Chiến lược phát triển KTXH là gì? Đặc điểm - Vai trò - Chức năng của chiến lược

Khi đọc xong bản chiến lược phát triển KTXH việt Nam giai đoạn 20212030 hãy cho biết:1.Hiểu thế nào là Chiến lược phát triển KTXH?2.Đặc điểm của chiến lược và cho ví dụ3.Vai trò của chiến lược4.Chức năng của chiến lược Chú ý chỉ lấy trong bài đọc không lấy ở ngoàiBÀI LÀMI.Hiểu thế nào là Chiến lược phát triển KTXHChiến lược phát triển KT XH là một hệ thống các phân tích, đánh giá, bối cảnh lịch sử hiện tại về nền kinh tế xã hội cuả đất nước, từ đó đưa ra được bản phác thảo quan điểm, tầm nhìn, mục tiêu và trình độ phát triển kinh tế xã hội của đất nước trong thời kỳ sau. Đồng thời có sự nhất quán về con đường, giải pháp cùng với các nguồn lực cụ thể của đất nước để đạt được định hướng phát triển kinh tế xã hội ở giai đoạn chiến lược.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

KHOA KINH TẾ GVHD: PGS TS BÙI QUANG BÌNH

- -CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ

- XÃ HỘI

2011 – 2020 VÀ 2021 – 2030

LỜI MỞ ĐẦUTảng trường kinh tế cao là mục tiêu phấn đấu của mọi quốc gia Tăngtrưởng kinh tế cao và liên tục nhằm đưa đất nước phát triển trở thànhcường quốc kinh tế Tăng trưởng kinh tế tốt cũng là điều kiện quantrọng để thực hiện các mục tiêu đảm báo an sinh xã hội - công bang xãhội Đặt biệt trong điều kiện nền kinh tế Việt Nam hiện nay là mộttrong những nước nghèo của thế giới nên mục tiêu tăng trường cao làhết sức quan trọng đối với Việt Nam Do vậy tư tưởng chỉ đạo trongđiều hành phát triển kinh tế-Xã hội năm 2010 của Việt Nam là tăngcường ổn định kinh tế vĩ mô, trên cơ sở đó mà đảm bảo tăng trưởngkinh tế cao hơn cả về số lượng và chất lượng đồng thời ngăn ngừa lạmphát cao trở lại Và phần đầu đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn năm 2009

sẽ tạo thêm điều kiện và nguồn lực để ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm

an sinh xã hội tốt hơn

Để thực hiện được mục tiêu trên của thủ tướng Chính phủ, chung tacần dựa trên mô hình của kinh tế vi mô để phân tích và lựa chọn giảipháp để thực hiện đạt được mục tiêu

MỤC LỤC

1 Mối quan hệ vật chất và phi vật chất trong chiến lược 5

2 Chiến lược thể hiện sự kết hợp giữa định tính và định lượng .5

3 Bao quát về thời gian, không gian và lĩnh vực ngành 6

4 Chiến lược thể hiện được hiệu quả về kinh tế - xã hội và môi trường 6

5 Chiến lược mang tính chất ưu tiên và đồng bộ trong chính sách và giải pháp 7

C VAI TRÒ CỦA CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ

HỘI 8

D CHỨC NĂNG CỦA CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ

-XÃ HỘI 9

1 Cụ thể hoá đường lối của Đảng: 10

2 Phản ánh mục tiêu cần đạt được trong thời gian của chiến lược 10

3 Định hướng cho việc huy động mọi nguồn lực trong xã hội cho việc thực hiện chiến lược 10

1 Giai đoạn trước khi lập kế hoạch 11

2 Giai đoạn lập kế hoạch 12

A THẾ NÀO LÀ CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ

-XÃ HỘI 2021-2030?

Đối với Việt Nam, chúng ta muốn phát triển không thể không có chiếnlược Có thể xem báo cáo chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đấtnước là văn kiện trình bày hệ thống các vấn đề lớn, cơ bản có tínhquan điểm, nguyên tắc chủ đạo về phát triển đất nước trong một thờigian nhất định nhằm thực hiện thành công các mục tiêu đã được xácđịnh trong cương lĩnh, đường lối phát triển kinh tế - xã hội của Đảng

và của Nhà nước Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nướckhông phải là kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội dài hạn hoặc trunghạn, càng không phải kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội ngắn hạn

Do đó tính cụ thể, tính lượng hóa của nó không nhiều, vừa đủ đảm bảo

cơ sở khoa học của các chủ trương và đường lối phát triển mang tầmchiến lược của đất nước

Đối với Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2021 - 2030 với chủ đề:

“ Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước, phát huy mạnh mẽ giá trị

nguồn lực, phát triển nhanh và bền vững trên cơ sở khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; đến năm 2030 là nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.’’ thì đây là kiểu chiến lược phải

xác định mục tiêu cần tập trung thực hiện với những tiêu chí cụ thể,các tiêu chí này được lượng hóa qua một số chỉ tiêu với ngưỡng phảiđạt để hoàn thành mục tiêu đã đề ra Từ mục tiêu cùng với tiêu chí đó

mà dự báo tình hình đất nước đến năm 2030 trong quan hệ so sánh vớicác nước, phân tích tác động của các yếu tố chủ quan và khách quan,

đề ra phương hướng, chính sách giải pháp lớn cần thực hiện để đạtmục tiêu; dự đoán thời hạn hoàn thành từng tiêu chí và đánh giá chung

thời hạn có thể đạt mục tiêu đề ra Như mục tiêu tổng quát là: “Đến

năm 2030, là nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; có thể chế quản lý hiện đại, cạnh tranh, hiệu lực, hiệu quả; kinh tế phát triển năng động, nhanh và bền vững, độc lập, tự chủ trên cơ sở khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo gắn với nâng cao hiệu quả trong hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế; khơi dậy khát vọng phát triển đất nước, phát huy sức sáng tạo, ý chí và sức mạnh toàn dân tộc, xây dựng xã hội dân chủ, công bằng, văn minh,

trật tự, kỷ cương, an toàn, bảo đảm cuộc sống hạnh phúc của người dân; không ngừng nâng cao đời sống mọi mặt của nhân dân; bảo vệ vững chắc Tổ quốc, môi trường hoà bình, ổn định để phát triển đất nước; nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế Phấn đấu đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao’’.

Tóm lại chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia là bản phácthảo trạng thái và trình độ phát triển kinh tế - xã hội của đất nướctrong thời kỳ chiến lược và cách thức để đạt được điều đó

B ĐẶC ĐIỂM CỦA CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ

-XÃ HỘI VÀ VÍ DỤ.

1 Mối quan hệ vật chất và phi vật chất trong chiến lược

Trong chiến lược người ta nhấn mạnh yếu tố các nguồn lực vật chất vìchúng là cơ sở quan trọng nhất để lựa chọn mục tiêu và các giải phápcủa chiến luợc Điều nà

y muốn khẳng định chiến lược không phải là những ý đồ và mongmuốn chủ quan mà phải xác định trên cơ sở xem xét đất nước có cái gì

để thực hiện những mục tiêu và những ý đồ chiến lược đã nêu ra

Trong bối cảnh mới đầy khó khăn, thách thức những năm 2019-2021,khi dịch bệnh COVID-19 đang khiến thế giới chao đảo, điều quantrọng nhất là phải có giải pháp chính sách khắc phục tác động của dịchbệnh COVID-19, khẩn trương kiểm soát dịch bệnh, nhanh chóng phụchồi nền kinh tế Ngoài ra, các chính sách phát triển kinh tế - xã hộicũng cần phù hợp với bối cảnh hiện tại: đổi mới tư duy phát triển, ứngdụng tiến bộ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; xây dựng nềnkinh tế số, xã hội số, kích cầu đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng quy môlớn, thúc đẩy tiêu dùng nội địa, giải quyết việc làm Tận dụng tốt các cơhội thị trường và xu hướng chuyển dịch đầu tư Phát huy mạnh mẽ vaitrò của các doanh nghiệp, thúc đẩy hình thành các chuỗi liên kết, chuỗigiá trị trong nước Từng bước hình thành năng lực sản xuất quốc giamới có tính tự chủ và khả năng chống chịu hiệu quả trước các cú sốc từbên ngoài

Tuy vậy, nếu chỉ dựa vào yếu tố nguồn vật chất như một cơ sở duynhất thì không đầy đủ và không xác đáng Chiến lược cũng cần thấyhết vai trò rất quan trọng của các yếu tố khác, những yếu tố phi vậtchất trong quá trình phát triển như kinh nghiệm thực tiễn, cơ cấu, cơchế chính sách, lợi thế so sánh, môi trường và mối quan hệ quốc tế

2 Chiến lược thể hiện sự kết hợp giữa định tính và định lượng

Việc xác định các mục tiêu chiến lược cần đạt tới trong một thời giannhất định tự nó đã đòi hỏi phải có sự kết hợp chặt chẽ giữa các mặtđịnh tính và định lượng Định tính của chiến lược, xét trong mối quan

hệ với định lượng, thực chất là khái quát của định lượng, sự biến đổi

về chất của một nền kinh tế, xã hội có thể rõ nét khía cạnh định tínhcủa chiến lược, phải tạo ra bởi những biến đổi nhất định về lượng.Như quan điểm phát triển của năm 2021-2030: Phải đổi mới tư duy vàhành động, chủ động nắm bắt kịp thời, tận dụng hiệu quả các cơ hộicủa cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư gắn với quá trình hộinhập quốc tế để cơ cấu lại nền kinh tế, phát triển kinh tế số, xã hội số;Phát huy tối đa lợi thế của các vùng, miền, huy động, phân bổ và sửdụng hiệu quả các nguồn lực sản xuất, nhất là đất đai; Phát huy tối đanhân tố con người, coi con người là trung tâm, chủ thể, nguồn lực chủyếu và mục tiêu của sự phát triển; Phát huy nội lực là yếu tố quyếtđịnh gắn với ngoại lực và sức mạnh thời đại Không ngừng tăngcường tiềm lực kinh tế, phát triển lực lượng doanh nghiệp của người

Việt Nam ngày càng vững mạnh và huy động sức mạnh tổng hợp củađất nước;

Việc tính toán định lượng của chiến lược là tính toán ở mức độ tổngthể những yếu tố quan trọng nhất tác động tới quá trình phát triển,trong đó quan trọng nhất là mục tiêu tăng trưởng kinh tế và các cânđối vĩ mô Chính nhờ những tính toán định lượng này mà chiến lượcthể hiện tính khả thi của nó Khẳng định sự cần thiết và mức độ củanhững tính toán định lượng của chiến lược, điều cần nhấn mạnh làchiến lược trước hết phải có những định hướng đúng Định hướngđúng bao gồm việc chọn đúng vấn đề cần giải quyết và chọn đúng conđường và giải pháp để giải quyết Việc tính toán định lượng kỹ hơn sẽđược giải quyết trong khi xây dựng kế hoạch 5 năm và hàng năm Đòihỏi chiến lược khái quát hơn nữa có thể dẫn tới trùng lặp nhiều hơnvới cương lĩnh, đường lối và thiếu tính cụ thể cần thiết của chiến lượcnhư một chương trình hành động Từ thực tiễn có thể thấy chiến lượcphải có tính mềm dẻo, linh hoạt cần thiết, nhất là đối với mục tiêu vàgiải pháp đã được lượng hóa, để thích ứng với những biến đổi khônglường trước được của môi trường quốc tế, của tiến trình phát triểnkinh tế - xã hội, những biến động bất thường của thiên tai

3 Bao quát về thời gian, không gian và lĩnh vực ngành

Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2021 - 2030 là chiến lược 10năm – được cho là khoảng thời gian ngắn nhất có thể để thực hiệnnhững mục tiêu có tính chiến lược thông qua chuyển dịch cơ cấu kinh

tế, hay cải cách các doanh nghiệp nhà nước và có tầm nhìn đến năm

2045, bảo đảm sự thuận lợi cho các bước đi tiếp theo nhờ vào nhữngthuận lợi do việc thực hiện thành công mục tiêu của chiến lược trước

