Tiểu luận này phân tích tổng quan thị trường kinh doanh thương mại điện tử tại thời điểm quý IV năm 2021. Khắc họa cái nhìn toàn cảnh về thị trường thương mại điện tử, chỉ ra những lỗ hổng thị trường mà những doanh nghiệp nhỏ, mới khởi nghiệp có thể tranh thủ chen chân, khai thác thị trường.
Trang 1HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
KHOA KINH TẾ
TIỂU LUẬN
MÔN: THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
ĐỀ TÀI: THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỪ B2C Ở VIỆT NAM: NGHIÊN CỨU CƠ HỘI THỊ TRƯỜNG CHO CÁC BẠN TRẺ KHỞI NGHIỆP VÀ ĐỀ XUẤT
KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG
GVHD : TS PHAN MINH ĐỨC Sinh viên : NGUYỄN QUANG TRUNG
Mã sinh viên : 1851020050
Lớp : KINH TẾ CHINH TRỊ K38
Hà Nội -2021
Trang 2MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 3
NỘI DUNG 5
CHƯƠNG I: CƠ HỘI VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA KẾ HOẠCH 5
1 Cơ hội và tính khả thi của kế hoạch 5
2 Khách hàng tiềm năng của doanh nghiệp 7
CHƯƠNG II: KẾ HOẠCH KINH DOANH 12
1 Mục tiêu và phạm vi của kế hoạch 12
2 Phân tích SWOT của www Freshv.com 12
3 Mô hình kinh doanh của www Freshv.com 15
4 Kế hoạch marketing 15
5 Kế hoạch tài chính 17
6 Kế hoạch nhân sự 17
7 Xây dựng website www Freshv.com 18
8 Kiểm soát việc thực hiện kế hoạch 19
CHƯƠNG III: VẤN ĐỀ MÀ KHI KINH DOANH THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ CÁC DOANH NGHIỆP KHỞI NGHIỆP THƯỜNG GẶP PHẢI 22
1 Vấn đề về vận chuyển 22
2 Bộ lọc tìm kiếm 23
3 Giao diện website 23
KẾT LUẬN 24
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 25
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Năm 1990 Tim Berners-Lee xây dựng trình duyệt đầu tiên World Wide Web máy tính NET đã được ông sử dụng làm máy chủ của Web mở ra ký nguyên mới cho sự phát triển ngành thương mại điện tử Kể từ ngày đó hàng ngành doanh nghiệp đã cư trú tại các trang web và coi đây là mảnh đất màu mỡ để mở rộng mạng lưới kinh doanh cũng như tăng tốc độ phát triển của doanh thu Mọi người bắt đầu định nghĩa thương mại điện tử là việc mua những hàng hóa có sẵn trên mạng Internet bằng cách sử dụng các kết nối an toàn và dịch vụ thanh toán điện tử Bất chấp sự sụp đổ của bong bóng Dotcom năm 2000 khiến nhiều công tý thương mại điện tử biến mất nhưng những nhà bán lẻ đã nhận ra được lợi thể của thương mại điện tử Họ bắt đầu bổ sung nó vào trang web của họ Đến cuối năm 2001 thì mô hình kinh doanh B2B lớn nhất đã có khoảng 700 tỷ USD giao dịch và liên tục tăng cho đến cuối năm 2007
Các nhà cung cấp trực tuyến cũng có những lợi thể khác biệt, web và công cụ tìm kiếm quảng cáo cho phép khách hàng của nó tiếp cận với sản phẩm mà không cần những chiến dịch quảng cáo quá đắt tiền Ngay cả những cửa hàng trực tuyến nhỏ cũng có thể có những cơ hội tiếp cận với thị trường toàn cầu và đặc biết công ty có thể biết được sở thích cũng như thói quen tìm kiếm của khách hàng từ đó đưa ra những cách tiếp thị thích hợp
Không thể tưởng tượng được lịch sử thương mại điện tử nếu không kể đến 2 ông lớn trong ngành là Amazon và Ebay, là hai trong những công ty Internet đầu tiên cho phép giao dịch điện tử trên thế giới Theo thống kê các loại sản phẩm phổ biến nhất được bán trên web là âm nhạc, sách, máy tính, đồ dùng văn phòng và các thiết bị điện tử tiêu dùng khác Song không thể không nhắc đến sự phát triển vượt bậc của Alibaba và trở thành một đối thủ đáng gờm của hai ông lớn Amazon và Ebay Được đưa vào vận hành năm 1999 bởi ông chủ Jack Ma, hiện nay Alibaba đã phát triển vượt bậc
