NỘI DUNG CHÍNH CỦA TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG TỔ TIÊN. THỰC TRẠNG TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG TỔ TIÊN CỦA NGƯỜI VIỆT HIỆN NAY

BỘ NỘI VỤTRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI TÊN BÀI TẬP LỚNNỘI DUNG CHÍNH CỦA TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG TỔ TIÊN. THỰC TRẠNG TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG TỔ TIÊN CỦA NGƯỜI VIỆT HIỆN NAYBÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦNHọc phần: Tín ngưỡng và tôn giáo ở Việt NamMã phách:................................................Hà Nội – 2021MỤC LỤCMỞ ĐẦU1NỘI DUNG21. Những nét cơ bản về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt21.1. Nguồn gốc và bản chất của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên21.2. Khái niệm tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên41.3. Ý nghĩa của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên61.4. Các hình thức của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên82. Thực trạng thờ cúng thổ tiên của người Việt hiện nay11KẾT LUẬN15TÀI LIỆU THAM KHẢO16 MỞ ĐẦUỞ Việt Nam, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên đã trở thành một hệ thống và có ý nghĩa sâu sắc của nó. Việc thờ cúng tổ tiên có một vị trí hết sức quan trọng trong đời sống gia đình và xã hội của chúng ta hiện nay. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên đã trở thành một thứ giáo lý, tôn giáo độc đáo mà không phải bất cứ dân tộc hay đất nước nào trên thế giới cũng có thể có được. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt tạo nên mối gắn kết, liên kết tinh thần nối liền con người với những lực lượng siêu nhiên trong thế giới tâm linh. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt là một bộ phận của ý thức xã hội, là một yếu tố thuộc lĩnh vực đời sống vật chất, tinh thần được hình thành trong tiến trình lịch sử văn hóa. Trên thế giới có rất nhiều loại hình tín ngưỡng khác nhau, nhưng khó thấy được loại hình tín ngưỡng nào lại chứa đựng đạo lý sâu sắc như tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên. Tín ngường thờ cúng tổ tiên của người Việt là lối sống cộng đồng của nhân dân ta từ trước tới nay. Xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, không thể không coi trọng tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên với những truyền thống lâu đời. Đó cũng chính là nét riêng của mỗi dân tộc. Qua đó em đã chọn đề tài: “Nội dung chính của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên. Thực trạng tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt hiện nay” làm bài tập lớn kết thúc học phần.

BỘ NỘI VỤ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

TÊN BÀI TẬP LỚN NỘI DUNG CHÍNH CỦA TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG TỔ TIÊN THỰC TRẠNG TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG TỔ TIÊN CỦA

NGƯỜI VIỆT HIỆN NAY

BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN

Học phần: Tín ngưỡng và tôn giáo ở Việt Nam

Mã phách:

Hà Nội – 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

1 Những nét cơ bản về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt2 1.1 Nguồn gốc và bản chất của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên 2

1.2 Khái niệm tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên 4

1.3 Ý nghĩa của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên 6

1.4 Các hình thức của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên 8

2 Thực trạng thờ cúng thổ tiên của người Việt hiện nay 11

KẾT LUẬN 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

MỞ ĐẦU

Ở Việt Nam, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên đã trở thành một hệ thống và có ýnghĩa sâu sắc của nó Việc thờ cúng tổ tiên có một vị trí hết sức quan trọng trong đờisống gia đình và xã hội của chúng ta hiện nay Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên đã trởthành một thứ giáo lý, tôn giáo độc đáo mà không phải bất cứ dân tộc hay đất nướcnào trên thế giới cũng có thể có được Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt tạonên mối gắn kết, liên kết tinh thần nối liền con người với những lực lượng siêu nhiêntrong thế giới tâm linh Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt là một bộ phận của

