Phạm Thị Nga - 705903113- K70C-GDMN-Tiểu luận về tiêu chảy ở trẻ em (1)

Nhất là các bệnh lây qua đường tiêu hóa, trong đó bệnh tiêu chảy cấp là dễ bùng phát và dễ dàng xâm nhập qua đường thức ăn, phân của trẻ nhất nên dễ gây bệnh cho trẻ.. Theo Tổ chức Y tế

BÀI TIỂU LUẬN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

MỤC LỤ

1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 9

1.1.Tình hình dịch tễ học: 9

1.1.1.Tình hình bệnh tiêu chảy trên Thế giới: 9

1.1.2.Tình hình bệnh tiêu chảy tại khu vực: 9

1.1.3.Tình hình bệnh tiêu chảy ở Việt Nam: 9

1.2.Đặc điểm dịch tễ học: 10

1.2.1 Đường lây truyền 10

1.2.2.Nguyên nhân nhiễm bệnh 10

1.2.3 Các tác nhân gây bệnh 12

1.2.3.1 Virus: 12

1.2.3.2 Vi khuẩn: 12

1.2.3.3 Kí sinh trùng: 13

1.3 Định nghĩa và phân loại tiêu chảy 13

1.3.1 Định nghĩa 13

1.3.2 Phân loại tiêu chảy 13

1.4 Chuẩn đoán 14

CHƯƠNG 2: BIỂU HIỆN VÀ TÁC HẠI CỦA BỆNH TIÊU CHẢY 15

2.1 Tác hại của bệnh tiêu chảy 15

2.2 Biến chứng của bệnh tiêu chảy 16

2.3.Biểu hiện 16

2.3.1.Về tiêu hóa 16

2.3.2 Về thần kinh 17

2.3.3 Dấu hiệu mất nước 17

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP PHÒNG VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH TIÊU CHẢY Ở TRẺ EM 19

3.1.Điều trị 19

3.1.1 Điều trị mất nước và điện giải 19

3.1.2 Chế độ dinh dưỡng 23

3.1.3 Điều trị nhiễm khuẩn và vấn đề sử dụng thuốc kháng sinh trong tiêu chảy 24

3.2.Biện pháp phòng bệnh 24

3.2.1 Dinh dưỡng 24

3.2.2 Vệ sinh ăn uống 24

3.2.3.Vệ sinh môi trường (xử lí phân, nước, rác) 25

3.2.4.Tiêm phòng 25

Danh mục các ký tự viết tắt

WHO : World Health Organization ( Tổ chức các y tế thế giới ) IMCI : Chương trình lồng ghép và xử trí trẻ bệnh

CDD : Chương trình kiểm soát phòng chống tiêu chảy

OMS : Order Management System ( Hệ thống quản lý trật tự )

AIDS : Acquired Immunodeficiency Syndrome (Hội chứng suy giảm miễn dịch)

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trẻ em là một tài sản quý giá, là chủ nhân tương lai của đất nước, là nhữngcon người sẽ tiếp bước kế tục sự nghiệp của cha ông Chính vì thế mà mọiquốc gia, mọi xã hội đều dành cho trẻ những điều kiện tốt nhất để phát triển.Một quốc gia cường thịnh, văn minh chỉ khi có những con người khỏemạnh, trí tuệ cao Vì vậy, chăm sóc – giáo dục trẻ càng mang một ý nghĩanhân văn cụ thể và trở thành một đạo lý của thế giới văn minh Để có mộtthế hệ hoàn thiện nhân cách toàn diện trong tương lai thì phải đảm bảo cungcấp cho trẻ nền móng phát triển thể chất tốt Giáo dục mầm non là mắt xíchđầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, góp phần cùng với sự phát triểncủa nền giáo dục Việt Nam đào tạo ra những con người có năng lực, pháttriển toàn diện không những cả về phẩm chất trí tuệ, phẩm chất đạo đức màcòn có đầy đủ sức khỏe và sẵn sàng phục vụ đắc lực cho sự nghiệp hóa, hiệnđại hóa đất nước và phát triển kinh tế xã hội trong tương lai Tuy nhiên trẻ

em lứa tuổi mầm non là một đối tượng đặc biệt, cơ thể đang sinh trưởng vàphát triển nhanh chóng nhưng các hệ cơ quan lại chưa hoàn thiện Đây làgiai đoạn phát triển nền tảng, có ý nghĩa quan trọng cho các giai đoạn tiếptheo Cùng với sự thay đổi trong chính gia đình cũng như những hoạt độngđặc biệt trong trường mầm non đã tác động không nhỏ đến tình trạng dinhdưỡng cũng như trạng thái tâm sinh lý của trẻ Do đó, khuynh hướng mắccác bệnh về dinh dưỡng và chuyển hoá (suy dinh dưỡng protein và nănglượng, thiếu vitamin A, còi xương, thừa cân – béo phì, tiêu chảy…) ở nhómtuổi này ngày càng gia tăng và rất khó kiểm soát