Alibaba được xem là trang thương mại điển hình hoạt động theo mô hình B2B, hiện nay Alibaba.com kết nối khoảng 79 triệu doanh nghiệp trên 240 quốc gia, có xấp xỉ 5 triệu doanh nghiệp thành viên đăng kỳ tài khoản Họ bán đa dạng các sản phẩm từ nông nghiệp, sinh học, hóa chất… và mọi thứ đều được giao ngay trước cửa nhà bạn với sự tiện lợi và nhanh chóng một cách bất ngờ
Trang 4Theo báo cáo của World Bank thì Việt Nam có 70,3% dân số sử dụng Internet và 61,37 triệu người sử dụng điện thoại thông minh Về lĩnh vực thành toán trực tuyến thì theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đến cuối tháng 4 năm 2021 ghi nhận sự tăng trưởng của giao dịch qua Internet là 65,9% về số lương và 31,2% về giá trị Với lượng khách hàng lớn thì về cơ bản thị trường thương mại điện tử của Việt Nam đã được hình thành với những ông lớn là Tiki, Shopee, Lazada, Sendo, Thegioididong
Với chủ trương thúc đẩy kinh tế số, Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2025, 55% dân
số tham gia mua sắm trực tuyến; doanh số thương mại điện tử giữa doanh nghiệp với khách hàng B2C tăng 25%/năm, đạt 35 tỷ USD, chiếm 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng Với ưu điểm, chiếm lợi thể lớn về chi phí, nhân lực, mặt bằng, sản lượng, thương mại điện tử đang từng bước chiếm lĩnh thị trường so với các mô hình kinh doanh hiện nay Nhận thấy những lợi ích của mô hình thương mại điện tử và nhu cầu mua sắm các nhu yếu phẩm phục vụ cho đời sống trong bối cảnh đại dịch đã làm cho ngàng hàng trọng tâm thay đổi, trong khi đó các sàn thương mại điện tử lớn ở Việt Nam tuy đã chuyển đổi để bán mặt hàng trên song lại chưa thực sự nhanh Vì thế nên đây là cơ hội hiếm
có để những doanh nghiệp chuyên cung cấp mặt hàng này chen chân vào thị trường thương mại điện tử đã bắt đầu bước vào thời kỳ bão hòa khi chỉ còn tồn tại vài ông lớn trên thị trường Thế nên em quyết định chọn “Thương mại điện tử B2C ở Việt Nam: nghiên cứu cơ hội thị trường cho các bạn trẻ khởi nghiệp và đề xuất kế hoạch hành động” làm đề tài viết tiểu luận môn Thương mại điện tử Trong quá tình viết tiểu luận không thể tránh được việc
có những sai sót rất mong thầy/cô thông cảm và chỉnh sửa để tiểu luận của em được cải thiện hơn nữa, em xin chân thành cảm ơn!
Trang 5NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ HỘI VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA KẾ HOẠCH
1 Cơ hội và tính khả thi của kế hoạch
Trong bối cảnh ảm đạm chung của nền kinh tế thì có những ngành được cho là điểm sáng chẳng hạn như thương mại điện tử sẽ hưởng lợi từ dịch Covid -19 Tuy nhiên số liệu thị tường quý I công bố lại không cho thấy bức tranh màu hồng Sức mua người dùng giảm lợi nhuận của các sàn thương mại điện tử cũng đi xuống, thứ hạng các doanh nghiệp cạnh tranh trồi sụt rõ rệt trong khi đó xuất hiện sự dịch chuyển vè cơ cấu ngành hàng
Bảo cáo lượt truy cập quý 1 năm 2021 (Nguồn: price.vn )
Bảng cơ cấu ngành hàng (Nguồn: Price Group Similer Web)