ý thức xã hội, là một yếu tố thuộc lĩnh vực đời sống vật chất, tinh thần được hình thànhtrong tiến trình lịch sử văn hóa Trên thế giới có rất nhiều loại hình tín ngưỡng khácnhau, nhưng khó thấy được loại hình tín ngưỡng nào lại chứa đựng đạo lý sâu sắc nhưtín ngưỡng thờ cúng tổ tiên Tín ngường thờ cúng tổ tiên của người Việt là lối sốngcộng đồng của nhân dân ta từ trước tới nay Xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, đậm

đà bản sắc dân tộc, không thể không coi trọng tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên với nhữngtruyền thống lâu đời Đó cũng chính là nét riêng của mỗi dân tộc Qua đó em đã chọn

đề tài: “Nội dung chính của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên Thực trạng tín ngưỡng thờcúng tổ tiên của người Việt hiện nay” làm bài tập lớn kết thúc học phần

NỘI DUNG

1 Những nét cơ bản về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt

1.1 Nguồn gốc và bản chất của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên

Nguồn gốc: Hiện nay, các học giả trong nước và ngoài nước đã

có nhiều ý kiến xung quanh hiện tượng thờ cúng tổ tiên Có 2 giảthiết được đưa ra:

+ Giả thiết thứ nhất: Tín ngưỡng thờ tổ tiên được hình thànhvào thời Bắc thuộc cùng với những ảnh hưởng của văn hóa Hán HàVăn Tăng và Trương Thìn viết: “Thờ cúng tổ tiên có thể lúc đầu cửhành trong người Hán, rồi lan sang người Việt Và đến một thời điểmnào đó thì trở thành phong tục phổ biến của người Việt” Như vậy thìmối liên hệ giữa yếu tố bản địa và yếu tố ngoại nhập trong việc hìnhthành tín ngưỡng này sẽ diễn ra như thế nào? Liệu có sự tác độngqua lại giữa 2 yếu tố này khi mà yếu tố ngoại nhập phù hợp với cơtầng văn hóa của cư dân bản địa

+ Giả thiết thứ hai: Tín ngưỡng thờ tổ tiên của người Việt cónguồn gốc nội sinh Nguyễn Đăng Duy cho rằng: “Việc thờ cúng tổtiên của người Việt đã có cái gốc, cái nền nội sinh chứ không phải do

từ Trung Quốc xâm nhập vào như nhiều sách báo từ trước tới nay đãkhẳng định”

Mặc dù về nguồn gốc hình thành, có 2 quan niệm khác nhau Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu đã thống nhất: có 4 yếu tố cơ bản hình thành nên tín ngưỡng thờ tổ tiên

1 Cơ sở quan trọng đầu tiên cho việc hình thành bất cứ mộthình thái tín ngưỡng tôn giáo nào cũng là quan niệm tâm linh củacon người về thế giới

- Cũng như nhiều dân tộc khác, người Việt xuất phát từ nhậnthức “vạn vật hữu linh” - mọi vật đều có linh hồn Trong nhận thứccủa con người, thể xác và linh hồn vừa gắn bó, vừa tách biệt; gắn bókhi sống và tách biệt khi chết: thể xác đã hòa vào cát bụi, tan rãnhưng phần hồn thì vẫn tồn tại (thể xác tiêu tan, linh hồn bất diệt).

- Xuất phát từ quan niệm linh hồn bất diệt mà con người có sự nhìnnhận về cái chết chết chưa hẳn là hết, linh hồn vẫn tồn tại, nóchuyển sang một dạng sống mới ở một môi trường mới, một thế giớikhác (người Việt thường gọi là cõi âm, âm phủ đối lập với cõi dương,trần gian)

- Cũng từ quan niệm trên mà con người tin rằng: người sống vàngười chết luôn luôn có một sự liên lạc mật thiết nhờ vào mối liên kếtdòng máu, mối liên kết tâm linh, linh hồn ông bà, cha mẹ dù đã quađời nhưng luôn dõi theo, phù trợ cho con cháu Mặt khác, trong tâmtưởng của con cháu luôn hiện diện hình ảnh ông bà, cha mẹ Vì vậy,con cháu cảm thấy mình phải có trách nhiệm thờ cúng: một nénhương thơm, một chút hoa quả, một chén nước tinh khiết dâng lên tổtiên trong những ngày giỗ tết sóc vọng thể hiện lòng hiếu thảo, lòngthành kính của con cháu, biết ơn những người đã sinh thành vàdưỡng dục mình