Về mặt không gian và lĩnh vực, những vấn đề đặt ra trong chiến lượcliên quan tới cả nước trong mọi lĩnh vực, từ kinh tế đến văn hóa xãhội, ANQP,

4 Chiến lược thể hiện được hiệu quả về kinh tế - xã hội và môi trường

a) Về kinh tế

- Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quânkhoảng 7%/năm; GDP bình quân đầu người theo giá hiện hành đếnnăm 2030 đạt khoảng 7.500 USD/người

- Tỉ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo đạt khoảng 30% GDP, kinh tế

số đạt khoảng 30% GDP

- Tỉ lệ đô thị hoá đạt trên 50%

- Tổng đầu tư xã hội bình quân đạt 33 - 35% GDP; nợ công không quá60% GDP

- Đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt50%

- Tốc độ tăng năng suất lao động xã hội đạt trên 6,5%/năm

Giảm tiêu hao năng lượng tính trên đơn vị GDP ở mức 1 1,5%/năm

-b) Về xã hội

- Chỉ số phát triển con người (HDI) đạt trên 0,7

- Tuổi thọ bình quân đạt 75 tuổi, trong đó thời gian sống khoẻ đạt tốithiểu 68 tuổi

- Tỉ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ đạt 35 - 40%

- Lao động làm việc trong khu vực nông nghiệp giảm xuống dưới 20%trong tổng lao động nền kinh tế.

c) Về môi trường

- Tỉ lệ che phủ rừng ổn định ở mức 42 - 43%

- Tỉ lệ xử lý và tái sử dụng nước thải ra môi trường lưu vực các sôngđạt trên 70%

- Giảm ít nhất 8% lượng phát thải khí nhà kính

- 100% các cơ sở sản xuất kinh doanh đạt quy chuẩn về môi trường

- Tăng diện tích các khu bảo tồn biển, ven biển đạt 3 - 5% diện tích tựnhiên vùng biển quốc gia

5 Chiến lược mang tính chất ưu tiên và đồng bộ trong chính sách và giải pháp

Một trong những phương hướng của Chiến lược phát triển kinh tế - xãhội 2021 - 2030 là ‘’ Tập trung hoàn thiện, nâng cao chất lượng thểchế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, giải quyết tốt hơnquan hệ giữa Nhà nước, thị trường và xã hội’’ Đi kèm là giải pháp đã

đồng trong tham gia xây dựng và giám sát thực hiện chính sách củaNhà nước; Phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc; Cải cáchquyết liệt, hiệu quả thủ tục hành chính, phấn đấu đến năm 2030 môitrường kinh doanh của Việt Nam được xếp vào nhóm 30 quốc giahàng đầu

Xây dựng nhanh nền hành chính hiện đại, giảm tối đa rủi ro pháp lý vàchi phí tuân thủ đối với người dân và doanh nghiệp Đẩy mạnh xâydựng chính phủ điện tử, tiến tới chính phủ số; thiết kế đồng bộ nhất là

dữ liệu về dân cư, y tế, giáo dục, bảo hiểm, doanh nghiệp, đất đai, nhà

ở, phục vụ kịp thời, hiệu quả cho phát triển kinh tế - xã hội và đờisống nhân dân Phấn đấu đến năm 2030 hoàn thành xây dựng chínhphủ số; đứng trong nhóm 50 quốc gia hàng đầu thế giới và xếp thứ batrong khu vực ASEAN về chính phủ điện tử, kinh tế số

C VAI TRÒ CỦA CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ

-XÃ HỘI.

Chiến lược xác định phương hướng phát triển cho một chủ thể nhấtđịnh: chủ thể có thể là một đơn vị kinh tế, một địa phương và cũng cóthể là một quốc gia Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2021 - 2030

với mục tiêu hướng đến năm 2030, Việt Nam là nước đang phát triển

có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; có thể chế quản lýhiện đại; kinh tế phát triển năng động, nhanh và bền vững, trên cơ sởkhoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo gắn với nâng cao hiệu quảtrong hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế; khơi dậy khát vọngphát triển đất nước, phát huy sức sáng tạo, ý chí và sức mạnh toàn dântộc, xây dựng xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, bảo đảm cuộcsống hạnh phúc của người dân; bảo vệ vững chắc Tổ quốc, môi trườnghoà bình, ổn định để phát triển đất nước; nâng cao vị thế và uy tín củaViệt Nam trên trường quốc tế Phấn đấu đến năm 2045 trở thành nướcphát triển, thu nhập cao

Chiến lược Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2021 - 2030 cónhững đột phá chuẩn bị được những cơ sở vật chất cho tiến hành côngnghiệp hóa đất nước ở giai đoạn tiếp theo:

- Tiếp tục hoàn thiện và nâng cao chất lượng thể chế kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa đầy đủ, đồng bộ, hiện đại,hội nhập, trọng tâm là thị trường các yếu tố sản xuất, nhất là thị

- Tiếp tục phát triển toàn diện nguồn nhân lực, khoa học, côngnghệ, đổi mới sáng tạo gắn với khơi dậy khát vọng phát triển đấtnước, lòng tự hào dân tộc, ý chí tự cường và phát huy giá trị vănhoá, con người Việt Nam

- Tiếp tục hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội đồng

bộ, hiện đại, trọng tâm là ưu tiên phát triển hạ tầng trọng yếu vềgiao thông, năng lượng, công nghệ thông tin, đô thị lớn, hạ tầngứng phó với biến đổi khí hậu Phát triển mạnh hạ tầng số, xâydựng và phát triển đồng bộ hạ tầng dữ liệu quốc gia, vùng, địaphương kết nối đồng bộ, thống nhất, tạo nền tảng phát triển kinh

- Phát triển mạnh mẽ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạonhằm tạo bứt phá nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả vàsức cạnh tranh của nền kinh tế

- Phát triển nguồn nhân lực, giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầunhân lực chất lượng cao của cuộc Cách mạng công nghiệp lầnthứ tư và hội nhập quốc tế

- Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, cơ cấu lại nền kinh tếgắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, bảo đảm thực chất, hiệuquả; phát triển nền kinh tế số; thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bềnvững trên cơ sở ổn định kinh tế vĩ mô

- Phát triển kết cấu hạ tầng, kinh tế vùng, kinh tế biển, lấy các đôthị làm động lực phát triển vùng và đẩy mạnh xây dựng nôngthôn mới

- Phát triển văn hoá, xã hội, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội;không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân

- Quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên; tăng cường bảo vệ môitrường và ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng, chống và giảmnhẹ thiên tai

- Củng cố, tăng cường quốc phòng, bảo đảm an ninh quốc gia, giữgìn trật tự, an toàn xã hội; kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệvững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổquốc gia

- Nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại, hội nhập và vị thế, uy tíncủa Việt Nam trên trường quốc tế

- Tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa kiếntạo phát triển, liêm chính, hành động; đẩy mạnh phòng, chốngtham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, tạo đột phátrong cải cách hành chính

Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giúp cho nhà nước quản lý vĩ mômột cách có hiệu quả Như phương hướng của Chiến lược phát triểnkinh tế - xã hội 2021 - 2030 : Xây dựng và thực hiện các giải phápchính sách khắc phục tác động của dịch bệnh Covid-19, nhanh chóngphục hồi nền kinh tế, tận dụng hiệu quả các cơ hội mới cho phát triểnđất nước Tổ chức thực hiện hiệu quả và thực chất các nội dung cơ cấulại nền kinh tế để đổi mới mô hình tăng trưởng; Phối hợp chặt chẽ,đồng bộ, hiệu quả các chính sách tài khoá, tiền tệ, đầu tư, thị trường,giá cả, thương mại và các chính sách khác để kiểm soát lạm phát, ổn