây dựng và phát triển kinh tế phải nhằm mục tiêu văn hóa, vì xã hội công bằng, văn minh, con người phát triển toàn diện Văn hóa là kết quả của kinh tế đồng thời là động lực của phát triển kinh tế Các nhân tố văn hóa phải gắn kết chặt chẽ với đời sống và hoạt động xã hội trên mọi phương diện chínhtrị, kinh tế, xã hội, luật pháp, kỷ cương…”
Có thể khẳng định rằng, Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII đã đánh dấu bước tiếnquan trọng trong quá trình phát triển, hoàn thiện lý luận về văn hóa của Đảng, địnhhướng phát triển văn hóa trong trong điều kiện đất nước hội nhập quốc tế, pháttriển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
2 CÂU HỎI PHÂN TÍCH(2 điểm)
8 Vấn đề 1: Chiến lược xây dựng con người mới của Đảng?
8.1.2 Đảng lãnh đạo xây dựng con người trong thời kỳ đổi mới
8.1.2.1 Tầm quan trọng của chiến lược xây dựng con người mới trong giai đoạn hiện nay
- Chủ nghĩa Mác - Lênin đã khẳng định con người là một thực thể tự nhiên, đồngthời là một thực thể xã hội mang bản chất xã hội
- Theo Mác, xã hội tạo ra con người ở mức độ nào thì con người cũng tạo ra xã hội
ở mức độ đó
- Theo V.I.Lênin, chính từ trong cuộc đấu tranh để lật đổ chế độ tư bản chủ nghĩa
và xây dựng chế độ xã hội xã hội chủ nghĩa, những con người mới được hìnhthành Họ là sản phẩm của lịch sử đồng thời cũng là chủ thể góp phần sáng tạo lịchsử: Chúng ta phải xây dựng con người mới từ những vật liệu mà xã hội cũ đã đểlại Và chính trong quá trình xây dựng đất nước, những con người mới sẽ xuất hiện
và trưởng thành
- Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định "Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trướchết cần có những con người xã hội chủ nghĩa" Người khẳng định: "Vì lợi ích mười
Trang 13năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người" Hồ Chí Minh đãcăn dặn Đảng ta "Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quantrọng, rất cần thiết".
- Trong quá trình đổi mới, Đảng tập trung vào đổi mới kinh tế, đồng thời nhấnmạnh tới việc phát triển kinh tế phải chú ý đến hiệu quả văn hóa và xã hội, quantâm tới việc xây dựng con người xuất phát từ hai yếu tố sau:
Thứ nhất, là quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa,
đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong xu thế toàn cầu hóa đặt ranhững yêu cầu mới về con người và xây dựng con người
Thứ hai, những mặt trái của kinh tế thị trường và quá trình công nghiệp hóa, hiện
đại hóa đã và đang tác động tiêu cực, làm sói mòn tư tưởng, lối sống và đạo đức xãhội
8.1.2.2 Nội dung chiến lược xây dựng con người mới
- Văn kiện Đại hội VI (1986) khẳng định việc quan tâm đến con người và thái độtôn trọng lẫn nhau phải trở thành một tiêu chuẩn đạo đức trong mọi hoạt động kinh
tế, văn hóa, xã hội, nhất là trong các dịch vụ phục vụ nhân dân
- Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII (1991), trong “Cương lĩnh xây dựng đấtnước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội”, Đảng ta khẳng định: “Phát huynhân tố con người trên cơ sở bảo đảm công bằng, bình đẳng về quyền lợi và nghĩa
vụ công dân; kết hợp tốt tăng trưởng kinh tế với tiến bộ xã hội; giữa đời sống vậtchất và đời sống tinh thần; giữa đáp ứng các nhu cầu trước mắt với chăm lo lợi íchlâu dài; giữa cá nhân với tập thể và cộng đồng xã hội”1
- Đại hội VIII (1996) chỉ rõ muốn đẩy nhanh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đạihóa một cách bền vững không thể không chăm lo phát triển con người, con ngườivừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển
- Nghị quyết của Đại hội IX (2001) xác định phải gắn tăng trưởng kinh tế với pháttriển văn hóa, phát triển toàn diện con người, thực hiện dân chủ, tiến bộ và côngbằng xã hội, tạo nhiều việc làm, cải thiện đời sống, khuyến khích làm giàu hợppháp đi đôi với xóa đói, giảm nghèo
- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X (2006) của Đảng đã đặc biệt nhấn mạnh tớiviệc xây dựng và hoàn thiện giá trị, nhân cách con người Việt Nam, bảo vệ và pháthuy bản sắc dân tộc trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập kinh tếquốc tế Bồi dưỡng các giá trị văn hóa trong thanh niên, học sinh, sinh viên, đặc
Trang 14biệt là lý tưởng sống, lối sống, năng lực trí tuệ, đạo đức, bản lĩnh văn hóa conngười Việt Nam.
- Đại hội XI (2011) của Đảng đã yêu cầu: Sớm có chiến lực quốc gia về xây dựnggia đình Việt Nam, góp phần giữ gìn và phát triển những giá trị truyền thống củavăn hóa, con người Việt Nam, nuôi dưỡng, giáo dục thế hệ trẻ Đoàn kết và xâydựng hệ giá trị chung của con người Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệphóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế
- Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổsung và phát triển 2011) khẳng định con người là trung tâm của chiến lược pháttriển, đồng thời là chủ thể phát triển Tôn trọng và bảo vệ quyền con người, gắnquyền con người với quyền và lợi ích của dân tộc, đất nước và quyền làm chủ củanhân dân Chăm lo xây dựng con người Việt Nam giàu lòng yêu nước, có ý thứclàm chủ, trách nhiệm công dân; có tri thức, sức khỏe, lao động giỏi; sống có vănhóa, tình nghĩa; có tinh thần quốc tế chân chính
- Đại hội XII (2016) xác định: Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diệnphải trở thành một mục tiêu của chiến lược phát triển Đúc kết và xây dựng hệ giátrị văn hóa và hệ giá trị chuẩn mực của con người Việt Nam thời kỳ công nghiệphóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế; tạo môi trường và điều kiện để phát triển vềnhân cách, đạo đức, trí tuệ, năng lực sáng tạo, thể chất, tâm hồn, trách nhiệm xãhội, nghĩa vụ công dân, ý thức tuân thủ pháp luật
- Đại hội Đảng XIII (2021) chủ trương phát triển con người toàn diện; tài năng, trítuệ, phẩm chất của con người Việt Nam là trung tâm, mục tiêu và động lực pháttriển quan trọng nhất của đất nước
8.2 Kết quả thực hiện chủ trương của Đảng về xây dựng, phát triển văn hóa
- Công tác xóa đói giảm nghèo ở nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, đượccộng đồng quốc tế đánh giá cao