Tuy nhiên, bên cạnh ý thức trách nhiệm (là sự biết ơn công sinhthành (dưỡng dục), có lẽ phần náo còn bởi yếu tố sợ bị trừng phạt;Một tâm lý sự hãi, sợ bị quở trách khiến người ta phải thờ cúng

2 Đó là cơ sở kinh tế - xã hội góp phần nhất định cho việc hìnhthành và duy trì tín ngưỡng thờ tổ tiên

- Có thể nói, xã hội cổ truyền của người Việt với nền kinh tế tiểunông tự cung, tự cấp chính là môi trường thuận lợi cho sự hình thành

và duy trì tín ngưỡng thờ tổ tiên

- Với nền kinh tế tiểu nông tự cung tự cấp (sản xuất nhỏ,không đòi hỏi tập trung nhân công thẹo quy mồ lớn), con người khóthoát khỏi làng nên thường là gia đình sống nhiều thế hệ.

3 Vấn đề hình thức tổ chức xã hội cũng là một yếu tố quantrọng trong việc hình thành tín ngưỡng thờ tổ tiên

Theo Tokarev (nhà dân tộc học người Nga) cho rằng: việc thờcúng vật linh có thể xuất hiện ở thời kỳ mẫu hệ, nhưng thờ cúng tổtiên phải gắn bó với thời kỳ phụ hệ

Theo chính sử, quyền trưởng nam ở Việt Nam đã xuất hiệnchính thức vào thời Lý khi Lý Thái Tổ đã phong con trai trưởng làPhật Mã làm Thái tử Có lẽ đến lúc này, người Việt mới hình thành rõrệt ý thức về cội nguồn gia đình (theo con đường chung tộc danh vềphía bố các gia đình nhỏ liên kết lại với nhau thành họ) và ý thức vềquyền thừa kế tài sản

4 Ý thức về tổ tiên và mối liên hệ giữa con cháu với tổ tiên đãđược lễ thức hóa do sự đóng góp của hệ tư tưởng Nho giáo

Văn hóa Hán với cơ sở lý luận Nho giáo đã tạo điều kiện thuậnlợi chọ tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên tôn tại, duy trì và phát triển

Hơn nữa, lý thuyết Nho giáo đặc biệt đề cao chữ hiếu đến mứctrở thành đạo hiếu Đây là một trong những tư tưởng cốt lõi nhất củaNho giao trong việc xây dựng hệ nguyên lý cho việc thờ cúng tổ tiên

Mặt khác, các tư tưởng và học thuyết của Nho giáo đã giúp chocác vương triều phong kiến Việt Nam tổ chức quản lý quốc gia tronggiai đoạn độc lập tự chủ Vì vậy, tín ngưỡng thờ tổ tiên không chỉđược lễ thức hóa mà con được cắc vương triều thừa nhận, thể chếhóa bằng pháp luật

Tuy nhiên, các nguyên lý Nho giáo nói chung và các quy định

về tín ngưỡng nói riêng khi thâm nhập vào nước ta cũng đã phảichấp nhận biến đổi cho phù hợp với bản sắc văn hoá dân tộc

- Bản chất: Theo quan điểm truyền thống và phổ biến lâu naythờ cúng tổ tiên được coi là một tín ngưỡng

+ Hạt nhân cốt lõi là đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “phúc ấm

tổ tiên”

+ Ý thức về tổ tiên là ý thức về cội nguồn “con người có tổ cótông”