Trang 6Covid 19 làm xáo trộn mạnh thị trường và cũng mở ra những cánh cửa cơ hội cho một giai đoạn cạnh tranh mới Lý giải cho việc tại sao lại chọn sản phẩm là những mặt hàng thiết yếu xuất phát từ vấn đề, tuy covid 19 kích thích nhu cầu mua sắm trực tuyến của người tiêu dùng một cách tự nhiên, nếu nhìn vào báo cáo kết quả kinh doanh của hàng loạt ông lớn như Amazon Báo cáo cũng kỳ quý I chỉ ra rằng đối với Amazon thì doanh thu đã tăng 26% so với cùng kỳ năm ngoái lên hơn 75 tỷ USD tuy nhiên lợi nhuận lại giảm 31%, lý do
là nhu cầu của khách hàng trong thời kỳ này không phải là sản phẩm thời trang, hay là những sản phẩm điện tử đắt tiền mà là những hàng hóa có biên lợi nhuận thấp như các sản phẩm vệ sinh nói chung, mỹ phẩm, nhu yếu phẩm thiết yếu
Điều đó cũng tương tự với thị trường Việt Nam tuy không có số liệu trực tiếp từ kết quả kinh doanh của doanh nghiệp nhưng báo cáo từ Iprice cũng cũng cho thấy có đến 3 doanh nghiệp ghi nhận sự sụt giảm về lượng truy cập website, trùng bình toàn ngành giảm 10% so với cũng kỳ năm 2019 Ngành hàng thời trang không còn là ngành hàng trọng điểm nữa khi giảm 38% vào quý I song vào quý 4 hiện nay ngành hàng này có sự mạnh lên 33% nhưng đây chỉ là sự tăng tạm thời do nhu cầu mặc đẹp của người dân vào những ngày lễ cuối năm chứ không phải là dấu hiệu hồi phục thực sự của ngành hàng này, dự báo răng nếu tình hình dịch bệnh tiếp tục như hiện nay thì xu hướng đi xuống của ngành hàng này sau tháng 2 năm 2022 là điều tất yếu Hàng di động điện máy chỉ tăng 4% vào quý I và 7% vào quý 4 202 và ngành điện máy chỉ tăng 5% vào quý I bằng mức với quý 4 Báo cáo trên chỉ ra một điều rằng dù những doanh nghiệp lớn có đổ nhiều tiền vào trong việc quảng cáo, khuyến mãi nhưng nếu túi của người tiêu dùng bị thắt chặt thì số tiền mà họ chi tiêu cũng
sẽ giảm theo
Trong khi đó những ngành hàng sốt trong đại dịch là mặt hàng bách hóa và y tế, các sản thương mại điện tử đã chuyển dịch nhằm bán những mặt hàng trên, song quá tình chuyển dịch này còn đang diễn ra chậm chạp Nguyên nhận của việc này xuất phát từ việc chuỗi cung ứng chưa sẵn sàng đối với ngành hàng thực phẩm, chính vì do quy mô lớn của các sàn thương mại điện tử này nên họ rất thận trọng trong việc chuyển dịch ngành hàng vì
Trang 7đang bận quan sát thị trường Đây là thời điểm vàng cho những doanh nghiệp nhỏ hơn có thể chen chân vào lĩnh vực này
Đồng thơi trong 3 tháng đầu năm 2021 thì ngành hàng bách hóa tăng 20% mỗi tháng
và nếu xét toàn thị trường lượng truy cập vào các website hàng bách hóa quý I tăng đến 45% Đến quý 4 tuy sức tăng chỉ là 10% song lại rất ổn định, thói quen của người tiêu dùng đối với ngành hàng này đã thay đổi, không chỉ là mua vì giãn cách xã hội nữa mà người dùng đã thực sự quay trở lại mua hàng hóa Không những thế những tháng cuối năm sẽ đánh dấu mức tăng vượt bậc của ngành hàng này khi những dịp lễ lớn sắp diễn ra, nhu cầu của thị trường đối với ngành hàng này là rất lớn trong khi những diễn biến về dịch bệnh còn rất khó lường, hiện đã xuất hiện chủng mới là Omicron
Ngoài ra đối với mặt hàng các nhu yếu phẩm cần thiết có giá trị sử dụng ngắn thì tần suất khách hàng quay lại sẽ rất cao vì vậy nên tổng doanh số của ngành hàng này cũng không hề thua kém những ngành hàng có giá trị hàng hóa cao Một lý do nữa khiến cho kế hoạch có khả năng thành công đó chính là, những sàn thương mại điện tử đang hỗ trợ cho những nhà bán lẻ chuyển đối số đối với mặt hàng này Song tốc độ khá chậm và những doanh nghiệp siêu nhỏ này thì thường gặp vấn đề với công nghệ
Trong tiến trình mở rộng ngành hàng thương mại điện tử trong tương lai của những sàn thương mại điện tử tiếp theo sẽ là ngành hàng bách hóa và hàng tươi sống Nếu những doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực này có thể tận dụng được thời cơ chen chân vào
và tạo chỗ đứng tốt trước khi những ông lớn kia hoàn thành được quá trình mở rộng ngành Ngoài ra trong bối cảnh đại dịch thì thói quen hành vi mua sắm của người dùng đã thay đổi hoàn toàn trong dịch Covid, góp phần thúc đẩy xu hướng mua sắm mới
Không thể nào có cơ hội tốt hơn cơ hội này để các doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể chen chân vào thị trường béo bở này
2 Khách hàng tiềm năng của doanh nghiệp
Đối tượng khách hàng tiềm năng mà doanh nghiệp hướng đến là tất cả người dân đang sinh sống và làm việc trên địa bán thành phố Hồ Chí Minh Đối tượng nghiên cứu khách hàng có độ tuổi trải dài từ dưới 18 đến trên 45 tuổi kết quả chi ra rằng có 88% số
Trang 8người dùng internet đã tham gia mua sắm trực tuyến vào năm 2020 Cách thức tìm kiếm thông tin của nhóm khách hàng này là: 90% tìm kiếm thông tin trên mạng và có 38% là hỏi trực tiếp bạn bè hoặc người thân Nhóm khách hàng mục tiêu sử dụng thiết bị di động để đặt hàng trực tuyến chiếm 87%, trong khí đó có 38% đặt hàng bằng máy tính để bàn/máy tính xách tay
Biểu đồ loại hình hàng hóa, dịch vụ được mua thông qua internet mà nhóm khách hàng mục tiêu mua sắm là:
Theo sách trắng thương mại điện tử năm 2021 Nếu trước đây quấn áo, giày dép và mỹ phẩm đứng đầu trong số những nhóm ngành được mua trên các sàn thương mại điện tử, thì hiện nay sự quan tâm của nhóm khách hàng này đã chuyển sang thực phẩm Nó không chỉ phản anh xu hướng tiêu dùng của khách hàng mục tiêu mà biểu đồ trên còn phản ánh được hành vi mới của khách hàng mục tiêu, thay vì trước đây họ thường đi ra chợ mua thực phẩm thì hiện nay việc mua sắm online đã được người dân hết sức quan tâm
Trang 9Các kênh mua sắm trực tuyến của nhóm khách hàng này phần lớn là từ sàn thương mại điện tử/website thương mại điện tử; diễn đàn, mạng xã hội; Các ứng dụng di động và
một số hình thức khác Trong đó phần lớn là sử dụng website thương mại điện tử/sàn giao dịch thương mại điện tử chiếm 74%, trong khi đó các kênh như diễn đàn, mạng xã hội và các ứng dụng di động giảm đi rõ rệt so với năm 2019 song vẫn giữ một tỷ lệ khá cao khoảng hơn 30% mỗi kênh
Hình thức thanh toán mà nhóm khách hàng này sử dụng thanh toán COD chiếm 78%, thanh toán qua thể ATM nội địa là 39%, thanh toán qua thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ là 20%, qua ví điện từ là 23%, thẻ cào là 6% Các khách hàng mục tiêu vẫn chung thành với phương thức thanh toán truyền thống là giao hàng nhận tiền, mặc dù tỷ lệ thanh toán bằng tiền mặt khi nhận hàng đã giảm từ 86% xuống còn 78% nhưng nhìn chung vẫn chiếm tỷ trọng cao Trong khi đó những hình thức thanh toán hiện đại hơn như ATM nội địa giữ nguyên không tăng trưởng, hình thức thanh toán bằng ví điện tử, thẻ ghi nợ và thẻ cào có tăng nhưng tăng rất chậm Xu hướng trong vài năm tới thì hình thức thanh toán COD vẫn
sẽ còn rất phổ biến
Trang 10Số lượng hàng hóa nhìn vào biểu đồ dưới đây thì có thể thấy được xu hướng giảm của những khách hàng mua dưới 5 hàng hóa/dịch vụ và từ 5 đến 9 sản phẩm/dịch vụ Vậy
thì chúng đã dịch chuyển đi đâu? Câu trả lời đó chính là chuyển dịch sang nhóm những người mua trung bình từ 10 đến 15 sản phẩm/dịch vụ và nhóm trên 15 sản phẩm dịch vụ
Lý giải cho điều này là do dịch bệnh đã thay đổi hành vi mua sắm của họ bất chấp việc túi tiền của họ bị những diễn biến tiêu cực của dịch bệnh tác động lên Điều đó thẻ hiện ở bảng
số tiền người dân mua sắm trong một năm dưới đây
Trang 11Số người tiêu dùng dưới 1 triệu đồng có xu hướng giảm so với năm 2019 song số người tiều dùng từ 1 – 3 triệu đồng, từ 3 – 5 triệu đồng và trên 5 triệu đồng thì có xu hướng tăng Việc giảm trong tỷ lệ khách hàng mua sắm dưới 1 triệu đồng không hẳn là một dấu hiệu xấu vì những khách hàng này có thể là những khách hàng mới bước chân vào việc mua sắm trực tuyến và một phần là những khách hàng cũ Trong khi đó tỷ lệ khác hàng tiêu dùng từ 1 – 3 triệu đồng, từ 3 – 5 triệu đồng và trên 5 triệu đồng tăng lần lượt 2%, 4%, 4% Người dùng internet đang tăng dần chi tiêu của họ đói với việc mua sắm những hàng hóa qua Ineternet, nó còn minh chứng cho việc hành vi tiêu dùng của người tiêu dùng nếu nói không quá thì đó chính là một cuộc cách mạng
Ngoài ra thì tiêu chí của người tiêu dùng trong bối cảnh dịch bệnh cũng không có nhiều sự thay đổi so với thời điểm trước dịch bệnh Uy tín của website, ứng dụng thương mại điện tử vẫn là yếu tố đứng đầu, chương trình khuyến mãi chỉ hơn suýt soát hai yếu tố khác là chính sách vận chuyển có lợi cho khách hàng và giả rẻ hơn so với mua tại cửa hàng Các yếu tố như hàng hóa đa dạng và chính hãng có mức quan tâm giống nhau 34%, ngoài
ra bốn vấn đề còn lại là trải nghiệm mua hàng trên website
Trang 12CHƯƠNG II: KẾ HOẠCH KINH DOANH
1 Mục tiêu và phạm vi của kế hoạch
Đây là dự án xây dựng website bán lẻ nhu yếu phẩm thiết yếu (B2C) www.Freshv.com chuyên cung cấp mặt hàng nhu yếu phẩm thiết yêu cho đời sống của các
hộ gia đình trong địa bàn thành phố HCM Cam kết là hàng chính hãng, đa dạng về chủng
loại, tươi, sạch, đảm bảo được đưa đến từ các nhà vườn và được dịch vụ hỗ trợ và chăm sóc
khách hàng một cách nhanh chóng và hiệu quả nhất
Dự án hướng tới việc xây dựng một website bán hàng cung cấp đầy đủ các thông tin
về sản phẩm, thư mục hỗ trợ, tư vấn khách hàng thân thiện và phản hồi nhanh chóng Khách
hàng có thể tham khảo thông tin, đặt hàng, mua hàng, chế độ bảo hành và đảm bảo chất
lượng, tạo điều kiện cho khách hàng có được hành trình mua hàng thoải mái nhất tại
www.Freshv.com
2 Phân tích SWOT của www Freshv.com
- Điểm mạnh:
o Không phải tốn cho phí mặt bằng, chi phí kho bãi và thuê nhân viên cửa hàng
nên giá thấp hơn các cửa hàng kinh doanh truyền thông
o Cung cấp đa dạng các sản phẩm thiết yếu và thực phẩm sạch
o Thời gian giao hàng nhanh được tính bằng tiếng đồng hồ, hệ thống kho vận
rộng khắp, hệ thống quản trị kho hàng thông minh thể hiện đúng được tồn kho chính xác
o Chất lượng được hàng hóa được đảm bảo bởi chính công ty chứ không phải
phụ thuộc vào nhà cung cấp giống như những sàn thương mại điện tử như Tiki, Lazada hay
Shopee
o Có thể thánh toán trực tiếp, thanh toán qua thẻ tín dụng ngân hàng, các công
cụ ví tiền thanh toán ví điện tử như Môm, Zalopay, Airpay, VNPay
o Website và chatbot hoạt động 24/7, khách hàng có thể đặt hàng bất cứ lúc nào
không cần quan tâm về vấn đề thời gian và hàng hóa sẽ được giao từ 6h sáng đến 9h tối
o Dễ thiết lập mối quan hệ với khách hàng
- Điểm yếu: