Phần III Khả năng, phạm vi áp dụng và lợi ích, hiệu quả Khả năng và phạm vi áp dụng sáng kiến, giải pháp: Qua thực tế giảng dạy tại trường THCS Tân Thành A, áp dụng một số biệ[r]
Trang 1PHÒNG GD&ĐT TÂN HỒNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG THCS TÂN THÀNH A Độc lập – Tự do - Hạnh phúc
Tên: Một số biện pháp tạo biểu tượng lịch sử qua dạy học liên môn nâng cao
hiệu quả môn lịch sử ở trường THCS Tân Thành A
Phần I Khái quát về bản thân
1 Họ và tên: Nguyễn Chế Linh, sinh năm: 01/01/1988
2 Đơn vị công tác: Trường THCS Tân Thành A
3 Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ: Cao đẳng Sư phạm lịch sử
4 Chức vụ: Giáo viên
5 Nhiệm vụ được giao: Dạy lớp và chủ nhiệm lớp 8A2
Phần II Nội dung sáng kiến, giải pháp
1 Thực trạng tình hình tập thể, cá nhân trước khi đăng ký sáng kiến, giải pháp.
1.1 Thực trạng tình hình đơn vị.
- Việc vận dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy trong nhà trường giáo viên
chưa được tập huấn nên còn gặp nhiều khó khăn, lúng túng, chưa biết cách khai thác nội dung, phương pháp, mức độ giáo dục phù hợp, chất lượng hiệu quả bài học chưa cao
- Thực hiện dạy học liên môn giáo viên chưa có sự đầu tư, dẫn đến hiệu quả giáo dục chưa cao
- Thư viện nhà trường nguồn tư liệu tham khảo phục vụ giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh còn hạn chế Từ đó, hiệu quả bài học lịch sử chưa đạt hiệu quả cao
Trang 2- Sự phát triển công nghệ thông tin, nhất là internet, giúp cho giáo viên và học sinh dễ dàng tìm kiếm tư liệu, hình ảnh có liên quan đến nội dung tích hợp liên môn phục vụ bài học có hiệu quả
- Học sinh chưa có kỹ năng vận dụng kiến thức các môn học phục vụ bài học lịch sử đạt hiệu quả, hiểu sâu sắc nội dung bài học
1.2 Thực trạng của bản thân.
- Việc vận dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy còn gặp nhiều khó khăn lúng túng khi tổ chức hoạt động học tập ở trong lớp, ngoài lớp, trong trường, ngoài trường, đặc biệt hoạt động thực hành và ứng dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn
- Giảng dạy tích hợp liên môn tạo biểu tượng lịch sử trong dạy học chưa đúng lúc, sử dụng nhiều nội dung tạo biểu tượng trong một sự kiện, một nhân vật trong một tiết dạy…tiết học chưa hiệu quả, chất lượng tiết học chưa cao
- Bản thân thấy khó khi tích hợp kiến thức liên môn để phù hợp với mục tiêu dạy học, phù hợp khả năng nhận thức của từng đối tượng học sinh
- Bản thân chưa tái hiện được không khí hào hùng của lịch sử trong giờ học như những gì đã diễn ra, tiết học chưa sinh động, học sinh chưa hứng thú học tập, chưa chủ động, tích cực, không khí học tập mệt mỏi, làm cho giờ học trở nên khô khan, nặng nề, chất lượng giáo dục bộ môn lịch sử còn thấp
2 Nội dung sáng kiến (giải pháp):
2.1 Sử dụng tài liệu văn học làm tăng dấu ấn lịch sử.
Khi dạy bài 24: Cuộc kháng chiến từ 1858 năm 1873 - Lịch sử 8
Khi dạy phần I: mục 2: Chiến sự ở Gia Định năm 1859
Để tạo được biểu tượng lịch sử, liên môn đến kiến thức văn học bài thơ Chạy
giặc của Nguyễn Đình Chiểu.
"Tan chợ vừa nghe tiếng súng Tây
Một bàn cờ thế phút sa tay
Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy
Trang 3Mất ổ bầy chim dáo dác bay
Bến Nghé của tiền tan bọt nước
Đồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây
Hỏi trang dẹp loạn này đâu vắng
Nỡ để dân đen mắc nạn này!"
Qua phần đọc diễn cảm của giáo viên, học sinh sẽ hình dung được cảnh tượng thực dân Pháp nổ súng đánh Đà Nẵng mở đầu cuộc xâm lược Việt Nam (1858) đến Gia Định (Sài Gòn), tràn tới sông Bến Nghé
Qua nội dung bài thơ thể hiện con người, chim chóc, thiên nhiên đều trong dáng vẻ tan tác, xác xơ Học sinh sẽ khắc sâu được biểu tượng lịch sử về sự kiện cảnh đất nước đau thương trong những ngày đầu thực dân Pháp thực hiện đánh chiếm Việt Nam vào cuối thế kỉ XIX
2.2 Sử dụng âm nhạc tái hiện biểu tượng lịch sử
Khi dạy bài 18: Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời - Lịch sử 9
Khi dạy mục I: Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3-2-1930)
Để tạo được biểu tượng lịch sử, liên môn đến kiến thức môn Âm nhạc
Giáo viên khai thác bài hát: Đảng đã cho ta một mùa xuân, sáng tác Phạm Tuyên,
Đảng đã cho ta một mùa Xuân đầy ước vọng
Một mùa xuân tươi tràn ánh sáng khắp nơi nơi
Đảng đã mang về tuổi Xuân cho nước non
Vang tiếng hát ca chứa chan niềm yêu đời
Bao năm khổ đau đất nước ta không mùa Xuân
Cuộc đời tăm tối chốn lao tù bao hờn căm
Vầng dương hé sáng khi khắp nơi ta có Đảng
Bóng tối lui dần tiếng chim vui hót vang
Và rồi từ đây ánh dương soi đời mới
Trang 4Tiến theo cờ Đảng là thấy tương lai sáng tươi
Đảng đã cho ta cả mùa Xuân cả cuộc đời
Đảng truyền cho ta một niềm tin ở tương lai
Đảng đã đem lại tuổi Xuân cho nước non
Thế giới quanh ta ngân vang ngàn tiếng cười.
Xua đi màn đêm chiến tranh gieo bao khổ đau
Cuộc đời từ nay sẽ sáng tươi như mùa Xuân
Vượt mọi gian khó ta tiến lên đi theo Đảng
Bóng tối lui dần tiếng chim vui hót vang
Bạn ơi mùa Xuân khắp nơi tươi đẹp quá
Khi lý tưởng Đảng rực sáng trong tim chúng ta.
Qua bài hát, học sinh có biểu tượng cụ thể vai trò to lớn của Đảng Cộng sản Việt Nam với quá trình đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân giải phóng dân tộc, Đảng lãnh đạo nhân dân ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác
2.3 Sử dụng kiến thức giáo dục công dân tạo biểu tượng lịch sử.
Khi dạy bài 23: Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 và sự thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – Lịch sử 9
Khi dạy mục III: Giành chính quyền trong cả nước
Giáo viên sử dụng thông tin môn GDCD lớp 7 bài 1: Sống giản dị
Ngày 2-9-1945 lịch sử, Ba Đình nắng đẹp, trời trong xanh mùa thu Dòng người đổ về Quảng Trường như nước chảy Chủ tịch Hồ Chí Minh xuất hiện trên
lễ đài, mọi người vô cùng ngạc nhiên với bộ đồ kaki, đội mũ vải đã bạc màu, một đôi dép cao su bình dị, bác thân thiện vẫy chào mọi người…thay mặt chính phủ Lâm thời, Bác đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa…
Trang 5Qua đó, học sinh có được biểu tượng cụ thể về Bác trong ngày đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, thể hiện đức tính sống giản dị, gần gũi, thân thiện của Bác với mọi người xung quanh,…
2.4 Sử dụng tư liệu lịch sử tái hiện biểu tượng lịch sử.
Khi dạy bài 25: Những năm đầu của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp ( 1946-1950) – Lịch sử 9
Khi dạy phần I: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược bùng nổ (19-12-1945)
Khi dạy mục 1: Kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược bùng
nổ
Giáo viên sử dụng phương pháp tái hiện biểu tượng lịch sử thông qua sử dụng tư liệu lịch sử cho học sinh xem đoạn video tư liệu chủ tịch Hồ Chí Minh ra
“Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” là một đoạn ngắn có nội dung súc tích, đơn
giản, giàu hình tượng, học sinh có thể tiếp thu một cách dễ dàng
Sau khi được tận mắt xem tư liệu, học sinh có những hiểu biết rõ ràng, cụ thể
và tường tận hơn về sự kiện chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ ra “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” về chân dung Bác Hồ vĩ đại.
2.5 Sử dụng sự kiện lịch sử tạo biểu tượng lịch sử.
Khi dạy bài 22: Cao trào cách mạng tiến tới tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945
Khi dạy mục I Mặt Trận Việt Minh ra đời.
Khi nói đến sự kiện Nguyễn Ái Quốc về nước ngày 28/1/1941, giúp học sinh học lịch sử không bị nhàm chán, giúp học sinh hăng hái học tập giáo viên tạo biểu lịch sử về sự kiện này sử dụng kiến thức văn học:
“ Ôi sáng xuân nay, xuân 41 Trắng rừng biên giới nở hoa mơ Bác về im lặng con chim hót Thánh thót bờ lau vui ngẩn ngơ
Trang 6Bác đã về đây Tổ quốc ơi ! Nhớ thương hòn đất ấm hơi người
Ba mươi năm ấy chân không nghỉ
Mà đến bây giờ mới tới nơi”.
( Trích: Theo chân Bác- Tố Hữu)
Qua bài thơ này học sinh dễ dàng có biểu tượng lịch sử cụ thể về sự kiện thời gian Bác Hồ về nước là mùa xuân năm 1941 và năm ra đi tìm đường cứu nước
là 1911
Phần III Khả năng, phạm vi áp dụng và lợi ích, hiệu quả
Khả năng và phạm vi áp dụng sáng kiến, giải pháp:
Qua thực tế giảng dạy tại trường THCS Tân Thành A, áp dụng một số biện pháp tạo biểu tượng lịch sử qua dạy học liên môn bộ môn lịch sử giờ học sinh động, phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh trong học tập, tiếp thu kiến thức nhanh, nhẹ nhàng, chất lượng giáo dục bộ môn được nâng lên rõ rệt
Một số biện pháp tạo biểu tượng lịch sử qua dạy học liên môn có thể vận dụng trong môn lịch sử ở trường THCS Tân Thành A, các trường trong huyện, trong tỉnh và ngoài tỉnh cũng như đối với tất cả các cấp học, gi¸o viên có thể áp dụng những nội dụng, mức độ và phương pháp khác nhau một cách hiệu quả
2 Những lợi ích, hiệu quả mang lại khi triển khai áp dụng sáng kiến, giải pháp
- Kết quả khảo sát kiểm tra HKI năm học 2017-2018:
Lớp Sĩ số Giỏi Khá Trung bình Yếu-Kém Ghi chú
Trang 7- Kết quả khảo sát kiểm tra 45 phút tháng 3 năm học 2017-2018:
Lớp Sĩ số Giỏi Khá Trung bình Yếu-Kém Ghi chú
- Khi thực hiện tạo biểu tượng lịch sử qua dạy học liên môn trong dạy học lịch sử thì chất lượng môn học được nâng cao rõ rệt, học sinh có tính đam mê, hứng thú, tích cực trong học tập, chất lượng bộ môn được nâng cao hơn so với các năm học trước
- Bài giảng hay có sức thu hút, không khí lớp học nhẹ nhàng, sinh động có sức thuyết phục, xác định nội dung mức độ tích hợp liên môn phù hợp với những kiến thức của bài học để giáo dục cho học sinh
- Học sinh tự giác, năng động, tích cực trong học tập lịch sử với những nội dung tích hợp đa dạng, phong phú
- Học sinh có những hiểu biết cần thiết, cơ bản về kiến thức xã hội, trên cơ sở
đó, các em có thể vận dụng vào giải quyết tình huống thực tế cuộc sống
- Tạo cho học sinh một thói quen tư duy, liên hệ, quy chiếu, từ đó mới có thể nhận thức vấn đề một cách thấu đáo
Phần IV Kết luận và kiến nghị
1 Kết luận:
Một số biện pháp tạo biểu tượng lịch sử qua dạy học tích hợp liên môn, đây
là đề tài hoàn toàn mới khi được thực hiện tại đơn vị đạt được hiệu quả cao làm cho bài giảng thêm sinh động, có tính hấp dẫn, thuyết phục học sinh, chất lượng bộ môn được nâng cao Qua kết quả thực hiện của bản thân, tôi thấy vận dụng nguyên tắc liên môn trong dạy học lịch sử theo phương pháp tích hợp đã kích thích hứng thú học tập học sinh giúp các em lĩnh hội bài học tốt Việc vận dụng phương pháp trên kết hợp với các hình thức dạy học tích cực, truyền cho các em lòng yêu nước,
Trang 8niềm tự hào truyền thống dân tộc, từ đó các em yêu thích bô môn lịch sử, có ý thức, trách nhiệm hơn trong việc xây dựng và bảo vệ tổ quốc
Qua những kết quả đạt được nêu trên, tôi nhận thấy việc áp dụng một số biện pháp tạo biểu tượng lịch sử qua dạy học liên môn bộ môn lịch sử và các môn học khác ở cấp THCS cũng như các bậc học khác là một vấn đề hết sức cần thiết đổi mới giáo dục hiện nay
2 Kiến nghị (nếu có)
Trên đây là sáng kiến, giải pháp của bản thân trong năm học 2017-2018, đề nghị Hội đồng xét duyệt, công nhận
Xác nhận của thủ trưởng đơn vị Người đăng ký
(Ký tên và đóng dấu) (Ký, ghi họ và tên)
Nguyễn Chế Linh