1.2 Khái niệm tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên hay còn được gọi khái quát là ĐạoÔng Bà là tục lệ thờ cúng những người đã chết, đặc biệt là tổ tiêncủa nhiều dân tộc Đông Nam Á và đặc biệt là phát triển trong vănhóa Trung Hoa Đối với người Việt, nó đã trở thành một thứ tôn giáo,không có gia đình nào là không có bàn thờ tổ tiên trong nhà Thôngthường tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên được hiểu theo hiểu theo hainghĩa:

Nghĩa hẹp: Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là việc thờ cúng tổ tiên,

ông bà, cha mẹ những người có cùng huyết thống đã mất để tưởngnhớ công sinh thành, nuôi dưỡng

Nghĩa rộng: Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên không chỉ có thờ cúng

tổ tiên cùng huyết thống trong gia đình, họ tộc, mà còn mở rộng rathờ cả tổ tiên của làng xã (thành hoàng làng, tổ nghề…), đất nước(Vua Hùng….): tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên được hiểu theo nghĩarộng, không chỉ thờ những người có công sinh dưỡng đã khuất, nghĩa

là những người có cùng huyết thống, mà thờ cả những người có côngvới cộng đồng làng xã, đất nước

Trong tục thờ cúng tổ tiên, người Việt coi trọng việc cúng giỗ

vào ngày mất (còn gọi là ngày “kỵ nhật”), thường được tính theo âm

lịch Họ tin rằng đó là ngày mà con người đi vào cõi vĩnh hằng Khôngchỉ ngày giỗ, việc cúng tổ tiên còn được thực hiện đều đặn vào các

ngày mồng một (ngày sóc), ngày rằm (ngày vọng) và các dịp lễ Tết.

Những khi trong nhà có việc quan trọng như dựng vợ gả chồng, sinhcon đẻ cái, đi làm ăn xa, thi cử người Việt cũng dâng hương, làm lễcúng tổ tiên để báo cáo và để cầu tổ tiên phù hộ hay để tạ ơn khicông việc thành công Bản chất của việc thờ cúng tổ tiên của ngườiViệt là từ niềm tin người sống cũng như người chết đều có sự liên hệmật thiết và hỗ trợ nhau Con cháu thì thăm hỏi khấn cáo tiền nhân,

tổ tiên thì che chở dẫn dắt hậu thế Vì vậy việc cúng giỗ là thực hiệnmối giao lưu giữa cõi dương và cõi âm

Thờ ông bà là một bổn phận và nhiệm vụ trọng đại đặc thù củangười Việt Nam Trong phần lớn người dân xưa và nay, người ta

thường nói “đạo thờ ông bà” là tín ngưỡng sâu sắc, nhưng không là một tôn giáo “Đạo” ở đây có thể cần phải hiểu đó chính là đường lối.

Thờ ông bà là một trách nhiệm có tính luân lý, sự phát lộ tình cảm vàlòng tin huyết thống được thể hiện trong môi trường gia tộc không cótính cách thần thánh hóa, đặc biệt là không có tu sở như chùa haynhà thờ và cũng không cần có người giảng thuyết làm gạch nối liềngiữa đạo và đời Thờ ông bà xuất phát từ tâm thành của người cònsống, thế hệ sau đối với thế hệ trước Thờ thì phải có lễ và cúng bái,hành động biểu tỏ lòng tôn kính và nhớ thương Dân tộc Việt Nam có

chủ trương thờ cúng ông bà, tổ tiên là vì đã từ lâu hiểu rằng “cây có cội, nước có nguồn”, ai ai cũng tưởng nhớ đến nguồn gốc người sinh thành ra mình Tinh thần “Uống nước nhớ nguồn” là một trong những

bài học đầu tiên về “học làm người”, mở đầu cho những bài dạy vềluân lý con người Việt Nam được ông bà ta đúc kết lại từ bao đời:

Tổ tiên sinh ra ông bà, ông bà sinh ra cha mẹ, cha mẹ sinh ramình Người con hiếu thảo phải biết ơn nghĩa sinh thành của cha mẹ

Và đã hiếu với cha mẹ thì phải hiếu với ông bà tổ tiên, tức là nguồngốc của mình Khi ông bà, cha mẹ còn sống, con cháu phải phụng

dưỡng, phải tuân theo những lời dạy bảo của mọi người, cũng nhưthờ cúng tổ tiên về trước.

