Ngu van 11 Tuan 4 Bai ca ngat nguong

 Vùng cát trắng diễn tả sự gian khổ của người chinh phu.. Trong “Truyện Kiều” cũng có câu ; Bốn bề bát ngát xa trông.[r]

Bài ca ngắn đi trên bãi cát

( Cao Bá Quát)

Tiết 15- Đọc văn

I/ Tìm hiểu chung 1.Tác giả Cao Bá Quát (1809 – 1855):

- Quê:Bắc Ninh, hiệu: Chu Thần

- Là nhà thơ có tài năng và bản lĩnh Ông để lại cho đời 1400 bài thơ , hơn hai chục bài văn xuôi và một số bài phú Nôm và hát nói.

- Nội dung thơ Cao Bá Quát phê phán mạnh

mẽ sự bảo thủ, lạc hậu của chế độ phong

kiến nhà Nguyễn

2 Văn bản:

- Hoàn cảnh sáng tác:

Hình thành và ra đời từ những lần nhà thơ đi thi Hội qua các tỉnh miền Trung đầy cát trắng như Qủang Bình, Qủang Trị.

- Thể loại :

+ Viết bằng chữ Hán.

+ Thể ca.

- Bố cục : 3 phần

+ Đọan 1: 4 câu đầu –Tâm trạng của người

đi đường.

+ Đoạn 2 : 6 câu tiếp - thực tế cuộc đời và

tâm trạng của nhà thơ.

+ Đoạn 3 : Còn lại - Đường cùng của kẻ sĩ

và tâm trạng bi phẫn của nhà thơ.

II/ Đọc hiểu văn

bản

1 Đọc và tái hiện hình tượng :

- Đọc.

- Tái hiện hình tượng :

Bãi cát dài và khách bộ hành

2 Phân tích văn bản :

a Hình tượng “bãi cát dài”:

- Dài

- Nối tiếp nhau như vô tận.

 Con đường khó đi Phải vượt qua những con đường như vậy, bất cứ ai cũng cảm thấy gian nan, mệt mỏi và thậm chí chán nản.

- Việc đi trên cát :

+ “Đi một bước như lùi một bước”.

 khó hơn, mệt mỏi hơn, dùng sức nhiều hơn đi trên đường đất bình thường.

 bãi cát dài là ẩn dụ cho cuộc đời mênh mông, rộng lớn, đầy khó khăn, gian khổ.

 Đường đi trên cát: con “đường đời”,

không bằng phẳng, nhiều chông gai.

=> Dụng ý nghệ thuật của nhà thơ để gửi gắm các ý nghĩa về triết lý nhân sinh

* Trước Cao Bá Quát, đã xuất hiện nhiều hình ảnh

bãi cát trong thơ ca Ví dụ:

- Trong “Chinh phụ ngâm” có câu :

Ôm yên gối trống đã chồn Nằm vùng cát trắng, ngủ cồn rêu xanh.

 Vùng cát trắng diễn tả sự gian khổ của người chinh phu.

Trong “Truyện Kiều” cũng có câu ;

Bốn bề bát ngát xa trông Cát vàng cồn nọ, bụi hồng dặm kia

 Cát vàng diễn tả nỗi buồn và tâm trạng cô đơn của nàng Kiều

 “bãi cát dài” là một sáng tạo riêng, mới mẻ, độc đáo, bắt

nguồn từ chính cuộc sống hiện

thực của Cao Bá Quát

b.Hình tượng “khách”:

- Là người đang đi trên con đường cát

- Là một kẻ sĩ đang đi tìm chân lý giữa cuộc đời mờ mịt.

 Cuộc đời đầy bọn danh lợi chen chúc,chỉ

biết tranh nhau mưu sinh và hưởng thụ.

+ mình >< kẻ chạy theo danh lợi.

+ Khẳng định: không thể hoà trộn với kẻ chạy theo danh lợi, cho dù phải cô độc.

- “Khách” ngao ngán, mệt mỏi, vì :

+ Đường đi dài, khó khăn.

+ Mặt trời lặn mà vẫn phải tất tả đi.

+ Chán ngán cảnh mưu cầu danh lợi tầm thường

-Nhà thơ chán nản và miễn cưỡng đi thi bởi:

+ Sự xuống cấp của học thuật, khoa cử của nhà Nguyễn.

+ Phê phán, bất hợp tác với triều đình nhà Nguyễn

-Tác giả đặt ra câu hỏi: Đi tiếp hay dừng

lại? Tính sao đây? Đường bằng mờ mịt

 Tâm trạng đầy mâu thuẫn: học để thi; nhưng thi đỗ làm quan lại như phường danh lợi; thế thì học thi để làm gì?

-Suy nghĩ của nhà thơ thể hiện mâu thuẫn:

+ Khát vọng sống cao đẹp><hiện thực đen tối, mờ mịt.

+ Xông pha trên con đường tìm lý tưởng >< thái độ và động cơ cầu an hưởng lạc.

 Tiếp tục đi hay dừng lại đều khó khăn Người đi đành đứng chôn chân trên bãi cát

=>Cô độc và bế tắc, không tìm thấy lối thoát trên đường đời

-Tâm trạng và thái độ của nhà thơ :

+ Chán ghét con đường mưu cầu danh lợi tầm thường.

+ Phê phán học thuật, khoa cử và chính sự của nhà Nguyễn.

Khát khao một sự đổi mới tích cực hơn

3 Nghệ thuật

- Hình tượng thơ độc đáo

- Hình ảnh thơ vừa tả thực, vừa mang tính biểu tượng.

- Thể thơ cổ thể, tự do

- Âm điệu bi tráng