Tiểu luận Triết học Mác Lênin (Nội dung quy luật mâu thuẫn. Những mâu thuẫn trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay và phương hướng giải quyết cho từng mâu thuẫn)

Tiểu luận Triết học Mác Lênin (Nội dung quy luật mâu thuẫn. Những mâu thuẫn trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay và phương hướng giải quyết cho từng mâu thuẫn)Tiểu luận Triết học Mác Lênin (Nội dung quy luật mâu thuẫn. Những mâu thuẫn trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay và phương hướng giải quyết cho từng mâu thuẫn)Tiểu luận Triết học Mác Lênin (Nội dung quy luật mâu thuẫn. Những mâu thuẫn trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay và phương hướng giải quyết cho từng mâu thuẫn)Tiểu luận Triết học Mác Lênin (Nội dung quy luật mâu thuẫn. Những mâu thuẫn trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay và phương hướng giải quyết cho từng mâu thuẫn)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH

TIỂU LUẬN GIỮA KỲ Môn học: Triết học Mác – Lênin

NỘI DUNG QUY LUẬT MÂU THUẪN.

NHỮNG MÂU THUẪN TRONG NỀN KINH TẾ VIỆT NAM HIỆN NAY VÀ PHƯƠNG HƯỚNG GIẢI QUYẾT CHO TỪNG MÂU THUẪN

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 05 năm 2020

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH

TIỂU LUẬN GIỮA KỲ Môn học: Triết học Mác – Lênin Học kỳ II (2019 – 2020)

NỘI DUNG QUY LUẬT MÂU THUẪN.

NHỮNG MÂU THUẪN TRONG NỀN KINH TẾ VIỆT NAM HIỆN NAY VÀ PHƯƠNG HƯỚNG GIẢI QUYẾT CHO TỪNG MÂU THUẪN

MỤC LỤC

MỤC LỤC 2

PHẦN MỞ ĐẦU 4

PHẦN NỘI DUNG 6

1 Nội dung của quy luật mâu thuẫn 6

1.1 Quy luật mâu thuẫn 6

1.1.1Sơ lược về quy luật mâu thuẫn 6

1.1.2 Nội dung của quy luật mâu thuẫn 6

1.2 Các tính chất của quy luật mâu thuẫn 7

1.3 Quá trình vận động mâu thuẫn 8

1.4 Ý nghĩa phương pháp luận 9

2 Những mâu thuẫn trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay 10

2.1 Thực trạng nền kinh tế thị Việt Nam hiện nay 10

2.2 Những mâu thuẫn trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 11

2.2.1.Mâu thuẫn giữa việc phát triền kinh tế thị trường với định hướng xã hội chủ nghĩa 11

2.2.2.Mâu thuẫn giữa phát triển nền kinh tế thị trường và vấn đề bảo vệ môi trường 12

2.2.3 Mâu thuẫn giữa phát triển nền kinh tế thị trường và vấn đề việc làm cho người dân 13

3 Các phương hướng giải quyết cho từng mâu thuẫn trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay 14

3.1.Phương hướng giải quyết mâu thuẫn giữa việc phát triển kinh tế thị trường với định hướng xã hội chủ nghĩa 143.2 Phương hướng giải quyết mâu thuẫn giữa việc phát triển kinh tế thị trường vớivấn đề bảo vệ môi trường 153.3 Phương hướng giải quyết mâu thuẫn giữa việc phát triển kinh tế thị trường vớivấn đề việc làm cho người dân 16

KẾT LUẬN 18 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

PHẦN MỞ ĐẦU

Sự vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng là điều tất yếu và diễn ra mộtcách tự nhiên trong cuộc sống Sở dĩ, sự vật, hiện tượng luôn không ngừng vận động,phát triển, hoàn thiện và biến chuyển liên tục là vì mong muốn ngày càng thích hợp,linh hoạt để đáp ứng được đầy đủ những yêu cầu của xã hội Và một trong số nhữngquy luật tạo điều kiện tối đa cho sự vật, hiện tượng vận động và phát triển là nhờ sựtồn tại của những mặt đối lập, mâu thuẫn bên trong, sau đó giải quyết chúng để hoànthiện, toàn diện hơn Đặc biệt, sự ra đời của quy luật mâu thuẫn (quy luật thống nhất

và đấu tranh giữa các mặt đối lập) được coi như là “bản lề”, là căn cứ chuẩn xác giúpgiải thích và hỗ trợ giải quyết những mâu thuẫn tồn động bên trong của vấn đề

Tìm hiểu sâu về quy luật mâu thuẫn sẽ giúp nhận biết và hiểu rõ về hình thức,quy luật và phương pháp luận cho những mâu thuẫn của sự vật, hiện tượng Nhận thấyđược quy luật mâu thuẫn có mối quan hệ mật thiết và chặt chẽ với phương thức giảiquyết vấn đề Rõ ràng muốn phát triển, buộc phải khắc phục những tồn đọng, nhữngđiểm thiếu tính khoa học, khiếm khuyết, điểm tiêu cực bên trong của vấn đề Lúc này,quy luật mâu thuẫn chỉ dẫn, áp dụng trực tiếp vào các mặt đối lập đấu tranh với nhau.Sau đó, chúng ta nhận thức rõ sự vật, hiện tượng đó đang sai ở đâu, cần giải quyết nhưthế nào và tạo bài học để tránh khỏi những khiếm khyết đang còn tồn đọng Cách thứcchọn lọc, tìm hiểu, phân tích để đưa ra được phương pháp luận cho quy luật này cũng

là một vấn để đặt biệt quan trọng cần được đề cập Muốn vấn đề được giải quyết triệt

để, xác định qua loa nội dung là chưa đúng Phương pháp xác định rõ, chi tiết về cácmặt đối lập là rất cần thiết vì nó tạo bước đệm, làm cơ sở căn cứ cho việc giải quyếtvấn đề diễn ra thuận lợi hơn

Áp dụng quy luật vào thực tiễn để phân tích và khẳng định tính chuẩn xác củaquy luật là điều đặc biệt nên làm Vì vậy, em đã quyết định áp dụng quy luật vào phântích những mâu thuẫn đang còn tồn đọng trong nền kinh tế của Việt Nam hiện nay.Mục đích là vừa thể hiện được ý nghĩa đặc biệt quan trọng của quy luật mâu thuẫn vừa

giúp nâng cao nhận thức, hiểu biết về những bất cập trong nền kinh tế Việt Nam Sựphối hợp này sẽ làm bật lên tính đúng đắn của quy luật và tính thực tiễn, cấp bách củanền kinh tế Việt Nam Thông qua đó, ta cũng nhận thức rõ thêm về hiện trạng, nhữngmẫu chưa ổn của nền kinh tế Vì vậy, những đề xuất mang tính xây dựng, giúp hoànthiện và khắc phục những điểm tiêu cực còn tồn động cũng được đề xuất Bởi lẽ, mâuthuẫn sinh ra và được giải quyết với mục đích tạo cơ hội để sự vật ngày càng hoànthiện hơn từ bên trong và bên ngoài Hơn hết, với mong muốn là nền kinh tế Việt Nam

sẽ ngày càng phát triển, cường thịnh và phát huy tối đa vai trò nhằm mang một cuộcsống ấm no, hạnh phúc về vật chất và tinh thần cho người dân

Chính vì vậy, đề tài em quyết định thực hiện trong bài tiểu luận lần này của

môn học là “Nội dung quy luật mâu thuẫn Những mâu thuẫn trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay và phương hướng giải quyết cho từng mâu thuẫn” Tuy nhiên,

do trình độ hiểu biết còn hạn chế nên bài tiểu luận của em không thể tránh khỏi nhữngsai sót Em mong sẽ nhận được góp ý xây dựng để bài tiểu luận này được hoàn thiệnhơn

PHẦN NỘI DUNG

1 Nội dung của quy luật mâu thuẫn

1.1 Quy luật mâu thuẫn

1.1.1 Sơ lược về quy luật mâu thuẫn

Quy luật mâu thuẫn hay còn hay gọi là quy luật thống nhất và đấu tranh giữacác mặt đối lập được xem như là hạt nhân của các phép biện chứng Nó giúp tìm rađược nguồn gốc bên trong của sự động và phát triển không ngừng của sự vật, hiệntượng V.I.Lê nin đã viết rằng “Có thể định nghĩa vắn tắt phép biện chứng và họcthống về sự thống nhất giữa các mặt đối lập Như thế là nắm được hạt nhân của phépbiện chứng, nhưng điều đó đòi hỏi phải có những giải thích và một sự phát triểnthêm”

Mâu thuẫn là hiện tượng khách quan và mang tính chất phổ biến rộng rãi, lànguồn gốc chính bên trong của sự vận động và phát triển Tuy nhiên, các nhà triết họctheo quan điểm siêu hình đã phủ nhận mâu thuẫn là có hiện diện bên trong các sự vật,hiện tượng Họ chỉ thừa nhận là có tồn tại sự đối kháng, sự xung đột bên ngoài của sựvật, hiện tượng thay vì chính thức thừa nhận rằng luôn có sự tồn tại tính quy luật Thayvào đó, phép biện chứng duy vật đã cho rằng bên trong các sự vật và hiện tượng đều

có tồn tại những mâu thuẫn, những sự đấu tranh của sự vật, sự việc Mỗi sự vật, hiệntượng đều có một thể thống nhất giữa các mặt, các tính chất mang các khuynh hướngđối lập nhau, các khía cạnh đối lập này lại ràng buộc nhau tạo nên những mâu thuẫn

1.1.2 Nội dung của quy luật mâu thuẫn

Nội dung của quy luật mâu thuẫn sẽ được trình bày rõ ràng thông qua ba phạmtrù cơ bản lần lượt là mặt đối lập, sự thống nhất giữa các mặt đối lập và sự đấu tranhgiữa các mặt đối lập

Về phạm trù “mặt đối lập” – đây chính là nhận tố chính để tạo nên các mâu

thuẫn bên trong sự vật, hiện tượng Khái niệm của mặt đối lập dùng để chỉ những mặt,

những thuộc tính, những khuynh hướng hiện vận động trái ngược nhau nhưng đồngthời là điều kiện, tiền đề để tồn tại của nhau Một ví dụ để làm rõ khái niệm về mặt đốilập là hai hoạt động sản xuất thực phẩm và tiêu dùng thực phẩm trong quá trình vậnđộng và phát triển kinh tế - xã hội Có thể nói rằng, hai hoạt động này vận hành hoàntoàn trái ngược nhau nhưng luôn luôn chuyển động song song với nhau Việc sản xuấtlương thực, thực phẩm với mục đích giúp con người cung cấp, sản xuất lương thực,thực phẩm phục vụ cho đời sống vật chất và tinh thần, hơn thế nữa là nâng cao hiệuquả kinh tế, góp phần xây dựng quê hương, đất nước Đương nhiên, việc tiêu thụlương thực, thực phẩm là điều bắt buộc cần thiết giúp con người có sức khỏe, nănglượng nhằm tiếp tục tạo ra của cải, vật chất và thực hiện sản xuất sản phẩm Thông qua

đó, ta có thể thấy hai hoạt động này mang nội dung và hình thức hoàn toàn trái ngượcnhưng lại không thể tách rời lẫn nhau Và hoạt động này luôn là tiền đề và cơ sở đểhoạt động kia vận động và ngược lại

Khái niệm về “sự thống nhất giữa các mặt đối lập”, đó là sự thừa nhận những

khuynh hướng trong mâu thuẫn, bài trừ lẫn nhau của các tất cả sự vật, hiện tượng

trong tự nhiên và xã hội Về “Sự đấu tranh giữa các mặt đối lập”, đây là một quá

trình tương đối phức tạp và diễn ra theo nhiều giai đoạn, mà trong mỗi giai đoạn đó sẽ

có những đặc điểm khác nhau, riêng biệt Khi bắt đầu, mâu thuẫn sẽ được biểu hiệnthông qua sự khác nhau đơn thuần của sự vật, hện tượng rồi từ từ biến thành các mặtđối lập Khi mặt đối lập đã đạt đến điểm cực đại thì chúng sẽ trở thành sự đấu tranhgay gắt giữa các mặt đối lập lẫn nhau

1.2 Các tính chất của quy luật mâu thuẫn

Tính chất đầu tiên được nhắc đến của quy luật mâu thuẫn là tính khách quan Vìtrong mọi sự vật, hiện tượng không phải đều hoàn toàn nguyên gốc mà nó là hệ thốngcác yếu tố, các khuynh hướng trái ngược nhau, liên hệ với nhau và tạo nên những mâuthuẫn cho sự vật

Chắc chắn rằng mâu thuẫn không được tạo ra do tác động trực tiếp của bất cứ ai

và nó không phụ thuộc và ý kiến chủ quan, mong muốn cụ thể của cá nhân nào Mâuthuẫn xảy ra bởi vì đó là lẽ vốn có của sự vật, là điều hiển nhiên phải diễn ra

Mâu thuẫn còn mang tính chất phổ biến, phổ biến bởi lẽ sẽ không có sự biếnmất hoàn toàn của mâu thuẫn nào Không có sự vật, hiện tượng nào tồn tại mà không

có những mâu thuẫn và mỗi mâu thuẫn sau khi xuất hiện và biến mất thì sẽ có mộtmâu thuẫn khác xuất hiện và quá trình này sẽ không có dấu hiệu dừng lại mà sẽ liêntục chuyển biến

Tính chất cuối cùng của quy luật mâu thuẫn chính là tính đa dạng, phong phú.Tính đa dạng, phong phú của mâu thuẫn biểu hiện ở chỗ bất cứ mội sự vật, hiện tượngnào cũng có mâu thuẫn và bên trong mâu thuẫn đó còn có sự bao hàm nhiều loại mâuthuẫn khác Trong các lĩnh vực khác nhau cũng tồn tại hững mâu thuẫn với hình thứckhác nhau, tính chất khác nhau và khuynh hướng cũng khác nhau

1.3 Quá trình vận động mâu thuẫn

Trong mỗi mâu thuẫn, các mặt đối lập tác động với nhau thông qua hai hìnhthức là vừa thống nhất với nhau và vừa đấu tranh với nhau Sự thống nhất của các mặtđối lập đã thể hiện sự liên hệ một cách chặt chẽ, quy định và ràng buộc lẫn nhau giữacác mặt đối lập, không có mặt đối lập này thì sẽ không có mặt đối lập kia và ngược lại

Sự thống nhất giữa các mặt đối lập còn thể hiện thông qua sự tác động ngang nhau củachúng đến sự vật, hiện tượng, nhưng chỉ tồn tại khi diễn ra sự cân bằng của các mặtđối lập

Sự đấu tranh của các mặt đối lập lại phố biến hơn vì nó sinh ra nhằm phủ định,bài trừ lẫn nhau của các mặt đối lập Tùy thuộc vào mối quan hệ qua lại, điều kiện,hoàn cảnh, tính chất,… của các mặt đối lập bên trong mâu thuẫn mà hình thức đấutranh cũng mang tính chất đa dạng, phong phú

Trong sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập, sự thống nhất của cácmặt đối lập chỉ mang tính chất tương đối, tạm thời trong một khoảng thời gian nhấtđịnh Đó là nguyên nhân của trạng thái đứng im tương đối của sự vật, hiện tượng Còn

sự đấu tranh thì lại là sự tuyệt đối

Sự tác động lại của các mặt đối lập dẫn đến chuyển hóa được coi là một quátrình Khi mới xuất hiện sẽ tồn tại dưới dạng là sự khác nhau của hai mặt đối lập Haimặt đối lập sẽ dần dần tác động lẫn nhau và hình thành mâu thuẫn gay gắt và xung đột

và khi điều kiện chín muồi, mâu thuẫn trở thành xung đột cực đại thì chúng sẽ chuyểnhóa lẫn nhau tạo điều kiện giải quyết mâu thuẫn Mâu thuẫn cũ mất đi thì mâu thuẫnmới sẽ được hình thành và lại tiếp tục đấu tranh lẫn nhau Điều này lí giải nguyênnhân làm cho sự vật, hiện tượng luôn vận động và phát triển không ngừng

1.4 Ý nghĩa phương pháp luận

Trong quá trình nhận thức mâu thuẫn bên trong sự vật, hiện tượng Trước hết,quy định sự vật, hiện tượng luôn đồng nhất Để từ đó phân tích, tìm hiểu và phát hiện

ra sự khác nhau, sự đối lập qua lại giữa các mặt đối lập bên trong sự vật và sự tác độngqua lại của các mặt đối lập đó với nhau để hiểu thêm về bản chất sự vận động và pháttriển của sự vật, hiện tượng

Khi phân tích mâu thuẫn, phải xem xét toàn diện các mặt đối lập như theo dõi

sự tác động qua lại của các mặt đối lập, hoàn cảnh diễn ra mâu thuẫn giữa các mặt đốilập và điều kiện chuyển hóa cụ thể,… Buộc phải tìm hiểu và phân tích sâu về tính chất

và khuynh hướng của mâu thuẫn mới có thể tìm ra một phương pháp tối ưu nhằm giảiquyết mâu thuẫn

Cuối cùng, là phải linh hoạt giữa từng phương pháp, cách thức và hình thức giảiquyết cho từng mâu thuẫn khác nhau Không thể áp dụng một phương pháp cho toàn

bộ những mâu thuẫn Đối với mỗi mâu thuẫn sẽ phải có những phương pháp giải quyếthữu hiệu và đặc trưng

2 Những mâu thuẫn trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay

2.1 Thực trạng nền kinh tế thị Việt Nam hiện nay

Việt Nam hiện nay là một quốc gia tiêu biểu đang dẫn dắt kinh tế đi theo hìnhthức nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Kinh tế của Việt Nam hiệnnay ở mức khá, xếp hạng thứ 6 trong 11 nước ở Đông Nam Á và đứng thứ 44 trên thếgiới xét theo quy mô GDP danh nghĩa lớn Và vì nhờ có sự định hướng như trên, mà

đã tạo ra được động lực rất lớn trong việc thúc đẩy lực lượng sản xuất năng động, tìmtòi và phát triển Việc sản xuất dần ngày càng cải thiện, nâng cao nhằm phù hợp vớinhu cầu thực tế của người sử dụng và đề cao giá trị người lao động Thông qua đó, cóthể nhìn nhận rõ ràng sự chủ động trong quy trình sản xuất, kích thích nâng cao chấtlượng và hình thức mẫu mã của sản phẩm Bên cạnh đó, việc Đảng và Nhà nướckhuyến khích tìm tòi và phát triển các năng lực tiềm năng của từng vùng miền nhằm

đa dạng hóa hoạt động kinh tế cũng như dễ dàng mở cửa tạo mối quan hệ hợp tác, traođổi kinh nghiệm quốc tế

Hiện nay nhìn nhận trực quan vào thực tiễn cho thấy nền kinh tế nước ta vẫnđang ở mức phát triển chưa cao vì trình độ sản xuất còn ở mức yếu, kém Cơ sở vậtchất và kỹ thuật hiện chưa được đầu tư mạnh nên vẫn còn sự lạc hậu và tụt dốc so vớithế giới Nguyên nhân được cho là thay vì đi theo hướng phát triển từ một nền kinh tếhàng hóa giản đơn đi lên nền kinh tế tự do mà rút ngắn lên hẳn nền kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa Nhà nước có vai trò chủ chốt, vị trí cực kì quan trọngtrong công cuộc chuyển hóa và quản lý toàn diện nền kinh tế của Việt Nam để có thểphát huy được tối đa các điểm mạnh của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa Yêu cầu nước ta phải thực hiện một cách đồng lòng việc phát triển toàn diện từlực lượng sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật tiên tiến để đất nước có đầy đủcác điều kiện nhằm bắt kịp trình độ phát triển và công nghệ với các quốc gia cườngthịnh trong khu vực và thế giới

2.2 Những mâu thuẫn trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ

nghĩa ở Việt Nam.

Chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất đã hoàn toàn được xóa bỏ và thiết lập nên mộtnền kinh tế mang tính chất sở hữu của toàn dân và sở hữu tập thể Có thể thấy songsong với đó là một loạt các hệ quả tiêu cực xuất hiện được bắt nguồn Một trong số đó

là hành vi quan liêu, bao cấp cùng một bộ máy quản lý cồng kềnh Tất cả kết hợp vớinhau khiến cho các doanh nghiệp dường như bị động hoàn toàn trong hoạt động Cácdoanh nghiệp gần như không có quyền tự chủ và mất đi tính năng động sáng tạo vốn

có, nền kinh tế lúc ấy chỉ có thể phát triển bề nổi ở trên chứ không mang ý nghĩachiều sâu

Ngược lại, một nền kinh tế thị trường thì lại là một nền kinh tế có nhiều thànhphần kinh tế và nhiều hình thức sở hữu thay vì chỉ gói gọn trong hai hình thức nhưđịnh hướng xã hội chủ nghĩa Mâu thuẫn của hai khuynh hướng đã diễn ra gay gắt khi

mà sự phức tạp và đa dạng của nền kinh tế thị trường làm cho việc định hướng xã hộichủ nghĩa ngày càng khó khăn Và vì quy định tính tư hữu về tư liệu sản xuất sẽ khiếncho các tập thể bộc lộ tính tự phát, chạy theo những lợi nhuận đơn thần, nảy sinh cáchiện tượng, hành vi tiêu cực ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và lợi ích chung của xãhội