Qua việc thờ cúng tổ tiên, người đã khuất và người đang cònsống luôn có mối liên hệ mật thiết với nhau Việc thờ cúng cũngchính là sự gặp gỡ của thế giới hữu hình và vũ trụ linh thiêng Đối vớingười Việt, chết không có nghĩa là hết, thân xác tuy chết đi nhưnglinh hồn vẫn còn và vẫn lui tới với gia đình Thể xác thì tiêu tannhưng linh hồn thì bất diệt Tục lệ người Việt tin rằng dương sao âmvậy Người sống cần gì, sống làm sao thì người chết cũng vậy vàcũng có một cuộc sống ở cõi âm như trên dương thế Nói cách khácthì người chết cũng cần phải có những nhu cầu vật chất cần thiếtnhư lúc còn sống Tin như vậy, việc thờ cúng là cần thiết và việc thờcúng tổ tiên là việc không thể thiếu trong cuộc sống ở mỗi gia đìnhViệt Cổ tục còn tin rằng, vong hồn của những người đã khuất thườngluôn ngự bên bàn thờ để được gần con cháu, dõi theo con cháu trongcông việc thường ngày và giúp đỡ con cháu những con việc cầnthiết

1.3 Ý nghĩa của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên

Thứ nhất, việc thờ phụng tổ tiên là để thể hiện lòng tri ân đốivới công ơn của tổ tiên, ông bà cha mẹ đã khuất Con cháu bày tỏ

lòng thành kính và biết ơn đối với các thế hệ đã có công sinh thành

và nuôi dưỡng con cháu nên người như ngày nay Người con hiếuthảo phải biết công ơn sinh thành, nuôi dưỡng của cha mẹ Để tỏlòng hiếu lễ với cha mẹ thì phải biết ơn tổ tiên, ông bà đã khuất Đó

là nguồn gốc đã sinh ra thế hệ con cháu ngày nay Người xưa thườngdạy: con người ta phải có tổ tiên mới có các thế hệ hiện nay Concháu không nhớ đến công ơn tổ tiên, chính là quên mất nguồn gốcbao đời của mình

Thứ hai, việc thờ cúng tổ tiên lại có ý nghĩa thiết thực, sâu sắc,

giúp cha mẹ giáo dục con cháu lòng biết ơn tổ tiên, dòng họ của

mình: Học tập tấm gương, đạo đức, nhân cách trong sáng của họ,

tinh thần lao động cần cù, họ đã vượt qua bao khó khăn, gian khổ,mới nuôi dưỡng được các thế hệ con cháu cho đến ngày nay Đồngthời, con cháu cần cố gắng khắc phục những thiếu sót của các thế hệ

đi trước, phát huy những gì tốt đẹp nhằm xây dựng gia đình, đấtnước ngày một phát triển

Thứ ba, thờ cúng tổ tiên tổ tiên vừa là cơ hội, đồng thời lại

là mục tiêu để phát triển mối quan hệ anh em, họ hàng cùng dòng

họ, cùng nguồn gốc máu mủ chung.

Chính việc thờ cúng tổ tiên đã gắn bó không chỉ các thành viêncủa gia đình nhỏ (cha mẹ, con cái) mà còn củng cố mối quan hệ họhàng, dòng họ, cùng chung một Tổ tiên Những ngày giỗ, ngày tết lànhững dịp để tập hợp đầy đủ họ hàng, thân thích gần xa Họ gặp mặtnhau, trước là để cúng bái tổ tiên, sau là để chuyện trò, thăm hỏi,chia sẻ vui buồn, khó khăn, tìm cách giúp đỡ nhau

Có nhiều dòng họ, những ngày giỗ được tổ chức long trọng Dotrưởng họ chủ trì, với đầy đủ đại diện các chi họ đến cúng bái tổ tiên.Sau đó, mọi người cùng bàn bạc những việc cần làm để thể hiện lòngthành kính và biết ơn ông Tổ chung nhiều đời của dòng họ

Mối quan hệ họ hàng, dòng họ đến nay được duy trì, củng cốchính từ phong tục thờ cúng Tổ tiên vẫn đang được thực hiện ở nhiềugia đình Việt Nam và được tổ chức ngày càng nề nếp hơn

Tháng 3 Tảo mộ, họ hàng chú, bác, cô, dì cùng nhau đi thắphương, sửa sang mồ mả người thân đã khuất ở nghĩa địa làng haynghĩa trang dòng họ, nghĩa trang thành phố… Hiện nay, vẫn cóphong tục hàng năm cứ ngày Tết Nguyên Đán, anh em cùng dòng họ

ở thành phố, đô thị lại tập hợp nhau về quê hương, thắp hương ở nhàthờ Tổ và đi tảo mộ… Con cháu họp nhau nhắc đến công ơn tổ tiên

và từ đó đã nảy sinh nhu cầu tìm hiểu về dòng dõi nhiều đời đã qua

để biên soạn thành gia phả dòng họ.

Thứ tư, thờ cúng tổ tiên, ông bà cha mẹ đã khuất, con cháukhông chỉ cảm phục công lao sinh thành, dưỡng dục của họ mà điềuquan trọng là cần làm rạng danh dòng họ hơn nữa trong thời đại

ngày nay Chúng ta từ những việc làm hữu ích cho xã hội, cách ăn ở

có nghĩa, có tình với mọi người, làm tốt công việc chuyên môn hàngngày, đóng góp cho sự phát triển và củng cố nền độc lập, tự do,thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của đất nước Việt Nam, góp phần làmrạng rỡ thêm dòng họ ông cha ta Như vậy, tín ngưỡng thờ cúng tổtiên là dịp để nhắc nhở con cháu noi gương những thế hệ đã khuất

và làm tốt hơn nữa công việc họ đã làm

Con hơn cha không phải là có tài sản, tiền bạc giàu có hơn mà

ở đạo đức, nhân cách con người, cư xử nhân nghĩa, làm ăn chính

đáng, quan tâm giúp đỡ anh em họ hàng, người nghèo trong xã hội

Thứ năm, những ngày giỗ tết của gia đình không phải chỉ tổchức mâm cao, cỗ đầy là được mà điều quan trọng là cái tâm, là việclàm chính đáng hàng ngày của con cháu các thế hệ hiện nay

Khi chúng ta cúng bái tổ tiên thì phải tự hứa không làm ô danh

họ, cái chính của việc báo hiếu ông bà cha mẹ đã khuất, chính làphải biết nối tiếp truyền thống sống đứng đắn của họ: ứng xử theođạo lý làm người, hoàn thành trách nhiệm được giao phó, làm tốtnghĩa vụ người con trong gia đình, người công dân của đất nước ViệtNam

Thứ sáu, ý nghĩa tích cực, lâu dài của phong tục thờ cúng tổtiên chính là chúng ta cần hướng về tương lai, mà không phải chỉ làquay về quá khứ để luyến tiếc, ca ngợi công lao ông bà, cha mẹ đãkhuất Điều quan trọng của việc cúng bái tổ tiên là chúng ta cần suynghĩ về cuộc sống của bản thân: có tư cách đạo đức tốt hơn, cố gắnglàm tròn trách nhiệm được giao phó

Đây cũng là một dịp để giáo dục con cái biết phát huy và làmrạng rỡ thêm công đức, việc làm tốt đẹp của tổ tiên, ông cha các thế

hệ đã qua Đó chính là ý nghĩa tốt đẹp, tích cực, lâu dài của tínngưỡng thờ cúng Tổ tiên, một nét đẹp của văn hóa Việt Nam màchúng ta cần giữ gìn phát huy

1.4 Các hình thức của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên

Thờ cúng tổ tiên của người Việt bao gồm ba hình thức: