Chia thừa kế của bà Thanh và ông Thành biết: +Tài sản của ông Thành là 1 căn nhà trị giá 3 tỷ, 1 sổ tiết kiệm 600 triệu chưa bao gồm tài sản chung với bà Thanh, phí mai táng ông Thành là 60 triệu. +Tài sản của bà Thanh là 1 căn nhà trị giá 1,5 tỷ và số tài sản trong khối tài sản chung với ông Thành. +Trong thời gian chung sống bà Thanh và 2 con riêng của ông Thành thường xuyên đánh cãi chửi nhau. Giả sử bà Thanh còn bố và mẹ thì tài sản sẽ được chia như thế nào?
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA HTTTKT&TMĐT
-
-BÀI THẢO LUẬN
ĐỀ TÀI:
Chia tài sản
Nhóm thực hiện : 9
Giảng viên hướng dẫn : Đinh Ngọc Hà
Hà Nội, tháng 11 năm 2020
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU
*Mục đích đề tài thảo luận: Đưa ra cách chia tài sản công bằng và chính xác
nhất theo như di chúc ông Thành để lại
*Nội dung: Chia thừa kế của bà Thanh và ông Thành biết:
+Tài sản của ông Thành là 1 căn nhà trị giá 3 tỷ, 1 sổ tiết kiệm 600 triệu chưa bao gồm tài sản chung với bà Thanh, phí mai táng ông Thành là 60 triệu
+Tài sản của bà Thanh là 1 căn nhà trị giá 1,5 tỷ và số tài sản trong khối tài sản chung với ông Thành
+Trong thời gian chung sống bà Thanh và 2 con riêng của ông Thành thường xuyên đánh cãi chửi nhau
Giả sử bà Thanh còn bố và mẹ thì tài sản sẽ được chia như thế nào?
*Tình huống:
Ông Thành và bà Hưng là hai vợ chồng, họ có ba con chung là Hoàng, Bảo và Châu sinh năm 1992,1994,1995 Do trong cuộc sống có nhiều bất hòa ông Thành và bà Hưng đã sống ly thân nhiều năm nay Hoàng ở với bà Hưng, còn Châu và Bảo về sống với ông Thành
Ông Thành sống cùng người bạn gái là bà Thanh sinh được Lâm (1999) và Đức (2003) Năm 2015 bà Thanh chết Tài sản chung của 2 ông bà là 250 triệu đồng
27/7/2017 ông Thành chết Trước khi chết ông có di chúc bằng văn bản có chứng thực của UBND phường nơi ông cư trú chia tài sản của mình thành 3 phần bằng nhau cho Hoàng, Bảo và Lâm Ông cũng di chúc cho Đức chiếc dây chuyền 1 cây vàng
*Phương pháp giải quyết: Sử dụng luật dân sự
I.Chia thừa kế của bà Thanh và ông Thành
1.Bà Thanh
Chia tài sản theo pháp luật vì không để lại di chúc
Căn cứ điều 16 Luật hôn nhân và gia đình:
“Điều 16 Giải quyết quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn
1.Quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn được giải quyết theo thỏa thuận giữa các bên; trong trường hợp không có thỏa thuận thì giải quyết theo quy định của Bộ luật dân sự và các quy định khác của pháp luật có liên quan.
Trang 32.Việc giải quyết quan hệ tài sản phải bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ và con; công việc nội trợ và công việc khác có liên quan để duy trì đời sống chung được coi như lao động có thu nhập.”
Theo đó, vì bà Thanh và ông Thành không có thoả thuận với nhau nên tài sản chung của 2 bên (gồm 250 triệu đồng) được chia theo điều 219 Bộ luật dân sự năm 2015
“Điều 219 Chia tài sản thuộc sở hữu chung
1.Trường hợp sở hữu chung có thể phân chia thì mỗi chủ sở hữu chung đều quyền yêu cầu chia tài sản chung; nếu tình trạng sở hữu chung phải được duy trì trong một thời hạn theo thỏa thuận của các chủ sở hữu chung hoặc theo quy định của luật thì mỗi chủ sở hữu chung chỉ có quyền yêu cầu chia tài sản chung khi hết thời hạn đó; khi tài sản chung không thể chia được bằng hiện vật thì chủ sở hữu chung có yêu cầu chia bán phần quyền sở hữu của mình, trừ trường hợp các chủ sở hữu chung có thỏa thuận khác.
2.Trường hợp có người yêu cầu một người trong số các chủ sở hữu chung thực hiện nghĩa vụ thanh toán và chủ sở hữu chung đó không có tài sản riêng hoặc tài sản riêng không đủ để thanh toán thì người yêu cầu có quyền yêu cầu chia tài sản chung và tham gia vào việc chia tài sản chung, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Nếu không thể chia phần quyền sở hữu bằng hiện vật hoặc việc chia này bị các chủ sở hữu chung còn lại phản đối thì người có quyền yêu cầu người có nghĩa
vụ bán phần quyền sở hữu của mình để thực hiện nghĩa vụ thanh toán.”
Sau khi bà Thanh chết, ông Thành có quyền yêu cầu toà án chia bán phần tài sản chung của 2 bên
- Tài sản ông Thành được thừa kế sau khi bà Thanh mất là:
250 : 2 = 125 (triệu đồng)
Tổng tài sản của bà Thanh là 1 căn nhà trị giá 1,5 tỷ và 125 triệu đồng
-Vì bà Thanh và ông Thành chưa đăng kí kết hôn và trong quá trình sinh sống bà Thanh và 2 người con riêng của ông Thành thường xuyên đánh mắng, chửi bới lẫn nhau nên 2 người con riêng của ông Thành sẽ không được hưởng thừa kế của bà Thanh theo Điều 654 Bộ luật Dân sự 2015
Trang 4-Tài sản của bà Thanh sẽ được chia đều cho 2 người con đẻ là Lâm và Đức,
theo Điều 650, Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015, Lâm và Đức mỗi người được nhận số tài sản trị giá 812,5 triệu đồng (bao gồm ½ giá trị quyền sử dụng căn nhà và 62,5 triệu đồng)
Vì tài sản của bà Thanh có 1 căn nhà nên việc phân chia căn nhà sẽ được căn
cứ vào thoả thuận của những người hưởng thừa kế theo quy định tại Điều 656 Bộ luật Dân sự năm 2015
“Điều 656 Họp mặt những người thừa kế
1 Sau khi có thông báo về việc mở thừa kế hoặc di chúc được công bố, những người thừa kế có thể họp mặt để thỏa thuận những việc sau đây:
a) Cử người quản lý di sản, người phân chia di sản, xác định quyền, nghĩa
vụ của những người này, nếu người để lại di sản không chỉ định trong di chúc;
b) Cách thức phân chia di sản.
2 Mọi thỏa thuận của những người thừa kế phải được lập thành văn bản.”
2 Ông Thành
- 27/7/2017, ông Thành chết Trước khi chết ông có di chúc bằng văn bản có chứng thực của UBND phường nơi ông cư trú tài sản của mình thành 3 phần bằng nhau cho Hoàng, Bảo và Lâm Ông cũng di chúc cho Đức chiếc dây chuyền 1 cây vàng
- Di sản thừa kế là tài sản của người chết để lại cho người còn sống Theo quy định tại Điều 634 Bộ luật Dân sự năm 2005 thì:
“Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết
trong khối tài sản chung với người khác”.
Di sản thừa kế là tài sản thuộc quyền sở hữu của người để lại di sản khi còn sống Tài sản theo quy định tại Điều 163 Bộ luật dân sự 2005:
“Tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản”.
Thành phần di sản bao gồm các loại tài sản khác nhau và không bị hạn chế
về số lượng, giá trị
+ Tài sản riêng của người chết được xác định khi người đó còn sống, có quyền sở hữu tài sản của mình một cách độc lập và tự do chiếm hữu, sử dụng, định
Trang 5đoạt theo ý chí của mình mà không lệ thuộc theo ý chỉ của chủ thể khác trên cơ sở tuân theo các quy định của pháp luật
+ Phần tài sản của người chết trong khối tài sản chung với người khác bao gồm: người chết là đồng sở hữu chung hợp nhất tài sản chung với vợ hoặc chồng; người chết là sở hữu chung hợp nhất theo phần đối với tài sản chung với người khác
+ Các quyền tài sản khác của người chết để lại là di sản thừa kế gồm quyền
sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ, các khoản tiền bồi thường thiệt hại về sức khỏe, tính mạng, tiền bảo hiểm, các quyền tài sản khác phát sinh từ hợp đồng hoặc từ các căn cứ phát lý khác… là di sản thừa kế của người đó Quyền sở hữu cá nhân là cơ
sở chủ yếu để xác định di sản thừa kế của các nhân sau khi qua đời Những loại tài sản này mà một người khi còn sống có quyền sở hữu và khi người đó chết thì
những tài sản này là di sản thừa kế, được đem chia thừa kế theo di chúc và theo
pháp luật Trong trường hợp nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại lớn hơn hoặc ngang bằng với giá trị di sản của nguười này để lại thì khi đó không còn di sản để chia thừa kế
+ Những người thừa kế có quyền yêu cầu phân chia di sản bằng hiện vật, nếu không thể chia đều bằng hiện vật thì những người thừa kế có thể thỏa thuận về việc định giá hiện vật và thỏa thuận về người nhận hiện vật, nếu không thỏa thuận được thì hiện vật được bán để chia
Vì thế, theo quy định của pháp luật, căn nhà của ông Thành có thể được bán để chia, nhưng cũng có thể phân chia bằng cách khác (như chia đều nhà; hoặc định giá nhà rồi thỏa thuận xem ai nhận nhà, ai nhận tiền)
Tổng tài sản của ông Thành là: 125 triệu (1/2 tài sản chung của ông
Thành và bà Thanh) + 1 căn nhà trị giá 3 tỷ + 1 sổ tiết kiệm 600 triệu + 1 cây vàng (khoảng 36 triệu) – 60 triệu (phí mai táng).
- Quan hệ giữa vợ và chồng khi đã ly thân:
Theo điều 3 luật hôn nhân và gia đình năm 2014: “Thời kì hôn nhân là
khoảng thời gian tồn tại quan hệ vợ chồng, được tính từ ngày đăng kí kết hôn đến ngày chấm dứt hôn nhân”.
Theo đó, mối quan hệ hôn nhân giữa vợ và chồng được xác lập từ thời điểm đăng kí kết hôn và kết thúc vào ngày chấm dứt hôn nhân (khi ly hôn hoặc khi một
Trang 6trong hai bên chết hoặc được tuyên là đã chết) Như vậy, việc ly thân không hề ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa vợ và chồng
Hiện nay, pháp luật chưa có nhiều quy định về chế định ly thân Do đó thời gian ly thân vẫn được tính là thời gian trong thời kỳ hôn nhân của vợ chồng Điều này có nghĩa là dù ông Thành và bà Hưng đã ly thân, nhưng theo quy định của pháp luật, hai người vẫn là vợ chồng hợp pháp, vẫn có quyền và nghĩa vụ với tư cách là
vợ, chồng theo quy định của pháp luật
Dù ông Thành có để lại di chúc và không chia tài sản cho bà Hưng nhưng bà Hưng vẫn có quyền hường thừa kế
- Theo pháp luật được quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 như sau
1 Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
2 Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
3 Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng
di sản hoặc từ chối nhận di sản.
Trong tình huống ông Thành chết thì những người thuộc hàng thừa kế thứ
nhất bao gồm: bà Hưng, Hoàng, Bảo, Châu, Lâm, Đức
Trang 7-Quy định tại Điều 644 Bộ luật dân sự năm 2015 “Người thừa kế không
phụ thuộc vào nội dung của di chúc:
1 Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:
a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;
b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.
2 Quy định tại khoản 1 Điều này không áp dụng đối với người từ chối nhận
di sản theo quy định tại Điều 620 hoặc họ là những người không có quyền hưởng
di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật này.”
Có 6 người thuộc hàng thừa kế thứ nhất nên giá trị một suất là: 3 tỷ 700
triệu đồng : 6 = khoảng 616,83 triệu đồng
+ Nhưng vì Châu đã thành niên ( trên 18 tuổi ) còn Hoàng, Bảo và Lâm thì được thừa kế theo di chúc chỉ có bà Hưng và Đức được phần di sản bằng 2/3 một suất bà Hưng được hưởng : 2/3 x 616,83 triệu = khoảng 411,2 triệu đồng
+ Vì theo như di chúc ông Thành để lại Đức chỉ được thừa kế chiếc dây chuyền 1 cây vàng ( có giá trị khoảng 36 triệu ) < 2/3 suất Đức sẽ được hưởng chiếc dây chuyền 1 cây vàng và 411,2 – 36 = 375,2 triệu đồng
Số tài sản của ông Thành còn lại sau khi chia thừa kế cho bà Hưng và
Đức là: 3 tỷ 700 triệu đồng – 2 x 411,2 triệu đồng = khoảng 2 tỷ 877 triệu đồng
-Bộ luật dân sự 2015 không nêu rõ khái niệm thừa kế theo di chúc là gì mà chỉ quy định khái niệm di chúc tại Điều 624 như sau:” Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.”
Từ khái niệm di chúc và các quy định của Bộ luật dân sự 2015 về thừa kế theo di chúc có thể hiểu: Thừa kế theo di chúc là việc dịch chuyển tài sản của người
Trang 8đã chết cho người còn sống theo quyết định của người để lại di sản trước khi chết
thể hiện qua di chúc
Trước khi chết ông Thành có để lại di chúc bằng văn bản có chứng thực chia tài sản của mình thành 3 phần bằng nhau cho Hoàng, Bảo, Lâm và cho Đức chiếc
dây chuyền 1 cây vàng Hoàng, Bảo và Lâm mỗi người được thừa kế là : số tài sản của ông Thành còn lại sau khi chia thừa kế cho bà Hưng và Đức : 3 = 2
tỷ 877 triệu đồng : 3 = 959 triệu đồng.
II.Chia thừa kế của bà Thanh trong trường hợp bố và mẹ đẻ của bà Thanh còn sống
Trong trường hợp bà Thanh còn bố và mẹ đẻ, phần di sản của bà Thanh được chia đều cho bố đẻ, mẹ đẻ, hai con là Lâm và Đức theo Điều 651 Bộ luật Dân sự
2015 Theo đó mỗi người sẽ được nhận phần tài sản thừa kế có giá trị bằng 406,25 (triệu đồng).