Trẻ em bị bệnh không những ảnh hưởng tới tính mạng, tới sự phát triển

về thể chất mà còn ảnh hưởng tới sự phát triển tinh thần và trí tuệ của trẻ.Khi trẻ có một cơ thể khỏe mạnh, trẻ sẽ có điểu kiện tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh một cách hoàn toàn tự nhiên và hứng thú Một cơ thể

khỏe mạnh sẽ giúp trẻ có tinh thần thoải mái, vui vẻ trong mọi hoạt động học hỏi cũng như là vui chơi, giải trí Ngược lại, nếu trẻ mắc các căn bệnh nguy hiểm và không được phát hiện kịp thời trẻ sẽ không có cơ hội phát triển một cách bình thường, mọi hoạt động xung quanh của trẻ sẽ không được vui vẻ, thoải mái, ảnh hưởng đến chính bản thân trẻ và

những người xung quanh

Từ lúc trẻ lọt lòng mẹ tách rời khỏi cơ thể ấm áp của mẹ để sống hoàn toàn với môi trường bên ngoài Trẻ luôn bị đe dọa về sức khỏe nếu như không được bảo vệ về mọi mặt Thời gian gần đây do thời tiết khí hậu thay đổi bất thường mưa nắng, bảo lũ thường xuyên xảy ra nên tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn, virus, vỉ sinh vật phát triển và gây bệnh Nhất là các bệnh lây qua đường tiêu hóa, trong đó bệnh tiêu chảy cấp là dễ bùng phát và

dễ dàng xâm nhập qua đường thức ăn, phân của trẻ nhất nên dễ gây bệnh cho trẻ Độ tuổi mắc bệnh tiêu chảy cấp chủ yếu là trẻ em dưới 12 tháng tuổi, nhất là những trẻ suy giảm miễn dịch, suy dinh dưỡng Tiêu chảy cấp

là bệnh nguy hiểm gây tình trạng mất nước, sụt cân và nếu để tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến suy dinh dưỡng bội nhiễm, trụy tim mạch, suy kiệt và có thể dẫn đến tử vong Nếu không điều trị kịp thời bệnh sẽ dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm đến sức khỏe, sự phát triển và cá tính mạng của trẻ Tiêu chảy là bệnh thường gặp đứng thứ 2 mà trẻ em mắc phải sau nhiễm khuẩn

hô hấp cấp tỉnh Tỉ lệ tử vong đứng hàng thứ 2 sau trẻ suy dinh dưỡng Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm trên toàn cầu có khoảng hàng trăm triệu trẻ em dưới 5 tuổi mắc bệnh tiêu chảy và mỗi trẻ em có thể mắc bệnh tiêu chảy từ 5 đến 15 lần trong một năm; trong đó có hàng triệu trẻ em

bị tử vong vì căn bệnh này Ở nước ta theo các nhà khoa học, số trẻ em bị mắc bệnh tiêu chảy chiếm khoảng 22 đến 25% số bệnh nhân được điều trị tại các bệnh viện; đây cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ em bị tiêu chảy cần được quan tâm

Để giảm tỉ lệ mắc bệnh và tử vong của tiêu chảy, từ năm 1978 Tổ chức Y tếThế giới đã thành lập trung tâm nghiên cứu bệnh tiêu chảy ở trẻ em ởBangladesh Từ đó đến nay trung tâm này đã công bố nhiều kết quả quantrọng áp dụng vào thực tế và được phổ biến rộng rãi trong Chương trình

“Phòng chống bệnh tiêu chảy” ở các nước đang phát triển Từ lâu Tổ Chức

Y tế Thế Giới và chương trình lồng ghép và xử trí trẻ bệnh (IMCI) của ViệtNam đã phổ biến phác đồ điều trị và chăm sóc bệnh nhi tiêu chảy tại nhàcũng như tại cơ sở y tế Hiện nay tỉ lệ bệnh tiêu chảy dấn đến tử vong ởnước ta là đã giảm, phần quan trọng là nhờ vào các chương trình y tế quốcgia như chương trình phòng chống bệnh tiêu chảy, chương trình phòngchống suy dinh dưỡng, phòng chống bệnh khô mắt, xử trí lồng ghép bệnh trẻ

em IMCI, nhất là chương trình CDD (Kiểm soát phòng chống tiêu chảy) đãphát minh ra dung dịch bù nước ORS uống phòng chống mất nước Với việc

áp dụng rộng rãi liệu pháp bồi phụ dịch bằng đường uống, tỉ lệ tử vong dotiêu chảy cấp đã giảm đáng kể

Là một sinh viên ngành giáo dục mầm non tôi muốn đóng góp nhỏ một phầnsức lực và trí tuệ vào nghiên cứu này nên tôi đã lựa chọn đề tài : ”Nghiêncứu bệnh tiêu chảy ở trẻ em dưới 5 tuổi”

2.Mục đích nghiên cứu.

a Đánh giá tình hình sức khỏe của trẻ em dưới 5 tuổi trên địa bàn

b Tìm hiểu về tình hình chăm sóc – giáo dục dinh dưỡng cho trẻ ở nhà trường và gia đình

c Nêu được định nghĩa, phân loại 3 loại tiêu chảy và các tác nhân gây bệnh tiêu chảy ở trẻ em Trình bày được đặc điểm dịch tễ học của bệnh

d Trình bày được phác đồ điều trị, chỉ định dùng thuốc kháng sinh vàbiện pháp phòng chống bệnh Tiêu chảy

e Trên cơ sở đó, đề xuất một số biện pháp dự phòng tiêu chảy, đặc biệt đưa ra biện pháp giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh.

- Đề xuất một số biện pháp dự phòng nhằm giảm tỷ lệ mắc bệnh ở trẻ

4 Đối tượng nghiên cứu

a Khách thể nghiên cứu:

- Vấn đề tổ chức, chăm sóc, dinh dưỡng ở gia đình và nhà trường

- Trẻ em dưới 5 tuổi

b Đối tượng nghiên cứu:

- Trẻ mẫu giáo dưới 5 tuổi bị tiêu chảy

5 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi phối hợp các phương pháp sau đây:

a Nhóm phương pháp lý luận

Đọc, thu thập, tổng hợp và khái quát hóa tư liệu, tài liệu, nguồn thông tin liên quan đến lý luận và thực tiễn của các vấn đề nghiên cứu là cơ sở lý luận cho đề tài.

b Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp xử lý số liệu

Đánh giá, so sánh đối chiếu thực trạng với tiêu chuẩn quy định về sức khỏe của trẻ để đưa ra nhận định, đề xuất giải pháp và đào tạo giáo viên mầm non ở trường đại học, về chăm sóc giáo dục cho trẻ ở trường mầm non và ở gia đình

+ Xử lý kết quả nghiên cứu, số liệu thu thập được bằng phần mềm Microsoft Excel Sau khi thu thập các kích thước về chiều cao, cân nặng, giới tính, ngày sinh, ngày đo…Phần mềm sẽ cho phép đánh giá được tình trạng mắc bệnh của trẻ trong nghiên cứu

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm:

+ Mục đích: thông qua việc tìm kiếm thông tin đúc kết thành những kinh nghiệm về cách phòng bệnh tiêu chảy cho trẻ em dưới 5 tuổi

+ Cách tiến hành: Tổng kết lại một số kinh nghiệm từ phụ huynh, giáo viên

và tài liệu tham khảo để kiến nghị một số biện pháp phòng chống bệnh tiêu chảy ở trẻ em

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1.1.Tình hình dịch tễ học:

1.1.1.Tình hình bệnh tiêu chảy trên Thế giới:

Trên thế giới, đặc biệt là các nước đang phát triển, người ta ước tính hàng năm có 1300 triệu lượt trẻ em có tuổi mắc bệnh tiêu chảy và 4 - 5 triệu trẻ

em chết vì bệnh này Trên toàn thế giới, trung bình 1 trẻ mắc 3,3 đợt tiêu chảy trong 1 năm Riêng các nước Đông - Nam Á: mỗi đứa trẻ hàng năm mắc 6 - 16 lần tiêu chảy, ở Việt Nam trung bình 2,2 đợt năm

1.1.2.Tình hình bệnh tiêu chảy tại khu vực:

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều công trình nghiên cứu điều tra

ở Châu Á, Châu Phi và châu Mỹ La Tinh cho thấy ở các nước đang phát triển hàng năm có trên 750 triệu trường hợp tiêu chảy, trong đó 500 triệu là trẻ em dưới 5 tuổi Tử vong do tiêu chảy hàng năm từ 4-5 triệu trẻ em, có 80% trong số này là trẻ em dưới 2 tuổi

1.1.3.Tình hình bệnh tiêu chảy ở Việt Nam:

Ở nước ta có khí hậu nóng ẩm nên bệnh tiêu chảy cũng chiếm vị trí quan trọng trong các tác nhân ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ em Theo thống kê củaViện Nhi Việt Nam - Thụy Điển: các bệnh nhi bị bệnh về tiêu hóa chiếm 18,08% tổng số bệnh nhi vào viện, trong số đó tiêu chảy chiếm 72,39%.Ở Việt Nam, nhiều năm trở lại đây tình hình bệnh tiêu chảy đã có nhiều cải thiện, tuy nhiên tiêu chảy vẫn là vấn đề sức khỏe cộng đồng cần được quan tâm Theo thông báo dịch năm 2008, tiêu chảy vẫn là một trong 5 bệnh truyền nhiễm có số người mắc cao nhất Ngoài vấn đề tỉ lệ mắc và tử vong cao, bệnh tiêu chảy còn là nguyên nhân hàng đầu gây suy dinh dưỡng, chậm phát triển về cả thể chất và tinh thần, tạo điều kiện thuận lợi cho sự xâm nhập của các bệnh nhiễm trùng khác ở cơ thể trẻ Các chi phí thuốc, trang thiết bị và nhân lực cho vấn đề sức khỏe này là rất lớn, chưa tính đến thời gian và sức lực mà mỗi gia đình phải mất Như vậy tiêu chảy vẫn còn

là gánh nặng cho nền kinh tế quốc gia gia đình và xã hội phải chi một

khoản kinh phí không nhỏ để chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ khi bị tiêu chảy Hiện nay với các phương pháp điều trị tiêu chảy đơn giản và hiệu quả có thể làm giảm rõ rệt số lượng tử vong do tiêu chảy đồng thời làm giảm sự nhập viện không cần thiết của hầu hết các trường hợp Các phương pháp này ngày càng được phổ biến rộng hơn tại cộng đồng, đã đóng góp thành công đáng kể vào việc khống chế các bệnh tiêu chảy, làm giảm tỉ lệ mắc, tỉ

lệ tử vong do tiêu chảy gây ra.Mọi hành vi về sức khỏe đều có giá trị rất lớnđến việc giảm tỉ lệ mắc và chết của một bệnh

1.2.Đặc điểm dịch tễ học:

1.2.1 Đường lây truyền

- Bệnh lây qua đường tiêu hóa thông qua thức ăn hoặc nước uống bị ônhiễm, nhiễm bẩn hoặc các vật dụng chế biến thức ăn cho trẻ bị nhiễm bẩn

- Tiếp xúc trực tiếp với thức ăn đã bị nhiễm khuẩn hoặc tiếp xúc trực tiếpvới nguồn lây gây bệnh

- Một số tập quán tạo thuận lợi cho sự lan truyền các tác nhân gây bệnh như:không rửa tay sau khi đi ngoài, trước khi chế biến thức ăn, cho trẻ bú bình,

để trẻ bò chơi ở vùng đất bẩn có dính phân người hoặc phân súc vật

1.2.2 . Nguyên nhân nhiễm bệnh.

a) Ăn uống

- Do mẹ thiếu sữa hoặc cai sữa sớm nên trẻ ăn những thức ăn không thíchhợp như ăn bột sớm, bột đặc, ăn nhiều hoặc thành phần protein, lipit, gluxittrong thức ăn không phù hợp với tuổi

- Do cha mẹ chưa có chế độ ăn khoa học cho bé

- Do sử dụng một số loại thuốc có thể gây tiêu chảy cho trẻ ( thường làthuốc kháng sinh ) khi trẻ bị một số bệnh nhiễm trùng khác

- Không quản lý và xử lý phân hợp lý

- Dinh dưỡng không tốt dẫn đến tiêu chảy, tiêu chảy là nguyên nhân suydinh dưỡng, suy dinh dưỡng lại làm tiêu chảy tăng lên

b) Nhiễm khuẩn

Một số vi sinh vật hay gây bệnh là virut, vi khuẩn:

- Do virus: Rotavirus là tác nhân chính gây tiêu chảy nặng và đe dọa tínhmạng trẻ em dưới 2 tuổi 1/3 số trẻ em dưới 2 tuổi ít nhất bị một đợt tiêuchảy do Rotavirus

Rotavirus là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy ở trẻ em, lứa tuổi hay gặpnhất là trẻ dưới 3 tuổi, tập trung nhiều nhất là 7 – 24 tháng tuổi Khi bị tiêuchảy, trẻ thường có biểu hiện như nôn, sốt, đi ngoài tóe nước nhiều lần trongngày, phân lỏng màu vàng xanh có khi như hoa cà, hoa cải Trẻ bị nôn ói,tiêu chảy nhiều lần trong ngày nên dễ bị mất nước và phải nhập viện điều trị.Bệnh thường kéo dài từ 3 – 9 ngày nhưng phải mất đến vài ba tuần để trẻ hồiphục cơ thể

+ Do nhiễm khuẩn ngoài đường ruột: trẻ có thể bị nhiễm sau khi trẻ mắc cácbệnh nhiễm khuẩn như: nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính, viêm mũi, họng, viêmtai giữa, viêm phổi nhất là sau các bệnh lây cấp tính như sởi, ho gà

Ngoài ra, nguyên nhân còn do kí sinh trùng: thường các loại đơn bào nhưAmip

c) Yếu tố thuận lợi cho sự phát triển của bệnh

- Do môi trường vệ sinh kém, khí hậu nóng tạo điều kiện cho các vi sinh vậtphát triển gây bệnh.

- Trẻ bị suy dinh dưỡng dễ mắc tiêu chảy, các đợt tiêu chảy kéo dài hơn, dễ

bị tử vong hơn, nhất là ở những trẻ bị suy dinh dưỡng nặng

- Trẻ dưới 2 tuổi, nhất là trẻ từ 6 tháng đến 12 tháng hay bị bệnh

d) Do thuốc kháng sinh

Thuốc kháng sinh cũng là một trong những nguyên nhân tiêu chảy ở trẻ em Khi trẻ bị cảm lạnh, ho, viêm họng, cần sử dụng thuốc kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ Tuy nhiên, kháng sinh không chỉ tiêu diệt các vi khuẩn có hại mà còn làm chết các vi khuẩn có lợi trong đường tiêu hóa, làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hậu quả là loạn khuẩn ruột và dẫn đến tiêu chảy.Khi trẻ bị tiêu chảy do loạn khuẩn ruột thường có triệu chứng như: Bé đi vệ sinh nhiều lần trong ngày, phân lỏng lẫn nhầy, hoặc phân xanh, vàng lổn nhổn, có bọt, không thối hoặc phân sống, lẫn thức ăn chưa tiêu, đôi khi lẫn máu

+ E.Coli sinh ra độc tố ruột :(ETEC) Enterotoxigenic Escherichia coli

+ E.Coli bám dính đường ruột :(EAEC) Enteroaggregative Escherichia coli +E.Coli gây bệnh lý đường ruột: (EPEC) Enteropathogenic Escherichia coli+E.Coli xâm lấn niêm mạc ruột :(EIEC) Enteroinvasive Escherichia coli +E.Coli gây chảy máu đường ruột :(EHEC)Enterohemorhagia Eschenchia Coli

* ETEC là tác nhân quan trọng trong 5 loại Ecoli trên gây Tiêu chảy phân tóe nước

- Trực trùng Shigella là tác nhân gây lỵ trong 60% các đợt ly

- Salmonella: đây là chúng Salmonella không gây thương hàn và là nguyên nhân phổ biến gây tiêu chảy ở các nước sử dụng rộng rãi các thực phẩm chế biến kinh doanh (Samonella murimun)

- Phầy khuẩn tả: Vibrio choleraae 01

- Ngoài ra còn do một số vi khuẩn gây ngộ độc thức ăn như tụ cầu,

1.3 Định nghĩa và phân loại tiêu chảy

1.3.2 Phân loại tiêu chảy

Có 3 loại tiêu chảy:

a) Tiêu chảy cấp: Là tiêu chảy khởi đầu cấp tính kéo dài không quá 14 ngày, thông thưởng từ 5-7 ngày Loại tiêu chảy này chiếm phần lớn so với các loại tiêu chảy khác Hai cơ chế gây nên tiêu chảy cấp: