Nộp đủ các thứ thuế muối, sắt, cống nặp sừng tê, ngà voi…Bắt dân ta phải theo phong tục của người Hán.. HS : nhận xét và trả lời -Chúng đồng hóa dân ta muốn biến nước ta thành.[r]
Trang 1Ngày dạy:
Tuần:20 -Tiết:20
CHƯƠNG III:
THỜI KÌ BẮC THUỘC VÀ ĐẤU TRANH
GIÀNH ĐỘC LẬP.
Bài 17
CUỘC KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG (năm 40).
1/ MỤC TIÊU:
1.1/ Kiến thức:
- HS biết: cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng đựơc nhân dân ủng hộ, thắng lợi nhanh chóng, đất nước giành độc lập
- HS hiểu: sau thất bại An Dương Vương, đất nước ta bị phong kiến phương Bắc thống trị ( thời kì Bắc thuộc) Sự thống trị tàn bạo của phong kiến phương Bắc là nguyên nhân chính dẫn đến khởi nghĩa của Hai Bà Trưng
GDMT: Những nơi diễn ra cuộc khởi nghĩa
1.2/ Kỹ năng:
- HS thực hiện được: biết vẽ và đọc bản đồ lịch sử
- HS thực hiện thành thạo: biết cách tìm nguyên nhân và mục đích của sự kiện lịch sử
1.3/ Thái độ:
- Thói quen: ý thức căm thù quân xâm lược, ý thức tự hào tự tôn dân tộc
- Tính cách: biết ơn Hai Bà Trưng và tự hào về truyền thống phụ nữ Việt Nam
2/ NÔI DUNG HỌC TẬP:
Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng năm 40
3/ CHUẨN BỊ:
-GV: Hình ảnh đền hai bà Trưng
-HS: Chuẩn bị theo câu hỏi trong sgk
4/ TIẾN TRÌNH:
4.1/ Ổn định lớp và kiểm diện:
4.2/ Kiểm tra miệng: không
4.3/ Tiến trình bài học:
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC
SINH
NỘI DUNG
Hoạt động 1: Nước Âu Lạc từ thế
kỉ II TCN đến thế kỉ I có gì thay
đổi?
* Mục tiêu: HS nắm được sự cai trị
tàn bạo của nhà Hán
?Sau cuộc kháng chiến của An
Dương Vương chống Triệu Đà thất
bại, dân tộc ta đã ở vào tình trạng
như thế nào?
-Năm 179 tr CN Âu Lạc rơi vào ách -Dân tộc ta bước vào
1 Nước Âu Lạc từ
thế kỉ II TCN đến thế
kỉ I có gì thay đổi?
-Năm 179 TCN Triệu Đà sát nhập Âu
Trang 2đô hộ của nhà Triệu, mở đầu thời kỳ
đen tối, đầy đau thương và uất hận
trong lịch sử nước ta thường được
gọi là thời Bắc thuộc Triệu Đà chia
Âu Lạc thành hai quận: Giao Chỉ
(bao gồm vùng Bắc Bộ ngày nay)
và Cửu Chân (gồm Thanh Hóa,
Nghệ An, Hà Tĩnh) sát nhập vào
Nam Việt
? Sau khi nhà Hán đánh bại Triệu
Đà chúng đã thực hiện chính sách gì
ở nước ta?
-Chiếm xong Nam Việt (bao gồm
cả Âu Lạc) nhà Hán chia lại khu
vực hành chính và tổ chức bộ máy
cai trị trên vùng đất mới chiếm
được theo chế độ quận huyện của
chúng, biến Âu Lạc thành đất đai
của nhà Hán Biến nước ta than ba
quận Giao Chỉ, Cửu Chân và Nhật
Nam cùng với sáu quận của Trung
Quốc thành Châu Giao
? Sau khi nhà Hán chiếm nước ta
chúng đã thực hiện chính sách cai
trị như thế nào?
- Chúng áp dụng chính sách cai trị
của người Hán
+Đứng đầu châu là Thứ Sử
+Đầu quận là thái thú (hành chính);
Đô úy ( quân sự)
+ Ở các huyện nhà Hán vẫn duy trì
phương thức cai trị của nhà Triệu,
dùng người Việt trị người Việt các
Lạc tướng vẫn cai quản địa phương
của mình ( người Việt)
+ Từ huyện trở xuống bộ máy như
cũ
tình trạng hơn 1000 năm Bắc thuộc
-Năm 111 TCN nhà Hán thay nhà Triệu thống trị
Âu Lạc biến nước ta thành 3 quận Giao Chỉ, Cửu Chân và Nhật Nam
từ Quảng Nam trở ra Hợp nhất 3 quận của ta với 6 quận của Trung Quốc thành Châu Giao, thủ phủ của Châu Giao
là Luy Lâu ( Thuận Thành - Bắc Ninh)
- Chúng áp dụng chính sách cai trị của người Hán
+Đứng đầu châu là Thứ Sử
+Đầu quận là thái thú ( chính trị); Đô úy ( quân sự)
+ Đứng đầu huyện là Lạc tướng ( người Việt)
+ Từ huyện trở xuống bộ máy như cũ
Lạc vào Nam Việt thành 2 quận Cửu Chân và Nhật Nam -Năm 111 TCN nhà Hán thay nhà Triệu thống trị Âu Lạc biến nước ta thành 3 quận Giao Chỉ, Cửu Chân
và Nhật Nam
-Chúng áp dụng chính sách cai trị của người Hán
Trang 3?Chính sách cai trị của nhà Hán đối
với nhân dân ta như thế nào?
-Dựa vào hệ thống quan lại và quân
đội, chính quyền đô hộ ra sức bóc
lột và đàn áp nhân dân các châu
quận Một trong những hình thức
bóc lột rất nặng nề nhân dân ta đó là
cống nạp, với chế độ cống nạp này
bọ chúng đã vơ vét và bóc lột nhân
dân ta vô hạn Ngoài thu cống, tô
thuế và lao dịch chính quyền đô hộ
còn nắm độc quyền sản xuất và
buôn bán muối và sắt, đây là hai sản
phẩm thiết yếu trong đời sống nhân
dân cũng bị lệ thuộc chặt chẽ vào
chúng Và bắt nhân dân ta theo
phong tục của người Hán
?Nhà Hán sát nhập 6 quận của
Trung Quốc thành châu Giao nhằm
âm mưu gì? Em có nhận xét về cách
đặt quan lại cai trị của nhà Hán?
-Chúng đồng hóa dân ta muốn biến
nước ta thành quận huyện của
Trung Quốc Xóa bỏ lãnh thổ nước
-Chúng thực hiện chính sách áp bức bóc lột nặng
nề Nộp đủ các thứ thuế muối, sắt, cống nặp sừng
tê, ngà voi…Bắt dân ta phải theo phong tục của người Hán
HS : nhận xét và trả lời -Chúng đồng hóa dân ta muốn biến nước ta thành
-Đời sống nhân dân khổ cực vì phải đóng nhiều loại thuế, cống nộp sản vật quý
-Cho người Hán sang
ở lẫn với người Việt, bắt nhân dân ta theo phong tục tập quán của họ, âm mưu đồng hóa dân tộc ta
Sơ đồ tổ chức bộ máy châu Giao
HUYỆN Lạc tướng
HUYỆN Lạc tướng
HUYỆN Lạc tướng
QUẬN Thái úy, Đô úy Thái úy, Đô úyQUẬN
QUẬN Thái úy, Đô úy
CHÂU GIAO Thứ sử
Trang 4ta khỏi bản đồ.
?Chính sách cai trị của nhà Hán đối
với nhân dân ta như thế nào?
- Bộ máy cai trị rập khuôn của
người Hán nhưng từ huyện trở
xuống vẫn phải thông qua người
Việt để thực hiện chính sách cai trị
?Nhà Hán đưa người Hán sang châu
Giao nhằm mục đích gì?
- Giáo viên: Chúng đồng hóa dân ta
bắt dân ta ăn mặc, ở như người Hán,
bắt phụ nữ nước ta lấy người Hán
?Em biết gì về thái thú Tô Định?
-Năm 34 Tô Định được cử làm thái
thú Ciao Châu hắn là người tham
lam, tàn bạo, chuyên vơ vét của cải
khiến dân ta vô cùng khổ cực
?Nhà Hán bóc lột nhân dân ta như
thế nào?
-Bóc lột nặng nề
Hoạt động 2:
* Mục tiêu: hs nắm nguyên nhân,
diễn biến, ý nghĩa của cuộc khởi
nghĩa Hai Bà Trưng
Thảo luận nhóm: 5’ học sinh thảo
luận và lên bảng ghi kết quả thỏa
luận Giáo viên nhận xét và giảng
cho học sinh nắm rõ mục tiêu
(nguyên nhân, diễn biến, ý nghĩa)
Nhóm 1: Vì sao cuộc khởi nghĩa
Hai Bà Trưng bùng nổ?
- Giáo viên nói qua về thân thế hai
bà: Hai Bà con gái Lạc tướng huyện
Mê Linh (Vĩnh Phúc); Trưng Trắc
đã kết duyên cùng Thi Sách con Lạc
tướng huyện Chu Diên (Hà Tây –
Hà Nội nay); hai gia đình ngầm liên
kết với các thủ lĩnh ở mọi miền đất
nước chuẩn bị nổi dậy không may
Thi Sách bị giết hại
Nhóm 2: Qua 4 câu thơ, em hãy cho
biết mục tiêu của cuộc khởi nghĩa?
Một xin rửa sạch nước thù,
Hai xin đem lại nghiệp xưa họ
Hùng,
Ba kẻ oan ức lòng chồng
quận huyện của Trung Quốc
-Năm 34 Tô Định được
cử làm thái thú quận Giao Chỉ, hắn rất gian
ác, tham lam, khiến dân
ta vô cùng khổ cực
-Bóc lột nặng nề
Hs -Nguyên nhân do chính sách áp bức, bóc lột tàn bạo của nhà Hán;
Thi Sách chồng Trưng Trắc bị giết để trả thù nước thù nhà Hai Bà đã dựng cờ khởi nghĩa
Hs - Mục tiêu của cuộc khởi nghĩa: giành độc lập cho Tổ quốc, nối lại
sự nghiệp của các vua
2/ Cuộc khởi nghiã
Hai Bà Trưng:
-Nguyên nhân: do chính sách áp bức, bóc lột tàn bạo của nhà Hán; Thi Sách chồng Trưng Trắc bị giết
-Diễn biến: Mùa xuân năm 40 ( tháng
3 dương lịch) Hai Bà dựng cờ khởi nghĩa ở
Trang 5Bốn xin vẹn vẹn sở công lên này.
(Thiên Nam ngữ lục, áng sử ca
dân gian thế kỉ XVII)
GV: hướng dẫn học sinh hiểu được
nghĩa của bài thơ một là đền nợ
nước hai là xây dựng lại nghiệp xưa
của các vui Hùng vì Hai Bà là dòng
dõi Hùng Vương, thứ ba là trả thù
nhà (thù chồng bị giặc giết) và bốn
là góp phần công sức cho nước nhà
Tóm lại mục tiêu của cuộc khởi
nghĩa là đền nợ nước, trả thù nhà
Nhóm 3: Cuộc khởi nghĩa Hai Bà
diễn ra như thế nào?
-GV giảng thêm: Mùa xuân 40 Hai
Bà dựng cở khởi nghĩa ở khu vực
cửa sông Hát (Hát Môn – Hà Tây)
Những người yêu nước khắp nơi
kéo về tụ nghĩa ở cửa sông Hát Cửa
song Hát là chỗ gặp nhau của hai
dòng sông lớn: sông Hồng và sông
Đáy Đây là đầu mối các luồng
đường giao thong nối liền Mê Linh
với Chu Diên nằm trong vùng quê
của Trưng Trắc và Thi Sách Nơi
đây lại ở trung tâm đủ điều kê\iện
để xây dựng căn cứ khởi nghĩa Hai
Bà Trưng phát động khởi nghĩa và
mở hội thề ở đây
- Quan sát tranh dân gian Hai Bà
khởi nghĩa
Nhóm 4: Cuộc khởi nghĩa phát triển
như thế nào? Nói lên điều gì? Kết
quả cuộc khởi nghĩa như thế nào?
-Khởi nghĩa Hai Bà Trưng lập tức
được sự hưởng ứng của các lạc
tướng và nhân dân không chỉ ở Mê
Linh và Chu Diên mà còn ở các địa
phương khác như Giao Chỉ, Cửu
Chân, Nhật Nam, Hợp Phố đề nhất
tề nổi dậy hưởng ứng phong trào
nhanh chóng trở thành cuộc nổi dậy
của toàn dân, vừa mang tính chất
quy tụ vừa mang tính chất lan rộng
đây thực chất là sự thức tỉnh của
Hùng và là trả thù cho chồng
-Mùa xuân 40 Hai Bà dựng cở khởi nghĩa
-Đông đảo nhân dân tham gia như Nguyễn Tam Trinh ( Hà Nội);
Nàng Quốc ( Gia Lâm);
Ong Cai (Hà Tây); Bà
Lê Chân (Hải Phòng)…
-Khởi nghĩa của Hai Bà được đông đảo nhân dân tham gia, tạo thực lực đánh bại kẻ thù
-Khởi nghĩa thắng lợi hoàn toàn, Tô Định phải
Hát Môn Nghĩa quân làm chủ Mê Linh, nhanh chóng tiến xuống Cổ Loa
và Luy Lâu
-Kết quả: Khởi nghĩa thắng lợi hoàn toàn
Trang 6tinh thần dân tộc Việt Khởi nghĩa
của Hai Bà được đông đảo nhân dân
tham gia, tạo thực lực đánh bại kẻ
thù
-Đông đảo nhân dân tham gia như
Nguyễn Tam Trinh ( Hà Nội); Nàng
Quốc ( Gia Lâm); Ông Cai (Hà
Tây); Bà Lê Chân (Hải Phòng)
……
Nghĩa quân từ Hát Môn kéo xuống
đánh chiếm Mê Linh, tiến công
thành Cổ Loa rồi từ đó mở cuộc tấn
công có ý nghĩa quyết định giải
phóng Luy Lâu thủ phủ Châu Giao
-Khởi nghĩa thắng lợi hoàn toàn,
Tô Định hoảng hốt bỏ thành, bỏ cả
ấn tín, cắt tóc, cạo râu lẻn trốn về
Nam Hải
? GDHS :Cuộc khởi nghĩa của Hai
Bà Trưng chúng ta học tập được
gì ?
-thể hiện tinh thần yêu nước và sự
doàn kết của dân tộc ta chống lại
ách đô hộ của phương Bắc
GV:Giải thích câu nói của Lê văn
Hưu
-Đây là cuộc khởi nghĩa thu hút
được đông đảo quần chúng nhân
dân tham gia chống lại ách thống trị
của nhà Hán(người lãnh đạo là Hai
Bà Trưng, hô một tiếng là 65 thành
đều hưởng ứng) Dưới ách thống trị
của nhà Hán nhân dân ta sẵn sàng
nổi dậy….cuộc khởi nghĩa này cảnh
báo thế lực phong kiến phương Bắc
không thể cai trị nước ta vĩnh viễn
được
cắt tóc cạo râu, chạy trốn
về nước
Hs – Thể hiện tinh thần yêu nước của dân tộc
Ý nghĩa :
- Thể hiện tinh thần bất khuất của dân tộc trong đấu tranh giành độc lập
- sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc là
sự nghiệp đấu tranh không phân biệt nam nữ
4.4/ Tổng kết:
?Trình bày diễn biến và kết quả của khởi nghĩa Hai Bà Trưng?
- Diễn biến: Mùa xuân năm 40 ( tháng 3 dương lịch) Hai Bà dựng cờ khởi nghĩa ở Hát Môn Nghĩa quân làm chủ Mê Linh, nhanh chóng tiến xuống Cổ Loa và Luy Lâu
- Kết quả: Khởi nghĩa thắng lợi hoàn toàn
GV chốt lại nội dung bài học
Trang 74.5/ Hướng dẫn học tập:
a.Đối với bài học ở tiết này:
- Hoc bài, tập trình bày lại diễn biến, nắm ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa
b.Đối với bài học tiết tiếp theo:
- Chuẩn bị bài mới: Trưng Vương và cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán
Trả lời câu hỏi Sgk, sưu tầm các câu thơ, ca dao, tục ngữ, câu đố nói về Hai Bà Trưng